Οδηγός Χρηματοδότησης του νέου Προγράμματος «ΔΙΑΤΗΡΩ Ιδιωτικού Τομέα»

Ο σχολιασμός που ακολουθεί απηχεί τις απόψεις του Διοικητικού Συμβουλίου του Πανελληνίου Συλλόγου Ιδιοκτητών Διατηρητέων Κτηρίων και Μνημείων. Για περισσότερες πληροφορίες και αναλυτική ενημέρωση παρακαλώ απευθύνεστε στο επίσημο μέιλ του Συλλόγου :  diatiritea@gmail.com

Α. ΔΕΔΟΜΕΝΑ

1. Το πρόγραμμα ορθά στοχεύει στην ενίσχυση της αποκατάστασης  ΑΠΟΚΛΕΙΣΤΙΚΑ Διατηρητέων κτηρίων και όχι γενικά κτηρίων που ανήκουν σε παραδοσιακούς οικισμούς. Επομένως κάθε αναφορά (βλ.σχόλιο 101801) σε 200.000 κτήρια ανήκοντα σε παραδοσιακούς οικισμούς είναι όχι μόνον άστοχη και ανακριβής, αλλά επιπλέον και επιζήμια στην προσπάθεια εξεύρεσης κονδυλίων για τα Διατηρητέα.
2. Το γεγονός είναι ότι από τα περίπου 20.000 καταγεγραμμένα Διατηρητέα Κτήρια, ΚΑΝΕΙΣ δεν γνωρίζει πόσα από αυτά είναι ήδη αποκατεστημένα με δαπάνες των ιδιοκτητών, πόσα χρειάζονται επισκευές και συντήρηση / ανάδειξη, πόσα χρησιμοποιούνται ή όχι, πόσα έχουν ανάγκη σοβαρών επεμβάσεων στατικών / δομικών / λειτουργικών κλπ και πόσα τελικά έχουν εγκαταλειφθεί ευρισκόμενα σε κατάσταση επικίνδυνης ετοιμορροπίας. Για το ζήτημα αυτό, πέρα από κάποια καταγραφή της Monumenta, αποκλειστικά υπεύθυνες είναι οι κρατικές υπηρεσίες στην ευθύνη των οποίων υπάγονται τα Διατηρητέα κτήρια και Μνημεία, δηλαδή κυρίως ΥΠΕΝ και ΥΠΠΟΑ, τα οποία κωφεύουν στο επανειλημμένο και διαχρονικό αίτημα του Συλλόγου να υπάρξει Ενιαίο Μητρώο Διατηρητέων κτηρίων και Μνημείων με πλήρη καταγραφή της κατάστασής τους, ενιαίος φορέας διαχείρισής τους, ενιαία και σαφή κριτήρια χαρακτηρισμού και ενιαίες προδιαγραφές αποκατάστασης / συντήρησης / ανάδειξης και λειτουργικής επανάχρησης των Διατηρητέων κτηρίων.
3. Η επίκληση των ¨20.000¨ Διατηρητέων για να τονιστεί η ανεπάρκεια του προγράμματος είναι παραπλανητική, δεδομένου ότι στην πραγματικότητα το πιλοτικό αυτό πρόγραμμα αφορά πολύ λίγα από αυτά ! Πολύ περισσότερο μάλιστα όταν στο ίδιο το πρόγραμμα τονίζεται με σαφήνεια ότι ¨Η υφιστάμενη κατάσταση του κτηρίου να επιτρέπει την αποκατάσταση αυτού, βάσει των κανόνων της επιστήμης και τις ισχύουσες προδιαγραφές και οι ζημίες και οι φθορές να μην είναι τόσο εκτεταμένες ώστε να επιβάλλουν την ανακατασκευή αυτού...¨ πράγμα που εξ’ ορισμού αποκλείει ΟΛΑ τα μη χρησιμοποιούμενα και ετοιμόρροπα Διατηρητέα, τα οποία είναι και το κύριο πρόβλημα στις πόλεις ! Η ορθή πρακτική θα ήταν να έχει προηγηθεί ο εντοπισμός συγκεκριμένης κατηγορίας κτηρίων που θα είχαν εξαρχής τις προϋποθέσεις ένταξης στο πρόγραμμα.
4. Ο ίδιος ο ορισμός του προγράμματος όμως είναι παραπλανητικός : αφενός προβάλλεται σαν χρηματοδοτικό πρόγραμμα για ιδιωτικά Διατηρητέα , αφετέρου ήδη στην εισαγωγή τονίζεται ότι ¨…απευθύνεται σε ιδιοκτήτες ακινήτων από τον δημόσιο ή τον ιδιωτικό τομέα…¨ , καθώς και στην παράγραφο 1.3 αναφέρεται με σαφήνεια ότι “Το Πρόγραμμα αφορά κτήρια που  υφίστανται νόμιμα και δυνατότητα συμμετοχής σε αυτό έχουν όλα τα ιδιωτικά κτήρια, καθώς και τα κτήρια του Δημοσίου, κτήρια ΝΠΔΔ και ΝΠΙΔ του ευρύτερου Δημόσιου Τομέα.”  Τελικά ένα πρόγραμμα τόσο μικρού προϋπολογισμού σε ποιούς ακριβώς απευθύνεται ; Ποιά και πόσα κτήρια θα μπορέσουν να ενταχθούν ; Και γιατί εμμέσως πλην σαφώς πριμοδοτούνται τα δημόσια κτήρια με ευνοϊκότερες προϋποθέσεις από τα ιδιωτικά ;

