Δημόσια Διαβούλευση επί του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) αυτού.

Δημόσια Διαβούλευση επί  του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) αυτού.

Ο Γενικός Γραμματέας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος, ως αρχή σχεδιασμού της μελέτης αξιολόγησης και αναθεώρησης του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο Ν. 4447/2016 (Α’ 241) και στην Κ.Υ.Α. Αριθμ. ΥΠΕΧΩΔΕ/ΕΥΠΕ/οικ. 107017/2006 (Β’ 1225) προσκαλεί το κοινό να διατυπώσει τις απόψεις του, μέσω της δημόσιας ανάρτησης σχολίων έως και τις 24 Ιουνίου 2026.

ΕΧΠ ΑΠΕ (αρχεία)

Οι απαραίτητες πληροφορίες και τα σχετικά αρχεία, είναι διαθέσιμες στον ανωτέρω σύνδεσμο.

Θέμα

[Πέτρος Ι Αλοίμονος Πρόεδρος Κοινότητας Σιταινας]

1. Οι περιοχές NATURA δεν προστατεύονται ουσιαστικά
Παρότι το κείμενο εμφανίζεται αυστηρό, στην πράξη δεν αποκλείει πλήρως τα αιολικά από το δίκτυο NATURA 2000. Αντιθέτως:

επιτρέπει εξαιρέσεις εντός Ζωνών Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ),

συνδέει την επιτρεπτότητα με τεχνικά κριτήρια (αιολικό δυναμικό >7,5 m/s),

αφήνει περιθώριο έγκρισης μέσω Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών.

Αυτό σημαίνει ότι η προστασία μετατρέπεται από «απόλυτη» σε «υπό προϋποθέσεις», κάτι που αλλοιώνει τη φιλοσοφία του δικτύου NATURA.
Οι περιοχές NATURA δημιουργήθηκαν ακριβώς επειδή αποτελούν οικοσυστήματα υψηλής οικολογικής αξίας και όχι επειδή διαθέτουν «υπολειπόμενη φέρουσα ικανότητα» για βιομηχανικές εγκαταστάσεις.

2. Η πράσινη μετάβαση δεν μπορεί να γίνεται εις βάρος της φύσης
Ένα από τα ισχυρότερα επιχειρήματα είναι ότι:

Δεν μπορεί η προστασία του κλίματος να χρησιμοποιείται ως δικαιολογία για την καταστροφή της βιοποικιλότητας.

Η ενεργειακή μετάβαση οφείλει να είναι:

και κλιματικά βιώσιμη,

και περιβαλλοντικά βιώσιμη.

Διαφορετικά δημιουργείται μια αντίφαση:

προστατεύουμε το παγκόσμιο περιβάλλον,

αλλά υποβαθμίζουμε ανεπανόρθωτα το τοπικό φυσικό κεφάλαιο.

Οι επόμενες γενιές πρέπει να παραλάβουν φυσικό περιβάλλον τουλάχιστον ισοδύναμο — ιδανικά καλύτερο — από αυτό που παραλάβαμε. Αυτό αποτελεί βασική αρχή της διαγενεακής δικαιοσύνης και της βιώσιμης ανάπτυξης.

3. Οι επενδυτές ανέλαβαν επιχειρηματικό ρίσκο
Πολύ κρίσιμο επιχείρημα.
Οι επενδυτές:

γνώριζαν ότι οι περιοχές NATURA είναι προστατευόμενες,

γνώριζαν ότι το κανονιστικό πλαίσιο μπορούσε να αυστηροποιηθεί,

επέλεξαν συνειδητά περιοχές υψηλής περιβαλλοντικής ευαισθησίας επειδή συχνά διαθέτουν υψηλό αιολικό δυναμικό.

Άρα:

Το ρυθμιστικό ρίσκο ήταν ενσωματωμένο εξαρχής στην επένδυση.

Δεν μπορεί σήμερα να προβάλλεται ως επιχείρημα ότι «έχουν ήδη επενδυθεί κεφάλαια» ώστε να συνεχιστεί η περιβαλλοντική επιβάρυνση.
Σε κάθε σοβαρή επένδυση υποδομών:

ο επενδυτής αναλαμβάνει regulatory risk,

environmental risk,

permitting risk.

Αυτό αποτελεί βασικό κανόνα της αγοράς.

4. Η βιομηχανικοποίηση του φυσικού τοπίου είναι μη αναστρέψιμη
Οι αιολικοί σταθμοί δεν είναι «ήπιες παρεμβάσεις» όταν εγκαθίστανται σε παρθένα ή ορεινά οικοσυστήματα.
Συνοδεύονται από:

εκτεταμένη οδοποιία,

εκβραχισμούς,

δίκτυα μεταφοράς,

αλλοίωση κορυφογραμμών,

κατακερματισμό οικοτόπων,

επιπτώσεις σε ορνιθοπανίδα και μεταναστευτικά είδη.

Η περιβαλλοντική ζημία συχνά δεν αφορά μόνο την ανεμογεννήτρια αλλά το συνολικό αποτύπωμα της εγκατάστασης.

5. Υπάρχουν εναλλακτικές χωροθετήσεις
Ισχυρό αντεπιχείρημα απέναντι στη λογική «δεν υπάρχει άλλη λύση».
Θα μπορούσε να δοθεί προτεραιότητα:

σε ήδη υποβαθμισμένες εκτάσεις,

σε βιομηχανικές ζώνες,

σε ανενεργά λατομεία,

σε ενεργειακή αναβάθμιση και αποθήκευση,

σε repowering υφιστάμενων πάρκων αντί νέας κατάληψης φυσικών περιοχών.

Άρα το δίλημμα «ή αιολικά σε NATURA ή ενεργειακή μετάβαση» είναι σε μεγάλο βαθμό ψευδές

[Εμμανουήλ Καρατζάς]

Θα αναφερθώ στους Σταθμούς Ηλεκτροχημικής Αποθήκευσης Ηλεκτρικής Ενέργειας (Από δω και στο εξής ΣΤΑΘΜΟΙ ΜΠΑΤΑΡΙΩΝ).

Μπορεί να είναι α) μεμονωμένοι Σταθμοί Μπαταριών ή β) σε συνδυασμό με κάποια μορφή ΑΠΕ, π.χ. φωτοβολταϊκά με ενσωματωμένη αποθήκευση (μπαταρίες).

Ο πόλεμος της Ρωσίας-Ουκρανίας πρέπει να ήταν η αιτία που τόσο απότομα διαδόθηκε στην Ευρώπαϊκή Ένωση η νομοθεσία για την διευκόλυνση της εγκατάστασης Σταθμών Μπαταριών. Για να αποθηκεύεται η περίσσεια ηλεκτρικής ενέργειας που παράγεται από τις ΑΠΕ και να μειωθεί η εξάρτηση των χωρών από φυσικό αέριο. Επίσης Σταθμοί Μπαταριών θεωρούνται αναγκαίοι για να μπορεί ένα ηλεκτρικό δίκτυο να έχει μεγαλύτερη σταθερότητα και για να μπορέσουν να αναπτυχθούν περαιτέρω έργα ΑΠΕ όπως, φωτοβολταϊκοί και αιολικοί σταθμοί, αντικαθιστώντας ταυτόχρονα περισσότερες μονάδες παραγωγής με συμβατικά καύσιμα.

Τα παρακάτω που θα αναφέρω, μπορεί να φαίνεται ότι δεν έχουν άμεση σχέση με το υπό έγκριση Αναθεωρημένο ΕΧΠ για τις ΑΠΕ, αλλά πιστεύω ότι το επηρεάζουν.

Καταρχήν να πούμε ότι οι Σταθμοί Μπαταριών δεν είναι ΑΠΕ. Δεν παράγουν ενέργεια εκμεταλλευόμενοι φυσικές πηγές ενέργειας (π.χ. ήλιος –άνεμος), αλλά αποθηκεύουν την ηλεκτρική ενέργεια που έχει ήδη παραχθεί από κάπου (φόρτιση) και την αποδίδουν ξανά πίσω στο δίκτυο διανομής (εκφόρτιση) όταν υπάρχει περισσότερη ανάγκη.

Ωστόσο η χωροθέτηση των Σταθμών Μπαταριών έχει προωθηθεί νομοθετικά σε τέτοιο βαθμό όπως:

• Άρθρο 163 του ν. 5037/2023 (ΦΕΚ 78 Α/28-3-2023) :

«4α. Όπου κατά την κειμένη νομοθεσία και τον οικείο χωροταξικό και πολεοδομικό σχεδιασμό προβλέπεται ως επιτρεπτή η εγκατάσταση σταθμών Ανανεωσίμων Πηγών Ενέργειας, νοείται ότι επιτρέπεται και η εγκατάσταση σταθμών αποθήκευσης με σύστημα συσσωρευτών.»

«7 . Σταθμοί παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από Α.Π.Ε. ή/και σταθμοί αποθήκευσης, στους οποίους συμπεριλαμβάνονται τα έργα δικτύων μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, κατασκευής υποσταθμών, οδοποιίας, και εν γένει κάθε κατασκευής που αφορά στην υποδομή, εγκατάσταση και λειτουργία σταθμών ηλεκτροπαραγωγής από Α.Π.Ε. ή/και σταθμών αποθήκευσης, συμπεριλαμβανομένων των γηπέδων ασφαλείας του άρθρου 21, χαρακτηρίζονται ως δημόσιας ωφέλειας που εξυπηρετούν, εκτός των άλλων, τη δημόσια ασφάλεια και υγεία και έχουν θετικές επιδράσεις πρωταρχικής σημασίας για το περιβάλλον, ανεξάρτητα από τον φορέα υλοποίησής τους.»

• στην ισχύουσα Υ.Α. ΥΠΕΝ/ΔΙΠΑ/53510/3616/2023 (ΦΕΚ 3327/B` 19.5.2023):

Οι Σταθμοί μπαταριών ανήκουν στην 10^η Ομάδα με α/α 10 και κατατάσσονται στην Κατηγορία Β (υπαγωγή σε Πρόσθετες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις – ΠΠΔ) όταν η μέγιστη ισχύς έγχυσης (P) βρίσκεται μεταξύ 1<P<=100 MW.

<u>Παρατήρηση:</u> Συγκρίνοντας την παραπάνω κατάταξη των Σταθμών Μπαταριών σε σχέση με την ισχύουσα νομοθεσία για τους Φωτοβολταϊκούς Σταθμούς στην ξηρά (ΦΕΚ 3867 Β’/2024), βλέπουμε ότι οι Φ/Β Σταθμοί στην ξηρά ανήκουν στην 10^η Ομάδα με α/α 2 και κατατάσσονται στην Κατηγορία Β (υπαγωγή σε Πρόσθετες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις – ΠΠΔ) όταν η μέγιστη εγκατεστημένη ισχύς (P) βρίσκεται μεταξύ 1<P<=5 MW (με κάποιους περιορισμούς αν είναι σε Natura).

Δηλαδή στους Σταθμούς Αποθήκευσης δόθηκε είκοσι (20) φορές μεγαλύτερο όριο  ισχύος για υπαγωγή σε ΠΠΔ. Μπορεί να μην είναι ομοειδή έργα με τους Φ/Β Σταθμούς, αλλά αυτό δείχνει ότι η νομοθεσία διευκολύνει υπέρμετρα την ανάπτυξη των Σταθμών Μπαταριών αφού για την υπαγωγή ενός έργου σε ΠΠΔ έχουμε πιο γρήγορες διαδικασίες, χωρίς Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) και χωρίς διαβούλευση με τους τοπικούς φορείς.

Συμπερασματικά, σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία καταλαβαίνω ότι όπου επιτρέπεται η χωροθέτηση Φωτοβολταϊκών Σταθμών επιτρέπεται και η χωροθέτηση Σταθμών Μπαταριών. Επιπλέον, οι τελευταίοι μπορούν (αν θεωρούσαμε για τις ανάγκες της παρούσας περιγραφής ότι ήταν ομοειδή έργα με τους Φ/Β Σταθμούς) να έχουν 20πλάσια ισχύ σε σχέση με τους Φ/Β Σταθμούς και να εξακολουθούν να υπάγονται στην κατηγορία Β ως προς τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις (υπαγωγή σε ΠΠΔ), αντί να υπάγονται στις υποκατηγορίες Α2 ή Α1 ως προς τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

Κατά τη γνώμη μου η κατάταξη των Σταθμών Μπαταριών θα έπρεπε να ήταν τουλάχιστον ίδια αν όχι αυστηρότερη σε σχέση με τους Φ/Β Σταθμούς, λόγω της μεγαλύτερης επικινδυνότητας:

• Οι Σταθμοί Μπαταριών έχουν υπαρκτά θέματα ασφάλειας. Δεν μπορεί να αποκλειστεί το ενδεχόμενο κάποιου έκτακτου συμβάντος (πυρκαγιά/ έκρηξη) με σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία των ανθρώπων και στο περιβάλλον. Αυτό ισχύει σε όλες τις φάσεις του έργου (μεταφορά, εγκατάσταση, λειτουργία, παύση λειτουργίας).

 

Έτσι οι περιοχές αποκλεισμού των Σταθμών Μπαταριών, θα έπρεπε κατά τη γνώμη μου να είναι πιο πολλές σε σχέση με εκείνες των Φ/Β Σταθμών, κυρίως λόγω της επικινδυνότητας των πρώτων.

Προτείνω τις παρακάτω αλλαγές στο ΕΧΠ:

– Στη σελ. 70 (Παράρτημα ΙΙ, κεφ. Δ. Αποστάσεις εγκαταστάσεων αποθήκευσης ενέργειας από γειτνιάζουσες χρήσεις γης, δραστηριότητες και δίκτυα τεχνικής υποδομής) να προστεθεί:
Μεμονωμένες τουριστικές μονάδες, ανεξαρτήτως αριθμού κλινών

Τήρηση απόστασης από το πλησιέστερο container μπαταρίας μεγαλύτερη από 150μ.
Μεμονωμένη κατοικία (νομίμως υφιστάμενη)
Τήρηση απόστασης από το πλησιέστερο container μπαταρίας μεγαλύτερη από 150μ.
Υφιστάμενος δρόμος πρόσβασης
Εξασφάλιση θετικής γνωμοδότησης από την Πυροσβεστική Υπηρεσία για τη δυνατότητα προσπέλασης πυροσβεστικών οχημάτων πριν την έναρξη των εργασιών εγκατάστασης του έργου.

