Κεφάλαιο 3

Κεφάλαιο 3:

Σύμφωνα με όσα αναφέρουμε αναλυτικώς στο Κεφάλαιο 2, στην ενότητα 3.1.1 του Κεφαλαίου 3, στην ενότητα που περιγράφονται οι κύριες οικοσυστημικές χωρικές ενότητες (ΟΧΕ) για τα είδη υδρόβιας πανίδας (<u>σελ. 18-19</u>), θα πρέπει να αναφερθούν και οι αμμώδεις παραλίες του GR2220004 «ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΖΩΝΗ ΑΠΟ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΕΩΣ ΒΛΑΧΑΤΑ (ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ) ΚΑΙ ΟΡΜΟΣ ΜΟΥΝΤΑ». Επίσης θα πρέπει να προστεθεί το όμορο του GR2230004 «ΝΗΣΟΙ ΠΑΞΟΙ ΚΑΙ ΑΝΤΙΠΑΞΟΙ ΚΑΙ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗ» παράκτιο τμήμα του όρμου Νικοπόλεως (Μύτηκας έως Καστροσυκιά). Η ίδια προσθήκη θα πρέπει να γίνει και στον πίνακα που ακολουθεί, ήτοι τον πίνακα 3.1-3 (<u>σελ. 20-27</u>).

Σημειώνεται πως οι ανωτέρω προτεινόμενες αλλαγές/προσθήκες ειδικά για το GR2220004 «ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΖΩΝΗ ΑΠΟ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΕΩΣ ΒΛΑΧΑΤΑ (ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ) ΚΑΙ ΟΡΜΟΣ ΜΟΥΝΤΑ» αναφέρονται ήδη στην ΕΠΜ, διότι στο Κεφάλαιο 3, ενότητα 3.1.2 (<u>σελ. 29επ</u>) και πίνακα 3.1.4 (<u>σελ. 41επ</u>), όπου για κάθε περιοχή Natura 2000 αναφέρονται οι οικοσυστημικές χωρικές ενότητες για το κάθε είδος, ως ΟΧΕ του είδους Caretta caretta για το GR2220004 (<u>βλ. σελ. 35 και 44</u>) αναφέρονται και οι αμμώδεις παραλίες. Για το GR2230004 (<u>βλ. σελ. 39 και 47</u>), δεν αναφέρεται το όμορο παράκτιο τμήμα του όρμου Νικοπόλεως (Μύτηκας έως Καστροσυκιά), και για τον λόγο αυτό θα πρέπει να προστεθεί.

Όμοιες διορθώσεις θα πρέπει να γίνουν και στην ενότητα 3.3 του Κεφαλαίου 3, όπου πάλι στο GR2220004 (<u>βλ. σελ. 77-78</u>) δεν αναφέρονται οι παραλίες της Μούντας ως ΟΧΕ για το είδος Caretta caretta, ενώ για το GR2230004 (σελ. 88-89) δεν αναφέρεται το όμορο παράκτιο τμήμα του όρμου Νικοπόλεως (Μύτηκας έως Καστροσυκιά).

Στην ενότητα 3.3, στον πίνακα 3.3-1 (<u>σελ. 96επ.</u>), όπου γίνεται συσχέτιση των ΟΧΕ, με τις πιέσεις/απειλές και την έντασή τους, θα πρέπει να αναθεωρηθεί η ένταση των απειλών, σύμφωνα με όσα αναφέρουμε στο Κεφάλαιο 2, όπως για παράδειγμα στο GR2210002 «ΚΟΛΠΟΣ ΛΑΓΑΝΑ ΖΑΚΥΝΘΟΥ (ΑΚΡ. ΓΕΡΑΚΙ – ΚΕΡΙ) ΚΑΙ ΝΗΣΙΔΕΣ ΜΑΡΑΘΟΝΗΣΙ ΚΑΙ ΠΕΛΟΥΖΟ» (<u>βλ. σελ. 98</u>), όπου οι απειλές για το είδος Caretta caretta θα πρέπει να αξιολογηθούν ως  υψηλής έντασης.

