- Αυτό το θέμα έχει 1,055 απαντήσεις, 1 φωνή και ενημερώθηκε τελευταία φορά 1 μήνα από τον χρήστη Γεώργιος Γοδέβενος.
-
Θέμα
-
Δημόσια Διαβούλευση επί του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) αυτού.
Ο Γενικός Γραμματέας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος, ως αρχή σχεδιασμού της μελέτης αξιολόγησης και αναθεώρησης του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο Ν. 4447/2016 (Α’ 241) και στην Κ.Υ.Α. Αριθμ. ΥΠΕΧΩΔΕ/ΕΥΠΕ/οικ. 107017/2006 (Β’ 1225) προσκαλεί το κοινό να διατυπώσει τις απόψεις του, μέσω της δημόσιας ανάρτησης σχολίων έως και τις 24 Ιουνίου 2026.
Οι απαραίτητες πληροφορίες και τα σχετικά αρχεία, είναι διαθέσιμες στον ανωτέρω σύνδεσμο.
-
Απαντήσεις
-
Ο Ελληνικός Σύνδεσμος Επενδυτών Μικρών Ανεμογεννητριών (ΕΣΕΜΑ), στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης για το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ και τη Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων που το συνοδεύει, επισημαίνει την ανάγκη ειδικής και αναλογικής πρόβλεψης για τις μικρές ανεμογεννήτριες έως 60 kW.
Η ανάπτυξη των ΑΠΕ συνδέεται με την ενεργειακή ασφάλεια, την κλιματική προστασία, τη μείωση της εξάρτησης από ορυκτά καύσιμα και την αποκεντρωμένη παραγωγή καθαρής ενέργειας. Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, τα έργα ΑΠΕ και οι αναγκαίες υποδομές σύνδεσής τους αναγνωρίζονται ως έργα που εξυπηρετούν υπέρτερο δημόσιο συμφέρον. Η αναγνώριση αυτή, όμως, δεν αναιρεί την ανάγκη προστασίας της βιοποικιλότητας, των περιοχών Natura 2000, των Ζωνών Ειδικής Προστασίας και του τοπίου. Αντιθέτως, απαιτεί ουσιαστική στάθμιση και τεκμηριωμένη αξιολόγηση.
Στο πλαίσιο αυτό, οι μικρές ανεμογεννήτριες έως 60 kW δεν πρέπει να εξομοιώνονται με τα μεγάλα αιολικά πάρκα. Πρόκειται για έργα διαφορετικής κλίμακας, με περιορισμένη ισχύ, μικρή κατάληψη γης, μειωμένες ανάγκες σε οδοποιία και συνοδά έργα, καθώς και σαφώς μικρότερο περιβαλλοντικό και οπτικό αποτύπωμα. Η αξιολόγησή τους πρέπει να γίνεται με βάση τα πραγματικά τεχνικά χαρακτηριστικά του έργου και την συμβατότητα της θέσης με το φυσικό και ανθρωπογενές τοπίο.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η σύνδεση του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ με τις Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες, τα Προεδρικά Διατάγματα προστασίας και τα Σχέδια Διαχείρισης των περιοχών Natura 2000. Οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες αποτελούν την επιστημονική βάση για τον καθορισμό των ζωνών προστασίας και των επιτρεπόμενων χρήσεων ανά περιοχή. Επομένως, όπου σε συγκεκριμένες ζώνες, όπως Ζώνες Διατήρησης Οικοτόπων και Ειδών ή Ζώνες Βιώσιμης Διαχείρισης Φυσικών Πόρων, προβλέπεται υπό όρους η εγκατάσταση ΑΠΕ, αυτό πρέπει να λαμβάνεται ρητά υπόψη από το νέο χωροταξικό πλαίσιο.
Για τις μικρές ανεμογεννήτριες έως 60 kW, η αξιολόγηση πρέπει να γίνεται κατά περίπτωση, με βάση τη συγκεκριμένη ζώνη προστασίας, τις επιτρεπόμενες χρήσεις, τους στόχους διατήρησης της περιοχής και το πραγματικό αποτύπωμα του έργου. Η περιβαλλοντική προστασία δεν υπηρετείται με οριζόντια εξομοίωση όλων των αιολικών εγκαταστάσεων, αλλά με σαφή διάκριση ανάμεσα σε μεγάλης κλίμακας έργα και μικρές εγκαταστάσεις ΑΠΕ.
Σε περιοχές ΖΕΠ ή σε περιοχές με ευαισθησία ως προς την ορνιθοπανίδα, η αξιολόγηση πρέπει να βασίζεται σε ειδική οικολογική και ορνιθολογική τεκμηρίωση. Όπου απαιτείται, μπορούν να προβλέπονται πρόσθετα μέτρα παρακολούθησης και μείωσης κινδύνου, όπως συστήματα ανίχνευσης πτηνών, έγκαιρης προειδοποίησης, ηχητικής αποτροπής ή προσωρινής παύσης λειτουργίας. Τα συστήματα αυτά δεν υποκαθιστούν τη σωστή χωροθέτηση, μπορούν όμως να λειτουργήσουν συμπληρωματικά ως πρόσθετο μέτρο προστασίας.
Συνεπώς, ο ΕΣΕΜΑ ζητά να προβλεφθεί ρητά στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ ειδική κατηγορία για τις μικρές ανεμογεννήτριες έως 60 kW, με διακριτά, αναλογικά και εφαρμόσιμα χωροταξικά και περιβαλλοντικά κριτήρια. Έτσι μπορεί να διασφαλιστεί ταυτόχρονα η προστασία των περιοχών Natura 2000 και του τοπίου, αλλά και η δυνατότητα ανάπτυξης μικρών, αποκεντρωμένων έργων ΑΠΕ με πραγματικό τοπικό και δημόσιο ενεργειακό όφελος.Στο πλαίσιο των επιμέρους παρατηρήσεων που καταθέτει ο Ελληνικός Σύνδεσμος Επενδυτών Μικρών Ανεμογεννητριών (ΕΣΕΜΑ) στη δημόσια διαβούλευση για το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ και τη συνοδευτική Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, κρίνουμε αναγκαίο να επισημανθεί ειδικά το ζήτημα του οριζόντιου αποκλεισμού εγκατάστασης αιολικών έργων σε υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, ιδίως ως προς την εφαρμογή του στις μικρές ανεμογεννήτριες έως 60 kW.
Ο συγκεκριμένος περιορισμός, εφόσον εφαρμοστεί αδιακρίτως και στις μικρές ανεμογεννήτριες, κινδυνεύει να ακυρώσει στην πράξη μία ολόκληρη κατηγορία έργων ΑΠΕ μικρής κλίμακας. Οι μικρές ανεμογεννήτριες δεν έχουν τα τεχνικά, οικονομικά και περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά μεγάλων αιολικών πάρκων.
Η βιωσιμότητα των μικρών ανεμογεννητριών εξαρτάται σε καθοριστικό βαθμό από το διαθέσιμο αιολικό δυναμικό. Επειδή πρόκειται για έργα μικρής κλίμακας, δεν μπορούν να στηριχθούν σε θέσεις χαμηλού ή οριακού ανέμου, ούτε να επιβαρυνθούν με δυσανάλογα κόστη πρόσβασης και σύνδεσης. Στην ηπειρωτική χώρα, οι θέσεις με ικανοποιητικό αιολικό δυναμικό εντοπίζονται συχνά σε μεγαλύτερα υψόμετρα. Συνεπώς, ο οριζόντιος αποκλεισμός άνω των 1.200 μ., όταν εφαρμόζεται αδιακρίτως και στις μικρές ανεμογεννήτριες έως 60 kW, περιορίζει τις πραγματικά βιώσιμες θέσεις και κινδυνεύει να ακυρώσει στην πράξη τη δυνατότητα ανάπτυξης της συγκεκριμένης τεχνολογίας.
Το πρόβλημα εντείνεται από το γεγονός ότι σε χαμηλότερα υψόμετρα, όπου θεωρητικά θα μετατοπιστεί η χωροθέτηση, το δίκτυο είναι σε πολλές περιοχές ήδη κορεσμένο ή τεχνικά περιορισμένο. Η εμπειρία των τελευταίων ετών δείχνει ότι, παρά τη θέσπιση του πλαισίου για τις μικρές ανεμογεννήτριες, η πραγματική υλοποίηση παραμένει εξαιρετικά περιορισμένη. Αυτό αποδεικνύει ότι το πρόβλημα δεν είναι θεωρητικό, αλλά πρακτικό και άμεσα συνδεδεμένο με τη βιωσιμότητα, τη σύνδεση στο δίκτυο και τη χωροθέτηση.
Παράλληλα, πρέπει να ληφθεί σοβαρά υπόψη ότι οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες, τα Προεδρικά Διατάγματα προστασίας και τα Σχέδια Διαχείρισης των περιοχών Natura 2000 καθορίζουν ζώνες προστασίας και επιτρεπόμενες χρήσεις ανά περιοχή. Εφόσον σε συγκεκριμένες ζώνες, όπως Ζώνες Διατήρησης Οικοτόπων και Ειδών ή Ζώνες Βιώσιμης Διαχείρισης Φυσικών Πόρων, προβλέπεται υπό όρους η εγκατάσταση ΑΠΕ, δεν είναι ορθό το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ να επιβάλλει έναν γενικό υψομετρικό αποκλεισμό που ακυρώνει εκ των προτέρων την αξιολόγηση ανά ζώνη.
Η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και του τοπίου είναι αναγκαία και αδιαπραγμάτευτη. Όμως η προστασία αυτή πρέπει να στηρίζεται σε τεκμηριωμένη αξιολόγηση της κάθε θέσης, της ζώνης προστασίας, των στόχων διατήρησης και του πραγματικού αποτυπώματος του έργου. Δεν μπορεί να εφαρμόζεται με τον ίδιο τρόπο σε ένα μεγάλο αιολικό πάρκο και σε μία μικρή ανεμογεννήτρια έως 60 kW.
Ιδίως για περιοχές με ορνιθολογική ευαισθησία, μπορεί να προβλέπεται αυξημένη τεκμηρίωση μέσω Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης και, όπου απαιτείται, πρόσθετα μέτρα παρακολούθησης και μείωσης κινδύνου.