 Β. ΚΡΙΤΙΚΗ

1. Είναι επομένως απολύτως προφανές ότι το πρόγραμμα στοχεύει σε μια συγκεκριμένη κατηγορία κτηρίων της οποίας όμως σαφώς αγνοεί το μέγεθος, ενώ αποφεύγει να θέσει ξεκάθαρα κριτήρια επιλεξιμότητας, αναλωνόμενο σε αντιφάσεις και περιγραφικές παλινωδίες, όπως από τη μια να προβλέπεται η ¨στατική ενίσχυση των κτηρίων¨ και από την άλλη να αποκλείεται η ¨ολική αποκατάστασή¨ τους !!!
2. Σύμφωνα με το Π.2.Δ1.0 , ο βασικός στόχος του προγράμματος είναι ΚΥΡΙΩΣ – πράγμα που τονίζεται επανειλημμένα στο κείμενο – η ενεργειακή αναβάθμιση των κτηρίων στα πλαίσια της Ευρωπαϊκής Πράσινης Συμφωνίας, με επακόλουθο τις σοβαρές δεσμεύσεις που αυτή επιβάλλει. Μάλιστα στο ίδιο το κείμενο σχεδιασμού υπογραμμίζεται με έμφαση ότι η ¨ενεργειακή αναβάθμιση¨είναι κριτήριο ¨επί ποινή αποκλεισμού¨!
3. Αυτό σημαίνει ότι εάν από τις επιλεγμένες επεμβάσεις δεν διασφαλίζεται η ¨ μείωση ενεργειακής κατανάλωσης του κτηρίου ή σε τουλάχιστον 30% μείωση των άμεσων και έμμεσων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου σε σύγκριση με τις εκ των προτέρων εκπομπές¨ και ¨ Η ενεργειακή κατάταξη του κτηρίου (Π.Ε.Α.) να βελτιώνεται κατά τουλάχιστον δύο (2) κατηγορίες για τα ιδιωτικά κτήρια και μία (1) κατηγορία για τα δημόσια κτήρια¨ η υποβαλλόμενη αίτηση θα απορρίπτεται από την αρχή !
4. Δεδομένου όμως ότι για να υποβληθεί η αίτηση οφείλει να έχει συγκεντρώσει ένα απίστευτο όγκο δικαιολογητικών, μελετών, αδειών κλπ, (όπως προβλέπεται στην παρ/φο Γενικές προϋποθέσεις επιλεξιμότητας κτηρίου), οι αιτούντες κινδυνεύουν να βρεθούν προ δυσάρεστων εκπλήξεων, να έχουν μεν υποβληθεί στον κόπο και στην υψηλότατη δαπάνη συγκέντρωσής τους μόνο και μόνο για να δουν την αίτησή τους να απορρίπτεται με συνοπτικές διαδικασίες !
5. Η διάκριση ενεργειακής αναβάθμισης ανάμεσα στα Ιδιωτικά και στα Δημόσια κτήρια είναι σκανδαλωδώς μεροληπτική και προδιαθέτει ευθύς εξαρχής για την ευνοϊκή αντιμετώπιση των Δημόσιων έναντι των Ιδιωτικών κτηρίων . Αυτή δε καθεαυτή η δυνατότητα επεμβάσεων σε Διατηρητέο κτήριο με στόχο την επίτευξη της , ειδικά για τα Ιδιωτικά κτήρια, αυστηρά απαιτούμενης βελτίωσης κατά 2 κατηγορίες που αποτελεί το ΒΑΣΙΚΟ κριτήριο επιλογής είναι εξαιρετικά προβληματική.
6. Είναι προφανές ότι οι συντάκτες του προγράμματος δεν κατανοούν τι στην πραγματικότητα σημαίνει η αποκατάσταση ενός Διατηρητέου, και μάλιστα η επέμβαση για την ενίσχυση του Φέροντος Οργανισμού, εργασία η οποία συνεπάγεται συνολική επέμβαση στο κτήριο, πράγμα που απαγορεύεται από τις ίδιες τις προδιαγραφές του προγράμματος !
