Εισαγωγή – Περιεχόμενα

ΔΗΜΟΣ ΚΑΡΠΑΘΟΥ

Δ.Ε. ΟΛΥΜΠΟΥ

Στο πλαίσιο της Δημόσιας διαβούλευσης του έργου “Εκπόνηση Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών, Σύνταξη Προεδρικών Διαταγμάτων Προστασίας και Σχεδίων Διαχείρισης για τις Περιοχές του Δικτύου Natura 2000” ΕΠΜ 8γ Περιοχές Natura 2000 της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, καταθέτονται θεσμικές, κανονιστικές και διοικητικές υφιστάμενες και αδειοδοτημένες χρήσεις για τη Δημοτική Ενότητα Ολύμπου, πρώην Αυτοδιοίκητη Κοινότητα Ολύμπου Καρπάθου του Δήμου Καρπάθου εντός των διοικητικών ορίων της οποία βρίσκεται η προστατευόμενη περιοχή του Δικτύου Natura  GR4210003 ΒΟΡΕΙΑ ΚΑΡΠΑΘΟΣ ΚΑΙ ΣΑΡΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΖΩΝΗ. Άλλωστε, η βόρεια Κάρπαθος διατήρησε εδώ και δεκάδες χρόνια, πρακτικές που διατήρησαν τη μοναδική βιοποικιλότητα και κάνουν τον τόπο μας να ξεχωρίζει και συνάντησαν και οι μελετητές της μελέτης.

Εμβληματικό είδος της Β. Καρπάθου είναι ο βάτραχος της Καρπάθου (Pelophylax cerigensis) και λαθεμένα αναφέρεται η παρουσία του εντός της προστατευόμενης περιοχής GR4210002 – ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΚΑΡΠΑΘΟΣ: ΚΑΛΗ ΛΙΜΝΗ – ΛΑΣΤΟΣ – ΚΥΡΑ ΠΑΝΑΓΙΑ ΚΑΙ ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΖΩΝΗ (ΕΖΔ) (σελ. 42 & 135 στο EPM8c_Kefalaio-2_MA). Ο βάτραχος της Καρπάθου Pelophylax cerigensis αποτελεί ενδημικό είδος αμφιβίου με κατανομή που περιορίζεται αποκλειστικά στο βόρειο τμήμα του νησιού. Εξαιτίας του μικρού μεγέθους του πληθυσμού και της εξαιρετικά μικρής εξάπλωσης του, το είδος περιλαμβάνεται στην Κόκκινη Λίστα των απειλούμενων ειδών της IUCN και στο Κόκκινο Βιβλίο των Απειλούμενων Ζώων της Ελλάδας ως «Κρισίμως Κινδυνεύον». Έτσι, εκπονήθηκε Εθνικό Σχέδιο Δράσης (ΕΣΔ) για το στενοενδημικό είδος βάτραχου της Καρπάθου Pelophylax cerigensis που θεσμοθετήθηκε από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (βλ. «Αριθμ. οικ.ΥΠΕΝ/ΔΔΦΠΒ/68089/2150/21 (ΦΕΚ 3644 Β/6-8-2021): Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τον ενδημικό βάτραχο της Καρπάθου Pelophylax cerigensis»). Ο βασικός πληθυσμός του βάτραχου της Καρπάθου βρίσκεται στο Αργώνι, εντός της Δημοτικής Κοινότητας Ολύμπου και καμία πρόβλεψη δεν κάνει η υπο διαβούλευση ΕΠΜ για την περιοχή. Επειδή ισχύει ότι η φυσική αλλοίωση των υδάτινων συστημάτων, δηλαδή η μείωση της έκτασης και η υποβάθμιση της ποιότητας και της έκτασης των υδάτινων σωμάτων μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική μείωση των ήδη περιορισμένων ευνοϊκών ενδιαιτημάτων για το είδος θα πρέπει να υπάρξει πρόβλεψη  που να ανταποκρίνεται στους πραγματικούς τόπους εξάπλωσης του, όπως αναφέρονται και στο Εθνικό Σχέδιο Δράσης.