Ο ΕΣΕΜΑ δεν ζητά ανεξέλεγκτη εγκατάσταση μικρών ανεμογεννητριών σε ορεινές ή περιβαλλοντικά ευαίσθητες περιοχές. Ζητά να μην επιβληθεί ένας οριζόντιος αποκλεισμός που εξομοιώνει τις μικρές ανεμογεννήτριες με μεγάλα αιολικά πάρκα και οδηγεί σε πρακτική αδυναμία ανάπτυξης του κλάδου.
Για τον λόγο αυτό, προτείνεται να προβλεφθεί ρητά ότι ο περιορισμός του υψομέτρου άνω των 1.200 μ. δεν εφαρμόζεται αυτομάτως στις μικρές ανεμογεννήτριες έως 60 kW, αλλά αυτές μπορούν να αξιολογούνται κατά περίπτωση, εφόσον πληρούνται αυστηρές προϋποθέσεις:
1)η εγκατάσταση να επιτρέπεται ή να είναι συμβατή με τη ζώνη προστασίας, σύμφωνα με την οικεία Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη, το αντίστοιχο Προεδρικό Διάταγμα ή το Σχέδιο Διαχείρισης,
2) να υπάρχει υφιστάμενη πρόσβαση ή να απαιτούνται μόνο περιορισμένες βελτιώσεις,
3) να μην απαιτείται νέα εκτεταμένη διάνοιξη δρόμου,
4)να υπάρχει τεχνικά εφικτή σύνδεση με το δίκτυο,
5) τα συνοδά έργα να έχουν περιορισμένο μήκος και αποτύπωμα,
6) να τεκμηριώνεται η συμβατότητα με το τοπίο και τους στόχους διατήρησης της περιοχής,
7) όπου απαιτείται, να προβλέπεται ειδική οικολογική ή ορνιθολογική τεκμηρίωση και πρόσθετα μέτρα μείωσης κινδύνου.
Οι μικρές ανεμογεννήτριες μπορούν να συμβάλουν στην αποκεντρωμένη παραγωγή καθαρής ενέργειας, στην ενεργειακή ασφάλεια, στην τοπική κατανάλωση και στην αξιοποίηση του τοπικού αιολικού δυναμικού από μικρότερους επενδυτές και τοπικούς φορείς. Για να συμβεί αυτό, το χωροταξικό πλαίσιο πρέπει να είναι ρεαλιστικό και εφαρμόσιμο.
Συνεπώς, ο ΕΣΕΜΑ ζητά την τροποποίηση του προτεινόμενου οριζόντιου αποκλεισμού άνω των 1.200 μέτρων, ώστε οι μικρές ανεμογεννήτριες έως 60 kW να αξιολογούνται με ειδικά, αναλογικά και τεκμηριωμένα κριτήρια. Διαφορετικά, το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ κινδυνεύει να διατηρεί θεωρητικά τις μικρές ανεμογεννήτριες ως κατηγορία έργων ΑΠΕ, αλλά να τις αποκλείει πρακτικά από τις θέσεις όπου μπορούν πραγματικά να λειτουργήσουν.Με το παρόν κείμενο καταθέτω τις θέσεις και προτάσεις μου στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης για το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο των ΑΠΕ. Η ενεργειακή μετάβαση αποτελεί στρατηγική επιλογή για τη χώρα, ωστόσο η επιτυχία της προϋποθέτει ένα πλαίσιο που να συνδυάζει περιβαλλοντική προστασία, κοινωνική συνοχή και ενεργειακή ασφάλεια.
Το υπό διαβούλευση σχέδιο περιλαμβάνει σημαντικές βελτιώσεις, όπως η ενίσχυση της περιβαλλοντικής αξιολόγησης και η προσπάθεια οριοθέτησης ευαίσθητων περιοχών. Παράλληλα, υπάρχουν κρίσιμα σημεία που απαιτούν περαιτέρω εξειδίκευση, ώστε το πλαίσιο να γίνει πραγματικά λειτουργικό και αποτελεσματικό.
1. Ανάγκη για πλήρη και επικαιροποιημένη επιστημονική τεκμηρίωση
Η χωροθέτηση των ΑΠΕ πρέπει να βασίζεται σε σύγχρονα και αξιόπιστα δεδομένα, όπως:
* καταγραφή βιοποικιλότητας και ευαίσθητων οικοτόπων,
* χαρτογράφηση μεταναστευτικών διαδρομών,
* αποτύπωση αιολικού και ηλιακού δυναμικού,
* κλιματικούς και γεωμορφολογικούς δείκτες.
Προτείνεται η δημιουργία ενιαίας ψηφιακής βάσης δεδομένων, προσβάσιμης στο κοινό, που θα συγκεντρώνει όλα τα παραπάνω στοιχεία και θα ενισχύει τη διαφάνεια και την τεκμηρίωση των αποφάσεων.
2. Στήριξη του περιορισμού εγκατάστασης αιολικών άνω των 1.200 μ.
Οι ορεινοί όγκοι της χώρας αποτελούν περιοχές υψηλής οικολογικής αξίας, με ευαίσθητα οικοσυστήματα, σπάνια είδη χλωρίδας και πανίδας, ιδιαίτερη γεωμορφολογία και σημαντική τοπιακή αξία.
Η ύπαρξη ενός σαφούς ορίου υψομέτρου:
* προστατεύει την ακεραιότητα των ορεινών οικοσυστημάτων,
* μειώνει τις παρεμβάσεις σε περιοχές αυξημένης περιβαλλοντικής σημασίας,
* ενισχύει την κοινωνική αποδοχή,
* προσφέρει προβλεψιμότητα στους φορείς υλοποίησης έργων.
Το μέτρο αυτό αποτελεί αναγκαία και ισορροπημένη ρύθμιση, που συμβάλλει στη βιώσιμη ανάπτυξη των ΑΠΕ.
3. Προστασία περιοχών NATURA με στοχευμένη προσέγγιση
Η προστασία των περιοχών NATURA πρέπει να βασίζεται σε:
* διαφοροποίηση ανά τύπο οικοτόπου,
* αυστηρή αξιολόγηση για έργα μεγαλύτερης κλίμακας,
* δυνατότητα μικρής κλίμακας έργων χαμηλής όχλησης όπου δεν υπάρχουν επιπτώσεις.
Η προσέγγιση πρέπει να είναι επιστημονικά τεκμηριωμένη και όχι οριζόντια.
4. Προτεραιότητα σε υποβαθμισμένες και ήδη επιβαρυμένες περιοχές
Προτείνεται η θεσμοθέτηση ιεράρχησης χωροθέτησης, με πρώτη επιλογή:
* ανενεργά λατομεία,
* παλιά ορυχεία,
* βιομηχανικές ζώνες,
* περιοχές χαμηλής περιβαλλοντικής αξίας.
Με αυτόν τον τρόπο μειώνεται η πίεση σε παρθένες περιοχές και ενισχύεται η κοινωνική αποδοχή.
5. Ενίσχυση της συμμετοχής των τοπικών κοινωνιών
Η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να προχωρήσει χωρίς κοινωνική συναίνεση. Προτείνεται:
* υποχρεωτική διαβούλευση σε τοπικό επίπεδο πριν από κάθε αδειοδότηση,
* διαφανής ενημέρωση για οφέλη και επιπτώσεις,
* ενίσχυση ενεργειακών κοινοτήτων,
* θεσμοθέτηση ανταποδοτικών ωφελημάτων που επιστρέφουν απευθείας στους κατοίκους.
6. Συστηματική παρακολούθηση και διαφάνεια στη λειτουργία των έργων
Προτείνεται:
* συνεχής περιβαλλοντική παρακολούθηση,
* δημόσια πρόσβαση στα δεδομένα λειτουργίας,
* αυστηρές κυρώσεις για παραβάσεις.
Η διαφάνεια αποτελεί προϋπόθεση εμπιστοσύνης.
7. Προώθηση αποκεντρωμένων και μικρής κλίμακας λύσεων
Η ενεργειακή μετάβαση πρέπει να στηρίζεται και σε:
* φωτοβολταϊκά στις στέγες,
* μικρές μονάδες ΑΠΕ,
* ενεργειακές κοινότητες.
Οι λύσεις αυτές μειώνουν την ανάγκη για μεγάλης κλίμακας παρεμβάσεις σε ευαίσθητες περιοχές.
8. Πρόβλεψη για τη διαχείριση υλικών στο τέλος ζωής των έργων ΑΠΕ
Η ενεργειακή μετάβαση πρέπει να λαμβάνει υπόψη ολόκληρο τον κύκλο ζωής των έργων ΑΠΕ. Σήμερα δεν υπάρχει ολοκληρωμένο πλαίσιο για τη διαχείριση, ανακύκλωση ή επαναχρησιμοποίηση των υλικών που προκύπτουν μετά το τέλος ζωής ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών.
Προτείνεται:
* θεσμοθέτηση υποχρεωτικών σχεδίων αποξήλωσης και αποκατάστασης πριν την αδειοδότηση,
* δημιουργία εθνικού συστήματος ανακύκλωσης και αξιοποίησης υλικών,
* οικονομική εγγύηση από τον φορέα του έργου ώστε να μην επιβαρύνονται οι τοπικές κοινωνίες,
* καταγραφή και παρακολούθηση όλων των υλικών που εγκαθίστανται και αποσύρονται.
Η πρόβλεψη αυτή είναι κρίσιμη για να διασφαλιστεί ότι η ανάπτυξη των ΑΠΕ δεν θα δημιουργήσει μελλοντικά περιβαλλοντικά προβλήματα.
9. Ανάγκη σαφούς μεταβατικού πλαισίου για ήδη αδειοδοτημένα έργα
Το υπό διαβούλευση πλαίσιο δεν αποσαφηνίζει επαρκώς τι θα ισχύσει για έργα ΑΠΕ που έχουν ήδη αδειοδοτηθεί ή βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο αδειοδότησης, αλλά ενδέχεται να εμπίπτουν σε περιοχές που το νέο πλαίσιο αντιμετωπίζει διαφορετικά.
Η απουσία σαφών μεταβατικών διατάξεων μπορεί να δημιουργήσει:
* νομική αβεβαιότητα,
* άνιση μεταχείριση μεταξύ επενδύσεων,
* αυξημένες κοινωνικές και διοικητικές συγκρούσεις,
* περιορισμένη αποτελεσματικότητα του ίδιου του χωροταξικού σχεδιασμού.