7. Ακόμα όμως και εάν είναι δυνατή η επέμβαση με κύριο στόχο την ενεργειακή αναβάθμιση του Διατηρητέου δεν υπάρχει καμία προδιαγραφή σχετικά με πως ακριβώς θα επιτευχθεί αφενός μεν ο υψηλός στόχος της ¨βελτίωσης της Ενεργειακής Κλάσης κατά τουλάχιστον δύο κατηγορίες, που είναι απολύτως δεσμευτική¨, αφετέρου δε να επιτυγχάνεται και ο έτερος στόχος της ¨αισθητικής αναβάθμισης αστικού περιβάλλοντος¨ δηλαδή να αναδεικνύεται και να μην αλλοιώνεται η μορφολογία του κτηρίου.
8. Η αντιφατικότητα των διατάξεων αυτών είναι εμφανής, όπως έχει τονιστεί και σε άλλα σχόλια, διότι δεν λαμβάνεται καθόλου υπ’όψιν ο κρίσιμος παράγων ότι ορισμένες εργασίες που συμβάλλουν σοβαρά στην ενεργειακή αναβάθμιση ενός παλαιού κτηρίου, όπως π.χ η επένδυση Θερμοπρόσοψης, η αντικατάσταση παλαιών κουφωμάτων με ενεργειακά (διπλά τζάμια και θερμοδιακοπή κλπ), είναι εξ’ορισμού απαγορευμένες στα Διατηρητέα διότι ακριβώς επιφέρουν σοβαρή αισθητική αλλοίωση των όψεων. Και όλα αυτά ενώ δεν υπάρχει η παραμικρή πρόβλεψη για συγκεκριμένες τεχνικές και αισθητικές προδιαγραφές των επιτρεπόμενων επεμβάσεων ειδικά στα Διατηρητέα κτήρια .
9. Ο ιδιαίτερα χαμηλός προϋπολογισμός των 20.000.000, δεδομένου του ύψους των απαιτούμενων δαπανών, μεταφράζεται σε 80 ~ 100 κτήρια επιδοτούμενα κατά 50% άρα με μέγιστο αρχικό προϋπολογισμό 400.000 ~ 500.000 € ανά κτήριο. Σε αυτή την κατηγορία μπορούν να υπαχθούν ΜΟΝΟ ελάχιστα μεγάλα διατηρητέα κτήρια, συνήθως ιδιοκτησία Δημόσιων (ΝΠΔΔ) ή και Ιδιωτικών Οργανισμών (ΝΠΙΔ), ακόμη και οργανισμών του ευρύτερου δημόσιου τομέα,  Ιδιωτικών εταιρειών ή και ιδιωτών – κληρονόμων μεγάλης ιδιοκτησίας κλπ, που διαθέτουν ήδη μεγάλα κεφάλαια για επένδυση στα συγκεκριμένα ακίνητα. Με δυό λόγια “Γιάννης κερνάει και Γιάννης πίνει” !
10. Αυτό ακριβώς δημιουργεί την εντύπωση ότι το πρόγραμμα είναι πιλοτικό, και ενδεχομένως φωτογραφικό,  με κύριο αντικείμενο την απορρόφηση κάποιων κονδυλίων που θα διατεθούν σε ήδη ώριμες μελέτες αποκατάστασης μεγάλων κυρίως κτηρίων.
11. Από το σχεδιασμό του προγράμματος είναι εμφανές ότι καθίσταται απολύτως ασύμφορη η ένταξη σε αυτό μικρών ιδιωτικών κτηρίων τα οποία θα μπορούσαν ενδεχομένως να αποκατασταθούν με προϋπολογισμούς της τάξης των 80.000 ~ 120.000 € δεδομένου του υψηλού αρχικού κόστους των απαιτούμενων μελετών και της γραφειοκρατικής διεκπεραίωσης, του υψηλότατου κόστους εκτέλεσης των εργασιών με προδιαγραφές ΑΤΟΕ και της εξαιρετικά χρονοβόρας διαδικασίας εγκρίσεων μελετών και εργασιών.
12. Δεδομένου δε ότι “το χρηματοδοτικό Πρόγραμμα με τίτλο «Διατηρώ» έχει ενταχθεί στο νέο ΕΣΠΑ 2021‐2027” , είναι εξαιρετικά αμφίβολο το κατά πόσον θα προλάβει οποιοσδήποτε ιδιώτης ιδιοκτήτης μικρομεσαίου Διατηρητέου να υλοποιήσει ολόκληρη την απαιτούμενη προεργασία μελετών, εγκρίσεων και αδειών , η οποία αποτελεί βασική προϋπόθεση για να μπορέσει να υποβάλλει αίτηση ένταξης στρο πρόγραμμα.