Κεφάλαιο 3 (Τεύχος Τεκμηρίωσης):

Το προαναφερθέν σχόλιο για την προσθήκη της αμμώδους παραλίας ως ΟΧΕ στο είδος Caretta caretta στα GR2220004 (παραλίες όρμου Μούντας) και GR2230004 (όμορο του GR παράκτιο τμήμα όρμου Νικοπόλεως – Μύτικας έως Καστροσυκιά) ισχύει και για ολόκληρο το Κεφάλαιο 3, τεύχος τεκμηρίωσης (βλ. ενδεικτικά: πίνακα 3.1-10, <u>σελ. 52-56</u>, πίνακα 3.1-17, <u>σελ. 85-91</u>).

Στην ενότητα 3.3 (<u>σελ. 166επ</u>) παρατίθενται για κάθε περιοχή Natura πίνακες συσχέτισης ειδών που ανήκουν στις ομάδες υψηλής και μέσης προτεραιότητας (σε ότι αφορά τα διαχειριστικά μέτρα), με τις πιέσεις/απειλές, τις πηγές τους και τη χωρική συνάφειά τους με τις οικοσυστημικές χωρικές ενότητες. Ειδικότερα, τα υδρόβια είδη αναφέρονται στον πίνακα 3.3-33 (<u>σελ. 340-423</u>).  Επί του πίνακα 3.3-33 σημειώνουμε τα εξής, σύμφωνα και με όσα έχουμε επισημάνει στο Κεφάλαιο 2 για τις απειλές/πιέσεις:

(Α) Στο GR2210001 «ΔΥΤΙΚΕΣ ΚΑΙ ΒΟΡΕΙΟΑΝΑΤΟΛΙΚΕΣ ΑΚΤΕΣ ΖΑΚΥΝΘΟΥ» (<u>σελ. 340-342</u>), δεδομένου ότι κατά τη θερινή/τουριστική περίοδο, εντοπίζεται στην περιοχή πολύ έντονη κίνηση τουριστικών πλοιαρίων, τα οποία μεταφέρουν πλήθος τουριστών από και προς την παραλία «Ναυάγιο» ή διεξάγουν ημερήσιες εκδρομές και τα οποία επηρεάζουν ποικιλοτρόπως το προστατευτέο αντικείμενο (πιθανότητα σύγκρουσης και θανάτωσης ή τραυματισμού, υποθαλάσσιος θόρυβος, αύξηση ρύπανσης της ΟΧΕ), οι απειλές Ε02 «Μεταφορικές δραστηριότητες ναυσιπλοΐας και οχηματαγωγών» και F07 «Αθλητισμός, τουρισμός και δραστηριότητες αναψυχής» πρέπει να χαρακτηριστούν ως Υψηλής έντασης (Η) και όχι ως Μέτριας έντασης (Μ) και για τα δύο είδη θαλασσίων χελωνών (Chelonia mydas, Caretta caretta).