Προτείνεται:
* η σαφής πρόβλεψη μεταβατικών διατάξεων,
* η επανεξέταση έργων που δεν έχουν υλοποιηθεί ακόμη σε περιπτώσεις σοβαρής περιβαλλοντικής ασυμβατότητας,
* η θέσπιση αντικειμενικών κριτηρίων για το ποια έργα διατηρούν δικαιώματα συνέχισης,
* η διασφάλιση ι
Η Ελλάδα — και ιδιαίτερα τα νησιά μας όπου κατοικώ — δεν μπορούν να ζητούν συνεχώς ανάπτυξη, τουρισμό, χαμηλότερο ενεργειακό κόστος και ανταγωνιστικότητα, αλλά ταυτόχρονα να λένε «όχι» σε κάθε μορφή ενεργειακής υποδομής.
Μερικές απλές σκέψεις:- Τα νησιά έχουν τεράστιες ενεργειακές ανάγκες (ξενοδοχεία, κλιματισμός, πισίνες, αφαλατώσεις, μεταφορές, τουρισμός εκατομμυρίων επισκεπτών).
- Για δεκαετίες καίγαμε πετρέλαιο και μαζούτ για να ηλεκτροδοτούμε τα νησιά.
Αυτό σημαίνει: ρύπανση, εκπομπές CO₂, ακριβό ρεύμα, εξάρτηση από εισαγόμενα καύσιμα. - Το Αιγαίο έχει από τα καλύτερα αιολικά πεδία της Ευρώπης.
Είναι παράλογο να εισάγουμε συνεχώς καύσιμα ενώ έχουμε άφθονο φυσικό ενεργειακό πόρο πάνω από τα κεφάλια μας. - Οι ανεμογεννήτριες δεν είναι «καταστροφή».
Είναι υποδομές παραγωγής ενέργειας — όπως λιμάνια, δρόμοι, δίκτυα και εργοστάσια που στηρίζουν μια σύγχρονη οικονομία. - Δεν μπορούμε να θέλουμε:
- τουριστική ανάπτυξη,
- νέες επενδύσεις,
- ηλεκτροκίνηση,
- data centers,
- φθηνότερη ενέργεια,
αλλά να απορρίπτουμε κάθε σοβαρή μορφή παραγωγής ηλεκτρισμού.
- Η ενεργειακή ανεξαρτησία είναι και εθνική ισχύς.
Μια Ελλάδα που παράγει μεγαλύτερο μέρος της ενέργειάς της:- εξαρτάται λιγότερο από γεωπολιτικές κρίσεις,
- δίνει λιγότερα χρήματα σε εισαγωγές πετρελαίου και φυσικού αερίου,
- αποκτά τεχνογνωσία, επενδύσεις και τεχνολογική πρόοδο.
- Καμία τεχνολογία δεν είναι τέλεια.
Χρειάζεται σωστή χωροθέτηση, μέτρο και προστασία ευαίσθητων περιοχών.
Αλλά άλλο η σοβαρή συζήτηση και άλλο η δαιμονοποίηση.
Η πραγματική πρόοδος δεν είναι να λέμε «όχι σε όλα».
Είναι να αξιοποιούμε υπεύθυνα τους φυσικούς πόρους της χώρας για περισσότερη ευημερία, ισχυρότερη οικονομία και καθαρότερη ενέργεια.Το υψομετρικό όριο είναι μια αρχη στην καταπολέμηση της αναρχίας που επικρατεί στον τομέα της εκμετάλλευσης του φυσικού περιβάλλοντος. Σεβασμος στην φύση , με τεκμηριωμένες μελέτες , και στις αποφάσεις των τοπικών κοινωνιών σε θέματα που αφορούν την πλειοψηφία και όχι το κέρδος .
Συμφωνώ με τη φιλοσοφία του νέου χωροταξικού πλην όμως είμαι κάθετα αντίθετος με την εξαίρεση που αφορά τις υπό αδειοδότηση μελέτες που είναι ήδη στα γραφεία του Υπουργείου. Κατά τη γνώμη μου θα πρέπει και αυτές να απορριφθούν και να εναρμονιστούν στο πνεύμα του νομοσχεδίου
Στο παρόν χωροταξικό πλαίσιο θα πρέπει να προβλεφθεί ρητά η εξαίρεση έργων Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) τα οποία προβαίνουν σε τροποποίηση ή υποβολή νέας Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) αποκλειστικά λόγω κανονιστικών αλλαγών, και ιδίως λόγω της νέας Περιβαλλοντικής Κατάταξης που εισήγαγε η Υπουργική Απόφαση ΥΠΕΝ/ΔΙΠΑ/63951/4418/2024 (ΦΕΚ 3867/Β’/03.07.2024), της εφαρμογής του άρθρου 52 του Ν. 5069/2023 (ΦΕΚ 193/Α’/28.11.2023) περί φυτοτεχνικής μελέτης, καθώς και της μεταβολής θέσης εγκατάστασης σύμφωνα με το άρθρο 24 του Ν. 4951/2022.
Περαιτέρω, απαιτείται η πρόβλεψη σαφούς μεταβατικής διάταξης, βάσει της οποίας έργα που είναι ήδη περιβαλλοντικά αδειοδοτημένα και έχουν υποβάλει αίτημα για Οριστική Προσφορά Σύνδεσης να εξαιρούνται πλήρως από την υπαγωγή τους στο νέο χωροταξικό καθεστώς, συμπεριλαμβανομένων και των συνοδών τους έργων.
Η μη πρόβλεψη των ανωτέρω και η αναδρομική υπαγωγή ώριμων έργων σε νέο κανονιστικό πλαίσιο δημιουργεί σοβαρή αβεβαιότητα, πλήττει την αξιοπιστία του κανονιστικού περιβάλλοντος και εισάγει συνθήκες άνισης μεταχείρισης εις βάρος έργων που έχουν ήδη προχωρήσει σημαντικά στην αδειοδοτική διαδικασία.Στην παράγραφο 2 του Άρθρου 6 (Ειδικά κριτήρια χωροθέτησης αιολικών εγκαταστάσεων στην ηπειρωτική χώρα) αναφέρεται ότι μπορεί να υπάρξουν αυξήσεις στην φέρουσα ικανότητα αλλά με την προϋπόθεση ότι θα συμφωνήσει σχετικώς ο τοπικός Δήμος. Οι διατάξεις που μεταβιβάζουν την αρμοδιότητα λήψης αποφάσεων στους δήμους ενδέχεται να προκαλέσουν φαινόμενα τοπικής συνδιαλλαγής. Για τη διασφάλιση της διαφάνειας, κρίνεται σκοπιμότερη η μεταφορά της εν λόγω αρμοδιότητας σε πιο “κεντρικό” επίπεδο, όπως για παράδειγμα στην τοπική Περιφέρεια ή ακόμη και στο ΥΠΕΝ.
Από εκεί και πέρα είναι σημαντικό να υπάρχει ακρίβεια και σαφήνεια στο ποιες ειναι οι εκάστοτε περιοχές/δραστηριότητες από όπου θα πρέπει ένα έργο ΑΠΕ να τηρεί τις εκάστοτε προβλεπόμενες αποστάσεις. Δηλαδή να υπάρχει πάντα μια παραπομπή σε έναν δημοσιευμένο κατάλογο, ιστοσελίδα ενός επίσημου φορέα με σαφείς συντεταγμένες και όρια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι μεμονωμένες τουριστικές μονάδες για τις οποίες θα πρέπει να ορίζεται με σαφήνεια σε έναν επίσημο κατάλογο που θα ανανεώνεται ποιες είναι τί αριθμό κλινών περιλαμβάνουν.
Καταθέτω τις παρατηρήσεις μου επί του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΧΠ‑ΑΠΕ) και της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ). Η ενεργειακή μετάβαση αποτελεί εθνική προτεραιότητα, αλλά οφείλει να υλοποιείται με επιστημονικό σχεδιασμό, χωρική ισορροπία, προστασία της βιοποικιλότητας και σεβασμό στα οικοσυστήματα και τις τοπικές κοινωνίες.
- Περιοχές αποκλεισμού: κρίσιμη δικλίδα προστασίας που απαιτεί αυστηρή εφαρμογή
Το έγγραφο αναφέρει ρητά:
«Δεν επιτρέπονται εφεξής… εντός περιοχών με υψόμετρο μεγαλύτερο των 1.200 m… σε Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους… σε υγροτόπους Ραμσάρ… σε ακτές κολύμβησης.»
Οι κατηγορίες αυτές αποτελούν οικολογικούς πυρήνες υψηλής ευαισθησίας. Σε υψόμετρα >1200 μ. επικρατούν:
- αλπικά και υπό αλπικά οικοσυστήματα,
- ενδημικά φυτικά taxa,
- είδη προτεραιότητας της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ,
- ευαίσθητες ορνιθοπανιδικές κοινότητες.
Η εγκατάσταση αιολικών σε τέτοιες ζώνες προκαλεί:
- κατακερματισμό ενδιαιτημάτων,
- απώλεια κορυφογραμμών,
- διατάραξη μεταναστευτικών διαδρομών,
- αλλοίωση μικροκλίματος,
- αύξηση διάβρωσης και επιφανειακής απορροής.
Προτείνω:
- ενιαίο GIS υπόβαθρο με όλες τις περιοχές αποκλεισμού,
- υποχρεωτική διασταύρωση με δεδομένα βιοποικιλότητας,
- απαγόρευση κατάτμησης έργων για παράκαμψη περιορισμών.
- Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ): η εξαίρεση πρέπει να παραμείνει εξαίρεση
Το έγγραφο αναφέρει:
«Εντός των Ζωνών Ειδικής Προστασίας… επιτρέπονται αιολικοί σταθμοί μόνο κατ’ εξαίρεση… και μόνο αν το αιολικό δυναμικό είναι μεγαλύτερο από 7,5 m/s.»
Οι ΖΕΠ προστατεύουν:
- αρπακτικά (Aquila chrysaetos, Circaetus gallicus),
- μεταναστευτικά είδη,
- είδη προτεραιότητας της Οδηγίας 2009/147/ΕΚ.
Η διεθνής βιβλιογραφία τεκμηριώνει ότι η εγκατάσταση αιολικών σε ΖΕΠ προκαλεί:
- αυξημένη θνησιμότητα πτηνών,
- διατάραξη αναπαραγωγικών περιοχών,
- απώλεια τροφικών πεδίων,
- αλλαγή συμπεριφοράς μετακίνησης.
Προτείνω:
- πλήρη απαγόρευση αιολικών σε ΖΕΠ,
- υποχρεωτική Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση,
- αξιολόγηση σωρευτικών επιπτώσεων σε επίπεδο περιφέρειας.