Όσον αφορά τις μεταφορές (2.3.1.1.5 Υποδομές στο EPM8c_Kefalaio-2_MA) θα πρέπει να προστεθούν οι μόλοι / θέσεις πρόσδεσης στη Β. Καρπάθου και Σαρία που είναι ουσιαστικοί και απαραίτητοι για την πρόσβαση για την προστασία και διαχείριση του φυσικού περιβάλλοντος. Αυτοί είναι στη Β. Κάρπαθο: η Αγ. Αικατερίνη, το Αχλάι και η Βρουκούντα και στη Σαρία, τα Παλάτια, η Αλιμούντα, ο Αγ. Παντελεήμονας και ο Γιάπλος. Στο Γιάπλο της Σαρίας έχει κατασκευαστεί οικίσκος και μόλος πρόσδεσης για την εξυπηρέτηση της περιβαλλοντικής έρευνας (Φορέας Χρηματοδότησης: Υπουργείο Αιγαίου, Φορέας υλοποίησης: ΑΝΔΩ, Φορέας επίβλεψης: ΤΥΔΚ Δωδεκανήσου) και θα πρέπει και να διορθωθούν και τα όσα αναφέρονται στη σελ. 194 του τεύχους EPM8c_Kefalaio-4_MA στις προτεινόμενες επιτρεπόμενες χρήσεις. Συνολικά προτείνεται η αναγραφή στις επιτρεπόμενες χρήσεις, “Επιτρέπεται η δυνατότητα συντήρησης και βελτίωσης των υφιστάμενων θέσεων πρόσδεσης/μόλων απαραίτητων για την προστασία και διαχείριση του φυσικού περ/ντος”.

Όσον αφορά το γραφόμενο (σελ. 327 στο EPM8c_Kefalaio-2_ΤΤA) ότι “σε κάποια μικρά νησιά, τα οποία κατοικούνται περιστασιακά λόγω οικονομικών δραστηριοτήτων όπως η ιχθυοκαλλιέργεια, η κτηνοτροφία και η γεωργία, όπως το Σεσκλί και ο Νίμος του Δήμου Σύμης, η Σαρία του Δήμου Καρπάθου” αυτό δεν αφορά την νήσο Σαρία και καμία σύγκριση δεν μπορεί να γίνει μεταξύ αυτών των νησιών απλά και μόνο λόγω της έκτασης τους. Η Σαρία περιλαμβάνεται στη Δημοτική Ενότητα Ολύμπου στην οποία ανήκουν οι οικισμοί: η Όλυμπος [270], η Αυλώνα [7], το Διαφάνι [228], ο Τρίστομος [6] και η νησίδα Σαρία [45] (απογραφή 2011) όπως αναγράφεται και στην ιστοσελίδα του δήμου Καρπάθου. Ο πληθυσμός της Σαρίας παραμένει σταθερός και στην απογραφή του 2021 (βλ. «Αριθμ. 2081/Β4-241/24 (ΦΕΚ 2090 Β/7-4-2024): Αποτελέσματα της Απογραφής Πληθυσμού-Κατοικιών έτους 2021 που αφορούν στον Μόνιμο Πληθυσμό της Χώρας έως και το επίπεδο του οικισμού.»)

Στη Σαρία υφιστάμενοι οικισμοί είναι το Άργος, η Πύλα, η Νάπα, ο Ποταμός (Αγ. Παντελεήμονας) και η Βονοία και ο χάρτης που παρατίθεται δεν ανταποκρίνεται στην υφιστάμενη κατάσταση. Γενικά η Σαρία αντιμετωπίζεται από τους μελετητές ως ένα μικρής έκτασης νησί, αντίληψη εντελώς λαθεμένη.