Τα παραπάνω να ισχύουν και σε περίπτωση συνδυασμού Σταθμού Μπαταριών με Φωτοβολταϊκούς Σταθμούς.

[Μαρία Σπάρταλη]

Είμαι κατά της εγκατάστασης των Αιολικών πάρκων στη Νότια Ρόδο. Αλλοιώνεται  το φυσικό περιβάλλον και οι ανεμογεννήτριες  είναι φτιαγμένες από υλικά που μετά το πέρας της λειτουργίας  τους δεν ανακυκλώνονται εύκολα. Επίσης, η Ελλάδα δεν έχει μπαταρίες για να αποθηκεύει την ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται στα αιολικά πάρκα.

[Σπυρίδων Κ.]

Η εγκατάσταση αιολικών πάρκων όταν γίνεται ανεξέλεγκτα και χωρίς μελέτη και σχέδιο κινδυνεύει τόσο το φυσικό περιβάλλον όσο και ο τουρισμός και η οικονομία των τοπικών κοινοτήτων.
Οφείλουμε να διατηρήσουμε τον μοναδικό πλούτο της Ελλάδας αδιατάρακτο

[Σαπουντζη Λιάνα]

Δεν συμφωνω,διοτι δεν διασφαλιζονται τα,δαση της,Ευβοιας

[Re-Battery]

Επ΄ αφορμή και αξιοποιώντας τη δυνατότητα που μας παρέχει η δημόσια διαβούλευση που διεξάγεται για το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και την Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) θεωρούμε κρίσιμο, χρήσιμο και επιβεβλημένο να προστεθεί ειδική ρύθμιση που να θεσμοθετεί την έννοια της ιχνηλασιμότητας και στους συσσωρευτές αποθήκευσης ενέργειας και να επιτυγχάνει τη συμμόρφωση των σχετικών διεργασιών με το θεσμικό πλαίσιο περί Διευρυμένης Ευθύνης Παραγωγού (ΠΔΕΠ), όπως προβλέπεται από τον ν. 4819/2021.

Η ανάγκη αυτή έχει έντονα  αναδειχθεί και από τον Ελληνικό Οργανισμό Ανακύκλωσης (ΕΟΑΝ), όπως βεβαιώνεται στην από 16/12/2024 ενημερωτική επιστολή του προς τη Ρυθμιστική Αρχή Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (ΡΑΑΕΥ) και το Υπουργείο. Με την εν λόγω επιστολή  τεκμηριώνεται με απόλυτο τρόπο η ανάγκη θεσμοθέτησης ελέγχων και υποχρεωτικής αναγραφής του Αριθμού Μητρώου Παραγωγού (ΑΜΠ) και στον εξοπλισμό που εισάγεται ή εγκαθίσταται στο πλαίσιο έργων αποθήκευσης ενέργειας.

Με βάση τα προηγηθέντα η προσθήκη που προτείνουμε έχει ακόλουθο περιεχόμενο:

1. Ο Αριθμός Μητρώου Παραγωγού (ΑΜΠ) του προμηθευτή/ αρχικού παραγωγού των Ηλεκτρικών Στηλών και Συσσωρευτών (ΗΣΣ) και το βάρος τους που εγκαθίστανται ή έχουν εγκατασταθεί στο πλαίσιο έργου που περιλαμβάνει εξοπλισμό αποθήκευσης ενέργειας καταχωρείται υποχρεωτικά στα Μητρώα του άρθρου 13 του Ν. 4951/2022.

Η υποχρέωση καταχώρησης των παραπάνω πληροφοριών είναι δεσμευτικός συμβατικός όρος της Σύμβασης Σύνδεσης. Συνιστά προϋπόθεση της ηλέκτρισης και πραγματοποιείται υποχρεωτικά πριν τη χορήγηση της Βεβαίωσης της παραγράφου 13 του Άρθρου 3 του ίδιου Νόμου.

 

2. Στο Μητρώο Σταθμών του Ενιαίου Πληροφοριακού Συστήματος ΑΠΕ του ΥΠΕΝ (ΠΣΑΠΕ) καταχωρείται υποχρεωτικά ο Αριθμός Μητρώου Παραγωγού (ΑΜΠ) του προμηθευτή/ αρχικού παραγωγού των ΗΣΣ και το βάρος των αντίστοιχων υλικών που εγκαθίστανται ή έχουν εγκατασταθεί στο πλαίσιο εξοπλισμού αποθήκευσης ενέργειας.

 

Αιτιολόγηση της πρότασης

Η συγκεκριμένη προσθήκη:

• Διασφαλίζει την ιχνηλασιμότητα και τη νόμιμη διάθεση εξοπλισμού συσσωρευτών νέας γενιάς στην ελληνική αγορά.
• Αντιμετωπίζει αποτελεσματικά το πρόβλημα της εισφοροδιαφυγής (free riders).
• Ενισχύει την περιβαλλοντική ευθύνη κατά την εγκατάσταση και αποξήλωση έργων ΑΠΕ.
• Ευθυγραμμίζεται πλήρως με τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τα άρθρα 7 – 11 του ν. 4819/2021, καθώς και τις Οδηγίες 2018/851/ΕΕ και 2012/19/ΕΕ.

[Φοίβος Μπιλλίνης]

Οι συντάκτες του σχεδίου, οι αρμόδιες υπηρεσίες, η κυβέρνηση, προφανώς δεν έχουν αντιληφθεί τις συνέπειες που αυτό το θα επιφέρει στη φύση, τον πολιτισμό,  την οικονομία και βεβαίως στην ελληνική κοινωνία.

Υποτίθεται πώς το αναθεωρημένο αυτό χωροταξικό θα διορθώσει τα σφάλματα του προηγούμενου, που άφηνε κυριολεκτικά την ελληνική ύπαιθρο ανοχύρωτη και ανυπεράσπιστη, με αποτέλεσμα να βλέπουμε αρχέγονα παρθένα φυσικά τοπία να καταστρέφονται διαπαντός. Ασφαλώς, υπάρχουν κάποιες βελτιώσεις και διορθώσεις, όμως αυτές είναι ανεπαρκείς – ίσως και προσχηματικές – και δε λύνουν το πρόβλημα. Κατά την άποψή μου, δεν αρκεί να αποκλείεται η κατασκευή αιολικών σταθμών σε τοποθεσίες που ούτως ή άλλως δεν συμφέρουν λόγω γεωμορφολογίας ή έλλειψης ικανού δικτύου και άλλων αντικειμενικών δυσκολιών, όπως για παράδειγμα σε υψόμετρο πάνω από 1200 μέτρα ή σε νησιά κάτω των 300 τ.χλ. Ούτε επίσης η προστασία πυκνοκατοικημένων περιοχών όπως η Αττική και η Θεσσαλονίκη, για την εξυπηρέτηση των οποίων γίνονται ως επί το πλείστον αυτά τα έργα.

Το περιβαλλοντικά ορθό και δίκαιο είναι να αποκλειστούν οι αιολικοί σταθμοί από όλες τις δασικές εκτάσεις της επικράτειας, όπως προτείνεται και για τους φωτοβολταϊκούς σταθμούς. Ή τουλάχιστον σε όλες τις βουνοκορφές της χώρας, ανεξαρτήτως υψομέτρου. Είναι άδικο και περιβαλλοντικά ολέθριο για τα άγρια ζώα και φυτά της χώρας μας, τα οποία λόγω της ενταμένης ανθρώπινης δραστηριότητας στις πεδινές και παραθαλάσσιες εκτάσεις έχουν καταφύγει στα μοναδικά παρθένα οικοσυστήματα που εντοπίζονται στις βουνοκορφές της χώρας, να απειλούνται με καταστροφή των ενδιαιτημάτων τους, προκειμένου να ηλεκτροδοτηθούν οι κάτοικοι των μεγάλων πόλεων, ή ακόμα χειρότερα, να πουληθεί ρεύμα στο εξωτερικό, με αμφίβολα οφέλη για το μέσο Έλληνα πολίτη.

Είναι σημαντικό επίσης να ληφθεί υπόψιν η θέληση των πολιτών. Υποτίθεται εξάλλου ότι ζούμε σε ένα δημοκρατικό πολίτευμα, σύμφωνα με το οποίο μεγάλα έργα όπως οι αιολικοί σταθμοί που θεωρούνται δημοσίου συμφέροντος, γίνονται προς όφελος των πολιτών και όχι μερικών εγχώριων ή ξένων εταιρειών. Άραγε, πόσο δημοκρατική και συνταγματική μπορεί να θεωρηθεί μια πρακτική που ίσχυε και ισχύει εδώ και δεκαετίες, η οποία παρακάμπτει και παραβιάζει τη θέληση των πολιτών για τον τόπο στον οποίο κατοικούν, από γραφειοκράτες και κερδοσκοπικές εταιρείες που ενδεχομένως δεν έχουν επισκεφτεί καν αυτόν τον τόπο ούτε πρόκειται να δεχθούν τις συνέπειες της επέμβασης σε αυτόν – και μάλιστα μισθοδοτούνται και επιδοτούνται αντίστοιχα από τους  ίδιους φορολογούμενους πολίτες. Προτείνω να λοιπόν στο πλαίσιο ή και ανεξάρτητα του νέου χωροταξικού να ισχύσει ένα ανάλογο μέτρο με αυτό που ισχύει στη Γαλλία από το 2017, σύμφωνα με το οποίο ο Νομάρχης έχει το δικαίωμα να εγκρίνει ή να απορρίψει ένα έργο στην περιφέρειά του. Κάτι ανάλογο, δηλαδή, να εφαρμοστεί και για την ελληνική τοπική αυτοδιοίκηση και συγκεκριμένα να δοθεί το δικαίωμα αυτό στους δήμους της χώρας, ώστε η συναίνεση τους να είναι υποχρεωτική για να αδειοδοτηθεί ένας αιολικός σταθμός.

Τέλος είναι σημαντικό να διερευνηθούν περισσότερο οι επιπτώσεις των αιολικών σταθμών στον πολιτισμό της χώρας μας. Πολιτισμός δεν είναι μόνο τα μνημεία και οι αρχαιολογικοί χώροι. Πολιτισμός είναι επίσης η σχέση των ανθρώπων με τον τόπο τους, οι ρίζες τους, η αισθητική των τοπίων, ο τρόπος με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε το χώρο γύρω μας. Ο Οδυσσέας Ελύτης είχε γράψει στα Δημόσια και Ιδιωτικά ότι «ένα τοπίο δεν είναι όπως το αντιλαμβάνονται μερικοί κάποιο, απλώς, σύνολο γης, φυτών και υδάτων. Είναι η προβολή της ψυχής ενός λαού επάνω στην ύλη». Θέλω να πω, ότι αγνοείται εδώ αυτό που οι αρχιτέκτονες αποκαλούν χαρακτήρα ή Πνεύμα του Τόπου, που έχει αναγνωριστεί με την  Διακήρυξη του Κεμπέκ για την Προστασία του Πνεύματος του Τόπου το 2008. Σύμφωνα με αυτήν, όταν γίνεται βάναυση επέμβαση σε έναν τόπο δεν είναι μόνο η αισθητική ή περιβαλλοντική βλάβη που προκαλείται, αλλά και η απώλεια μιας άυλης πολιτιστικής κληρονομιάς που θέτει σε κίνδυνο τον ψυχικό δεσμό των ανθρώπων, των κατοίκων και των επισκεπτών με αυτόν τον τόπο. Επομένως, πρέπει να συνεκτιμάται και η άυλη πολιτιστική κληρονομιά ενός τόπου, όπως έχει διαμορφωθεί στο πέρασμα αιώνων και χιλιετιών.

Για παράδειγμα, αν και η Χερσόνησος του Μαλέα – μεταξύ άλλων βάσει των επιστημονικών τοποθετήσεων του Διεθνούς Συμποσίου για τον Κάβο Μαλιά το 2011 – είναι θεσμοθετημένη ως Τοπίο Διεθνούς Αξίας, δεν προστατεύεται στο νέο χωροταξικό. Με ποια κριτήρια άραγε, μένει απροστάτευτο ένα Τοπίο Διεθνούς Αξίας όπως η Χερσόνησος του Μαλέα, δηλαδή ένας εθνικός θησαυρός φύσης και πολιτισμού που αναγνωρίζεται και προβάλλεται διεθνώς, δεδομένου και ότι η η Ελλάδα έχει υπογράψει και έχει κυρώσει την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για (Σύμβαση της Φλωρεντίας);

 

[Θανος Σμανης]

Σχετικά με την ενθάρρυνση της ανάπτυξης θαλάσσιων εγκατασταεων ΑΠΕ και σχετικά με τις πιθανές συγκρούσεις με σημαντικούς κλάδους της οικονομίας, πιο συγκεκριμένη αναφορά σε πολλαπλές χρήσεις (multi-use) αλλα και συνυπαρξη (co-existence) των διαφορων κλαδων φαινεται να απαιτειται προς περαιτερω συζητηση

[ΜΙΛΤΙΑΔΗΣ ΓΚΟΥΝΤΑΜΑΝΗΣ]

Εισαγωγή πρόσθετων κριτηρίων αξιολόγησης για σύνθετα έργα ΑΠΕ ολοκληρωμένης περιφερειακής ανάπτυξης

Προτείνεται η πρόβλεψη ειδικής αξιολόγησης για έργα Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) τα οποία διαφοροποιούνται ουσιωδώς από τον χαρακτήρα μίας συμβατικής ή αμιγώς εμπορικής ενεργειακής επένδυσης και συνιστούν ολοκληρωμένα έργα ανάπτυξης περιοχών, με πολυδιάστατο αναπτυξιακό και περιβαλλοντικό αποτύπωμα ώστε να εξαιρούνται από συγκεκριμένα κριτήρια μη χωροθέτησης σύμφωνα με την υπό διαβούλευση ΚΥΑ.

Ειδικότερα, έργα τα οποία συνδυάζουν παραγωγή καθαρής ενέργειας με παρεμβάσεις περιβαλλοντικής αποκατάστασης, αντιπλημμυρικής προστασίας, προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή, θα πρέπει να αξιολογούνται με ειδικά κριτήρια

Για την αξιολόγηση της σκοπιμότητας και της συμβατότητας τέτοιων έργων προτείνεται να λαμβάνεται υπόψη το γεγονός ότι το έργο χαρακτηρίζεται ως έργο. Στρατηγικής Σημασίας, ιδίως όταν εξυπηρετεί εθνικούς στόχους ενεργειακής ασφάλειας, ανθεκτικότητας κρίσιμων υποδομών ή κλιματικής προσαρμογής,

Στην περίπτωση αυτή, προβλέπεται η εκπόνηση και έγκριση Ειδικού Σχεδίου Χωρικής Ανάπτυξης Στρατηγικής Επένδυσης το οποίο μπορεί να αφορά τόσο το κύριο έργο ΑΠΕ όσο  τα συνοδά έργα και τις λοιπές παρεμβάσεις που απαιτούνται για την ολοκληρωμένη υλοποίησή του ώστε να διασφαλίζεται η εξισορρόπηση μεταξύ περιβαλλοντικής προστασίας, τοπικής ανάπτυξης και εθνικού δημοσίου συμφέροντος.