- Φέρουσα ικανότητα: ανάγκη για ποσοτικά όρια και στην ηπειρωτική χώρα
Το έγγραφο προβλέπει:
«Στο νησιωτικό χώρο το μέγιστο επιτρεπόμενο ποσοστό κάλυψης εδάφους από αιολικούς σταθμούς δεν μπορεί να υπερβαίνει το 4% ανά Δημοτική Ενότητα.»
Η φέρουσα ικανότητα πρέπει να υπολογίζεται με βάση:
- τοπίο,
- βιοποικιλότητα,
- υδρολογία,
- υψόμετρο,
- κλίση εδάφους,
- υφιστάμενη επιβάρυνση.
Προτείνω:
- θέσπιση ανώτατων ποσοστών κάλυψης και στην ηπειρωτική χώρα,
- ειδικά όρια για ορεινούς όγκους,
- υποχρεωτική ανάλυση φέρουσας ικανότητας σε επίπεδο τοπίου και οικοσυστήματος, με συνεκτίμηση σωρευτικών επιπτώσεων.
- Τοπίο: κρίσιμος παράγοντας χωρικής συνοχής και κοινωνικής αποδοχής
Το έγγραφο προβλέπει:
«Δεν επιτρέπονται… σε περιοχές με υψηλή τουριστική ανάπτυξη… καθώς και σε εκτός σχεδίου περιοχές όπου προβλέπεται ανάπτυξη χρήσεων τουρισμού – αναψυχής.»
Το τοπίο αποτελεί:
- οικονομικό πόρο,
- πολιτιστικό κεφάλαιο,
- τουριστικό πλεονέκτημα,
- στοιχείο ταυτότητας.
Η εγκατάσταση αιολικών σε κορυφογραμμές προκαλεί:
- οπτική όχληση μεγάλης κλίμακας,
- αλλοίωση γραμμών ορίζοντα,
- υποβάθμιση τουριστικών διαδρομών,
- μείωση αξίας γης.
Προτείνω:
υποχρεωτικές μελέτες θέασης και οπτικής επίδρασης,
ειδική αξιολόγηση χωροθέτησης σε κορυφογραμμές και περιοχές υψηλής τοπιακής ορατότητας,
καθώς και ειδικά κριτήρια προστασίας για τοπία υψηλής αισθητικής, πολιτιστικής και οικολογικής αξίας.
- Βιοποικιλότητα: η ΣΜΠΕ αναγνωρίζει ήδη την πίεση
Η ΣΜΠΕ επισημαίνει ότι πολλές περιοχές έχουν ήδη επιβαρυνθεί από υφιστάμενα έργα. Τα αιολικά προκαλούν:
- κατακερματισμό ενδιαιτημάτων,
- απώλεια βιοποικιλότητας,
- διατάραξη οικολογικών διαδρόμων,
- αλλαγή υδρολογικών συνθηκών,
- αύξηση κινδύνου πυρκαγιών λόγω οδικής διάνοιξης.
Προτείνω:
- επικαιροποίηση χαρτών βιοποικιλότητας,
- ενσωμάτωση δεδομένων από ορνιθολογικές και οικολογικές οργανώσεις,
- αποφυγή εγκατάστασης σε περιοχές με ενδημικά είδη.
- Τοπική οικονομία: ανάγκη για κοινωνική δικαιοσύνη
Πολλές περιοχές βασίζονται σε:
- γεωργία,
- αλιεία,
- τουρισμό,
- φυσιολατρικές δραστηριότητες.
Η άναρχη εγκατάσταση αιολικών μπορεί να προκαλέσει:
- υποβάθμιση τοπίου,
- μείωση τουριστικής ελκυστικότητας,
- απώλεια παραγωγικής γης,
- ανισότητες μεταξύ περιοχών.
Προτείνω:
- υποχρεωτική ανάλυση κοινωνικοοικονομικών επιπτώσεων,
- ενίσχυση ενεργειακών κοινοτήτων,
- προτεραιότητα σε έργα με τοπικό όφελος.
- Μεταβατικές διατάξεις και ήδη αδειοδοτημένα έργα
Ιδιαίτερο προβληματισμό προκαλεί το γεγονός ότι το νέο ΕΧΠ‑ΑΠΕ δεν εφαρμόζεται:
- σε έργα που ήδη λειτουργούν,
- σε έργα που έχουν ολοκληρώσει την περιβαλλοντική αδειοδότησή τους,
- καθώς και σε έργα που έχουν λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας φακέλου.
Η διάταξη αυτή συνδέεται με την ανάγκη ασφάλειας δικαίου, αλλά δημιουργεί σοβαρό ερώτημα ως προς την πραγματική αποτελεσματικότητα του νέου πλαισίου. Σε πολλές περιοχές έχει ήδη συσσωρευτεί μεγάλος αριθμός έργων βάσει του προηγούμενου καθεστώτος, το οποίο το νέο ΕΧΠ επιχειρεί να αναθεωρήσει μέσω αυστηρότερων περιορισμών. Έτσι, περιοχές που σήμερα αναγνωρίζονται ως ευαίσθητες ή ακατάλληλες ενδέχεται να συνεχίσουν να επιβαρύνονται.
Προτείνω:
- Επανεξέταση έργων που βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο αδειοδότησης αλλά δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί, ιδίως σε περιοχές υψηλής περιβαλλοντικής ευαισθησίας.
- Υποχρεωτική αξιολόγηση σωρευτικών επιπτώσεων με βάση τα επικαιροποιημένα χωροταξικά και περιβαλλοντικά δεδομένα.
- Δυνατότητα αναθεώρησης ή επικαιροποίησης περιβαλλοντικών όρων σε περιπτώσεις ουσιώδους μεταβολής του χωροταξικού και περιβαλλοντικού πλαισίου.
- Ενσωμάτωση της αρχής της φέρουσας ικανότητας και της σωρευτικής επιβάρυνσης κατά την αξιολόγηση ήδη αδειοδοτημένων αλλά μη υλοποιημένων έργων.
Η ενεργειακή μετάβαση αποτελεί αναγκαία στρατηγική επιλογή για τη χώρα, αλλά η επιτυχία της εξαρτάται από την ικανότητά μας να διασφαλίσουμε ότι η ανάπτυξη των ΑΠΕ γίνεται με επιστημονική τεκμηρίωση, χωρική ισορροπία και ουσιαστική προστασία του φυσικού περιβάλλοντος. Το νέο ΕΧΠ‑ΑΠΕ εισάγει σημαντικές θεσμικές τομές, όπως ζώνες αποκλεισμού, αυστηρότερα κριτήρια χωροθέτησης και ενίσχυση της προστασίας ευαίσθητων περιοχών. Ωστόσο, η αποτελεσματικότητά του θα κριθεί από:
- την αυστηρή εφαρμογή των περιορισμών,
- την επικαιροποίηση των δεδομένων βιοποικιλότητας,
- την αποφυγή εγκατάστασης σε κορυφογραμμές και ορεινά οικοσυστήματα,
- την προστασία ΖΕΠ και περιοχών υψηλής οικολογικής αξίας,
- την αξιολόγηση σωρευτικών επιπτώσεων,
- και τη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών σε όλα τα στάδια λήψης αποφάσεων.
Η ανάπτυξη των ΑΠΕ δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά σε ενεργειακά ή οικονομικά κριτήρια. Οφείλει να ενσωματώνει:
- τη φέρουσα ικανότητα των οικοσυστημάτων,
- τη διατήρηση της βιοποικιλότητας,
- την προστασία του τοπίου,
- και τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα των τοπικών κοινωνιών.
Μόνο μέσα από έναν τέτοιο ολοκληρωμένο, επιστημονικά τεκμηριωμένο και κοινωνικά δίκαιο σχεδιασμό μπορεί η ενεργειακή μετάβαση να αποτελέσει πραγματικά βιώσιμη επιλογή για τη χώρα.
Επιπλέον απαιτείται αποσαφήνιση ως προς το πεδίο εφαρμογής του υπό διαβούλευση Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου ΑΠΕ αναφορικά με τις μικρές ανεμογεννήτριες έως 60 kW. Στο σχέδιο προβλέπεται εξαίρεση από το πεδίο εφαρμογής του των σταθμών ΑΠΕ που δεν υπάγονται σε υποχρέωση έκδοσης Βεβαίωσης Παραγωγού ή Βεβαίωσης Ειδικών Έργων, σύμφωνα με το άρθρο 33 του ν. 4951/2022. Ωστόσο, οι μικρές ανεμογεννήτριες έως 60 kW υπάγονται ακριβώς σε αυτή την κατηγορία εξαίρεσης, γεγονός που δημιουργεί σοβαρή ασάφεια ως προς το εφαρμοστέο χωροταξικό και περιβαλλοντικό πλαίσιο για την αδειοδότησή τους.
Δεν αποσαφηνίζεται με ποιο χωροταξικό και κανονιστικό πλαίσιο θα εξετάζεται στο εξής η υπαγωγή νέων έργων μικρών ανεμογεννητριών σε Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις (ΠΠΔ), δεδομένου ότι μέχρι σήμερα η διαδικασία βασίζεται στις κατευθύνσεις και στα κριτήρια του ισχύοντος ΕΠΧΣΑΑ-ΑΠΕ. Η ασάφεια αυτή ενδέχεται να δημιουργήσει ουσιαστικό διοικητικό και νομικό κενό κατά την περιβαλλοντική αδειοδότηση, οδηγώντας είτε σε αδυναμία αξιολόγησης είτε σε αποσπασματικές και μη ενιαίες ερμηνείες από τις αρμόδιες υπηρεσίες.
Για τον λόγο αυτό κρίνεται αναγκαίο να υπάρξει σαφής και ειδική πρόβλεψη στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις μικρές ανεμογεννήτριες με αναλογικά, εφαρμόσιμα και τεχνικά τεκμηριωμένα κριτήρια χωροθέτησης και περιβαλλοντικής αξιολόγησης, ώστε να διασφαλίζεται η ασφάλεια δικαίου η λειτουργικότητα της διαδικασίας ΠΠΔ και η δυνατότητα ανάπτυξης μικρών αποκεντρωμένων αιολικών έργων στη χώρα.