(Β) Στο GR2210002 «ΚΟΛΠΟΣ ΛΑΓΑΝΑ ΖΑΚΥΝΘΟΥ (ΑΚΡ. ΓΕΡΑΚΙ – ΚΕΡΙ) ΚΑΙ ΝΗΣΙΔΕΣ ΜΑΡΑΘΟΝΗΣΙ ΚΑΙ ΠΕΛΟΥΖΟ» (<u>σελ. 344-346</u>), δεδομένου ότι κατά τη θερινή/τουριστική περίοδο, εντοπίζεται στη θαλάσσια περιοχή του ΕΘΠΖ τεράστιος αριθμός πλοιαρίων, μηχανοκίνητων και μη-μηχανοκίνητων (554 σκάφη σύμφωνα με στοιχεία του Λιμεναρχείου Ζακύνθου), τα οποία είτε διεξάγουν ημερήσιες εκδρομές, είτε δραστηριοποιούνται στην παρατήρηση των θαλασσίων χελωνών, είτε εκμισθώνονται (ταχύπλοες λέμβοι και μη-μηχανοκίνητα μέσα αναψυχής) στους τουρίστες, και τα οποία επηρεάζουν ποικιλοτρόπως το προστατευτέο αντικείμενο (όχληση κατά την παρατήρηση, πιθανότητα σύγκρουσης και θανάτωσης ή τραυματισμού, υποθαλάσσιος θόρυβος, αύξηση ρύπανσης της ΟΧΕ), αμφότερες οι απειλές Ε02 «Μεταφορικές δραστηριότητες ναυσιπλοΐας και οχηματαγωγών» και F07 «Αθλητισμός, τουρισμός και δραστηριότητες αναψυχής» πρέπει να χαρακτηριστούν ως Υψηλής έντασης (Η) για το είδος Caretta caretta.

Αναφορικά με την απειλή F08 «Τροποποίηση των συνθηκών των ακτών, των εκβολών και των παράκτιων περιοχών, για ανάπτυξη, χρήση και προστασία των οικιστικών, εμπορικών, βιομηχανικών και ψυχαγωγικών υποδομών και περιοχών (συμπεριλαμβανομένων έργων προστασίας από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας ή των έργων και υποδομών προστασίας των ακτών)» η οποία αξιολογείται ως Μέτριας έντασης (Μ), η ΕΠΜ δεν φαίνεται να έχει λάβει υπόψη πως στην παραλία Δάφνη (προτεινόμενη ΖΠΦ-14, βλ. Κεφάλαιο 4 της ΕΠΜ) εντοπίζεται πλήθος παραλιακών επιχειρήσεων, οι οποίες έχουν κατασκευαστεί αυθαίρετα, εδώ και δεκαετίες εκκρεμούν πρωτόκολλα κατεδάφισης από την Πολεοδομία, ενώ το ζήτημα αυτό αναφέρεται ρητώς στον Ανοιχτό Φάκελο που υπάρχει στη Διεθνή Σύμβαση της Βέρνης (Case file: 1986/8 – Greece: Recommendation No. 9 (1987) on the protection of Caretta caretta in Laganas bay, Zakynthos). Δεδομένης της επίπτωσης που έχουν οι πραγματοποιθείσες παρεμβάσεις στην αναπαραγωγική διαδικασία της Caretta caretta, η εν λόγω απειλή πρέπει να αξιολογηθεί ως Υψηλής έντασης (Η).

Επίσης στο GR2210002 δεν αναφέρεται η απειλή F24 «Οικιστικές ή ψυχαγωγικές δραστηριότητες και δομές που παράγουν θόρυβο, φως, θερμότητα ή άλλες μορφές ρύπανσης» για την υδρόβια πανίδα. Δεδομένης της τεράστιας επίπτωσης που έχουν η ηχορύπανση, η φωτορύπανση και οι δονήσεις στην αναπαραγωγική διαδικασία των θαλασσίων χελωνών (αποτροπή των ενήλικων θηλυκών ατόμων στο να κάνουν τις φωλιές τους, αποπροσανατολισμός των νεοσσών, με αποτέλεσμα να μην βρίσκουν το δρόμο προς τη θάλασσα. Ενδεικτικά αναφέρουμε πως την αναπαραγωγική περίοδο 2022 το ποσοστό των φωλιών της θαλάσσιας χελώνας που επηρεάστηκε από τη φωτορύπανση ήταν: 77,9% στον Ανατολικό Λαγανά – προτεινόμενη ΖΠΦ-16, 24% στο Καλαμάκι – προτεινόμενη ΖΠΦ-16, 41,3% στη Δάφνη – προτεινόμενη ΖΠΦ-14), αλλά και της τεράστιας πίεσης που ασκείται στα παράκτια οικοσυστήματα του Κόλπου Λαγανά από τον μαζικό τουρισμό, η εν λόγω απειλή θα πρέπει να προστεθεί στις πιέσεις της υδρόβιας πανίδας και να αξιολογηθεί ως Υψηλής έντασης (H).