Αιτιολογική βάση πρότασης:
Η ενεργειακή μετάβαση δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται αποκλειστικά υπό το πρίσμα της εγκατάστασης παραγωγικής ισχύος, αλλά και ως εργαλείο ολοκληρωμένης περιφερειακής ανάπτυξης, ανθεκτικότητας και βιωσιμότητας, ιδίως σε περιοχές με ειδικά γεωμορφολογικά ή αναπτυξιακά χαρακτηριστικά υπό την προϋπόθεση ότι τηρούνται οι ισχύουσες περιβαλλοντικές, αδειοδοτικές .

[ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΙΟΥΣΑΣ]

Βάση των αναγραφόμενων του Άρθρου 37, παρ. 3α του Νόμου 5151/2024 (ΦΕΚ 176/Α/04-11- 2024), το ποσό της νέας μειωμένης εγγυητικής επιστολής ανέρχεται στο δεκαπέντε τοις εκατό (15%) του αρχικού ύψους της εγγυητικής επιστολής που αρχικώς έχει υποβληθεί, για σταθμούς ισχύος, ή εγγυημένης ισχύος για την περίπτωση Υβριδικών Σταθμών, μικρότερης από ένα μεγαβάτ (<1MW).

 

Επιπλέον, βάση των προβλεπόμενων του Άρθρου 6, παρ. 3 του Νόμου 4951 (ΦΕΚ 4951/Α/04- 07-2022), με την επιφύλαξη της παρ. 2 του άρθρου 17 του ν. 4685/2020 (Α΄ 92), σε περίπτωση πλήρους εξόφλησης από τον αιτούντα του εφάπαξ Τέλους Έκδοσης Βεβαίωσης Παραγωγού Η.Ε. από ΑΠΕ, το ύψος της εγγυητικής επιστολής που συνυποβάλλεται για τον σταθμό ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ στον αρμόδιο Διαχειριστή με την αποδοχή της Οριστικής Προσφοράς Σύνδεσης, όπως αυτό ορίζεται στην παράγραφο 3 της υποπαραγράφου Ι.1 του άρθρου 1 του ν. 4152/2013 (Α’ 107), μειώνεται κατά το ήμισυ

[ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΛΙΟΥΣΑΣ]

Η προτεινόμενη οριζόντια περικοπή για εγκαταστάσεις άνω των 1.200 μέτρων θεωρείται προβληματική, καθώς δεν φαίνεται να στηρίζεται σε σαφές και τεκμηριωμένο επιστημονικό δεδομένο. Η θέσπιση ενός τόσο γενικού περιορισμού, χωρίς διαφοροποίηση ανά περιοχή, τεχνολογία ή πραγματικά περιβαλλοντικά και μετεωρολογικά χαρακτηριστικά, οδηγεί σε ένα αυθαίρετο μέτρο που ενδέχεται να αποκλείσει έργα τα οποία θα μπορούσαν να υλοποιηθούν με ασφάλεια και περιβαλλοντική συμβατότητα. Ένας τέτοιος καθολικός κανόνας δεν ανταποκρίνεται στην ανάγκη για εξειδικευμένο χωρικό σχεδιασμό, ο οποίος θα πρέπει να βασίζεται σε αντικειμενικά και μετρήσιμα κριτήρια.
Εξίσου προβληματική είναι η χρήση των χαρτών της ΡΑΑΕΥ για τις περιοχές με χαμηλό αιολικό δυναμικό (<4 m/s), καθώς οι χάρτες αυτοί είναι παλαιοί και δεν αποτυπώνουν με επάρκεια τη σημερινή πραγματική κατάσταση. Η επικαιροποίηση των δεδομένων είναι αναγκαία, ώστε οι αποφάσεις χωροθέτησης να βασίζονται σε αξιόπιστη επιστημονική βάση. Προτείνεται η έκδοση νέου χάρτη ταχυτήτων ανέμου, ο οποίος να στηρίζεται σε πραγματικά αποτελέσματα μετρήσεων από διαπιστευμένα εργαστήρια. Τέτοιες μετρήσεις υπάρχουν ήδη για πολλές περιοχές, λόγω της αδειοδοτικής διαδικασίας αιολικών έργων, και μπορούν να αξιοποιηθούν συστηματικά. Παράλληλα, θα ήταν σκόπιμο να συγκεντρωθούν και επιπλέον δεδομένα με τη χρήση των υφιστάμενων διαπιστευμένων εργαστηρίων, ώστε να δημιουργηθεί ένα σύγχρονο και αξιόπιστο πλαίσιο τεκμηρίωσης.
Τέλος, ο χωροταξικός σχεδιασμός δεν θα πρέπει να περιορίζεται μόνο στον καθορισμό ζωνών απαγόρευσης, αλλά να περιλαμβάνει και ζώνες επίσπευσης αδειοδότησης έργων. Η οριοθέτηση περιοχών προτεραιότητας, όπου η ανάπτυξη ΑΠΕ είναι περιβαλλοντικά και τεχνικά κατάλληλη, θα ενίσχυε την ασφάλεια δικαίου, θα μείωνε τις αδειοδοτικές καθυστερήσεις και θα κατεύθυνε τις επενδύσεις σε περιοχές με πραγματική δυνατότητα υλοποίησης. Ένα ισορροπημένο πλαίσιο πρέπει να συνδυάζει περιορισμούς εκεί όπου απαιτούνται, αλλά και θετικά κίνητρα και σαφή χωρική προτεραιοποίηση όπου η ανάπτυξη είναι επιθυμητή και εφικτή.

[Ιωαννης Σταματιου]

Η εγκατάσταση αιολικών σταθμών δεν βοηθά ττην ανάπτυξη μικρών νησιών. Αλλοιώνουν  το φυσικό τους τους κάλλος……

[Αλέξανδρος Λούλος]

Πολιτικός Μηχανικός με εξειδίκευση στην διαχείριση και κατασκευή έργων ΑΠΕ
Παρατηρήσεις επί του υπό διαβούλευση Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου ΑΠΕ
1. Σαφήνεια και κανονιστική συνοχή του πλαισίου
Η αποτελεσματικότητα ενός χωροταξικού πλαισίου εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τη σαφή ιεράρχηση των επιπέδων σχεδιασμού και την προβλεψιμότητα των εφαρμοζόμενων κανόνων. Στο προτεινόμενο ΕΧΠ-ΑΠΕ δεν αποσαφηνίζεται πλήρως η αλληλεπίδραση με τα υποκείμενα χωροταξικά και πολεοδομικά εργαλεία, γεγονός που ενδέχεται να οδηγήσει σε διαφορετικές ερμηνευτικές προσεγγίσεις και αυξημένη διοικητική αβεβαιότητα κατά την αδειοδοτική διαδικασία.

2. Υψομετρικός περιορισμός άνω των 1.200 m
Η θέσπιση ενιαίου υψομετρικού ορίου για το σύνολο της επικράτειας δεν φαίνεται να συνοδεύεται από επαρκή τεκμηρίωση ως προς τη χωροταξική ή περιβαλλοντική αναγκαιότητά του. Δεδομένης της έντονης γεωμορφολογικής ετερογένειας της χώρας, η περιβαλλοντική ευαισθησία και η καταλληλότητα μιας περιοχής δεν προκύπτουν αποκλειστικά από το υψόμετρο, αλλά από συνδυασμό βιοφυσικών, οικολογικών και τεχνικών παραμέτρων. Ως εκ τούτου, η εφαρμογή οριζόντιων υψομετρικών περιορισμών χρήζει περαιτέρω τεκμηρίωσης

3. Χρήση μέσου αιολικού δυναμικού ως κριτηρίου αποκλεισμού
Η αξιολόγηση του αιολικού δυναμικού σε επίπεδο Δημοτικής Ενότητας αποτελεί προσέγγιση χαμηλής χωρικής ανάλυσης, η οποία δεν αποτυπώνει επαρκώς τη μεταβλητότητα των τοπικών ανεμολογικών συνθηκών. Η διεθνής πρακτική βασίζεται σε εξειδικευμένες μετρήσεις πεδίου, μοντέλα μικροχωροθέτησης και αναλυτική τεχνική αξιολόγηση ανά θέση εγκατάστασης. Για τον λόγο αυτό, η χρήση γενικευμένων δεικτών ως κριτηρίων αποκλεισμού ενδέχεται να περιορίσει τη δυνατότητα αξιοποίησης περιοχών με αποδεδειγμένα κατάλληλα χαρακτηριστικά.

4. Παρατηρήσεις επί της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων
Η ΣΜΠΕ περιλαμβάνει εκτενή ανάλυση περιβαλλοντικών παραμέτρων, ωστόσο η αιτιώδης σύνδεση μεταξύ των αξιολογούμενων χαρακτηριστικών και ορισμένων προτεινόμενων χωροταξικών περιορισμών δεν τεκμηριώνεται πάντοτε με σαφήνεια. Επιπλέον, θα ήταν χρήσιμη η ενσωμάτωση περισσότερων ποσοτικών δεδομένων σχετικά με την ενεργειακή αποδοτικότητα, τη συμβολή των τεχνολογιών ΑΠΕ στην επίτευξη των στόχων απανθρακοποίησης και τις επιπτώσεις των προτεινόμενων περιορισμών στο διαθέσιμο τεχνικά εκμεταλλεύσιμο δυναμικό.

5. Συμβατότητα με το ευρωπαϊκό κανονιστικό πλαίσιο
Οι πρόσφατες ευρωπαϊκές κατευθύνσεις, συμπεριλαμβανομένης της Οδηγίας RED III, προκρίνουν τη δημιουργία σαφών, αναλογικών και προβλέψιμων διαδικασιών χωροθέτησης και αδειοδότησης έργων ΑΠΕ. Υπό το πρίσμα αυτό, κρίνεται σκόπιμο να αξιολογηθεί κατά πόσο οι προτεινόμενοι περιορισμοί εξυπηρετούν αποτελεσματικά την ισορροπία μεταξύ περιβαλλοντικής προστασίας και επίτευξης των ενεργειακών στόχων της χώρας.

6. Μεταβατικές διατάξεις
Η αρχή της ασφάλειας δικαίου επιβάλλει την επαρκή προστασία επενδυτικών σχεδίων που έχουν αναπτυχθεί βάσει του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου. Για τον λόγο αυτό, κρίνεται σκόπιμη η πρόβλεψη σαφών μεταβατικών ρυθμίσεων για έργα που βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο αδειοδοτικής ωρίμανσης, καθώς και για έργα αναβάθμισης ή επαναξιοποίησης υφιστάμενων εγκαταστάσεων (repowering).

7. Αποστάσεις από αρχαιολογικά μνημεία
Η εφαρμογή του κριτηρίου απόστασης 7d θα πρέπει να αποσαφηνιστεί περαιτέρω, ώστε να διασφαλιστεί ενιαία διοικητική εφαρμογή και να περιοριστούν φαινόμενα ερμηνευτικής ασάφειας. Η σαφής οριοθέτηση του πεδίου εφαρμογής του μέτρου αποτελεί προϋπόθεση για την ασφάλεια δικαίου και την αποτελεσματικότητα της αδειοδοτικής διαδικασίας.

Συμπέρασμα
Η χωροθέτηση των έργων ΑΠΕ οφείλει να βασίζεται σε τεκμηριωμένη πολυκριτηριακή αξιολόγηση, η οποία να λαμβάνει υπόψη τόσο τις περιβαλλοντικές παραμέτρους όσο και τα ενεργειακά, τεχνικά και κοινωνικοοικονομικά δεδομένα. Στο πλαίσιο αυτό, η αναθεώρηση ορισμένων οριζόντιων περιορισμών και η ενίσχυση της επιστημονικής τεκμηρίωσης του σχεδιασμού θα μπορούσαν να συμβάλουν στη διαμόρφωση ενός περισσότερο συνεκτικού, αναλογικού και αποτελεσματικού χωροταξικού πλαισίου για την ανάπτυξη των ΑΠΕ.

[ΓΕΩΡΓΙΟΣ ΚΑΝΕΛΛΗΣ]

Έχει διαπιστωθεί από την εμπειρία και μελέτες ξένων χωρών ότι η βαφή ενός από τα πτερύγια κάθε ανεμογεννήτριας με μαύρο χρώμα μειώνει κατά πολύ την πιθανότητα σύγκρουσης με κάποιο από αυτά. Προτείνω να υπάρξει γενική υποχρέωση για εφαρμογή αυτού του  μέτρου σε υπάρχουσες και μέλλουσες να εγκατασταθούν ανεμογεννήτριες.

[ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΜΠΑΛΑΤΣΟΥΚΑΣ]

Πολιτικός Μηχανικός με εξειδίκευση στην ανάπτυξη και κατασκευή έργων ΑΠΕ

Α. ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το υπό διαβούλευση Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ και η συνοδευτική ΣΜΠΕ αποτελούν μία ιδιαίτερα κρίσιμη κανονιστική παρέμβαση, καθώς θα καθορίσουν το πλαίσιο ανάπτυξης των έργων ΑΠΕ για τα επόμενα δεκαπέντε έτη. Το νέο πλαίσιο οφείλει να εξασφαλίζει την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας, την επίτευξη των στόχων του ΕΣΕΚ, τη μείωση του ενεργειακού κόστους και την αξιοποίηση των εγχώριων ανανεώσιμων πόρων, με παράλληλο σεβασμό στα περιβαλλοντικά και κοινωνικά χαρακτηριστικά κάθε περιοχής.

Ωστόσο, το προτεινόμενο ΕΧΠ-ΑΠΕ, ιδίως ως προς τη χερσαία αιολική ενέργεια, φαίνεται να λειτουργεί περισσότερο ως μηχανισμός εκτεταμένων αποκλεισμών παρά ως εργαλείο ορθολογικής χωροθέτησης. Αντί να κατευθύνει τα έργα στις καταλληλότερες θέσεις βάσει τεχνικών, ενεργειακών και περιβαλλοντικών δεδομένων, εισάγει οριζόντιους περιορισμούς με ελλιπή επιστημονική τεκμηρίωση.