Στη Σαρία αναπτύσσεται κτηνοτροφία και μελισσοκομία τα οποία επιδοτούνται από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων. Παραδοσιακή μελισσοκομία στην Β. Κάρπαθο, στη Σαρία αλλά και σε ολόκληρη την Ελλάδα δεν ασκείται. Μόνο σύγχρονη μελισσοκομία και μάλιστα σύμφωνα με τις προδιαγραφές της βιολογικής μελισσοκομίας στη νήσο Σαρία. Αυτά περιγράφονται στη κείμενη νομοθεσία (βλ. «Αριθμ. 140/106513/21 (ΦΕΚ 1560 Β/17-4-2021): Εθνικό Ηλεκτρονικό Μελισσοκομικό Μητρώο)». Έτσι, η αναφορά σε παραδοσιακή μελισσοκομία είναι άστοχη και θα πρέπει να διορθωθεί στο ορθό, δηλαδή να επιτραπεί η σύγχρονη μελισσοκομία ή απλά η μελισσοκομία σύμφωνα με τη νομοθεσία της χώρας στις επιτρεπόμενες χρήσεις, δηλαδή η μελισσοκομία με κυψέλες. Η συγκεκριμένη δραστηριότητα καταγράφεται και επιδοτείται από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων σύμφωνα με τους κανονισμούς του ευρωπαϊκού προγράμματος στήριξης των μικρών νησιών του Αιγαίου Πελάγους σύμφωνα με τον Καν.(ΕΕ) αριθ. 229/2013. Η κοινοτική πολιτική για τη στήριξη της τοπικής παραγωγής στα μικρά νησιά του Αιγαίου, όπως ορίστηκε στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2019/93 του Συμβουλίου, της 19ης Ιουλίου 1993, για τη θέσπιση ειδικών μέτρων για ορισμένα γεωργικά προϊόντα προς όφελος των μικρών νησιών του Αιγαίου Πελάγους, αφορά πολλά προϊόντα και μέτρα για την παραγωγή, την εμπορία ή τη μεταποίηση. Τα μέτρα αυτά έχουν αποδείξει εδώ και δεκαετίες την αποτελεσματικότητά τους και εξασφάλισαν τη συνέχιση και την ανάπτυξη των γεωργικών δραστηριοτήτων. Θα πρέπει να εξακολουθήσει η στήριξη αυτών των εργασιών παραγωγής, που αποτελούν θεμελιώδη παράγοντα της περιβαλλοντικής, κοινωνικής και οικονομικής ισορροπίας των μικρών νησιών. Η ιστορία έχει δείξει ότι, όπως και στην περίπτωση της πολιτικής για την αγροτική ανάπτυξη, η ενισχυμένη εταιρική σχέση με τις τοπικές αρχές μπορεί να επιτρέψει την περισσότερο επικεντρωμένη αντιμετώπιση των ειδικών προβλημάτων που αντιμετωπίζουν τα νησιά αυτά. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να συνεχισθεί η στήριξη της τοπικής παραγωγής και όχι η επιβολή όρων, με δήθεν περιβαλλοντικό μανδύα.

Σχετικά με το πίνακα στη σελ. 314 στο EPM8c_Kefalaio-2_MA.pdf θα πρέπει να προστεθεί το ΚΑΖ  που αφορά ολόκληρη τη νήσο Σαρία (βλ. «Αριθμ. 5773/09 (ΦΕΚ 412 Δ/29-9-2009): Ίδρυση μονίμου καταφυγίου άγριας ζωής στη νήσο Σαρία, Δήμου Καρπάθου, Νομού Δωδεκανήσου, Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου»). Επίσης τονίζεται η νήσος Σαρία είναι χαρακτηρισμένος αρχαιολογικός χώρος οπότε οι επιτρεπόμενες χρήσεις με βάση τον αρχαιολογικό νόμο είναι ήδη πολύ αυστηρές. (βλ. «ΥΑ ΥΠΠΟ/ΑΡΧ/Α1/Φ43/54124/3243 (ΦΕΚ1414Β/2001-10-22): Κήρυξη ως αρχαιολογικού χώρου, ολόκληρης της νήσου Σαρίας Ν. Δωδεκανήσου»}.

Η δραστηριότητα όμως με τη μεγαλύτερη εισροή χρήματος για ολόκληρη την Κάρπαθο και συνεπώς με τη μεγαλύτερη πίεση στο οικοσύστημα είναι τα ημερόπλοια που πραγματοποιούν ημερήσιες εκδρομές στη νήσο Σαρία. Στις απειλές λοιπόν του οικοσυστήματος της Σαρίας θα πρέπει να προβλεφθούν οι εκατοντάδες τουριστών που επισκέπτονται το νησί ημερήσια. Συγκεκριμένα, 4 ημερόπλοια (των 25 ατόμων περίπου) από το Διαφάνι και 2 από τα Πηγάδια (των 150 ατόμων περίπου) πραγματοποιούν ημερήσιες εκδρομές στη Σαρία καθ’ όλη τη διάρκεια της τουριστικής περιόδου.

Στη σελ. 320 στο E PM8c_Kefalaio-2_MA και στους αντίστοιχους χάρτες να προστεθεί το ΠΔ που αφορά στον οικισμό Τριστόμου

• Π.Δ. ΤΗΣ 19.10/13.11.1978 (ΦΕΚ 594 Δ’): Περί χαρακτηρισμού ως Παραδοσιακών Οικισμών τινών του Κράτους και καθορισμού των όρων και περιορισμών δομήσεως των οικοπέδων αυτών
• Π.Δ. 9/12-9-03 (ΦΕΚ-961 Δ’): Χαρακτηρισμός του οικισμού Αυλώνα της κοινότητας Ολύμπου Καρπάθου ως παραδοσιακού, καθορισμός ειδικών όρων και περιορισμών δόμησης στους οικισμούς Μεσοχώρι, Λευκός, Φοινίκι του Δήμου Καρπάθου και Τρίστομο, Αυλώνα της κοινότητας Ολύμπου της νήσου Καρπάθου του Νομού Δωδεκανήσου και καθορισμός ζωνών προστασίας των οικισμών αυτών.