Γ. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

1. Το παρόν πρόγραμμα έχει συνταχθεί με <u>ΚΕΝΤΡΙΚΟ στόχο την ενεργειακή αναβάθμιση και όχι τη γενική αποκατάσταση και επαναχρησιμοποίηση των Ιδιωτικών  Διατηρητέων κτηρίων</u>, και μάλιστα χωρίς ο συντάκτης να έχει καμία γνώση τόσο του αντικειμένου όσο και του μεγέθους του προβλήματος το οποίο υποτίθεται  ότι καλείται να αντιμετωπίσει. Οι προβλεπόμενες ενέργειες αποκατάστασης απλά παρέχονται ώς κίνητρο για την ενεργειακή αναβάθμιση.
2. Η ούτως ή άλλως προβλεπόμενη ανεπαρκής χρηματοδότηση των 20.000.000 € μπορεί να καλύψει πολύ λίγα μεγάλα κτήρια και δεν αφορά ούτε στο ελάχιστο τους ιδιώτες μικροϊδιοκτήτες  Διατηρητέων κτηρίων, διότι, αντίθετα με τις διακηρύξεις, φαίνεται ότι αφορά κυρίως μεγάλους οργανισμούς  ΝΠΔΔ ή ΝΠΙΔ.
3. Η γραφειοκρατική σύνθεση του προγράμματος και οι εκτός πραγματικότητας προδιαγραφές είναι αποτρεπτικοί παράγοντες για την ένταξη σε αυτό ακόμη και μεσαίων ιδιωτικών ιδιοκτησιών, δεδομένου ότι δεν υπάρχει καν ο απαιτούμενος χρόνος έκδοσης εγκρίσεων και αδειών, δίνοντας την εντύπωση ότι είναι κυρίως σχεδιασμένο για να χρηματοδοτήσει συμπληρωματικές επεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης σε μεγάλα κτήρια τα οποία είναι ήδη αποκατεστημένα και έχουν έτοιμες τις σχετικές άδειες και εγκρίσεις.
4. Το πρόγραμμα αποκλείει ευθύς εξ αρχής την αντιμετώπιση του μείζονος προβλήματος των μη χρησιμοποιούμενων ετοιμόρροπων Διατηρητέων καθώς και των κτηρίων με καθεστώς πολυϊδιοκτησίας το οποίο καθιστά απαγορευτική τη συμμετοχή κτηρίων χωρίς καθολική συναίνεση των ιδιοκτητών.
5. Το πρόγραμμα δεν έλαβε ούτε κατ’ ελάχιστον υπ’όψιν τις εμπεριστατωμένες προτάσεις τις οποίες το ΔΣ του Συλλόγου είχε καταθέσει στο ΥΠΕΝ ήδη από τις 17 Ιανοαρίου 2024 και στις οποίες τονίζονταν τα κύρια ζητήματα που έπρεπε να απασχολούν την Πολιτεία όσον αφορά στο πρόβλημα των Διατηρητέων Κτηρίων και Μνημείων, ενώ έκτοτε ουδέποτε εκλήθη να συμβάλλει με συγκεκριμένες προτάσεις στην τελική διαμόρφωση του προγράμματος.