Το αποτέλεσμα είναι ένα πλαίσιο που ενέχει σοβαρό κίνδυνο αποδυνάμωσης της αιολικής ενέργειας στην Ελλάδα, με επιπτώσεις στο δημόσιο συμφέρον, το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας, την ενεργειακή ανεξαρτησία και την ανταγωνιστικότητα της ελληνικής οικονομίας.

Β. ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΕΠΙ ΤΟΥ ΝΕΟΥ ΕΧΠ ΚΑΙ ΤΗΣ ΣΜΠΕ

1. Γενική ασάφεια του πλαισίου και σύγχυση με υποκείμενα σχέδια

Το προτεινόμενο ΕΧΠ-ΑΠΕ παρουσιάζει σημαντική ασάφεια ως προς τη σχέση του με τα υποκείμενα χωροταξικά και πολεοδομικά σχέδια. Δεν αποσαφηνίζεται επαρκώς η ιεράρχηση μεταξύ των επιμέρους πλαισίων, ενώ αφήνεται η δυνατότητα εισαγωγής πρόσθετων περιορισμών από κατώτερα επίπεδα σχεδιασμού, γεγονός που δημιουργεί ανασφάλεια δικαίου και κίνδυνο αποκλινουσών διοικητικών ερμηνειών.

Η ασάφεια αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην αιολική ενέργεια, όπου η ανάπτυξη έργων απαιτεί πολυετή τεχνική ωρίμανση, σημαντικές επενδύσεις και σύνθετη αδειοδοτική διαδικασία.

Ένα πλαίσιο που επιτρέπει κανονιστική πολυδιάσπαση και τοπικές αποκλίσεις δεν μειώνει τις συγκρούσεις αλλά τις πολλαπλασιάζει, δημιουργώντας σοβαρή αβεβαιότητα για την ανάπτυξη νέων έργων.

2. Υψομετρικό όριο των 1.200 μέτρων

Η εισαγωγή οριζόντιου αποκλεισμού για περιοχές άνω των 1.200 μ. δεν συνοδεύεται από επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση και δεν αιτιολογείται γιατί το συγκεκριμένο υψόμετρο αποτελεί κρίσιμο περιβαλλοντικό ή χωροταξικό όριο.

Η ελληνική επικράτεια χαρακτηρίζεται από έντονη γεωμορφολογική διαφοροποίηση και διαφορετικές βιοκλιματικές συνθήκες, γεγονός που καθιστά αδύνατη την εφαρμογή ενός ενιαίου υψομετρικού ορίου για όλη τη χώρα. Υπάρχουν περιοχές άνω των 1.200 μ. με υψηλό αιολικό δυναμικό, καλή προσβασιμότητα και περιορισμένες περιβαλλοντικές επιπτώσεις, ενώ αντίστοιχα υπάρχουν περιοχές χαμηλότερου υψομέτρου με σημαντικότερες συγκρούσεις χρήσεων γης.

Η επιλογή αυτή είναι δυσανάλογη και αυθαίρετη, καθώς αποκλείει εκ των προτέρων εκτεταμένες περιοχές με υψηλό ενεργειακό ενδιαφέρον χωρίς επαρκή αιτιολόγηση.

3. Αποκλεισμός Δημοτικών Ενοτήτων με μέσο αιολικό δυναμικό κάτω των 4 m/sec

Η πρόβλεψη αποκλεισμού ολόκληρων Δημοτικών Ενοτήτων βάσει μέσου αιολικού δυναμικού κρίνεται τεχνικά και επιστημονικά εσφαλμένη, καθώς η καταλληλότητα ενός αιολικού έργου δεν αξιολογείται με βάση γενικευμένους μέσους όρους αλλά με βάση τα πραγματικά δεδομένα της συγκεκριμένης θέσης εγκατάστασης.

Η πρακτική ανάπτυξης αιολικών έργων διεθνώς βασίζεται σε εξειδικευμένες ανεμολογικές μετρήσεις, τεχνική αξιολόγηση, ανάλυση πρόσβασης και περιβαλλοντικών παραμέτρων και όχι σε γενικούς χάρτες μεγάλης χωρικής κλίμακας.

Παράλληλα, ο χάρτης αιολικού δυναμικού της ΡΑΑΕΥ, στον οποίο φαίνεται να βασίζεται η σχετική πρόβλεψη, στηρίζεται σε παλαιά δεδομένα και μετρήσεις χαμηλού ύψους που δεν ανταποκρίνονται στις σύγχρονες τεχνολογικές συνθήκες.

Η χρήση του μέσου όρου μιας Δημοτικής Ενότητας ως κριτηρίου αποκλεισμού οδηγεί σε αυθαίρετα αποτελέσματα και αποκλείει πραγματικά κατάλληλες θέσεις χωρίς ουσιαστική αξιολόγηση των τεχνικών και χωροταξικών δεδομένων.

4. ΣΜΠΕ – Ελλείψεις και ανεπάρκειες

Η ΣΜΠΕ παρουσιάζει σοβαρές αδυναμίες ως προς την επιστημονική τεκμηρίωση, τη μεθοδολογική επάρκεια και τη συνολική αξιολόγηση των επιπτώσεων του νέου πλαισίου.

Παρά τη μεγάλη έκτασή της, η μελέτη περιγράφει κυρίως το φυσικό περιβάλλον και τις προστατευόμενες περιοχές χωρίς να τεκμηριώνει επαρκώς τη σύνδεση αυτών των στοιχείων με τους εκτεταμένους αποκλεισμούς που προτείνονται. Επιπλέον, δεν αξιοποιεί επαρκώς εμπειρικά δεδομένα, αποτελέσματα περιβαλλοντικής παρακολούθησης ή σύγχρονα ανεμολογικά στοιχεία.

Παράλληλα, η σύνθεση της ομάδας σύνταξης δεν περιλαμβάνει κρίσιμες ειδικότητες, όπως μηχανικούς ΑΠΕ, ανεμολόγους, ειδικούς ενεργειακής οικονομίας και ειδικούς λειτουργίας ηλεκτρικών συστημάτων, γεγονός που επηρεάζει τη συνολική προσέγγιση της μελέτης.

Η βιβλιογραφική τεκμηρίωση εμφανίζει επίσης σημαντική ανισορροπία, καθώς δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στις δυνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις των έργων χωρίς αντίστοιχη ανάλυση της ενεργειακής, τεχνικής και οικονομικής σημασίας της αιολικής ενέργειας.

Η έμφαση μετατοπίζεται δυσανάλογα προς τον αποκλεισμό μεγάλων περιοχών και όχι προς την τεκμηριωμένη και ορθολογική χωροθέτηση, γεγονός που δημιουργεί σοβαρές αμφιβολίες ως προς την επάρκεια και τη νομιμότητα της ΣΜΠΕ.

5. Μη συμβατότητα με τη λογική της RED III

Η Οδηγία RED III προωθεί την επιτάχυνση της ανάπτυξης έργων ΑΠΕ μέσω μείωσης της αβεβαιότητας, καθορισμού κατάλληλων περιοχών και απλοποίησης της αδειοδοτικής διαδικασίας.

Αντίθετα, το προτεινόμενο ΕΧΠ-ΑΠΕ φαίνεται να κινείται προς την αντίθετη κατεύθυνση, εισάγοντας εκτεταμένους αποκλεισμούς, ασαφείς περιορισμούς και πρόσθετα επίπεδα αβεβαιότητας.

Αντί να δημιουργεί σαφές και προβλέψιμο πλαίσιο ανάπτυξης, λειτουργεί περισσότερο ως μηχανισμός περιορισμού παρά επιτάχυνσης της ανάπτυξης ΑΠΕ.

6. Μεταβατικές διατάξεις

Οι μεταβατικές διατάξεις κρίνονται ανεπαρκείς για την προστασία έργων που έχουν ήδη κινηθεί νόμιμα βάσει του ισχύοντος πλαισίου και έχουν πραγματοποιήσει σημαντικές τεχνικές και οικονομικές επενδύσεις.

Δεν προβλέπεται επαρκής προστασία για έργα με Βεβαίωση Παραγωγού, έργα που έχουν λάβει παρατάσεις για ΕΟΑ, καθώς και έργα ριζικής ανανέωσης (repowering), παρότι τα έργα αυτά αποτελούν κρίσιμο εργαλείο αύξησης της παραγωγής πράσινης ενέργειας με αξιοποίηση ήδη επιλεγμένων θέσεων.

Η αιφνίδια μεταβολή των κανόνων χωρίς επαρκή μεταβατική μέριμνα πλήττει την ασφάλεια δικαίου και τη δικαιολογημένη εμπιστοσύνη των επενδυτών.

7. Αποστάσεις από αρχαιολογικούς χώρους

Η πρόβλεψη της απόστασης 7d από αρχαιολογικά μνημεία παραμένει ασαφής ως προς το πεδίο εφαρμογής της, γεγονός που έχει οδηγήσει σε διαφορετικές ερμηνείες από τις αρμόδιες υπηρεσίες και σημαντικές καθυστερήσεις στην αδειοδοτική διαδικασία.

Απαιτείται ρητή αποσαφήνιση ότι η απόσταση των 7d εφαρμόζεται αποκλειστικά σε κηρυγμένα αρχαιολογικά μνημεία και όχι σε μη κηρυγμένους αρχαιολογικούς χώρους, μνημεία και αρχαιολογικές ενδείξεις ή ευρήματα.

Γ. ΕΠΙΠΤΩΣΕΙΣ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ ΣΥΜΦΕΡΟΝ – ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Η αποδυνάμωση της χερσαίας αιολικής ενέργειας δεν αφορά μόνο τον κλάδο των ΑΠΕ αλλά επηρεάζει άμεσα το δημόσιο συμφέρον, το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας και την ανταγωνιστικότητα της χώρας.

Η χερσαία αιολική ενέργεια αποτελεί μία από τις οικονομικότερες μορφές ηλεκτροπαραγωγής διεθνώς, ενώ παρουσιάζει ιδιαίτερα αποδοτική σχέση παραγόμενης ενέργειας προς πραγματική κατάληψη γης. Ο περιορισμός της δυνατότητας ανάπτυξης νέων έργων μειώνει τη δυνατότητα αξιοποίησης ενός φθηνού εγχώριου ενεργειακού πόρου και οδηγεί σε μεγαλύτερη εξάρτηση από ακριβότερες μορφές παραγωγής.

Παράλληλα, το νέο πλαίσιο αναμένεται να εντείνει την αδειοδοτική αβεβαιότητα και να δυσχεράνει ακόμη περισσότερο την ανάπτυξη νέων έργων, σε μία ήδη ιδιαίτερα χρονοβόρα και διοικητικά επιβαρυμένη διαδικασία.

Η συστηματική αποδυνάμωση της αιολικής ενέργειας μέσω υπέρμετρων περιορισμών οδηγεί σε λιγότερη φθηνή εγχώρια παραγωγή, μεγαλύτερη εξάρτηση από ακριβότερες λύσεις και τελικά σε επιβάρυνση των πολιτών και της οικονομίας.

<u>Το υπό διαβούλευση ΕΧΠ-ΑΠΕ, στην παρούσα μορφή του, δεν αποτελεί επαρκώς επιστημονικά τεκμηριωμένο και ισορροπημένο εργαλείο χωροταξικού σχεδιασμού. Εισάγει οριζόντιους αποκλεισμούς χωρίς επαρκή αιτιολόγηση, βασίζεται σε παρωχημένα δεδομένα και δημιουργεί σοβαρή αβεβαιότητα ως προς τη μελλοντική ανάπτυξη των ΑΠΕ στη χώρα.

Η χώρα χρειάζεται ένα πλαίσιο που να κατευθύνει την αιολική ανάπτυξη στις πραγματικά κατάλληλες θέσεις και όχι ένα πλαίσιο που να την αποκλείει εκ των προτέρων από μεγάλες περιοχές χωρίς επαρκή αιτιολόγηση.

Δ. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ

Προτείνεται να αποκλειστεί η δυνατότητα εισαγωγής πρόσθετων περιορισμών από υποκείμενα χωροταξικά σχέδια, να μην υφίσταται οριζόντιος αποκλεισμός βάσει υψομέτρου έως τα 1.800 μ. και να καταργηθεί ο αποκλεισμός Δημοτικών Ενοτήτων βάσει μέσου αιολικού δυναμικού.

Παράλληλα, κρίνεται αναγκαία η επανασύνταξη της ΣΜΠΕ από διεπιστημονική ομάδα με αξιοποίηση σύγχρονων δεδομένων, πραγματικών ανεμολογικών μετρήσεων και διεθνών πρακτικών, καθώς και η ουσιαστική εναρμόνιση του νέου πλαισίου με τη λογική της RED III.

Επιπλέον, απαιτείται επαρκής μεταβατική προστασία για έργα με Βεβαίωση Παραγωγού, έργα με ΑΕΠΟ και έργα repowering, καθώς και σαφής αποσαφήνιση ότι η απόσταση των 7d εφαρμόζεται αποκλειστικά σε κηρυγμένα αρχαιολογικά μνημεία.

Τέλος, προτείνεται η ενίσχυση των ανταποδοτικών ωφελειών προς τις τοπικές κοινωνίες και η δυνατότητα σύναψης PPAs από ΟΤΑ απευθείας με παραγωγούς ΑΠΕ, με στόχο τη μείωση του ενεργειακού κόστους και την ενίσχυση της τοπικής ενεργειακής αυτονομίας.

[Ε.Σ.Ε.Μ.Α.]

