Εισαγωγικά οφείλουμε να αναφέρουμε ότι το μέγεθος και η περιπλοκότητα της ειδικής περιβαλλοντικής μελέτης Πρεσπών είναι αναντίστοιχη του πολύ σύντομου χρόνου που δόθηκε για την κατάθεση απόψεων. Παρότι ζητήθηκε από τον Δήμο Πρεσπών (από κοινού με την Εταιρεία Προστασίας Πρεσπών) γραπτώς η παράταση της διαβούλευση και η αποστολή των γεωχωρικών δεδομένων παράταση δεν δόθηκε, ούτε καν απαντήθηκε η επιστολή και υπήρξε μόνο η προφορική διαβεβαίωση ότι θα ληφθούν υπόψιν εκπρόθεσμες παρατηρήσεις και σχόλια. Έτσι οι παρατηρήσεις που υποβάλλονται εμπροθέσμως προέρχονται από πρόχειρη μελέτη και ανάλυση των προτάσεων ώστε να ληφθούν υποχρεωτικά υπόψιν από το υπουργείο και σε δεύτερο χρόνο σε εύλογο χρονικό διάστημα ενός-δύο μηνών θα υποβληθούν εκτενέστερα σχόλια με βάση πιο προσεκτική μελέτη των προτάσεων.
Ο σχολιασμός αφορά τις προτάσεις για τις χρήσεις που επιτρέπονται ή απαγορεύονται στις ζώνες προστασίας και τις προτάσεις διαχείρισης. Το μεγαλύτερο μέρος της μελέτης καταλαμβάνεται από την καταγραφή και ανάλυση των δεδομένων για τις φυσικές αξίες των Πρεσπών που αναδεικνύει με συστηματικότητα και πληρότητα τη μεγάλη αξία και σημασία του τόπου μας για την βιοποικιλότητα όχι μόνο στην χώρα μας αλλά και διεθνώς.
Αντίθετα οι προτάσεις της ζώνωσης υποβαθμίζουν και υποτιμούν την αξία της συνεισφοράς των ανθρώπινων δραστηριοτήτων που παραδοσιακά υπήρξαν θεμέλιο της βιοποικιλότητας των Πρεσπών. Οι παρατηρήσεις δομούνται σε τέσσερις ενότητες: α)γενικές παρατηρήσεις για τη μελέτη, β)ειδικές για κάθε ζώνη, γ) παρατηρήσεις για τα διαχειριστικά μέτρα και δ) για τον οικολογικό διάδρομο.
Α. Γενικές Παρατηρήσεις.
- Η προτεινόμενη ζώνωση είναι πολυπληθής και περιλαμβάνει τριάντα μία ζώνες προστασίας της φύσης που διαπλέκονται μεταξύ τους και με τις οκτώ ζώνες διατήρησης οικοτόπων και ειδών σε ένα περίπλοκο μορφολογικά σύμπλεγμα στο χώρο που δεν μπορεί ρεαλιστικά να αποτελέσει βάση για κανονιστική ρύθμιση επί τους εδάφους που θα μπορεί να εφαρμοστεί στην πράξη, ούτε από τους κατοίκους του Δήμου μας που στην συντριπτική τους πλειοψηφία ζουν και δραστηριοποιούνται εντός του Πάρκου Πρεσπών (που θα καταλαμβάνει το 81% της έκτασης του Δήμου) ούτε καν από τους αρμόδιους υπαλλήλους του κράτους. Χρειάζεται κατ’αρχήν να γίνει μια σοβαρή προσπάθεια από το υπουργείο με επανεξέταση των προτεινόμενων ζωνών, των χρήσεων και των ορίων τους με στόχο την απλοποίηση των ζωνών και των οριογραμμών τους.
Για παράδειγμα στην παρακάτω εικόνα της ανατολικής πλευράς του Λαιμού που καλύπτει λιγότερο από ένα τετραγωνικό χιλιόμετρο απεικονίζονται εκτός του οικισμού τέσσερις ζώνες προστασίας Φύσης (ΖΠΦ4, ΖΠΦ9, ΖΠΦ10 και ΖΠΦ12) και τρεις Ζώνες διατήρησης οικοτόπων και ειδών (ΖΔΟΕ1, ΖΔΟΕ4 και ΖΔΟΕ6).