Δ. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

1. Δεδομένου ότι η εκπόνηση των μελετών και η λήψη των εγκρίσεων και αδειών είναι με τα σημερινά δεδομένα εξαιρετικά χρονοβόρες διαδικασίες, προτείνουμε η αδειοδότηση να γίνεται από <u>όλες τις αρμόδιες υπηρεσίες σε συγκεκριμένο σύντομο χρόνο</u> ώστε να μην επωμίζεται ο ο ιδιοκτήτης το κόστος των αμοιβών των μελετών επί σειρά ετών όπως γίνεται με τα σημερινά δεδομένα, με αβέβαιη την ένταξη στο πρόγραμμα.
2. Εναλλακτικά προτείνουμε τη σύσταση Ενιαίου Φορέα για όλες τις εγκρίσεις κατά τα πρότυπο των fast track αδειοδοτήσεων.
3. Όσον αφορά την ενεργειακή αναβάθμιση , προτείνουμε <u>να μην γίνεται βάσει ΚΕΝΑΚ</u> καθώς πολλές επεμβάσεις μονώσεων και μηχανολογικών συστημάτων αποκλείονται λόγω του χαρακτήρα των κτιρίων. Το ενεργειακό αποτύπωμα μπορεί να υπολογίζεται βάσει “πράσινης” πιστοποίησης με κάποιο άλλο πρότυπο στο οποίο θα συνυπολογίζεται το near zero αποτύπωμα βάσει των αρχών της κυκλικής οικονομίας και αειφορίας (βλ. σχόλιο του συλλόγου την 12/04/2021 κατά την διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης για το Νέο Σχέδιο Δράσης της Ελλάδας για την Κυκλική Οικονομία – ΟδικόςΧάρτης Yπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας).
4. Σχετικά με τις επεμβάσεις προτείνουμε να εκπονηθεί από το ΤΕΕ σε συνεργασία με τον ΣΑΔΑΣ οδηγία με συγκεκριμένες τεχνικές προδιαγραφές στις επιτρεπόμενες, ειδικά σε Διατηρητέα κτήρια, επεμβάσεις ενεργειακής αναβάθμισης π.χ. σε : κουφώματα, υαλοπίνακες, μονώσεις, εξωτερικά θερμομονωτικά επιχρίσματα, συστήματα θέρμανσης-ψύξης, ΖΝΧ, μηχανικού αερισμού / κλιματισμού, αυτοματισμών, ΑΠΕ (π.χ.  Φωτοβολταϊκά) , απορροής ομβρίων, ταμιευτήρες νερού κλπ. Μπορούν σε αυτό τον τομέα να αξιοποιηθούν συμπεράσματα ευρωπαϊκών προγραμμάτων (π.χ. Interreg Europe, Violet project study on energy renovation of heritage buildings κ.α.).
5. Να καταργηθεί η απαίτηση της πλήρους ομοφωνίας συνιδιοκτητών για την υποβολή αίτησης ένταξης στο πρόγραμμα και λήψη της χρηματοδότησης.
6. Να τεθεί ευθύς εξ αρχής σαφές και συγκεκριμένο χρονικό πλαίσιο διάρκειας του προγράμματος, ώστε κάθε ιδιοκτήτης να μπορεί να σταθμίσει τη δυνατότητα συμμετοχής του.
7. Να προβλεφθεί με ειδική νομοθετική ρύθμιση η δυνατότητα λήψης άτοκου δανείου από ιδιώτες μικροϊδιοκτήτες Διατηρητέων με στόχο την συμπληρωματική κάλυψη του υπολοίπου του προϋπολογισμού από το 50% επιχορήγησης του προγράμματος.
8. Υποχρεωτική συμμετοχή στην ομάδα μελέτης μηχανικών εξειδικευμένων σε αποκαταστάσεις Διατηρητέων ή Μνημείων , όπως αρχιτεκτόνων, πολ/κων μηχανικών και μηχανολόγων, σαν προϋπόθεση κατάθεσης της αίτησης.

-Το πρόγραμμα Διατηρώ απευθύνεται σε συγκεκριμένους ιδιοκτήτες διατηρητέων: 1) Σε όσους έχουν ήδη ώριμες (εγκεκριμένες) μελέτες και άδειες από τους αρμόδιους φορείς (βαθμός ωριμότητας ως κριτήριο αξιολόγησης) και 2) Σε όσους έχουν ίδια κεφάλαια ή πρόσβαση σε δανεισμό για να καλύψουν το 50% της συμμετοχής τους.

Για αυτό το λόγο και ο προυπολογισμός του προγράμματος είναι αστείος για τα 20.000 διατηρητέα, διότι δεν είναι βέβαιη η απορρόφηση των 20 εκ.

– Οι χρονοβόρες διαδικασίες πολλαπλών αδειοδοτήσεων μελετών (1 έως 4 χρόνια), η αλληλοεπικάλυψη αρμοδιοτήτων μεταξύ υπουργείων και υπηρεσιών , θα ήταν δυνατόν να αντιμετωπιστούν μόνο με την αυστηρή τήρηση εκ μερους των Υπηρεσιών της 3μηνης προθεσμίας που ορίζει ο Ν. 3028/2002 και την δημιουργία Fast track Υπηρεσίας μίας στάσης, αντιμετωπίζοντας τα Διατηρητέα ως Στρατηγική επένδυση.

– Η πλειοψηφία των ιδιοκτητών δεν είναι εφοπλιστές, ούτε επενδυτές και δεν έχουν μέγαρα διατηρητέα αλλά δεν έχουν και πρόσβαση σε φθηνό δανεισμό, την στιγμή που τα υλικά οικοδομής και οι αμοιβές έχουν αυξηθεί 50% τα τελευταία χρόνια. Η πολιτεία να μεριμνήσει για άτοκα δάνεια, μακροπρόθεσμα με εγγύηση του ελληνικού κράτους . Να σημειώσω ότι οι Ασφαλιστικές εταιρείες δεν ασφαλίζουν για σεισμό κτίρια προ του 1950, άρα και η Τράπεζα δεν δανειοδοτεί ,αφού δεν μπορεί να ασφαλιστεί το υποκείμενο ακίνητο.