Στο πλαίσιο των επιμέρους παρατηρήσεων που καταθέτει ο Ελληνικός Σύνδεσμος Επενδυτών Μικρών Ανεμογεννητριών (ΕΣΕΜΑ) στη δημόσια διαβούλευση για το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ και τη συνοδευτική ΣΜΠΕ, κρίνουμε αναγκαίο να επισημανθεί ειδικά το ζήτημα της δυνατότητας υποβολής και εξέτασης αιτήσεων για χορήγηση Οριστικής Προσφοράς Σύνδεσης μικρών ανεμογεννητριών έως 60 kW στα διασυνδεδεμένα πλέον νησιά των Κυκλάδων.
Στην ηλεκτρονική πλατφόρμα του ΔΕΔΔΗΕ δεν επιτρέπεται σήμερα η υποβολή αιτήσεων σύνδεσης για μικρές ανεμογεννήτριες σε συγκεκριμένα διασυνδεδεμένα νησιωτικά συμπλέγματα των Κυκλάδων, όπως το σύμπλεγμα Πάρου – Νάξου, η Μύκονος, η Σύρος, η Άνδρος και η Τήνος. Το σχετικό μήνυμα της πλατφόρμας αναφέρει ότι επί του παρόντος δεν επιτρέπεται η συγκεκριμένη τεχνολογία στις διασυνδεδεμένες Κυκλάδες.
Η πρακτική αυτή δημιουργεί σοβαρό ζήτημα ίσης μεταχείρισης και ασφάλειας δικαίου. Δεν είναι εύλογο να αποκλείεται εκ των προτέρων η υποβολή αιτήσεων για μικρές ανεμογεννήτριες σε διασυνδεδεμένα πλέον νησιά των Κυκλάδων, ενώ αντίστοιχες αιτήσεις επιτρέπονται σε άλλες διασυνδεδεμένες νησιωτικές περιοχές.
Το ζητούμενο δεν είναι η άνευ όρων χορήγηση Οριστικών Προσφορών Σύνδεσης. Το ζητούμενο είναι να μπορεί κάθε αίτημα να υποβάλλεται και να εξετάζεται τεχνικά από τον αρμόδιο Διαχειριστή, με βάση τα πραγματικά διαθέσιμα ηλεκτρικά περιθώρια, τους ισχύοντες όρους σύνδεσης και το ειδικό καθεστώς που διέπει τις μικρές ανεμογεννήτριες έως 60 kW.
Οι Κυκλάδες αποτελούν περιοχή με ιδιαίτερα αξιόλογο αιολικό δυναμικό, αλλά και με αυξημένη τοπιακή και τουριστική ευαισθησία. Ακριβώς για τον λόγο αυτό, οι μικρές ανεμογεννήτριες έως 60 kW μπορούν να αποτελέσουν ήπια και αναλογική μορφή αξιοποίησης του τοπικού αιολικού δυναμικού.
Για τον λόγο αυτό, ο ΕΣΕΜΑ θεωρεί αναγκαίο να αντιμετωπιστεί το ζήτημα του οριζόντιου αποκλεισμού της συγκεκριμένης τεχνολογίας στις διασυνδεδεμένες Κυκλάδες, ώστε οι αιτήσεις μικρών ανεμογεννητριών έως 60 kW να μπορούν να υποβάλλονται και να αξιολογούνται με τεχνικά και αντικειμενικά κριτήρια, όπως ισχύει και για άλλες διασυνδεδεμένες περιοχές.

[Γιώργος Βαβίζος]

Βιολόγος – Κάτοχος πτυχίου μελετητή κατηγορίας Περιβαλλοντικών Μελετών

Η δημοσίευση προς διαβούλευση της στρατηγικής μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) του νέου ειδικού χωροταξικού πλαισίου για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΕΧΠ-ΑΠΕ), η οποία ανατέθηκε στις 23-7-2020 στην ένωση οικονομικών φορέων: «Τσακίρης Στυλιανός, Γιαννακού Αθηνά, Γεωχώρος Α.Ε., Δ. Αργυρόπουλος και Συνεργάτες Ο.Ε., Μωυσιάδη Θεοδούλη, Μουτσιάκης Ευθύμιος», προϋποθέτει ότι η μελέτη αυτή έχει υποστεί επιτυχώς από το ΥΠΕΝ έλεγχο της πληρότητας του περιεχομένου της, καθώς και της αξιοπιστίας των πορισμάτων και των προτάσεών της.

Από την επισκόπηση όμως της ΣΜΠΕ του ΕΧΠ-ΑΠΕ, προκύπτει ότι η μελέτη αυτή δεν ικανοποιεί τις απαιτήσεις πληρότητας που προβλέπει η νομοθεσία μας και ότι, παρά το πολυσέλιδο περιεχόμενό της, χαρακτηρίζεται από τη ρήση «ὥσπερ λίθοι τε καὶ πλίνθοι καὶ ξύλα καὶ κέραμος ἀτάκτως μὲν ἐρριμμένα οὐδὲν χρήσιμά ἐστιν».

Ο καταλογισμός στη ΣΜΠΕ ελλείψεων ερείδεται στην έλλειψη των εμπειρικών δεδομένων που απαιτούνται για την περιγραφή της κατάστασης του φυσικού περιβάλλοντος, στην έλλειψη αιτιολόγησης των πορισμάτων και των προτάσεών της με λογικές επαγωγές από τα δεδομένα που προαναφέρθηκαν (ή υπολογιστικά, με τη χρήση νόμων οι οποίοι επαληθεύονται πειραματικά και εκφράζονται ως πληροφορία καθαρά μαθηματική ή εμπλουτισμένη με τα απαραίτητα για την κατανόησή της κείμενα). Οι ελλείψεις αυτές αντίκεινται στις διατάξεις της ΥΑ οικ. 107017/2006 (Β’ 1225), οι οποίες προσδιορίζουν το περιεχόμενο των μελετών αυτών και ορίζουν ότι πρέπει να περιέχουν «μετρήσιμα επιστημονικά στοιχεία» και «τις πληροφορίες που προσδιορίζονται στο Παράρτημα ΙΙΙ…οι οποίες…απαιτούνται για την εκτίμηση των ενδεχόμενων σημαντικών επιπτώσεων που θα έχει στο περιβάλλον η εφαρμογή του σχεδίου… λαμβάνοντας υπόψη τις υφιστάμενες γνώσεις και μεθόδους εκτίμησης».

Η έγκριση της ΣΜΠΕ με τις ελλείψεις που προαναφέρθηκαν τεκμηριώνει δικαιώματα προσφυγών για την κατάργηση του ΕΧΠ-ΑΠΕ και των αποφάσεων εφαρμογής του.

Ως προς τα πορίσματα της ΣΜΠΕ στο κείμενό της αναφέρεται ότι αξιολογήθηκαν οι πιθανότητες πρόκλησης επιπτώσεων στο περιβάλλον από την εφαρμογή του ΕΧΠ-ΑΠΕ και η σημασία τους, στους τόπους του δικτύου Natura 2000 που ενδέχεται να επηρεαστούν (ειδικές ζώνες διατήρησης -ΕΖΔ- και ζώνες ειδικής προστασίας για τα πουλιά -ΖΕΠ). Παραλείπεται όμως να αναφερθεί ότι η περιγραφή της υφιστάμενης κατάστασης του φυσικού περιβάλλοντος δεν βασίζεται σε εμπειρικά δεδομένα που αναφέρονται στη δόκιμη βιβλιογραφία ή κατέγραψαν οι μελετητές. Ειδικότερα γίνεται αναφορά σε τόπους του δικτύου Natura χωρίς να αναφέρεται (και να αξιολογείται) ότι τα όρια αποτερματισμού των ΕΖΔ και των ΖΕΠ της χώρας μας δεν εγκλείουν (όπως η εθνική και η ευρωπαϊκή νομοθεσία απαιτούν) μόνο εκτάσεις εξ ολοκλήρου φυσικές ή ημιφυσικές αλλά περιλαμβάνουν και αγροτικές καλλιέργειες, τεχνικά έργα, βιομηχανικές, τουριστικές και οικιστικές περιοχές (μέχρι και πεδία βολής). Στις εκτάσεις αυτές οι προτάσεις της ΣΜΠΕ είναι αλυσιτελείς επειδή δεν μπορούν να συμβάλλουν στη επίτευξη ικανοποιητικής κατάστασης διατήρησης των προστατευόμενων συντελεστών του φυσικού περιβάλλοντος. Παραλείπεται ακόμα να αναφερθεί ότι έχουν εκδοθεί αποφάσεις της διοίκησης και των δικαστηρίων, οι οποίες κατάργησαν ατεκμηρίωτους περιορισμούς στη δόμηση και στις χρήσεις γης, οι οποίοι είχαν επιβληθεί στις εκτάσεις αυτές. Ιδιαίτερη σημασία έχει και η παράληψη αναφοράς ότι στις περισσότερες ΕΖΔ και ΖΕΠ τα πληθυσμιακά μεγέθη των ζώων τους είναι πολύ μικρά, δεν εξασφαλίζουν τη μακροχρόνια διατήρησή τους ούτε επιδέχονται ανάκαμψης.

Στο τεύχος της ΣΜΠΕ αναφέρεται όμως στη χώρα μας: «Είναι πιθανή η απώλεια έως και του 50% ορισμένων φυτικών ειδών. Τα είδη φυτών και ζώων κοινοτικού ενδιαφέροντος σε ποσοστό 65%–70% αξιολογούνται σε μη ευνοϊκή κατάσταση διατήρησης (ανεπαρκής ή κακή), με ένα επιπλέον ποσοστό να παρουσιάζει ελλιπή ή ανεπαρκή δεδομένα. Οι τύποι φυσικών οικότοπων σε ποσοστό 75% κατατάσσονται σε κατηγορίες μη ευνοϊκής κατάστασης, εκ των οποίων ένα σημαντικό ποσοστό χαρακτηρίζεται ως κακή». Η αναφορά αυτή αποτελεί επιφύλαξη των συντακτών της ΣΜΠΕ ως προς την πληρότητα της μελέτης και την ακρίβεια των πορισμάτων καιτων προτάσεών. Η επιφύλαξη, σε επόμενο σημείο της ΣΜΠΕ διατυπώνεται σαφέστερα ως εξής: «Είναι δύσκολο να γίνουν ακριβείς εκτιμήσεις ως προς τις επιπτώσεις των ΑΠΕ… γιατί η εξέταση μεγάλων περιοχών απαιτεί πληθώρα δεδομένων που δεν είναι ευρέως διαθέσιμα και είναι αδύνατον χρονικά να συλλεχθούν».

Η παραμονή στο κείμενο της ΣΜΠΕ ρητής επιφύλαξης των μελετητών δημιουργεί υπόνοιες αποδοχής της επιφύλαξης αυτής από την επιτροπή επίβλεψης της μελέτης και ύπαρξης προαποφασισμένων πορισμάτων και προτάσεων. Να σημειωθεί ότι οι μελετητές της ΣΜΠΕ του ΕΧΠ-ΑΠΕ συμμετείχαν στο παρελθόν στην εκπόνηση πληθώρας μελετών περιβαλλοντικών επιπτώσεων (ΜΠΕ) για έργα ΑΠΕ, και ότι τα μέλη της επιτροπής επίβλεψης συμμετείχαν και αυτά στην έγκριση τέτοιων μελετών. Πολλές από τις μελέτες που προαναφέρθηκαν περιλαμβάνουν σε παράρτημα μελέτες ειδικής οικολογικής αξιολόγησης (ΜΕΟΑ), οι οποίες πραγματεύονται την κατάσταση του περιβάλλοντος και τη δέουσα εκτίμηση των επιπτώσεων των ΑΠΕ στην ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης των τύπων φυσικών οικότοπων των ΕΖΔ και ΖΕΠ, καθώς και των ειδών φυτών και ζώων τους. Χαρακτηριστικό των μελετών αυτών είναι ότι περιλαμβάνουν εμπειρικά δεδομένα, τα οποία συλλέχθηκαν στα πλαίσια εφαρμογής των αποφάσεων έγκρισης περιβαλλοντικών όρων (ΑΕΠΟ) με καταγραφές με σκοπό την καταγραφή και την αξιολόγηση της κατάστασης του περιβάλλοντος πριν από την κατασκευή των έργων, στη διάρκεια των κατασκευών και μερικά έτη μετά από την έναρξη λειτουργίας τους. Οι μελέτες αυτές ελέγχθηκαν από τις αρμόδιες αρχές και κάποιες από αυτές αξιολογήθηκαν από το Συμβούλιο της Επικρατείας στα πλαίσια εκδίκασης προσφυγών κατά την έγκρισης ή της μη έγκρισης ΜΠΕ.

Η ύπαρξη των δεδομένων που προαναφέρθηκαν δεν δικαιολογεί τη στάση των μελετητών (και των υπηρεσιακών παραγόντων που επιβλέψαν την ΣΜΠΕ), να περιγράψουν επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον, χωρίς να αναφέρουν τις διαδικασίες, από τις οποίες προκύπτουν (ή ενδέχεται να προκύψουν) οι εκπομπές μάζας ή ενέργειας που προκαλούν φαινόμενα ρύπανσης, μόλυνσης ή τη δυσμενή μεταβολή των θεσμοθετημένων χρήσεων γης, ή την αρνητική μεταβολή της ικανοποιητικής κατάστασης διατήρησης των τύπων φυσικών οικότοπων και των φυτών και των ζώων των παραρτημάτων των οδηγιών 92/43/ΕΟΚ και 2009/147/ΕΚ.

Εκτός αυτών αμέλεια των μελετητών αποτελούν η έλλειψη στατιστικής τεκμηρίωσης των πορισμάτων τους και η έλλειψη εμπειρικής τεκμηρίωσης των προτάσεών τους.

Επισημαίνεται ότι στη ΣΜΠΕ δεν παραθέτονται ούτε βιβλιογραφικής προέλευσης δεδομένα ή υπολογισμοί για τον προσδιορισμό της σύνθεσης και των μεγεθών των εκπομπών ρύπων και των παθογόνων παραγόντων και οι συγκεντρώσεις τους σε συγκεκριμένες αποστάσεις από το σημείο δημιουργίας τους. Επίσης αναφέρεται η πρόκληση επιπτώσεων σε φυτά και ζώα από έργα ΑΠΕ χωρίς να προσδιορίζονται οι παράγοντες και οι μηχανισμοί που επηρεάζουν το μεταβολισμό φυτών και ζωών, τις συμπεριφορές των ζώων, καθώς και τις ισορροπίες ανάμεσα στους βιοτικούς και μη βιοτικούς συντελεστές του περιβάλλοντος. Επίσης δεν αναφέρονται διαπιστωμένα περιστατικά υπερβάσεων θεσμοθετημένων ορίων συγκεντρώσεων ρύπων ή παθογόνων παραγόντων σε έργα ΑΠΕ. Τα ίδια ισχύουν και για υπερβάσεις εκπομπών ακτινοβολιών, θορύβου, θερμότητας, και για περιστατικά επιπτώσεων από μεταβολές στις θεσμοθετημένες χρήσεις γης.