Ιδιαίτερα για νησιωτικές, ορεινές και απομονωμένες περιοχές, καθώς και για πρωτοβουλίες ενεργειακής μετάβασης και τοπικής ενεργειακής αυτονομίας, οι μικρές ανεμογεννήτριες μπορούν να λειτουργήσουν συμπληρωματικά με φωτοβολταϊκά και αποθήκευση, συμβάλλοντας ουσιαστικά στην αποκεντρωμένη παραγωγή ενέργειας και στη βιώσιμη τοπική ανάπτυξη.1. Οι περιοχές NATURA δεν προστατεύονται ουσιαστικά
Παρότι το κείμενο εμφανίζεται αυστηρό, στην πράξη δεν αποκλείει πλήρως τα αιολικά από το δίκτυο NATURA 2000. Αντιθέτως:επιτρέπει εξαιρέσεις εντός Ζωνών Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ),
συνδέει την επιτρεπτότητα με τεχνικά κριτήρια (αιολικό δυναμικό >7,5 m/s),
αφήνει περιθώριο έγκρισης μέσω Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών.
Αυτό σημαίνει ότι η προστασία μετατρέπεται από «απόλυτη» σε «υπό προϋποθέσεις», κάτι που αλλοιώνει τη φιλοσοφία του δικτύου NATURA.
Οι περιοχές NATURA δημιουργήθηκαν ακριβώς επειδή αποτελούν οικοσυστήματα υψηλής οικολογικής αξίας και όχι επειδή διαθέτουν «υπολειπόμενη φέρουσα ικανότητα» για βιομηχανικές εγκαταστάσεις.2. Η πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να γίνεται εις βάρος της φύσης
Ένα από τα ισχυρότερα επιχειρήματα είναι ότι:Δεν μπορεί η προστασία του κλίματος να χρησιμοποιείται ως δικαιολογία για την καταστροφή της βιοποικιλότητας.
Η ενεργειακή μετάβαση οφείλει να είναι:
και κλιματικά βιώσιμη,
και περιβαλλοντικά βιώσιμη.
Διαφορετικά δημιουργείται μια αντίφαση:
προστατεύουμε το παγκόσμιο περιβάλλον,
αλλά υποβαθμίζουμε ανεπανόρθωτα το τοπικό φυσικό κεφάλαιο.
Οι επόμενες γενιές πρέπει να παραλάβουν φυσικό περιβάλλον τουλάχιστον ισοδύναμο — ιδανικά καλύτερο — από αυτό που παραλάβαμε. Αυτό αποτελεί βασική αρχή της διαγενεακής δικαιοσύνης και της βιώσιμης ανάπτυξης.
3. Οι επενδυτές ανέλαβαν επιχειρηματικό ρίσκο
Πολύ κρίσιμο επιχείρημα.
Οι επενδυτές:γνώριζαν ότι οι περιοχές NATURA είναι προστατευόμενες,
γνώριζαν ότι το κανονιστικό πλαίσιο μπορούσε να αυστηροποιηθεί,
επέλεξαν συνειδητά περιοχές υψηλής περιβαλλοντικής ευαισθησίας επειδή συχνά διαθέτουν υψηλό αιολικό δυναμικό.
Άρα:
Το ρυθμιστικό ρίσκο ήταν ενσωματωμένο εξαρχής στην επένδυση.
Δεν μπορεί σήμερα να προβάλλεται ως επιχείρημα ότι «έχουν ήδη επενδυθεί κεφάλαια» ώστε να συνεχιστεί η περιβαλλοντική επιβάρυνση.
Σε κάθε σοβαρή επένδυση υποδομών:ο επενδυτής αναλαμβάνει regulatory risk,
environmental risk,
permitting risk.
Αυτό αποτελεί βασικό κανόνα της αγοράς.
4. Η βιομηχανικοποίηση του φυσικού τοπίου είναι μη αναστρέψιμη
Οι αιολικοί σταθμοί δεν είναι «ήπιες παρεμβάσεις» όταν εγκαθίστανται σε παρθένα ή ορεινά οικοσυστήματα.
Συνοδεύονται από:εκτεταμένη οδοποιία,
εκβραχισμούς,
δίκτυα μεταφοράς,
αλλοίωση κορυφογραμμών,
κατακερματισμό οικοτόπων,
επιπτώσεις σε ορνιθοπανίδα και μεταναστευτικά είδη.
Η περιβαλλοντική ζημία συχνά δεν αφορά μόνο την ανεμογεννήτρια αλλά το συνολικό αποτύπωμα της εγκατάστασης.
5. Υπάρχουν εναλλακτικές χωροθετήσεις
Ισχυρό αντεπιχείρημα απέναντι στη λογική «δεν υπάρχει άλλη λύση».
Θα μπορούσε να δοθεί προτεραιότητα:σε ήδη υποβαθμισμένες εκτάσεις,
σε βιομηχανικές ζώνες,
σε ανενεργά λατομεία,
σε ενεργειακή αναβάθμιση και αποθήκευση,
σε repowering υφιστάμενων πάρκων αντί νέας κατάληψης φυσικών περιοχών.
Άρα το δίλημμα «ή αιολικά σε NATURA ή ενεργειακή μετάβαση» είναι σε μεγάλο βαθμό ψευδές.
- Θα πρέπει να υπάρξει μέριμνα για τους φορείς που κατέθεσαν αίτηση στη ΡΑΑΕΥ για Βεβαίωση Παραγωγού Αιολικών Πάρκων και πλήρωσαν ποσά για το τέλος έκδοσης βεβαιώσεων παραγωγού πολλές φορές και μεγαλύτερα από 2.000€/ΜW και
Α. δεν πρόλαβαν να πάρουν πληρότητα περιβαλλοντικής αδειοδότησης ως την ανάρτηση του νέου Χωροταξικού σε δημόσια διαβούλευση. Παράδειγμα έργα που αναγκάστηκαν να εκπονήσουν Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση και η πληρωμή στη ΡΑΑΕΥ έγινε ακόμα και πριν από διάστημα που ξεπερνά το ένα έτος.
Β. Τα έργα χωροθετούνται σε υψόμετρο πάνω από 1200μ ή εμπίπτουν σε άλλες οριζόντιες διατάξεις αποκλεισμού των Αιολικών
- Θα πρέπει να περιλάβει η ισχύς του νέου Χωραταξικού έργα που πήραν πληρότητα περιβαλλοντικής αδειοδότησης την ημέρα της ψήφισης και όχι της ανάρτησης σε δημόσια διαβούλευση του νέου Χωροταξικού.
Στο υπό διαβούλευση Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ κρίνεται αναγκαίο να υπάρξει ειδική και διακριτή πρόβλεψη για τις μικρές ανεμογεννήτριες έως 60 kW, οι οποίες σήμερα φαίνεται να αντιμετωπίζονται ουσιαστικά με τα ίδια χωροταξικά και περιβαλλοντικά κριτήρια που εφαρμόζονται στις μεγάλης κλίμακας αιολικές εγκαταστάσεις.
Η προσέγγιση αυτή δεν λαμβάνει επαρκώς υπόψη τη διαφορετική φύση, κλίμακα και λειτουργία των μικρών ανεμογεννητριών. Μία μικρή ανεμογεννήτρια έως 60 kW δεν αποτελεί μικρογραφία ενός μεγάλου αιολικού πάρκου.
Πρόκειται για εγκατάσταση περιορισμένης ισχύος και αποτυπώματος, με σημαντικά μικρότερες απαιτήσεις σε θεμελίωση, πλατείες εργασίας, οδοποιία, μεταφορά εξοπλισμού, οπτική όχληση και συνοδά έργα.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι οι μικρές ανεμογεννήτριες, λόγω της ίδιας της οικονομικής και τεχνικής τους φύσης, δεν μπορούν να αναπτυχθούν σε απομονωμένες ή δυσπρόσιτες περιοχές με μεγάλες νέες διανοίξεις δρόμων ή εκτεταμένα έργα δικτύου. Αντιθέτως, η βιωσιμότητά τους προϋποθέτει κατά κανόνα:
1) ύπαρξη υφιστάμενης οδοποιίας ή δυνατότητα πρόσβασης με περιορισμένες βελτιώσεις
2) εγγύτητα σε υφιστάμενο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας
3) περιορισμένα συνοδά έργα σύνδεσης
4) μικρή κατάληψη γης
5) περιορισμένη επέμβαση στη βλάστηση και στο φυσικό ανάγλυφο.
Τα παραπάνω συνάδουν και με τις ίδιες τις κατευθύνσεις του υπό διαβούλευση Πλαισίου, το οποίο αναγνωρίζει ότι για τις αιολικές εγκαταστάσεις ενδείκνυται η αξιοποίηση υφιστάμενων οδών, ο περιορισμός των εκσκαφών, η ελαχιστοποίηση της φθοράς της βλάστησης και η όδευση των γραμμών σύνδεσης κατά μήκος υφιστάμενων δρόμων, όπου αυτό είναι εφικτό.
Επομένως, για τις μικρές ανεμογεννήτριες τα στοιχεία αυτά δεν πρέπει να αποτελούν απλώς γενικές κατευθύνσεις, αλλά ειδικά θετικά χωροταξικά και περιβαλλοντικά κριτήρια αξιολόγησης.
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται και στον οριζόντιο αποκλεισμό εγκατάστασης αιολικών σε περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων. Η προστασία των ορεινών οικοσυστημάτων, της βιοποικιλότητας και του τοπίου είναι απολύτως αναγκαία. Ωστόσο, το υψόμετρο δεν μπορεί να αποτελεί από μόνο του απόλυτο και αδιαφοροποίητο κριτήριο αποκλεισμού για έργα εντελώς διαφορετικής κλίμακας.
Ένα μεγάλο αιολικό πάρκο με σημαντικές απαιτήσεις σε οδοποιία, μεταφορές, πλατείες και συνοδά έργα δεν μπορεί να εξομοιώνεται με μία μικρή ανεμογεννήτρια έως 60 kW, η οποία εγκαθίσταται σε ήδη προσβάσιμη θέση, κοντά σε υφιστάμενο δίκτυο και με πολύ περιορισμένη επέμβαση στο έδαφος.
Επιπλέον, το όριο των 1.200 μέτρων έχει και ενεργειακή διάσταση, καθώς πολλές ορεινές και ημιορεινές περιοχές διαθέτουν υψηλότερο αιολικό δυναμικό. Η οριζόντια εξαίρεση τέτοιων περιοχών, χωρίς αναλογική αξιολόγηση της κλίμακας του έργου, μπορεί να οδηγήσει σε απώλεια αξιοποιήσιμου αιολικού δυναμικού, ιδίως για μικρές εγκαταστάσεις που θα μπορούσαν να λειτουργήσουν με περιορισμένη περιβαλλοντική επιβάρυνση.