– Είμαστε η πιό σεισμογενής χώρα στην Ευρώπη και δεν υπάρχει μέριμνα για την στατική επάρκεια της πολιτιστικής μας κληρονομιάς. Μετά την απογραφή δημόσιων κτιρίων να γίνει απογραφή των διατηρητέων για προσεισμικό έλεγχο από τον ΟΑΣΠ, με προτεραιότητα τα κτίρια συνάθροισης κοινού . Η χρηματοδότηση στατικών θα έπρεπε να είναι 100%.

– Η ενεργειακή αναβάθμιση στα ιδιωτικά διατηρητέα να γίνει 1 αντί για 2 ενεργειακές κλάσεις ,όπως δηλ και στα δημόσια διατηρητέα .

-Μετά την ανακαίνιση το διατηρητέο χάνει την έκπτωση της παλαιότητας και αντιμετωπίζεται φορολογικά ως νεόκτιστο. Ο ΕΝΦΙΑ διπλασιάζεται.Πόσο παράλογο ένα διατηρητέο να θεωρείται νεόκτιστο, επειδή έστω ενισχύθηκε στατικά!

Εκπόνηση οδηγού σχεδιασμού του Προγράμματος «ΔΙΑΤΗΡΩ», Παράγραφος 2. Δικαιούχοι του Προγράμματος, σελ. 14 αναφέρει “Δικαίωμα  συμμετοχής  στο  Πρόγραμμα  έχουν  φυσικά  πρόσωπα  ή  νομικά  πρόσωπα  που  κατά  το  έτος αναφοράς (φορολογικό  έτος  2023)  και  κατά  το  χρόνο  υποβολής  αίτησης  έχουν  εμπράγματο  δικαίωμα (πλήρους κυριότητας/επικαρπίας/ψιλής κυριότητας) σε επιλέξιμο κτήριο …”

Έχω αποκτήσει νόμιμα (αγορά) ένα εγκαταλειμμένο διατηρητέο ακίνητο τον Μάιο του 2024. Για ποιό λόγο δεν μπορώ να είμαι επιλέξιμος στο συγκεκριμένο πρόγραμμα? Παρακαλώ πολύ να συμπεριληφθούν όσοι είναι νόμιμοι κάτοχοι έως 31/12/2024.

Με δεδομένο τον τόσο μικρό προϋπολογισμό, μήπως θα ήταν λογικό στο συγκεκριμένο πρόγραμμα να δοθεί έμφαση στη στατική ενίσχυση/αποκατάσταση που μου μοιάζει πιο ζωτικής σημασίας για τέτοια κτίρια και να επιτραπεί και η ένταξη σε άλλα προγράμματα για την ενεργειακή αναβάθμιση;
Εφόσον απαιτούνται ίδιοι πόροι κ η υλοποίηση του προγράμματος τραβάει ήδη σε τόσο μάκρος με επανειλημμένες εξαγγελίες να εμφανίζονται και μετά να εξαφανίζονται, γιατί να τιμωρούνται με αποκλεισμό ιδιοκτήτες που ήδη έχουν ξεκινήσει εργασίες για να σώσουν τα ακίνητά τους και χρειάζονται να υποστηριχθούν με μια χρηματοδότηση που ούτως ή άλλως θα είναι μερική;

1] Είναι απαραίτητο να προβλεφθεί η πλήρης αποσύνδεση της απαίτησης συναίνεσης από το 100% των ιδιοκτητών για τη λήψη της χρηματοδότησης, διότι πολύ συχνά συναντάται το φαινόμενο της πολυιδιοκτησίας, όπου ένας ή περισσότεροι συνιδιοκτήτες δεν ενδιαφέρονται για την τύχη των ακινήτων αυτών, με αποτέλεσμα να ρημάζουν και να αποτελούν [έως και] επικίνδυνα κτίσματα.
2] Το ποσό της χρηματοδότησης είναι ευθέως αντίστροφο της ποσότητας των κτιρίων ανά την επικράτεια. Ενισχύστε τον προυπολογισμό για να αλλάξουν όψη τα κέντρα των πόλεών μας.