Αντ’ αυτών οι συντάκτες της ΣΜΠΕ χωρίς να προσδιορίσουν επιπτώσεις προτείνουν τον αποκλεισμό των φωτοβολταϊκών σταθμώνν σε όλες τις ΕΖΔ και τις ΖΕΠ. Προτείνουν επίσης την απαγόρευση εγκατάστασης αιολικών σταθμών παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (ΑΣΠΗΕ) εντός ΖΕΠ αν δεν προβλέπονται σε εγκεκριμένη ειδική περιβαλλοντική μελέτη (ΕΠΜ). Παραλείπουν βεβαίως να αναφέρουν ότι προϋπόθεση ισχύος των προτάσεων των ΕΠΜ είναι η έκδοση Προεδρικού Διατάγματος.

Η έλλειψη τεκμηρίωσης στη ΣΜΠΕ των επιπτώσεων των ΑΠΕ δεν συνάδει ούτε με τη νομοθεσία μας. Ο ν. 1650/1986 ως επιπτώσεις ορίζει: Τη ρύπανση (παρουσία στο περιβάλλον ρύπων, δηλαδή κάθε είδους ουσιών, θορύβου, ακτινοβολίας ή άλλων μορφών ενέργειας, σε ποσότητα, συγκέντρωση ή διάρκεια που μπορούν να προκαλέσουν αρνητικές επιπτώσεις στην υγεία, στους ζωντανούς οργανισμούς και στα οικοσυστήματα ή υλικές ζημιές και γενικά να καταστήσουν το περιβάλλον ακατάλληλο για τις επιθυμητές χρήσεις του), τη μόλυνση (τη μορφή ρύπανσης που χαρακτηρίζεται από την παρουσία παθογόνων μικροοργανισμών στο περιβάλλον ή δεικτών που υποδηλώνουν την πιθανότητα παρουσίας τέτοιων μικροοργανισμών) ή την υποβάθμιση του περιβάλλοντος (την πρόκληση από ανθρώπινες δραστηριότητες ρύπανσης ή οποιασδήποτε άλλης μεταβολής στο περιβάλλον, η οποία είναι πιθανό να έχει αρνητικές επιπτώσεις στην οικολογική ισορροπία (στη σχετικά σταθερή σχέση που διαμορφώνεται με την πάροδο του χρόνου ανάμεσα στους παράγοντες και τα στοιχεία του περιβάλλοντος ενός οικοσυστήματος, δηλαδή σε κάθε σύνολο βιοτικών και μη βιοτικών παραγόντων και στοιχείων του περιβάλλοντος που δρουν σε ορισμένο χώρο και βρίσκονται σε αλληλεπίδραση μεταξύ τους), στην ποιότητα ζωής και στην υγεία των κατοίκων, στην ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά και στις αισθητικές αξίες).

Με τα όσα προαναφέρθηκαν επιδιώκεται να γίνει σαφές ότι η διαμόρφωση συνεπούς με την προστασία του περιβάλλοντος πολιτικής για τις ΑΠΕ προϋποθέτει τη διόρθωση των εσφαλμένων που προκάλεσαν οι λανθασμένες επιλογές του παρελθόντος που αφορούν στην κατάσταση των φυτών και των ζώων της χώρας μας. Επιδιώκεται επίσης να γίνει σαφές ότι η εκπλήρωση της επιταγής: «Ταυτόχρονη μέριμνα για την εξασφάλιση της προστασίας του περιβάλλοντος, της οικονομικής ανάπτυξης και της κοινωνικής συνοχής» υπερβαίνει τις ευαισθησίες ομάδων πολιτών και απαιτεί τη χρήση της δόκιμης επιστήμης.-

[Κωνσταντίνος Καραμάρκος]

Οι επισημάνσεις που ακολουθούν αφορούν αποκλειστικά στη Δυτική Μακεδονία.
Α. Σύνοψη των όσων λεπτομερώς ακολουθούν
Η Δυτική Μακεδονία στηρίζει την ενεργειακή μετάβαση και την ανάπτυξη των ΑΠΕ. Δεν μπορεί, όμως, δημόσιες εκτάσεις να αντιμετωπίζονται ως εν δυνάμει διαθέσιμη επιφάνεια για τη συνεχή επέκταση φωτοβολταϊκών έργων. Η περιφέρεια έχει σηκώσει επί δεκαετίες το βάρος της εθνικής ηλεκτροπαραγωγής και σήμερα βρίσκεται σε έντονο μεταλιγνιτικό μετασχηματισμό, με μεγάλες πρώην λιγνιτικές εκτάσεις, πιέσεις στη γεωργική γη, ευαίσθητα τοπία, λίμνες, οικισμούς και ανάγκη για νέο παραγωγικό μοντέλο.

Για τον λόγο αυτό ζητείται το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ να περιλάβει ειδική περιφερειακή εξειδίκευση για τη Δυτική Μακεδονία. Η χωροθέτηση Φ/Β πρέπει να δίνει προτεραιότητα σε υποβαθμισμένες, αποκατεστημένες ή προς αποκατάσταση εκτάσεις, χωρίς να δεσμεύει μονοδιάστατα όλες τις πρώην λιγνιτικές περιοχές εις βάρος άλλων αναγκαίων χρήσεων, όπως η παραγωγή, η καινοτομία, η φυσική αποκατάσταση και οι κοινόχρηστες ή κοινωνικές λειτουργίες.

Η εφαρμογή ορίου κάλυψης ανά Περιφερειακή Ενότητα πρέπει να στηρίζεται σε δημόσιο γεωχωρικό μητρώο, το οποίο θα αποτυπώνει τα λειτουργούντα, αδειοδοτημένα, υπό κατασκευή και ώριμα έργα, μαζί με τα συνοδά τους έργα και τις επιπτώσεις στο τοπίο. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στη γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας, όπου τα αγρο-Φ/Β πρέπει να επιτρέπονται μόνο ως πραγματική διπλή χρήση που διατηρεί ή βελτιώνει τη γεωργική παραγωγικότητα.

Για τα πλωτά Φ/Β, ιδίως στην τεχνητή Λίμνη Πολυφύτου και γενικότερα στα υδάτινα σώματα της Περιφέρειας, απαιτείται λεπτομερής και ειδική στρατηγική αξιολόγηση ανά λίμνη ή ταμιευτήρα. Η αξιολόγηση πρέπει να εξετάζει την οικολογική κατάσταση, την αλιεία, την αναψυχή, τις υδροληψίες, το τοπίο και την κοινωνική αποδοχή. Θα πρέπει να υπάρχει πρόβλεψη εξαίρεσης συγκεκριμένων υδάτινων όγκων από τη χρήση για ανάπτυξη πλωτών Φ/Β.

Τέλος, κάθε μεγάλο Φ/Β (με σαφή προσδιορισμό των ονομαστικών χαρακτηριστικών του) στη Δυτική Μακεδονία πρέπει να συνοδεύεται απαραίτητα από ειδικό σχέδιο διατήρησης και βελτίωσης της βιοποικιλότητας, με διατήρηση φυσικής φυτοκάλυψης, διαδρόμους πανίδας, μέτρα για επικονιαστές, διαχείριση διάβρωσης και ομβρίων και ανοικτή περιβαλλοντική παρακολούθηση. Η χωροθέτηση πρέπει επίσης να συνδέεται με το δίκτυο, την αποθήκευση, την τοπική κατανάλωση και την κοινωνική ανταποδοτικότητα, ώστε η μετάβαση να παράγει αξιοποιήσιμη ενέργεια, τοπική αξία και πραγματική κοινωνική νομιμοποίηση.
Β. Κεντρική θέση
Η Δυτική Μακεδονία χρειάζεται  ειδική περιφερειακή μεταχείριση στο ΕΧΠ-ΑΠΕ. Δεν πρέπει να αντιμετωπιστεί ως περιφέρεια με διαθέσιμη δημόσια γη για συνεχή και άκριτη υποδοχή μεγάλων ή μικρότερων Φ/Β έργων, αλλά ως μεταλιγνιτική περιφέρεια με ήδη βαρύ ενεργειακό αποτύπωμα, κρίσιμες χρήσεις γης, ανάγκη άμεσης κοινωνικής ανταποδοτικότητας και δυνατότητα να αποτελέσει πρότυπο ανάπτυξης φωτοβολταϊκών για τη χώρα, με ουσιαστική ευαισθησία στη βιοποικιλότητα.

Γ. Ειδικές αναφορές
Το νέο πλαίσιο επιχειρεί να θεσπίσει ενιαίες κατευθύνσεις για τις βασικές τεχνολογίες ΑΠΕ, μεταξύ των οποίων τα φωτοβολταϊκά και η αποθήκευση ενέργειας.

Για τη Δυτική Μακεδονία, ωστόσο, η απλή εφαρμογή γενικών κανόνων έχει αποδειχθεί στην πράξη, τα τελευταία χρόνια, ότι δεν επαρκεί. Η περιφέρεια βρίσκεται σε έντονο μεταλιγνιτικό μετασχηματισμό, με μεγάλης κλίμακας ενεργειακές υποδομές, εκτεταμένα πρώην λιγνιτικά πεδία και αυξανόμενη πίεση στη γη, στο τοπίο και κυρίως στην κοινωνική αποδοχή.

Το σχέδιο ΚΥΑ που βρίσκεται σε διαβούλευση αναγνωρίζει ως περιοχές προτεραιότητας για την ηλιακή ενέργεια τις άγονες ή μη αρδευόμενες εκτάσεις, τις περιοχές που έχουν μεταβάλει χαρακτήρα – όπως εξοφλημένα λιγνιτικά πεδία, λατομικά και μεταλλευτικά πεδία, εδάφη με υψηλό ρυπαντικό φορτίο και υποβαθμισμένες περιοχές – καθώς και περιοχές με ευχέρεια διασύνδεσης.

Η κατεύθυνση αυτή είναι θετική. Στη Δυτική Μακεδονία, όμως, χρειάζεται απαραίτητα να συνοδευτεί από σαφή ποσοτικά όρια, ιεράρχηση χρήσεων γης, μηχανισμό παρακολούθησης και ουσιαστική και μετρήσιμη κοινωνική ανταποδοτικότητα.
Γ1. Κύρια δεδομένα που τεκμηριώνουν την ανάγκη ειδικής προσέγγισης

Θέμα
Τεκμηρίωση για Δυτική Μακεδονία
Σημασία για τη διαβούλευση

Κλίμακα ανάπτυξης Φ/Β
Σε στοιχεία του έργου BiodIvErSe του προγράμματος Interreg Europe που υλοποιεί η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας καταγράφονται 1.732 Φ/Β έργα και κάλυψη περίπου 2,85% της καλλιεργήσιμης γης, ενώ τα έργα που εκτιμώνται ως έτοιμα για κατασκευή προσεγγίζουν τα 4.800 MW.
Στην περιφέρεια έχουν αναπτυχθεί με ένταση πλήθος Φ/Β πάρκων. Χρειάζεται επιστημονική σωρευτική αποτίμηση της ανάπτυξής τους και όχι πλέον η εξέταση κάθε νέου έργου ως μεμονωμένης περίπτωσης.

Μεγάλα clusters σε πρώην λιγνιτικά πεδία
Ο Όμιλος ΔΕΗ έχει ανακοινώσει την ολοκλήρωση φωτοβολταϊκών σταθμών ισχύος 2,13 GW στη Δυτική Μακεδονία, παράλληλα με την ανάπτυξη σταθμών μπαταριών.
Τα πρώην λιγνιτικά πεδία αποτελούν προνομιακές εκτάσεις, αλλά δεν πρέπει να απορροφήσουν μονοδιάστατα το σύνολο του αναπτυξιακού μέλλοντος της περιοχής.

Γεωργική γη και μικρότερα έργα
Η τοπική συζήτηση για τη γη υψηλής παραγωγικότητας και τις νέες αιτήσεις Φ/Β παραμένει έντονη.

Το σχέδιο ΚΥΑ παραπέμπει στο ισχύον θεσμικό πλαίσιο για Φ/Β σε γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας και στα άρθρα για τα αγρο-Φ/Β.
Απαιτείται καθαρή διάκριση ανάμεσα στην απλή αλλαγή χρήσης γεωργικής γης και στην πραγματική διπλή χρήση μέσω αγρο-Φ/Β.

Πλωτά Φ/Β και λίμνες
Η Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας, μέσω του Περιφερειάρχη, έχει εκφράσει δημόσια την αντίθεσή της στην αδειοδότηση πλωτών Φ/Β στη Λίμνη Πολυφύτου.
Οι λίμνες της Δυτικής Μακεδονίας, που αποτελούν ιδιαίτερο φυσικό πλούτο της Περιφέρειας, δεν πρέπει να αντιμετωπιστούν ως εν γένει διαθέσιμες επιφάνειες για ανάπτυξη Φ/Β πάρκων, χωρίς ειδική αξιολόγηση ανά περίπτωση. Θα πρέπει να κατονομαστούν οι λίμνες (ή τμήματα αυτών) στις οποίες δεν θα επιτρέπεται η ανάπτυξη πλωτών Φ/Β πάρκων.

Περικοπές ΑΠΕ και δίκτυο
Οι περικοπές παραγωγής ΑΠΕ το 2025 δείχνουν ότι η πρόκληση δεν είναι μόνο τα εγκατεστημένα MW, αλλά η αξιοποιήσιμη ενέργεια, η αποθήκευση και η ευελιξία.
Η χωροθέτηση πρέπει να συνδεθεί με ρεαλιστική δυνατότητα σύνδεσης, αποθήκευσης και τοπικής κατανάλωσης.