Αναφορικά με την κλιματική αλλαγή, στο GR2210002 αναφέρεται η απειλή Ν02 «Μεταβολές θερμοκρασίας (π.χ. άνοδος θερμοκρασίας & ακραίες τιμές) λόγω κλιματικής αλλαγής», η οποία δεν αξιολογείται ως προς την ένταση, και η N04 «Μεταβολές της στάθμης της θάλασσας και της έκθεσης (παράκτιων βιοκοινοτήτων) στον κυματισμό λόγω κλιματικής αλλαγής», η οποία αξιολογείται ως Μέτριας έντασης (Μ). Θα πρέπει να προστεθoύν και οι απειλές N01 «Αλλαγές θερμοκρασίας λόγω κλιματικής αλλαγής» και Ν05 «Αλλαγή της θέσης, του μεγέθους και/ή της ποιότητας των ενδιαιτημάτων λόγω κλιματικής αλλαγής» και όλες να χαρακτηριστούν ως Μέτριας έντασης (Μ)

Τέλος, δεδομένης της εγγύτητας του GR2210002 με τα ΜΠΛΟΚ έρευνας & εξόρυξης υδρογονανθράκων, θα πρέπει στις απειλές της υδρόβιας πανίδας να προστεθεί η απειλή C03 «Εξόρυξη πετρελαίου και φυσικού αερίου, συμπεριλαμβανομένης της υποδομής». Άλλωστε η ίδια η ΕΠΜ, σε επόμενη ενότητα του ίδιου Κεφαλαίου (βλ. ενότητα 3.4.1, <u>σελ. 651επ</u>) αναγνωρίζει την ενδεχόμενη επίπτωση της έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων σε όλα τα θαλάσσια και παράκτια GR, συμπεριλαμβανομένου του GR2210002.

(Γ) Στο GR2220004 «ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΖΩΝΗ ΑΠΟ ΑΡΓΟΣΤΟΛΙ ΕΩΣ ΒΛΑΧΑΤΑ (ΚΕΦΑΛΟΝΙΑ) ΚΑΙ ΟΡΜΟΣ ΜΟΥΝΤΑ» (<u>σελ. 363-365</u>), όπως έχει ήδη επισημανθεί η παράκτια ζώνη του όρμου της Μούντας αποτελεί ΟΧΕ του είδους Caretta caretta, ως παραλία ωοτοκίας του είδους. Επομένως πρέπει να προστεθούν για την υδρόβια πανίδα και συγκεκριμένα για το είδος Caretta caretta οι απειλές που αφορούν στις παραλίες ωοτοκίας, ήτοι F05 «Δημιουργία ή ανάπτυξη υποδομών αθλητισμού, τουρισμού και αναψυχής (εκτός των αστικών ή ψυχαγωγικών περιοχών)», F07 «Αθλητισμός, τουρισμός και δραστηριότητες αναψυχής», F08 «Τροποποίηση των συνθηκών των ακτών, των εκβολών και των παράκτιων περιοχών, για ανάπτυξη, χρήση και προστασία των οικιστικών, εμπορικών, βιομηχανικών και ψυχαγωγικών υποδομών και περιοχών (συμπεριλαμβανομένων έργων προστασίας από την άνοδο της στάθμης της θάλασσας ή των έργων και υποδομών προστασίας των ακτών)», F24 «Οικιστικές ή ψυχαγωγικές δραστηριότητες και δομές που παράγουν θόρυβο, φως, θερμότητα ή άλλες μορφές ρύπανσης», και να αξιολογηθούν ως Μέσης έντασης (Μ).