Ο προϋπολογισμός του προγράμματος είναι εξαιρετικά χαμηλός. Το μόνο που έχω να σας προτείνω στο σχόλιο μου, επειδή αντιλαμβάνομαι πως δεν πρόκειται να αυξηθεί το κονδύλι περαιτέρω, είναι να ψηφίσετε απαλλαγές φόρων και εξαιρέσεις η έκπτωση φόρου για όσους προχωρήσουν σε επισκευές και ανακαίνιση. Τα μέχρι τώρα μέτρα δεν είναι επαρκή. Οι ιδιοκτήτες διατηρητεων χρειάζονται πλήρη απαλλαγή από τον κύριο φόρο του ΕΝΦΙΑ για τον οποίον δεν έγινε τίποτα, όπως και έκπτωση δαπανών ανακαίνισης η εξόδων συντήρησης από τον φόρο εισοδήματος. Οι επιβαρύνσεις αυτές μέχρι σήμερα, η ανυπαρξία επιδοτήσεων, η μη καλυψη των διατηρητεων από προγράμματα. του εξοικονομώ λόγω δυσκολίας τοποθέτησης μόνωσης, η γραφειοκρατία και όλα τα κόστη, δρουν εντελώς αποτρεπτικά για την αξιοποίηση αυτών των ακινήτων.

Με δεδομένο ότι ένα τυπικό διατηρητέο 2 ορόφων, με ισόγειο και υπόγειο, μπορεί να απαιτεί από 300000 ως 50000 ευρώ μόνο για μια απλή συντήρηση, μόνωση ταράτσας, επισκευή στέγης, κόστος μηχανικού, έκδοσης άδειας, ένσημα. Τα 20000000 ευρώ που προβλέπει το πρόγραμμα, είναι αποθαρρυντικα για τους ιδιοκτητες των διατηρητεων. Τουλάχιστον, ας προσπαθήσει κάποιος αρμόδιος από την κυβέρνηση να ψηφίσει μόνιμη απαλλαγή ΕΝΦΙΑ και φόρου εισοδήματος λόγω ενοικίων για τα διατηρητεα.

1) σε άλλα προγράμματα αναβάθμισης κτηριων δίνεται η δυνατότητα το ποσό που δίνει ο ιδιώτης να είναι με άτοκο δάνειο, εδώ δεν προβλέπεται κάτι τέτοιο.

2) δεν είναι σίγουρο ότι οι παρεμβάσεις θα βελτιώσουν την ενεργειακή απόδοση κατά τουλάχιστον 2 βαθμίδες λόγω περιορισμών που έχουν τα διατηρητέα.

3) είναι εξαιρετικά απίθανο να γίνουν μελέτες κ να δοθούν εγκρίσεις από τις εφορείες του ΥΠΠΟ σε μικρό χρονικό διάστημα

Με δεδομένο το ότι μία μέση  αποκατάσταση όψεων ενός διατηρητέου με μελέτες, άδειες ,ένσημα ,υλικά, εργασία και  σκαλωσιές κοστίζει καταλ     κατ ελάχιστο των 20.000 €, μπορούμε να υπολογίσουμε ότι με τα 20 εκατ.€ τα οποία δεν τίθενται από το πρόγραμμα, θα κάνουν ανακαίνιση ,μόνο των όψεων, 1000 κτίρια  από τα 20.000 τα οποία υπάρχουν..Μια πρόταση που θα μπορούσε να θεσμοθετείται με επιτυχία είναι να υπάρξει ΑΠΟΛΥΤΗ  απαλλαγή από πάσης φύσεως φόρους ,εισφορές και τέλη(π.χ από το  φόρο κληρονομιάς -μεταβίβασης έως απαλλαγή ΕΝΦΙΑ ή ακόμα και φόρου ενοικίων εάν ενοικιάζονται )με σκοπό την εξοικονόμηση πόρων οι οποίοι θα διατίθενται από τους ιδιοκτήτες για την συντήρηση και αποκατάσταση των Διατηρηταιων κτιρίων .

Το ποσό των μόλις 20 εκατομμυρίων ευρώ για το πρόγραμμα «Διατηρώ» συνιστά μια απογοητευτική απόφαση, που αναδεικνύει τη χαοτική απόσταση μεταξύ των πραγματικών αναγκών για τη διατήρηση της αρχιτεκτονικής μας κληρονομιάς και της περιορισμένης προθυμίας της κυβέρνησης να επενδύσει επαρκώς σε αυτή. Πρόκειται για μια ουσιαστική παραίτηση από κάθε σοβαρή δέσμευση για την προστασία των διατηρητέων κτιρίων που είναι συνδεδεμένα με την ιστορία και την ταυτότητά μας.Παρά τις αρχικές εξαγγελίες για έναν προϋπολογισμό ύψους 70 εκατομμυρίων ευρώ με δυνατότητα επέκτασης, η σημερινή πραγματικότητα είναι απογοητευτικά ανεπαρκής και δυστυχώς αντανακλά μια πολυετή αδιαφορία από πλευράς κυβέρνησης.