Γ2. Προτεινόμενες επισημάνσεις
1. Διακριτή περιφερειακή εξειδίκευση για τη Δυτική Μακεδονία
Να προστεθεί διακριτή και ρητή πρόβλεψη ότι σε μεταλιγνιτικές περιοχές της Δυτικής Μακεδονίας η χωροθέτηση Φ/Β οφείλει να εντάσσεται σε περιφερειακό σχέδιο ιεράρχησης χρήσεων γης. Το σχέδιο αυτό πρέπει να λαμβάνει υπόψη το ιστορικό ενεργειακό αποτύπωμα, την αποκατάσταση των εδαφών, την κοινωνική συνοχή και την ανάγκη διαφοροποίησης του παραγωγικού μοντέλου.
2. Ενεργοποίηση του ορίου κάλυψης με πραγματικό μητρώο σωρευτικής κατάληψης γης
Το προβλεπόμενο μέγιστο ποσοστό εδαφικής κάλυψης από Φ/Β ανά Περιφερειακή Ενότητα, της τάξης του 1,5%, πρέπει να εφαρμόζεται μέσα από δυναμικό γεωχωρικό μητρώο. Το μητρώο οφείλει να περιλαμβάνει λειτουργούντα έργα, έργα με όρους σύνδεσης, έργα με βεβαιώσεις, έργα υπό κατασκευή, όπως και τα συνοδά έργα τους. Στη Δυτική Μακεδονία η απλή αναφορά σε ποσοστό δεν αρκεί χωρίς δημόσια χαρτογράφηση ανά Δήμο και Δημοτική Ενότητα. Θα πρέπει να εξετάζονται σωρευτικά έργα σε ευρύτερες ενότητες τοπίου, ζώνες ορατότητας και περιοχές οικολογικής συνδεσιμότητας.
3. Προτεραιότητα σε υποβαθμισμένες εκτάσεις, αλλά όχι μονοκαλλιέργεια χρήσης στις πρώην λιγνιτικές εκτάσεις
Να δοθεί σαφής προτεραιότητα σε εξοφλημένα λιγνιτικά πεδία, λατομεία και υποβαθμισμένες ή ρυπασμένες εκτάσεις, υπό την προϋπόθεση ότι δεν ακυρώνονται εγκεκριμένα ή αναγκαία σχέδια αποκατάστασης, επαναπόδοσης γης, ζωνών καινοτομίας, παραγωγικών χρήσεων, φυσικών οικοτόπων ή κοινόχρηστων χώρων. Η αξιοποίηση των πρώην λιγνιτικών εκτάσεων πρέπει να παραμείνει πολυλειτουργική και όχι να περιοριστεί σε μία ακόμη μονοκαλλιέργεια χρήσης.
4. Αυστηρότερη προστασία παραγωγικής γεωργικής γης και αληθινά αγρο-Φ/Β
Να προβλεφθεί ότι σε γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας επιτρέπονται μόνο λύσεις που αποδεικνύουν πραγματική διπλή χρήση. Η εγκατάσταση θα πρέπει να διατηρεί ή να βελτιώνει τη γεωργική παραγωγικότητα, να εξασφαλίζει συμμετοχή ή άμεσο όφελος για τον παραγωγό και να μην μετατρέπει τα αγρο-Φ/Β σε πρόσχημα απλής ενεργειακής εκμετάλλευσης της γης.
5. Ειδική ρύθμιση για Λίμνη Πολυφύτου και υδάτινα σώματα της Περιφέρειας
Για τα πλωτά Φ/Β στη Δυτική Μακεδονία δεν πρέπει να θεσπιστεί οριζόντια δυνατότητα χωροθέτησης. Απαιτείται προηγούμενη στρατηγική αξιολόγηση ανά λίμνη ή ταμιευτήρα, με εξέταση της οικολογικής κατάστασης, της αλιείας, της αναψυχής, του τουρισμού, των υδροληψιών, του κλιματικού μικροπεριβάλλοντος, του οπτικού τοπίου και της κοινωνικής αποδοχής. Ειδικά για τη Λίμνη Πολυφύτου, λόγω της κοινωνικής και περιβαλλοντικής ευαισθησίας της, πρέπει να προβλεφθεί καθεστώς αυξημένης τεκμηρίωσης και ουσιαστικής περιφερειακής γνωμοδότησης.
6. Πραγματική αξιολόγηση σωρευτικών επιπτώσεων πέρα από τα «όμορα γήπεδα»
Η απαίτηση περιβαλλοντικής αδειοδότησης για γειτνιάζουσες αναπτύξεις σε γήπεδα που βρίσκονται σε επαφή είναι θετική, αλλά δεν επαρκεί για τη Δυτική Μακεδονία. Οι σωρευτικές επιπτώσεις πρέπει να εξετάζονται σε ευρύτερες ενότητες τοπίου, λεκάνες απορροής, ζώνες ορατότητας και ζώνες οικολογικής συνδεσιμότητας, ιδίως όταν πολλά έργα συγκεντρώνονται γύρω από οικισμούς, λίμνες, αγροτικές ζώνες ή πρώην ορυχεία.
7. Κριτήρια τοπίου και οπτικής φέρουσας ικανότητας σε οικισμούς, λίμνες και περιαστικές ζώνες
Τα κριτήρια οπτικής κάλυψης για εγκαταστάσεις κοντά σε οικισμούς χρειάζεται να συμπληρωθούν με υποχρεωτικούς χάρτες ορατότητας, φωτορεαλιστικές απεικονίσεις και αξιολόγηση της εποχικής και νυχτερινής επίδρασης. Στη Δυτική Μακεδονία αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο στις λεκάνες Κοζάνης-Πτολεμαΐδας-Αμυνταίου, στις παραλίμνιες ζώνες και στους οικισμούς που ήδη περιβάλλονται από ενεργειακές υποδομές.
8. Υποχρεωτικό σχέδιο προστασίας βιοποικιλότητας για κάθε μεγάλο Φ/Β
Για κάθε Φ/Β άνω συγκεκριμένου μεγέθους ή σε ευαίσθητη περιοχή πρέπει να απαιτείται σχέδιο βιοποικιλότητας. Το σχέδιο πρέπει να περιλαμβάνει διατήρηση φυσικής φυτοκάλυψης, μίγματα γηγενών ειδών, αποφυγή χημικών, διαδρόμους πανίδας, διαπερατές περιφράξεις, προστασία επικονιαστών, διαχείριση ομβρίων και διάβρωσης, καθώς και δημόσια δημοσιοποίηση των αποτελεσμάτων παρακολούθησης.
9. Σύνδεση χωροθέτησης με δίκτυο, αποθήκευση και αξιοποιήσιμη ενέργεια
Η σκοπιμότητα νέων Φ/Β πάρκων δεν πρέπει να αξιολογείται μόνο με βάση την εγκατεστημένη ισχύ. Σε περιοχές με κορεσμό δικτύου ή αυξημένες περικοπές παραγωγής να απαιτείται ειδική τεκμηρίωση ως προς την αποθήκευση, την ευελιξία, την τοπική κατανάλωση, την αυτοπαραγωγή ή τη συμμετοχή ενεργειακών κοινοτήτων. Διαφορετικά, δεσμεύεται γη χωρίς αντίστοιχο ενεργειακό και κοινωνικό όφελος.
10. Τοπική αξία και κοινωνική ανταποδοτικότητα ως κριτήριο χωροθέτησης
Η αποδοχή των Φ/Β στη Δυτική Μακεδονία θα κριθεί σε μεγάλο βαθμό από το αν παραμένει αξία στον τόπο. Να προβλεφθούν κριτήρια που ενθαρρύνουν τη συμμετοχή ΟΤΑ, ενεργειακών κοινοτήτων, αγροτικών σχημάτων και τοπικών επιχειρήσεων, καθώς και δεσμεύσεις για τοπική απασχόληση, εκπαίδευση τεχνικών, χαμηλότερο ενεργειακό κόστος για ευάλωτα νοικοκυριά και ανταποδοτικά έργα στους γειτονικούς οικισμούς.
11. Περιφερειακό Παρατηρητήριο Φ/Β, γης και βιοποικιλότητας
Να θεσπιστεί, σε συνεργασία ΥΠΕΝ, Περιφέρειας, Δήμων και πανεπιστημιακών/ερευνητικών φορέων, ανοικτό Παρατηρητήριο Φ/Β, γης και βιοποικιλότητας για τη Δυτική Μακεδονία. Το Παρατηρητήριο πρέπει να συγκεντρώνει δεδομένα για αδειοδοτήσεις, κάλυψη γης, στάδιο υλοποίησης, δίκτυο και περικοπές, μέτρα βιοποικιλότητας, περιβαλλοντική παρακολούθηση και τοπικά οφέλη. Η ετήσια δημοσιοποίηση των στοιχείων αποτελεί βασική προϋπόθεση οικοδόμησης εμπιστοσύνης.
Γ3. Προτεινόμενα ειδικά σημεία τεχνικής βελτίωσης του κειμένου ΚΥΑ

Θέμα στο σχέδιο
Προτεινόμενη συμπλήρωση για Δυτική Μακεδονία

Άρθρο 14 – Περιοχές προτεραιότητας ηλιακής ενέργειας
Να προστεθεί ειδική μνεία στις μεταλιγνιτικές περιοχές, όπου η προτεραιότητα των πρώην λιγνιτικών πεδίων θα ισχύει μόνο εφόσον τεκμηριώνεται συμβατότητα με σχέδια αποκατάστασης, επαναπόδοσης γης και πολυλειτουργικής ανάπτυξης.

Άρθρο 16 – Μέγιστο ποσοστό κάλυψης ανά Π.Ε.
Να απαιτείται δημόσια ετήσια αποτύπωση κάλυψης γης ανά Περιφερειακή Ενότητα, Δήμο και Δημοτική Ενότητα, με συνυπολογισμό ώριμων έργων και συνοδών υποδομών.

Άρθρο 16 – Σωρευτικές επιπτώσεις
Ο ορισμός της γειτνίασης να μην περιορίζεται αποκλειστικά σε γήπεδα σε επαφή. Σε περιοχές υψηλής συγκέντρωσης, όπως η Δυτική Μακεδονία, να εξετάζεται η ενότητα τοπίου, η λεκάνη και η οπτική ζώνη.

Άρθρο 16 – Πλωτά Φ/Β
Για λίμνες και ταμιευτήρες της Δυτικής Μακεδονίας να απαιτείται ειδική περιφερειακή ή λεκανική αξιολόγηση πριν από οποιαδήποτε επιμέρους αδειοδότηση.

Να εξαιρεθούν πλήρως συγκεκριμένες λίμνες ή τμήματά τους.

Παράρτημα ΙΙΙ – Τοπίο
Να συμπληρωθεί με υποχρεωτικούς χάρτες ορατότητας και μεθοδολογία οπτικής φέρουσας ικανότητας σε οικισμούς, παραλίμνιες ζώνες και μεταλιγνιτικά τοπία.

Σύστημα παρακολούθησης ΣΜΠΕ
Να ενσωματωθούν δείκτες ανά Περιφέρεια για κάλυψη γης, αποκατάσταση εδάφους, φυτοκάλυψη, επικονιαστές, διάβρωση, κοινωνικά οφέλη, περικοπές ΑΠΕ και σύνδεση με αποθήκευση.

[Γιαννίτσης Γεώργιος]

Θα ήθελα να εκφράσω την αντίθεση μου στην διαφαινόμενη χωροθέτηση και δυνητικά τοποθέτηση νέων αιολικών πάρκων στο νησί της Άνδρου.

 

Με το νέο πανελλαδικό χωροταξικό σχεδιασμό, ειδικότερα για τα νησιά προωθείται περιορισμός χωροθέτησης αιολικών σε νησιά κάτω των 300 τχλμ.

Αυτό ουσιαστικά εξαιρεί όλο το νησιωτικό σύμπλεγμα των Κυκλάδων,με τη Νάξο και την Άνδρο να γίνονται τα μοναδικά νησιά του αρχιπελάγους που θεωρούνται αξιόπιστα για αιολικά.

Αρχικά να τονίσω ότι σε μια χώρα που το μεγαλύτερο μέρος του ΑΕΠ της προέρχεται από το τουρισμό,δεν μπορείς να παρεμβαίνεις στο τοπίο,το οποίο στην ουσία “αγοράζει” ο τουρίστας τοποθετώντας αιολικά.

Δεύτερον, επιτέλους πρέπει να σεβαστούμε τις περιοχές Natura και τα απειλούμενα είδη ζώων και φυτών που υπάρχουν σε αυτές.

Έχουν ξοδευτεί πολλά εκατομμύρια ευρώ σε μελέτες, σχέδια δράσεων και πρόγραμμα διατήρησης των ειδών και οικοτόπων για να έρχονται αυτές οι τεράστιες κατασκευές δρόμων και μηχανών και να προκαλούν βαρύτατη υποβάθμιση.

Τρίτον,οι τοπικές κοινωνίες δεν επιθυμούν την χωροθέτηση περισσότερων αιολικών πάρκων, αφού και στο τελευταίο που έγινε χρονικά υπήρξαν εντονότατες αντιδράσεις με αποκλεισμούς λιμανιού, κινητοποιήσεις, συγκεντρώσεις και τελικά δικαστήρια.

Αυτό που θα μπορούσε να γίνει είναι πολιτικά και σαν καινοτομία και παγκόσμιο παράδειγμα,να σχεδιαστούν μικρές, καλαίσθητες αιολικές μηχανές για παροχή ηλεκτρικού ρεύματος σε δημοτικές, λιμενικές και περιφερειακές δομές,πχ στα λιμάνια μέσω με μορφή σαν των μυκονιατικων μύλων (τοποσημο της Μυκόνου).

[ΛΑΥΡΕΝΤΙΟΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΙΔΗΣ]

Στην παράγραφο 10 του άρθρου 5 του Κεφαλαίου Γ’ πολύ σωστά απαγορεύεται η τοποθέτηση ανεμογεννητριών σε νησιά κάτω των 300 τ.χλμ.
Η εξαίρεση είναι ασαφής και αφήνει παραθυράκια για ακύρωση ουσιαστικά της απαγόρευσης. Θα πρέπει οι εξαιρέσεις να αφαιρεθούν και να μείνει καθαρά η απαγόρευση ανεμογεννητριών σε νησιά κάτω των 300 τ.χλμ.
Η παράγραφος να αναγράφει μόνο
“Των νησιών με έκταση μικρότερη από 300 τ.χλμ.”