Παρακαλούμε να διορθωθούν τα στοιχεία που σας παραθέσαμε και να προταθεί κατάλληλο μοντέλο διαχείρισης, το οποίο να εμπεριέχει πρακτικές που δεν αλλοιώνουν και δεν προκαλούν βλάβες στο φυσικό περιβάλλον και τους κατοίκους της βορείου Καρπάθου όπως άλλωστε αυτοί δραστηριοποιούνται εδώ και χρόνια με την απουσία ρυθμιστικού πλαισίου προστασίας. Συνολικά στη Δ.Κ. Ολύμπου Καρπάθου θα πρέπει να αποτυπώνονται και να λαμβάνονται υπόψη οι υφιστάμενες χρήσεις και τα περιουσιακά στοιχεία των κατοίκων όπως αυτά καταγράφονται στο Εθνικό Κτηματολόγιο στα όσα αναφέρονται για τις προτεινόμενες επιτρεπόμενες χρήσεις. (σελ. 190 του τεύχους EPM8c_Kefalaio-4_MA).

Στη Σαρία αναπτύσσεται μελισσοκομία η οποία επιδοτείται από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων. Παραδοσιακή μελισσοκομία στην Β. Κάρπαθο, στη Σαρία αλλά και σε ολόκληρη την Ελλάδα δεν ασκείται. Μόνο σύγχρονη μελισσοκομία και μάλιστα σύμφωνα με τις προδιαγραφές της βιολογικής μελισσοκομίας στη νήσο Σαρία. Αυτά περιγράφονται στη κείμενη νομοθεσία (βλ. «Αριθμ. 140/106513/21 (ΦΕΚ 1560 Β/17-4-2021): Εθνικό Ηλεκτρονικό Μελισσοκομικό Μητρώο)». Έτσι, η αναφορά σε παραδοσιακή μελισσοκομία είναι άστοχη και θα πρέπει να διορθωθεί στο ορθό, δηλαδή να επιτραπεί η σύγχρονη μελισσοκομία ή απλά η μελισσοκομία σύμφωνα με τη νομοθεσία της χώρας στις επιτρεπόμενες χρήσεις, δηλαδή η μελισσοκομία με κυψέλες. Η συγκεκριμένη δραστηριότητα καταγράφεται και επιδοτείται από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων σύμφωνα με τους κανονισμούς του ευρωπαϊκού προγράμματος στήριξης των μικρών νησιών του Αιγαίου Πελάγους σύμφωνα με τον Καν.(ΕΕ) αριθ. 229/2013. Η κοινοτική πολιτική για τη στήριξη της τοπικής παραγωγής στα μικρά νησιά του Αιγαίου, όπως ορίστηκε στον κανονισμό (ΕΟΚ) αριθ. 2019/93 του Συμβουλίου, της 19ης Ιουλίου 1993, για τη θέσπιση ειδικών μέτρων για ορισμένα γεωργικά προϊόντα προς όφελος των μικρών νησιών του Αιγαίου Πελάγους, αφορά πολλά προϊόντα και μέτρα για την παραγωγή, την εμπορία ή τη μεταποίηση. Τα μέτρα αυτά έχουν αποδείξει εδώ και δεκαετίες την αποτελεσματικότητά τους και εξασφάλισαν τη συνέχιση και την ανάπτυξη των γεωργικών δραστηριοτήτων. Θα πρέπει να εξακολουθήσει η στήριξη αυτών των εργασιών παραγωγής, που αποτελούν θεμελιώδη παράγοντα της περιβαλλοντικής, κοινωνικής και οικονομικής ισορροπίας των μικρών νησιών. Η ιστορία έχει δείξει ότι, όπως και στην περίπτωση της πολιτικής για την αγροτική ανάπτυξη, η ενισχυμένη εταιρική σχέση με τις τοπικές αρχές μπορεί να επιτρέψει την περισσότερο επικεντρωμένη αντιμετώπιση των ειδικών προβλημάτων που αντιμετωπίζουν τα νησιά αυτά. Ως εκ τούτου, θα πρέπει να συνεχισθεί η στήριξη της τοπικής παραγωγής και όχι η επιβολή όρων, με δήθεν περιβαλλοντικό μανδύα.