Για τον λόγο αυτό προτείνεται να προβλεφθεί ειδική ρύθμιση για τις μικρές ανεμογεννήτριες, σύμφωνα με την οποία το υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων να μην αποτελεί αυτοτελές και απόλυτο κριτήριο αποκλεισμού, εφόσον πληρούνται σωρευτικά συγκεκριμένες προϋποθέσεις, όπως:
1) η εγκατάσταση να αφορά μικρή ανεμογεννήτρια ή σταθμό έως 60 kW
2) να γίνεται χρήση υφιστάμενης οδοποιίας ή μόνο περιορισμένων βελτιώσεων αυτής
3) να μην απαιτείται νέα εκτεταμένη διάνοιξη δρόμων
4)να υπάρχει δυνατότητα σύνδεσης σε υφιστάμενο ή τεχνικά εφικτό δίκτυο
5) τα συνοδά έργα να έχουν περιορισμένο μήκος και αποτύπωμα
6) να μην θίγονται ζώνες απολύτου προστασίας, οικότοποι προτεραιότητας ή κρίσιμα ενδιαιτήματα ειδών
7) να τεκμηριώνεται η περιβαλλοντική συμβατότητα της θέσης στο πλαίσιο της προβλεπόμενης διαδικασίας περιβαλλοντικής αδειοδότησης ή υπαγωγής σε ΠΠΔ.
Αντίστοιχη αναλογική προσέγγιση απαιτείται και για τις Ζώνες Ειδικής Προστασίας, τις νησιωτικές περιοχές και τις περιοχές όπου εξετάζονται σωρευτικές επιπτώσεις.
Οι μικρές ανεμογεννήτριες μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην αποκεντρωμένη παραγωγή ενέργειας, στην ενεργειακή ασφάλεια, στην ενίσχυση τοπικών ενεργειακών κοινοτήτων, στη στήριξη νησιωτικών και ορεινών περιοχών και στην αξιοποίηση του τοπικού αιολικού δυναμικού με ήπιο και αναλογικό τρόπο.
Για τον λόγο αυτό, το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ θα πρέπει να αναγνωρίσει ρητά τις μικρές ανεμογεννήτριες έως 60 kW ως διακριτή κατηγορία αιολικών εγκαταστάσεων μικρής κλίμακας και να προβλέψει ειδικά, αναλογικά και εφαρμόσιμα κριτήρια χωροθέτησης.
Η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος και του τοπίου δεν εξυπηρετείται καλύτερα με οριζόντιες απαγορεύσεις που εξομοιώνουν ανόμοια έργα. Εξυπηρετείται με σαφή, τεκμηριωμένα και αναλογικά κριτήρια, τα οποία διαχωρίζουν τις μεγάλης κλίμακας επεμβάσεις από τις μικρές, ήπιες και τεχνικά περιορισμένες εγκαταστάσεις.
Προτείνουμε την προσθήκη ειδικής πρόβλεψης στο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις μικρές ανεμογεννήτριες έως 60 kW, ώστε να αξιολογούνται βάσει του πραγματικού τους αποτυπώματος και όχι με αδιαφοροποίητα κριτήρια που έχουν σχεδιαστεί κυρίως για μεγάλα αιολικά πάρκα.Στην σελίδα 48 του σχεδιου στο ΑΡΘΡΟ ΔΕΥΤΕΡΟ(;;;;;) ΤΕΛΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ αναφέρεται τι πρέπει να κάνει ο επενδυτής μετά την παύση λειτουργίας της εγκατάστασης ώστε να επανέλθουν τα πράγματα στην πρότερη κατάσταση.
Δεν αναφέρεται όμως πουθενά τι γίνεται σε περίπτωση που ο επενδυτής δεν πράξει τα δέοντα. Ποιος θα επιβαρυνθεί με το κόστος αποξήλωσης των εγκαταστάσεων αυτών που σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να είναι γιαγαντιαίου μεγέθους; Τι συμβαίνει αν για παράδειγμα μια εταιρεία πτωχεύσει και αδυνατεί να επαναφέρει τα πράγματα στην αρχική τους κατάσταση. Η διατύπωση του άρθρου είναι προβληματική και πρέπει να δοθούν απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα
Για τις μικρές ανεμογεννήτριες έως 60 kW είναι σημαντικό να ληφθούν υπόψη οι ουσιαστικές προτάσεις του Συνδέσμου Επενδυτών Μικρών Ανεμογεννήτριών Ε.Σ.Ε.Μ.Α. Παρότι πολλές από τις προηγούμενες ρυθμίσεις παρουσιάστηκαν ως μέτρα διευκόλυνσης του πλαισίου, στη θεωρία αποσκοπούσαν στη στήριξη ενός συγκεκριμένου εμπορικού σήματος και στην πράξη αποδείχθηκε ότι δεν κατάφεραν να εξυπηρετήσουν καθόλου το πρόγραμμα των μικρών ανεμογεννητριών. Το μόνο αποτέλεσμα ήταν να δημιουργηθεί ένα περιβάλλον αβεβαιότητας και στασιμότητας σε πρόγραμμα που θα μπορούσε να είναι ένα αυτονόητο στοιχείο της αποκεντρωμένης παραγωγής ενέργειας, με αγρότες, τοπικούς οργανισμούς, μικρές επιχειρήσεις και ενεργειακές κοινότητες να έχουν το περιθώριο για ενεργειακή αυτονομία και βιώσιμη ανάπτυξη.
- Οι μικρές ανεμογεννήτριες έως 60 kW πρέπει να αναγνωριστούν ως ξεχωριστή κατηγορία έργων ΑΠΕ και να μην αντιμετωπίζονται με τα ίδια κριτήρια που εφαρμόζονται στα μεγάλα αιολικά πάρκα.
- Οι οριζόντιοι αποκλεισμοί, όπως το όριο των 1.οοο μέτρων απόσταση από την Μέση Τάση, δεν πρέπει να εφαρμόζονται αδιακρίτως στις μικρές ανεμογεννήτριες. Θα πρέπει να προβλεφθεί ειδική αξιολόγηση ή εξαίρεση υπό αυστηρές προϋποθέσεις, όταν υπάρχει τεχνικά εφικτή σύνδεση και περιβαλλοντική συμβατότητα.
- Πρέπει να ληφθεί υπόψη και η οικονομική βιωσιμότητα των έργων. Με τα σημερινά κόστη και την υφιστάμενη τιμή αναφοράς, πολλές μικρές ανεμογεννήτριες δεν είναι βιώσιμες εκτός και εάν υπάρχει ικανοποιητικό αιολικό δυναμικό.
- H πρόσφατη τροποποίηση της Νομοθεσίας για μείωση της τιμής αναφοράς στα € 0,11 ανά kWh (από τα €0,15 ανά kWh) για μικρές ανεμογεννήτριες με ύψος πάνω από 30 μέτρα ήταν φωτογραφική για συγκεκριμένους κατασκευαστές. Φαίνεται ότι προωθείται η εγκατάσταση συγκεκριμένων ανεμογεννητριών με ύψος οριακά κάτω από τα 30 μέτρα ενώ αδικούνται αυτές που έχουν ύψος οριακά πάνω από τα 30 μέτρα. Πρέπει να αποκατασταθεί αυτή η αδικία.
Χαιρετίζω την πρόθεση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας να θέσει αυστηρότερες προϋποθέσεις και σαφέστερα όρια για την ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, με μεγαλύτερο σεβασμό προς το φυσικό περιβάλλον και τις προστατευόμενες περιοχές της χώρας. Τα τελευταία χρόνια πολλές περιοχές έχουν επιβαρυνθεί έντονα από ανθρώπινες παρεμβάσεις και είναι σημαντικό να υπάρξει, επιτέλους, ουσιαστικός σχεδιασμός και ισορροπία.
Είναι κατανοητό ότι οι εναλλακτικές μορφές ενέργειας είναι σημαντικές για τη χώρα και για τη μετάβαση σε ένα πιο βιώσιμο ενεργειακό μοντέλο, ωστόσο, η ανάπτυξή τους δεν μπορεί να γίνεται χωρίς όρια και σεβασμό στο περιβάλλον. Χρειάζεται να βλέπουμε το ζήτημα μακροπρόθεσμα, λαμβάνοντας υπόψη τις σημερινές ενεργειακές ανάγκες αλλά και την ποιοτική διαβίωση των επόμενων γενεών. Το φυσικό περιβάλλον, τα βουνά, τα δάση, οι θάλασσες, τα ποτάμια και οι προστατευόμενες περιοχές δεν είναι «ανεκμετάλλευτοι χώροι», αλλά ένα πολύτιμο κομμάτι της ποιότητας ζωής μας, με ουσιαστική επίδραση στη σωματική και στην ψυχική υγεία.
Όσο για τις τοπικές κοινωνίες που αντιδρούν, δεν είναι κάποιοι «περίεργοι» που εμποδίζουν την ανάπτυξη, όπως συχνά υπονοείται. Είναι πολίτες της χώρας μας που αγαπούν τον τόπο τους και ανησυχούν για την αλλοίωση του φυσικού και πολιτιστικού τους περιβάλλοντος. Δεν θέλουν να δουν περιοχές φυσικού κάλλους να μετατρέπονται σε βιομηχανικές ζώνες στο όνομα μιας «ανάπτυξης» που χωρά πολλή συζήτηση και ουσιαστικό δημόσιο διάλογο. Ποια ανάπτυξη επιδιώκουμε και ποιοι ωφελούνται πραγματικά από αυτήν; Η κοινωνία συνολικά ή κυρίως ιδιωτικά συμφέροντα; Η ενεργειακή μετάβαση οφείλει να προχωρήσει με μέτρο, διαφάνεια, επιστημονικό σχεδιασμό και πραγματικό σεβασμό προς τη φύση, την πανίδα, τα οικοσυστήματα και τις τοπικές κοινωνίες. Η πρόθεση του Υπουργείου, κατά τη γνώμη μου, φαίνεται να αποτελεί μια θετική εξέλιξη για τη διόαρθωση της επικρατούσας κατάστασης, έστω και με κάποια καθυστέρηση. Μένει να δούμε αν θα ευοδοθεί στην πράξη.
Η πρόβλεψη του υπό διαβούλευση Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ, σύμφωνα με την οποία αποκλείεται η εγκατάσταση ανεμογεννητριών κάτω από τα 1.200 μ. υψομέτρου, δημιουργεί μια ουσιαστική ανισότητα εις βάρος των νησιωτικών περιοχών.