[Enrico Cundari]

1.Στην σελίδα 48 του σχεδίου στο ΑΡΘΡΟ ΔΕΥΤΕΡΟ-ΤΕΛΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ αναφέρεται τι πρέπει να κάνει ο επενδυτής μετά την παύση λειτουργίας της εγκατάστασης ώστε να επανέλθουν τα πράγματα στην πρότερη κατάσταση.
Δεν αναφέρεται όμως πουθενά τι γίνεται σε περίπτωση που ο επενδυτής δεν πράξει τα δέοντα. Ποιος θα επιβαρυνθεί με το κόστος αποξήλωσης των εγκαταστάσεων αυτών που σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να είναι γιγαντιαίου μεγέθους; Τι συμβαίνει αν για παράδειγμα μια εταιρεία πτωχεύσει και αδυνατεί να επαναφέρει τα πράγματα στην αρχική τους κατάσταση. Η διατύπωση του άρθρου είναι προβληματική και πρέπει να δοθούν απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα
2.Στο άρθρο 5, παράγραφος 10 η διατύπωση ”ή κρίνεται αναγκαίο για την ασφάλεια του συστήματος, ανεξαρτήτως ιδιοκτησιακού καθεστώτος της εγκατάστασης” είναι εξαιρετικά ασαφής και δημιουργεί εύλογα ερωτήματα. Η διατύπωση αυτή αναιρεί ανά πάσα ώρα και στιγμή την ίδια την απαγόρευση του άρθρου και θα πρέπει να εξαλειφθεί ή να γίνει πολύ πιο συγκεκριμένη.
3.Η έννοια της ορεινότητας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό με το υψόμετρο,. Μια κορυφή στα 700 μέτρα σε ένα νησί μπορεί να είναι πιο «ορεινή» και πιο ευάλωτη σε οπτική και οικολογική υποβάθμιση από μια πλαγιά στα 1.500 μέτρα στην ηπειρωτική χώρα, λόγω της μικρότερης κλίμακας των νησιωτικών περιοχών. Συνεπώς, η προστασία των ορεινών περιοχών δεν πρέπει να βασίζεται σε ένα απόλυτο υψομετρικό όριο, αλλά να τεκμηριώνεται από την πραγματικότητα της νησιωτικής γεωγραφίας.
Για τον λόγο αυτό προτείνεται η αντικατάσταση του ορίου των 1.200 μ. για τις νησιωτικές περιοχές με ένα αναλογικό κριτήριο που να λαμβάνει υπόψη το μέγιστο υψόμετρο κάθε νησιού. Ενδεικτικά, θα μπορούσε να προβλεφθεί ότι δεν επιτρέπεται η εγκατάσταση ανεμογεννητριών σε περιοχές με υψόμετρο πάνω από το 40 ή 50% του μέγιστου υψομέτρου κάθε νησιού, κατ’ αναλογία με τη λογική που ακολουθεί ο νομοθέτης για την προστασία των ορεινών όγκων της ηπειρωτικής χώρας.

[Donata Maria Carbone]

1.Στην σελίδα 48 του σχεδίου στο ΑΡΘΡΟ ΔΕΥΤΕΡΟ-ΤΕΛΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ αναφέρεται τι πρέπει να κάνει ο επενδυτής μετά την παύση λειτουργίας της εγκατάστασης ώστε να επανέλθουν τα πράγματα στην πρότερη κατάσταση.
Δεν αναφέρεται όμως πουθενά τι γίνεται σε περίπτωση που ο επενδυτής δεν πράξει τα δέοντα. Ποιος θα επιβαρυνθεί με το κόστος αποξήλωσης των εγκαταστάσεων αυτών που σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να είναι γιγαντιαίου μεγέθους; Τι συμβαίνει αν για παράδειγμα μια εταιρεία πτωχεύσει και αδυνατεί να επαναφέρει τα πράγματα στην αρχική τους κατάσταση. Η διατύπωση του άρθρου είναι προβληματική και πρέπει να δοθούν απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα
2.Στο άρθρο 5, παράγραφος 10 η διατύπωση ”ή κρίνεται αναγκαίο για την ασφάλεια του συστήματος, ανεξαρτήτως ιδιοκτησιακού καθεστώτος της εγκατάστασης” είναι εξαιρετικά ασαφής και δημιουργεί εύλογα ερωτήματα. Η διατύπωση αυτή αναιρεί ανά πάσα ώρα και στιγμή την ίδια την απαγόρευση του άρθρου και θα πρέπει να εξαλειφθεί ή να γίνει πολύ πιο συγκεκριμένη.
3.Η έννοια της ορεινότητας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό με το υψόμετρο,. Μια κορυφή στα 700 μέτρα σε ένα νησί μπορεί να είναι πιο «ορεινή» και πιο ευάλωτη σε οπτική και οικολογική υποβάθμιση από μια πλαγιά στα 1.500 μέτρα στην ηπειρωτική χώρα, λόγω της μικρότερης κλίμακας των νησιωτικών περιοχών. Συνεπώς, η προστασία των ορεινών περιοχών δεν πρέπει να βασίζεται σε ένα απόλυτο υψομετρικό όριο, αλλά να τεκμηριώνεται από την πραγματικότητα της νησιωτικής γεωγραφίας.
Για τον λόγο αυτό προτείνεται η αντικατάσταση του ορίου των 1.200 μ. για τις νησιωτικές περιοχές με ένα αναλογικό κριτήριο που να λαμβάνει υπόψη το μέγιστο υψόμετρο κάθε νησιού. Ενδεικτικά, θα μπορούσε να προβλεφθεί ότι δεν επιτρέπεται η εγκατάσταση ανεμογεννητριών σε περιοχές με υψόμετρο πάνω από το 40 ή 50% του μέγιστου υψομέτρου κάθε νησιού, κατ’ αναλογία με τη λογική που ακολουθεί ο νομοθέτης για την προστασία των ορεινών όγκων της ηπειρωτικής χώρας.

[Λογοθετη Κυριακη]

1.Στην σελίδα 48 του σχεδίου στο ΑΡΘΡΟ ΔΕΥΤΕΡΟ-ΤΕΛΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ αναφέρεται τι πρέπει να κάνει ο επενδυτής μετά την παύση λειτουργίας της εγκατάστασης ώστε να επανέλθουν τα πράγματα στην πρότερη κατάσταση.

Δεν αναφέρεται όμως πουθενά τι γίνεται σε περίπτωση που ο επενδυτής δεν πράξει τα δέοντα. Ποιος θα επιβαρυνθεί με το κόστος αποξήλωσης των εγκαταστάσεων αυτών που σε πολλές περιπτώσεις μπορεί να είναι γιγαντιαίου μεγέθους; Τι συμβαίνει αν για παράδειγμα μια εταιρεία πτωχεύσει και αδυνατεί να επαναφέρει τα πράγματα στην αρχική τους κατάσταση. Η διατύπωση του άρθρου είναι προβληματική και πρέπει να δοθούν απαντήσεις σε αυτά τα ερωτήματα

2.Στο άρθρο 5, παράγραφος 10 η διατύπωση ”ή κρίνεται αναγκαίο για την ασφάλεια του συστήματος, ανεξαρτήτως ιδιοκτησιακού καθεστώτος της εγκατάστασης” είναι εξαιρετικά ασαφής και δημιουργεί εύλογα ερωτήματα. Η διατύπωση αυτή αναιρεί ανά πάσα ώρα και στιγμή την ίδια την απαγόρευση του άρθρου και θα πρέπει να εξαλειφθεί ή να γίνει πολύ πιο συγκεκριμένη.

3.Η έννοια της ορεινότητας εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό με το υψόμετρο,. Μια κορυφή στα 700 μέτρα σε ένα νησί μπορεί να είναι πιο «ορεινή» και πιο ευάλωτη σε οπτική και οικολογική υποβάθμιση από μια πλαγιά στα 1.500 μέτρα στην ηπειρωτική χώρα, λόγω της μικρότερης κλίμακας των νησιωτικών περιοχών. Συνεπώς, η προστασία των ορεινών περιοχών δεν πρέπει να βασίζεται σε ένα απόλυτο υψομετρικό όριο, αλλά να τεκμηριώνεται από την πραγματικότητα της νησιωτικής γεωγραφίας.

Για τον λόγο αυτό προτείνεται η αντικατάσταση του ορίου των 1.200 μ. για τις νησιωτικές περιοχές με ένα αναλογικό κριτήριο που να λαμβάνει υπόψη το μέγιστο υψόμετρο κάθε νησιού. Ενδεικτικά, θα μπορούσε να προβλεφθεί ότι δεν επιτρέπεται η εγκατάσταση ανεμογεννητριών σε περιοχές με υψόμετρο πάνω από το 40 ή 50% του μέγιστου υψομέτρου κάθε νησιού, κατ’ αναλογία με τη λογική που ακολουθεί ο νομοθέτης για την προστασία των ορεινών όγκων της ηπειρωτικής χώρας.

[Γιώργος Γλυνος]

ΑΠΕ στην Άνδρο

Η Άνδρος αποτελεί ένα νησί με μοναδικά φυσικά, πολιτιστικά και γεωμορφολογικά χαρακτηριστικά, τα οποία πρέπει να ληφθούν σοβαρά υπόψη πριν από οποιαδήποτε απόφαση για εγκατάσταση βιομηχανικών αιολικών πάρκων. Το φυσικό τοπίο, η βιοποικιλότητα, το υδρολογικό σύστημα και η πολιτιστική κληρονομιά του νησιού συνδέονται άμεσα με την οικονομική και κοινωνική του ζωή. Η αλλοίωση αυτών των στοιχείων θα έχει μόνιμες και μη αναστρέψιμες συνέπειες.
1. Μόνιμη υποβάθμιση του τοπίου
Οι ανεμογεννήτριες που προτείνονται για την Άνδρο είναι υπερμεγέθεις κατασκευές, ορατές από μεγάλο μέρος του νησιού. Η εγκατάστασή τους στις κορυφογραμμές θα αλλοιώσει οριστικά το φυσικό τοπίο, το οποίο αποτελεί βασικό στοιχείο της ταυτότητας και της ελκυστικότητας του νησιού.
2. Επιπτώσεις στον τουρισμό
Ο τουρισμός της Άνδρου βασίζεται στην ποιότητα του περιβάλλοντος, στην ηρεμία, στην πεζοπορία και στην αυθεντικότητα του τοπίου. Η δημιουργία βιομηχανικών ζωνών αιολικών πάρκων είναι ασύμβατη με το τουριστικό προϊόν του νησιού και ενδέχεται να οδηγήσει σε σημαντική μείωση της επισκεψιμότητας και των εισοδημάτων που στηρίζουν την τοπική οικονομία.
3. Κίνδυνοι για τα μονοπάτια και το υδρολογικό σύστημα
Η Άνδρος διαθέτει ένα από τα σημαντικότερα δίκτυα πιστοποιημένων μονοπατιών στην Ευρώπη. Η κατασκευή δρόμων μεγάλης κλίμακας, εκσκαφών και βάσεων για ανεμογεννήτριες θα προκαλέσει:

• καταστροφή ή αλλοίωση μονοπατιών
• αλλαγές στη ροή των υδάτων
• κινδύνους για πηγές, ρεματιές και το ευαίσθητο υδρολογικό σύστημα του νησιού

Σε ένα νησί όπου το νερό αποτελεί κρίσιμο πόρο, τέτοιες παρεμβάσεις είναι εξαιρετικά επικίνδυνες.
4. Επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα
Η Άνδρος βρίσκεται σε σημαντικό μεταναστευτικό διάδρομο και φιλοξενεί προστατευόμενα είδη ορνιθοπανίδας. Η λειτουργία ανεμογεννητριών σε περιοχές υψηλής οικολογικής αξίας αυξάνει τον κίνδυνο θανάτων πουλιών και διατάραξης οικοσυστημάτων.
5. Περιορισμένο όφελος για την τοπική κοινωνία
Η ενέργεια που παράγεται δεν παραμένει στο νησί ούτε μειώνει το κόστος για τους κατοίκους. Τα οικονομικά οφέλη για την τοπική κοινωνία είναι ελάχιστα, ενώ το περιβαλλοντικό και κοινωνικό κόστος είναι δυσανάλογα μεγάλο.
6. Ζήτημα ισονομίας και δίκαιης μεταχείρισης των νησιών των Κυκλάδων
Είναι εξαιρετικά προβληματικό ότι, σύμφωνα με τον υφιστάμενο σχεδιασμό, η Άνδρος ,μαζί με ένα μικρό τμήμα της Νάξου, αποτελεί ουσιαστικά το μοναδικό νησί στις Κυκλάδες όπου προβλέπεται η εγκατάσταση τόσο εκτεταμένων αιολικών πάρκων. Η άνιση αυτή μεταχείριση δημιουργεί εύλογα ερωτήματα για τα κριτήρια επιλογής και για το κατά πόσο λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες κάθε νησιού.

Η Άνδρος δεν μπορεί να σηκώσει μόνη της το βάρος ενός περιφερειακού ενεργειακού σχεδιασμού που αποφεύγεται σε όλα τα υπόλοιπα νησιά. Η επιλογή αυτή είναι άδικη, δυσανάλογη και δεν ανταποκρίνεται στις αρχές της ισονομίας και της ισόρροπης ανάπτυξης.

Η τοπική κοινωνία έχει μνήμη και συνέπεια. Όσοι λάβουν αποφάσεις που θα οδηγήσουν σε μόνιμη υποβάθμιση του νησιού πρέπει να γνωρίζουν ότι οι κάτοικοι θα αξιολογήσουν τη στάση τους στις επόμενες εκλογικές διαδικασίες. Η ευθύνη είναι μεγάλη και δεν θα ξεχαστεί.

[Ε.Σ.Ε.Μ.Α.]

Στο πλαίσιο των επιμέρους παρατηρήσεων που καταθέτει ο Ελληνικός Σύνδεσμος Επενδυτών Μικρών Ανεμογεννητριών (ΕΣΕΜΑ) στη δημόσια διαβούλευση για το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ και τη συνοδευτική Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, θεωρούμε σημαντικό να επισημανθεί το ειδικό καθεστώς που διέπει τις μικρές ανεμογεννήτριες έως 60 kW.
Σύμφωνα με το άρθρο 3 παρ. 1 του σχεδίου ΚΥΑ, οι εξαιρούμενοι σταθμοί ΑΠΕ δεν υπάγονται στο πεδίο εφαρμογής του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ.
Επομένως, οι μικρές ανεμογεννήτριες έως 60 kW δεν εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι μικρές ανεμογεννήτριες εγκαθίστανται χωρίς έλεγχο. Εξακολουθούν να εξετάζονται με βάση το ειδικό αδειοδοτικό και περιβαλλοντικό καθεστώς που τις διέπει, τις Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις, τους όρους σύνδεσης με το δίκτυο και κάθε άλλη απαίτηση που ισχύει.
Για τον λόγο αυτό, είναι σημαντικό στην εφαρμογή του νέου Πλαισίου να γίνει σεβαστή η διάκριση των μικρών ανεμογεννητριών έως 60 kW ως εξαιρούμενων σταθμών ΑΠΕ, ώστε να μην εξομοιωθούν στην πράξη με μεγάλα αιολικά έργα, τα οποία έχουν διαφορετική κλίμακα, διαφορετικό αποτύπωμα και διαφορετικό αδειοδοτικό καθεστώς.

[Συντάκτης]

Απαντήσεις