(Δ) Στο GR2230004 «ΝΗΣΟΙ ΠΑΞΟΙ ΚΑΙ ΑΝΤΙΠΑΞΟΙ ΚΑΙ ΕΥΡΥΤΕΡΗ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗ» (<u>σελ. 397-399</u>), όπως έχει ήδη επισημανθεί, το όμορο του GR2230004 παράκτιο τμήμα του όρμου Νικοπόλεως (Μύτηκας έως Καστροσυκιά) αποτελεί ΟΧΕ του είδους Caretta caretta διότι αποτελεί παραλία ωοτοκίας. Επομένως πρέπει να προστεθούν και οι απειλές που αφορούν στις παραλίες ωοτοκίας, ήτοι F05, F07, F08, F24. Όπως θα αναλυθεί εκτενώς στις παρατηρήσεις του Κεφαλαίου 4, το εν λόγω παράκτιο τμήμα προτείνεται να ορισθεί ως Περιφερειακή Ζώνη του GR2230004, ώστε να επιτευχθεί αποτελεσματικότερη προστασία των ενήλικων ατόμων, κατά την περίοδο φωλεοποίησης, και των νεοσσών, κατά την περίοδο εκκόλαψης.

Στην ενότητα 3.4.1 (<u>σελ. 647επ</u>) η ΕΠΜ εξετάζει τις ενδεχόμενες επιπτώσεις σειράς ανθρώπινων δραστηριοτήτων στο προστατευτέο αντικείμενο και προτείνονται συστάσεις για την αποφυγή/μείωση των επιπτώσεων. Αναφορικά με τον τουρισμό (<u>σελ. 671-675</u>), αναγνωρίζονται οι ενδεχόμενες επιπτώσεις στο σύνολο των προστατευόμενων περιοχών της περιοχής μελέτης, δεδομένης και της αυξημένης τουριστικής κίνησης τους θερινούς μήνες. Εντύπωση προκαλεί η πρόταση/ σύσταση περί «Διαχείρισης των επισκεπτών. Ελέγχου της κυκλοφορίας, επισκεπτών και οχημάτων, έτσι ώστε να μην υπερβαίνει τη φέρουσα ικανότητα της περιοχής Natura αλλά και της ευρύτερης περιοχής», η οποία δεν φαίνεται να τηρείται από την ίδια την ΕΠΜ στα επόμενα Κεφάλαια 4 (για τη Ζωνοποίηση και τις επιτρεπόμενες χρήσεις γης σε κάθε ζώνη) και 5 (για τα προτεινόμενα μέτρα και Σχέδια Διαχείρισης), διότι πουθενά δεν γίνεται λόγος για έλεγχο των επισκεπτών και ορισμό ενός μέγιστου αριθμού που δύναται να βρίσκεται σε μια ζώνη την εκάστοτε χρονική στιγμή ώστε να μην προκαλεί σοβαρές επιπτώσεις στο προστατευτέο αντικείμενο.  Αναφορικά με τα δίκτυα μεταφορών (<u>σελ. 675-676</u>), αν και στην περιοχή μελέτης και ειδικά στη Ζάκυνθο (GR2210001 και GR2210002) είναι γνωστό ότι δραστηριοποιείται τεράστιος αριθμός τουριστικών πλοιαρίων, ο οποίος προκαλεί τεράστια όχληση στην υδρόβια πανίδα και ειδικότερα στο είδος Caretta caretta, εντύπωση προκαλεί ότι ούτε στη συγκεκριμένη ενότητα, ούτε στα επόμενα Κεφάλαια 4 και 5 γίνεται λόγος για έλεγχο του μέγιστου αριθμού πλοιαρίων που δύναται να δραστηριοποιείται, μέσω εκπόνησης μελέτης για τη φέρουσα ικανότητα των περιοχών.