Στην ηπειρωτική Ελλάδα το όριο αυτό λειτουργεί ως ένας συμπληρωματικός μηχανισμός προστασίας των ορεινών οικοσυστημάτων και του τοπίου. Στα περισσότερα όμως ελληνικά νησιά, όπου το μέγιστο υψόμετρο συχνά δεν ξεπερνά τα 800–1.000 μέτρα, η εφαρμογή ενός απόλυτου ορίου 1.200 μ. καθιστά πρακτικά ανεφάρμοστη κάθε διαφοροποημένη προσέγγιση και αφήνει εκτεθειμένο σχεδόν το σύνολο του νησιωτικού ανάγλυφου σε σχέδια εγκατάστασης μεγάλων αιολικών έργων.
Η νησιωτικότητα απαιτεί αναλογική και όχι οριζόντια αντιμετώπιση. Τα ελληνικά νησιά χαρακτηρίζονται από μικρή κλίμακα τοπίου, έντονη οπτική ευαισθησία, περιορισμένη φέρουσα ικανότητα, υψηλή βιοποικιλότητα και ισχυρή εξάρτηση από το φυσικό και πολιτισμικό τους περιβάλλον. Σε ένα νησί, ακόμη και κορυφές μέτριου υψομέτρου αποτελούν κυρίαρχα στοιχεία του τοπίου, ορατά σχεδόν από παντού και άμεσα συνδεδεμένα με την ταυτότητα, την ιστορία και την εμπειρία κατοίκων και επισκεπτών.
Επίσης, η έννοια της ορεινότητας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό με το υψόμετρο, χωρίς όμως αυτό να αποτελεί το μοναδικό κριτήριο χαρακτηρισμού, καθώς σχετίζεται επίσης με τις κλίσεις και την απομόνωση των κορυφών και την οπτική τους κυριαρχία σε με την ευρύτερη περιοχή. Μια κορυφή στα 700 μέτρα σε ένα νησί μπορεί να είναι πιο «ορεινή» και πιο ευάλωτη σε οπτική και οικολογική υποβάθμιση από μια πλαγιά στα 1.500 μέτρα στην ηπειρωτική χώρα, λόγω της μικρότερης κλίμακας των νησιωτικών περιοχών. Συνεπώς, η προστασία των ορεινών περιοχών δεν πρέπει να βασίζεται σε ένα απόλυτο υψομετρικό όριο, αλλά να τεκμηριώνεται από την πραγματικότητα της νησιωτικής γεωγραφίας.
Για τον λόγο αυτό προτείνεται η αντικατάσταση του ορίου των 1.200 μ. για τις νησιωτικές περιοχές με ένα αναλογικό κριτήριο που να λαμβάνει υπόψη το μέγιστο υψόμετρο κάθε νησιού. Ενδεικτικά, θα μπορούσε να προβλεφθεί ότι δεν επιτρέπεται η εγκατάσταση ανεμογεννητριών σε περιοχές με υψόμετρο πάνω από το 40 ή 50% του μέγιστου υψομέτρου κάθε νησιού, κατ’ αναλογία με τη λογική που ακολουθεί ο νομοθέτης για την προστασία των ορεινών όγκων της ηπειρωτικής χώρας.
Μια τέτοια προσέγγιση:
- διασφαλίζει ουσιαστικότερη προστασία του νησιωτικού τοπίου,
- λαμβάνει υπόψη τη μορφολογία και την κλίμακα κάθε νησιού,
- προστατεύει κρίσιμους ορεινούς οικοτόπους των νησιών
- δεν υπονομεύει τη νέα στρατηγική για βιώσιμη και ισόρροπη ανάπτυξη των ορεινών περιοχών,
- εναρμονίζεται με τις αρχές της νησιωτικότητας και της αναλογικότητας,
- και επιτρέπει την ανάπτυξη των ΑΠΕ με πιο δίκαιο και χωρικά ισορροπημένο τρόπο.
Η ενεργειακή μετάβαση είναι αναγκαία. Για να είναι όμως πραγματικά βιώσιμη, πρέπει να σέβεται τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά των νησιών και να μην αντιμετωπίζει με τα ίδια κριτήρια τόσο τις εκτεταμένες ορεινές μάζες της ηπειρωτικής χώρας όσο και τα μικρής κλίμακας και ευαίσθητα νησιωτικά τοπία.
Συμπληρωματικά, θεωρώ αναγκαίο το νέο χωροταξικό πλαίσιο για τις ΑΠΕ να λάβει υπόψη τις πραγματικές τεχνικοοικονομικές συνθήκες ανάπτυξης των μικρών ανεμογεννητριών έως 60 kW.
Οι μικρές ανεμογεννήτριες δεν είναι βιώσιμες σε οποιαδήποτε θέση. Με τα σημερινά κόστη εγκατάστασης, σύνδεσης και λειτουργίας, καθώς και με την υφιστάμενη τιμή αναφοράς αποζημίωσης, απαιτείται ικανοποιητικό αιολικό δυναμικό, κατά κανόνα άνω των 6,5–7 m/s, ώστε ένα έργο να μπορεί να σταθεί οικονομικά.
Επομένως οι οριζόντιοι αποκλεισμοί περιοχών με υψηλότερο αιολικό δυναμικό, χωρίς ειδική αξιολόγηση της κλίμακας και του πραγματικού αποτυπώματος του έργου, μπορούν στην πράξη να ακυρώσουν την ανάπτυξη των μικρών ανεμογεννητριών.
Το ζητούμενο δεν είναι η ανεξέλεγκτη εγκατάσταση σε ευαίσθητες περιοχές. Το ζητούμενο είναι ένα δίκαιο και αναλογικό πλαίσιο, ώστε μικρά έργα ΑΠΕ να μπορούν να εξετάζονται κατά περίπτωση, όταν υπάρχει υφιστάμενη πρόσβαση, τεχνικά εφικτή σύνδεση στο δίκτυο, περιορισμένα συνοδά έργα και τεκμηριωμένη συμβατότητα με το φυσικό περιβάλλον και το τοπίο.
Οι μικρές ανεμογεννήτριες πρέπει να αξιολογούνται βάσει των πραγματικών τεχνικών τους χαρακτηριστικών και του πραγματικού τους αποτυπώματος, και όχι με κριτήρια που αφορούν μεγάλα αιολικά πάρκα.
Για τον λόγο αυτό, ζητείται ειδικό και αναλογικό πλαίσιο ώστε η προστασία του περιβάλλοντος να συνδυάζεται με τη δυνατότητα ανάπτυξης μικρών, αποκεντρωμένων και τοπικά χρήσιμων έργων καθαρής ενέργειας.Στο άρθρο 5 του υπό διαβούλευση νέου ΕΧΠ των ΑΠΕ αναφέρονται ως περιοχές αποκλεισμού για την χωροθέτηση Αιολικών Εγκαταστάσεων, οι περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μ. οριζοντίως και δίχως καμία εξαίρεση, πράγμα που αποκλείει την εκμετάλλευση σημαντικού μέρους του Αιολικού Δυναμικού της χώρας που τόσο έχει ανάγκη σε όρους τοπικής και εθνικής οικονομικής ανάπτυξης, εθνικών στόχων διείσδυσης των ΑΠΕ και επίτευξης αειφορίας και βιωσιμότητας. Προτείνεται να αυξηθεί το εν λόγω όριο στα 1.500 μ. ή να προστεθεί η αναφορά «εκτός εάν κρίνεται αναγκαίο για λόγους οικονομικού συμφέροντος, ενεργειακής ασφάλειας του συστήματος κλπ.» με την προσήκουσα εννοείται εξειδίκευση των σχετικών λόγων.
Επιπλέον δεν κρίνεται φρόνιμο να αποκλείεται η εγκατάσταση Αιολικών Πάρκων σε νησιά εκτάσεως κάτω των 300 τ.χλμ. ήτοι να επιτρέπεται η εκμετάλλευση του Αιολικού Δυναμικού μόνο σε 15 μεγάλα νησιά και να επιβάλλεται αποκλεισμός όλων των λοιπών εκατοντάδων και χιλιάδων μικρότερων νησιών και νησίδων της χώρας. Η εξαίρεση «εκτός εάν εξυπηρετούνται αποκλειστικώς δημόσιες υποδομές (π.χ. εγκαταστάσεις αφαλάτωσης) ή κρίνεται αναγκαίο για την ασφάλεια του συστήματος, ανεξαρτήτως ιδιοκτησιακού καθεστώτος της εγκατάστασης», θα πρέπει να εξειδικευτεί και εμπλουτιστεί δεόντως. Σε κάθε περίπτωση όμως το όριο των 300 τ.χλμ. δεν είναι λογικό αν σκεφτεί κανείς ότι με το εν λόγω όριο από όλες τις Κυκλάδες με το εξόχως υψηλό Αιολικό Δυναμικό θα επιτρέπεται η εγκατάσταση Αιολικών μόνον στην Νάξο και στην Άνδρο.
Η ενεργειακή μετάβαση δεν είναι μόνο θέμα τεχνολογίας – είναι θέμα εμπιστοσύνης.
Η Πολιτεία οφείλει να επενδύσει συστηματικά χρόνο και πόρους για να ενημερώσει ουσιαστικά τις τοπικές κοινωνίες ότι τα Αιολικά Πάρκα αποτελούν κρίσιμους πυλώνες προστασίας του περιβάλλοντος και αναπτύσσονται, κατά κανόνα, με σεβασμό προς αυτό – όχι εις βάρος του.
Ταυτόχρονα, η συζήτηση δεν μπορεί να περιορίζεται μόνο στην βιωσιμότητα.
Χρειάζεται διαφάνεια και ανάδειξη των απτών οφελών:Άμεσα οικονομικά (αντισταθμιστικά) οφέλη για τις τοπικές κοινωνίες
Βελτίωση υποδομών (π.χ. οδοποιία, αντιπυρικές ζώνες)
Ενίσχυση της τοπικής ανάπτυξης
Μακροπρόθεσμη συμβολή στη μείωση του κόστους ενέργειας μέσω της διείσδυσης των ΑΠΕΗ αποδοχή δεν επιβάλλεται – χτίζεται.
Και χτίζεται με ενημέρωση, συμμετοχή και δίκαιη κατανομή αξίας.
Αν θέλουμε πραγματικά να επιταχύνουμε την ενεργειακή μετάβαση, χρειάζεται να επενδύσουμε όχι μόνο σε έργα, αλλά και σε κοινωνική συναίνεση.Η ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας είναι απαραίτητη για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και τη μείωση της ενεργειακής εξάρτησης της χώρας. Ωστόσο, η ανάπτυξη αυτή πρέπει να γίνεται με σαφείς κανόνες και με σεβασμό στο φυσικό περιβάλλον και στις τοπικές κοινωνίες.