Αρκεί να αναλογιστεί κανείς το αριθμητικό δεδομένο των διατηρητέων κτισμάτων που χρήζουν προστασίας: πάνω από 20.000 χαρακτηρισμένα διατηρητέα και άλλα 200.000 σε παραδοσιακούς οικισμούς με ομαδικούς χαρακτηρισμούς για να αντιληφθεί ότι το οικονομικό μέγεθος των μόλις 20εκ δεν επαρκεί ούτε για την κάλυψη ενός ελάχιστου ποσοστού αυτών των κτιρίων, αφήνοντας τα περισσότερα χωρίς καμία προοπτική στήριξης.

Απαιτείται άμεση επανεκτίμηση και διόρθωση αυτής της απόφασης. Είναι επιτακτική η ανάγκη για ενίσχυση του προϋπολογισμού που θα δώσει τη δυνατότητα στο πρόγραμμα “Διατηρώ” να είναι πραγματικά αποτελεσματικό.

Επιπλέον, συμφωνούμε με τις προτάσεις για:

1. Αποσύνδεση της απαίτησης απόλυτης πλειοψηφίας (100% των ιδιοκτητών) για τη λήψη χρηματοδότησης, ώστε να καταστεί πιο εύκολη η υλοποίηση των έργων.
2. Περιορισμό ή σαφέστερη διευκρίνιση των κριτηρίων ενεργειακής αναβάθμισης, καθώς συχνά συγκρούονται με την ιδιότητα του διατηρητέου. Τα διατηρητέα κτίρια, από τη φύση τους, αποτελούν τον ορισμό της βιωσιμότητας και, όπως υποστηρίζουν οι σχετικοί ευρωπαϊκοί σύλλογοι, θα πρέπει να εξαιρούνται από τις σχετικές οδηγίες της ΕΕ.

Η επιδότηση των 20 εκ είναι καλύτερα να αποσυρθεί. Αφ ενός θα τρέξουν ιδιοκτήτες ακινήτων και συνάδελφοι να χάσουν το χρόνο τους για να συντάξουν φάκελο και πρόταση, αφ ετέρου καθως δεν υπάρχουν κριτήρια ( πχ περιοχή, κατασταση διατήρησης, περιορισμοί λογω κήρυξης κλπ), όλο αυτο θα ειναι στον αέρα. Απλά θα χαθει κι άλλος χρόνος …. τι κρίμα!
Οι προτάσεις μου ως επαγγελματίας (εδω και πολλά χρόνια) είναι οι εξής.
1. Αποσύνδεση της απόλυτης πλειοψηφίας (100% των ιδιοκτητων) από τη συμφωνη γνωμη για χρηματοδότηση. Οι περισσότερες πολυκατοικίες παίρνουν αποφάσεις με πλειοψηφία, βάσει καταστατικού. Δεν ειναι δυνατόν να βγαίνουν εκτός κτιρία που έχεουν εγκαταλειμένα διαμερίσματα, αδιάφορους ιδιοκτήτες, κατοίκους εξωτερικού κλπ.
2. Περιορισμός ή καλυτερη διευκρίνηση των κριτηρίων ενεργειακής αναβάθμισης, διοτι συχνά έρχονται σε σύγκρουση με την ιδιότητα του διατηρητέου. Π.χ., ούτε αντλία θερμότητος μπορεις να βάλεις, ούτε ηλιακό ούτε – φυσικά θερμοπρόσοψη!!!!’Οσο για την αντικατάσταση των κουφωμάτων είναι ένας γρίφος…
3. Αρμόδιοι για το χειρισμό των διατηρητέων είναι μόνο οι αρχιτέκτονες και εκείνοι που έχουν κάποια εξειδίκευση στις αποκατασάσεις μέσω μεταπτυχιακού. Η ομάδα μελέτης πρεπει να περιλαμβάνει εξειδικευμένο πολ. μηχανικό για τα στατικά και μηχανολόγο για τα μηχανολογικά.
Πρέπει οπωσδήποτε να μπέι ως προϋπόθεση για το χειρισμό των αιτήσεων
4. Τέλος, αν δεν υπάρχουν άλλα χρήματα ας διατεθεί το συγκεκριμένο ποσό σε μια περιοχή που θα λειτουργήσει πιλοτικά. Πχ.χ στα Εξάρχεια της Αθήνας ήσε μια γειτονιά στη Θεσσαλονίκη ( καλύτερα κιολας για τι θα φθάσουν τα χρήματα για ένα έργο που θα φανεί!)