Το νέο χωροταξικό πλαίσιο για τις ΑΠΕ αποτελεί ένα σημαντικό βήμα προς μια πιο ισορροπημένη ενεργειακή πολιτική, καθώς θέτει αυστηρότερους όρους για το πού και με ποιες προϋποθέσεις μπορούν να εγκαθίστανται έργα ΑΠΕ.
Ιδιαίτερα θετική είναι η πρόβλεψη περιορισμών για εγκαταστάσεις ανεμογεννητριών σε μεγάλα υψόμετρα, όπως πάνω από τα 1.200 μέτρα. Οι ορεινές περιοχές της Ελλάδας αποτελούν ευαίσθητα οικοσυστήματα με μεγάλη περιβαλλοντική, αισθητική και πολιτιστική αξία. Η εγκατάσταση μεγάλων αιολικών πάρκων συχνά συνοδεύεται από δρόμους, εκσκαφές και βαριές τεχνικές παρεμβάσεις που αλλοιώνουν μόνιμα το τοπίο.
Η προστασία των βουνών δεν είναι αντίθετη με την πράσινη ανάπτυξη. Αντίθετα, αποτελεί βασική προϋπόθεση για μια πραγματικά βιώσιμη μετάβαση. Παράλληλα, το νέο πλαίσιο ενισχύει τη διαφάνεια, μειώνει τις κοινωνικές συγκρούσεις και προωθεί πιο ορθολογικές λύσεις.
Η Ελλάδα, λόγω του έντονου ανάγλυφου και των τοπικών θερμικών φαινομένων αέρα που δημιουργούνται, διαθέτει σημαντικό αιολικό δυναμικό ακόμη και σε χαμηλότερα υψόμετρα, όπως γύρω στα 500 μέτρα. Αυτό σημαίνει ότι η ανάπτυξη αιολικών εγκαταστάσεων δεν είναι απαραίτητο να μεταφέρεται συνεχώς στις υψηλότερες και πιο παρθένες κορυφές. Με σωστές, λεπτομερείς και επιστημονικά τεκμηριωμένες μελέτες μπορούν να επιλεγούν περιοχές με ικανοποιητική ενεργειακή απόδοση και μικρότερη περιβαλλοντική επιβάρυνση.
Ιδιαίτερα σημαντική είναι επίσης η ανάπτυξη των υπεράκτιων (offshore) αιολικών πάρκων, τα οποία μπορούν να προσφέρουν υψηλή παραγωγή ενέργειας με μικρότερη πίεση στα ορεινά οικοσυστήματα της χώρας. Η αξιοποίηση της θαλάσσιας αιολικής ενέργειας μπορεί να αποτελέσει σημαντικό πυλώνα της ενεργειακής μετάβασης της Ελλάδας τα επόμενα χρόνια.
Παράλληλα, χρειάζεται μεγαλύτερη έμφαση σε αποκεντρωμένες μορφές παραγωγής ενέργειας, όπως οι μικρές οικιακές ανεμογεννήτριες και τα φωτοβολταϊκά σε κατοικίες και επιχειρήσεις. Τέτοιες λύσεις επιτρέπουν στους πολίτες να συμμετέχουν ενεργά στην παραγωγή καθαρής ενέργειας, μειώνουν την ανάγκη για τεράστιες βιομηχανικές εγκαταστάσεις και ενισχύουν την ενεργειακή αυτονομία των τοπικών κοινωνιών.
Η Ελλάδα χρειάζεται ΑΠΕ, αλλά χρειάζεται εξίσου και την προστασία του φυσικού της πλούτου. Η πραγματική πρόοδος βρίσκεται στην ισορροπία ανάμεσα στην ενεργειακή μετάβαση και στη διατήρηση του περιβάλλοντος για τις επόμενες γενιές.
Θα ήθελα να επισημάνω την ανάγκη να υπάρξει ειδική και διακριτή πρόβλεψη στο νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις μικρές ανεμογεννήτριες έως 60 kW.
Οι μικρές ανεμογεννήτριες δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται με τα ίδια χωροταξικά κριτήρια που εφαρμόζονται στα μεγάλα αιολικά πάρκα. Πρόκειται για έργα εντελώς διαφορετικής κλίμακας, με περιορισμένη ισχύ, ελάχιστη κατάληψη γης, περιορισμένες ανάγκες σε οδοποιία και σημαντικά μικρότερο περιβαλλοντικό και οπτικό αποτύπωμα.
Στην πράξη, μια μικρή ανεμογεννήτρια μπορεί να αναπτυχθεί βιώσιμα μόνο σε θέσεις όπου υπάρχει ήδη πρόσβαση και δυνατότητα σύνδεσης με το δίκτυο ηλεκτροδότησης. Δεν πρόκειται για έργα που μπορούν να στηρίξουν μεγάλες νέες διανοίξεις δρόμων ή εκτεταμένα συνοδά έργα, αλλά για εγκαταστάσεις που προϋποθέτουν την ύπαρξη υποδομών και ανθρώπινης δραστηριότητας.
Για τον λόγο αυτό, οι μικρές ανεμογεννήτριες πρέπει να αξιολογούνται με αναλογικά κριτήρια, βάση του πραγματικού τους αποτυπώματος και της συμβατότητάς τους με το τοπίο. Επίσης, μπορούν να συμβάλουν ουσιαστικά στην αποκεντρωμένη παραγωγή ενέργειας, στην ενεργειακή ασφάλεια ορεινών και νησιωτικών περιοχών, καθώς και στην αξιοποίηση του τοπικού αιολικού δυναμικού.
Ειδικά όσον αφορά τους οριζόντιους αποκλεισμούς, του ορίου υψομέτρου των 1.200 μέτρων, θεωρώ ότι δεν πρέπει να εφαρμόζονται αδιακρίτως στις μικρές ανεμογεννήτριες. Παρότι η προστασία του ορεινού περιβάλλοντος και του τοπίου είναι απολύτως αναγκαία, αυτό δεν επιτυγχάνεται με την εξομοίωση μικρών και ήπιων εγκαταστάσεων ΑΠΕ με μεγάλης κλίμακας αιολικά πάρκα.
Συνεπώς, προτείνω να προβλεφθεί ρητά, στο νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ ειδική κατηγορία για τις μικρές ανεμογεννήτριες έως 60 kW.Ορισμένες παρατηρήσεις για αρχή.
Άρθρο 15 Παράγραφος 1, εδάφιο 2, ορίζει ως περιοχή αποκλεισμού για τα ΦΒ τις Προστατευόμενες περιοχές του δικτύου Natura 2000. Άρθρο 16 Παράγραφος 1 εδάφιο 15: Η μελέτη Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης η οποία εκπονείται για τα έργα εντός των περιοχών NATURA θα πρέπει να συνεκτιμά και την ύπαρξη σημαντικών περιοχών για τα πουλιά (ΣΠΠ).
Αυτά τα δύο είναι σημεία όπως είναι γραμμένα δεν βγάζουν νόημα γιατί αλληλοαναιρούνται. Για ποια μελέτη Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης μιλάτε όταν είναι οριζόντια ζώνη αποκλεισμού οι περιοχές NATURA?
Άρθρο 20 Στις ζώνες διατήρησης οικοτόπων και ειδών και στις ζώνες βιώσιμης διαχείρισης φυσικών πόρων του ν. 4685/2020 και με την προϋπόθεση γειτνίασης στην πρώτη ύλη. Με ποια αντικειμενικά κριτήρια θα ορίζεται η ζώνη γειτνίασης? Πρέπει να καθοριστεί αριθμητική τιμή. Αλλιώς η κάθε αποκεντρωμένη θα κάνει τα δικά της.
Το Κεφάλαιο ΣΤ δεν έχει καμία αναφορά στο βιομεθάνιο.
Άρθρο 25, εδάφιο 8: Η μελέτη Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης η οποία εκπονείται για τα έργα εντός των περιοχών NATURA συνεκτιμά και την ύπαρξη σημαντικών περιοχών για τα πουλιά (ΣΠΠ). Τι ακριβώς θέλετε να πείτε? Αν είναι εντός NATURA και ΣΠΠ συγχρόνως να θέλει και ορνιθολογικές παρατηρήσεις? Αν είναι μόνο ΣΠΠ ότι απαιτείται ΕΟΑ?
Δεν είμαι ειδήμων στα θέματα ΑΠΕ. Ως απλός πολίτης παρατηρώ τις τοπικές κοινωνίες που δεν είναι καθόλου ικανοποιημένες. Το ότι μέχρι στιγμής φαίνεται να είναι όλη η προσέγγιση λάθος το αντιλαμβανόμαστε όλοι. Αφού πρέπει να παράξουμε ενέργεια από ΑΠΕ ας φροντίσουμε να το κάνουμε χωρίς να θυσιάσουμε την χλωρίδα και πανίδα της χώρας μας που όλο και μειώνεται από διάφορες αιτίες. Είναι τυχαίο ότι σε μέρη που έχει πιάσει φωτιά μετά από λίγο ξεπηδούν ανεμογεννήτριες? Μήπως κάποιοι έχουν συμφέρον? Μήπως αν οριοθετήσουμε το που θα γίνουν τα πάρκα κλπ κάνει πιο δύσκολη την ζωή κάποιων που θέλουν με δόλια μέσα να επωφεληθούν? και στο τέλος μήπως επιτέλους δώσουμε σημασία στον Έλληνα φορολογούμενο που βλέπει και την χώρα του να αλλάζει με άσχημο τρόπο και δεν έχει κανένα όφελος από την “πράσινη ατζέντα” στον λογαριασμό του ρεύματος????
Στο άρθρο 5, παράγραφος 10 η διατύπωση ”ή κρίνεται αναγκαίο για την ασφάλεια του συστήματος, ανεξαρτήτως ιδιοκτησιακού καθεστώτος της εγκατάστασης” είναι εξαιρετικά ασαφής και δημιουργεί εύλογα ερωτήματα. Η διατύπωση αυτή αναιρεί ανα πάσα ώρα και στιγμή την ίδια την απαγόρευση του άρθρου και θα πρέπει να εξαληφθεί ή να γίνει πολύ πιο συγκεκριμένη.
- Η συζήτηση ‘Δημόσια Διαβούλευση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων’ δεν δέχεται νέα θέματα και απαντήσεις.