https://www.dropbox.com/scl/fi/2uscm2fjg7jma1y25wmwd/photo01.jpg?rlkey=xigqt4fgtbvtiz42jydkr1x4x&dl=0
- Η επιλογή να χρησιμοποιηθούν πρακτικά μόνο οι τρεις αυστηρότερες ζώνες προστασίας στη περιοχή του Δήμου Πρεσπών, αντί της πλήρους εφαρμογής του νόμου που προβλέπει τέσσερις ζώνες (συμπεριλαμβανομένης της ζώνης βιώσιμης διαχείρισης φυσικών πόρων, που στην πρόταση καταλαμβάνει μία μόνο περιοχή εκτάσεως 0,003 τετραγωνικών χιλιομέτρων), εγείρει σημαντικά ζητήματα που αφορούν τόσο στην περιβαλλοντική διαχείριση όσο και στην αειφόρο ανάπτυξη της περιοχής. Παρ’ότι οι ζώνες απόλυτης και απλής προστασίας της φύσης διασφαλίζουν την προστασία των ευαίσθητων οικοτόπων και των ειδών που φιλοξενούν, ενισχύοντας την οικολογική αξία της περιοχής και τη βιοποικιλότητα, η απουσία της ζώνης βιώσιμης διαχείρισης φυσικών πόρων θα δημιουργήσει με βεβαιότητα κοινωνικές και οικονομικές πιέσεις στους κατοίκους της περιοχής, καθώς περιορίζει τις ευκαιρίες για οικονομική δραστηριότητα που είναι εναρμονισμένη με το φυσικό περιβάλλον. Αξίζει μια ιδιαίτερη αναφορά στην κτηνοτροφία που αναγνωρίζεται ώς βάση για την βιοποικιλότητα που με τις ρυθμίσεις περιθωριοποιείται η νόμιμη άσκησή της γενικώς και ειδικά στον Άγιο Αχίλλειο όπου η σημασία είναι και περισσότερο εμφανής από οπουδήποτε αλλού εξοβελίζεται πλήρως. Η υπερρύθμιση και εντέλει η αποθάρρυνση της ανθρώπινης δραστηριότητας στις περιοχές προστασίας μπορεί να εντείνει τις κοινωνικές ανισότητες, να οδηγήσει σε περαιτέρω πληθυσμιακή μείωση και να αποθαρρύνει την ανάπτυξη τοπικών πρωτοβουλιών ιδίως των νέων που θα μπορούσαν να συνεισφέρουν στην αειφορία και τη βιώσιμη ανάπτυξη της περιοχής σε ένα διαρκώς μεταβαλλόμενο περιβάλλον. Σημειώνουμε ότι με βάση τα αποτελέσματα της απογραφής ο Δήμος μας είχε την τελευταία δεκαετία μείωση 21% του μόνιμου πληθυσμού και ενώ θα περιμέναμε τη μέριμνα της πολιτείας για να βοηθήσει στην συγκράτηση και την αντιστροφή αυτής της τάσης βλέπουμε ένα προτεινόμενο κανονιστικό πλαίσιο που, χωρίς να είναι αναγκαίο, περιορίζει ασφυκτικά μερικές από τις σημαντικότερες οικονομικές δραστηριότητες. Δυστυχώς αυτή η επιλογή του υπουργείου όχι μόνο δεν τεκμηριώνεται αλλά δεν εξηγείται καν και απλώς αναφέρεται στο σχετικό κείμενο.
- Η απόφαση να μην επιλεγεί η ζώνη βιώσιμης διαχείρισης φυσικών πόρων οδηγεί αναγκαστικά στην επιλογή, από τον συντάκτη της πρότασης, χρήσεων γης στις υπόλοιπες ζώνες που δεν προβλέπονται από τον νομικό πλαίσιο για την ζώνη πράγμα που δημιουργεί την εύλογη απορία πως θα θεσμοθετηθούν χρήσεις που αντιβαίνουν στο νομικό πλαίσιο της χώρας και μάλιστα υπό τον έλεγχο του Συμβουλίου της Επικρατείας.
- Η μελέτη τελικά αποτυγχάνει να οδηγήσει σε πρόταση που θα περιλαμβάνει πρόνοιες για το σύνολο των εγκαταστάσεων που απαιτούνται για την βιώσιμη ανάπτυξη του Δήμου Πρεσπών με προεξάρχουσες την έλλειψη πρόνοιας χώρων όπου επιτρέπονται σταυλικές εγκαταστάσεις (πλην πρόχειρων καταλυμάτων) κτηνοτροφικές ζώνες και κτηνοτροφικά πάρκα όπως επίσης και περιοχές υποδοχής μονάδων επεξεργασίας, συσκευασίας αγροτικών προϊόντων και Βιοτεχνιών μικρής όχλησης έως και αποθηκών και ψυγείων (πλην εργαστηρίων μέχρι 200τμ). Βεβαίως η ΕΠΜ του Πάρκου Πρεσπών δεν έχει σκοπό την οργάνωση των δραστηριοτήτων, κάτι τέτοιο είναι αποστολή του Τοπικού Πολεοδομικού Σχεδίου που δυστυχώς παρότι συντάχθηκε πριν από μια δεκαετία δεν έχει εγκριθεί από την πολιτεία. Όμως ενώ τουλάχιστον η Δ.Ε. Πρεσπών έχει μελετηθεί χωροταξικά (η σχετική μελέτη ΣΧΟΟΑΠ είχε φτάσει σε στάδιο β1) και υπάρχει συγκεκριμένη πρόταση ζωνών κτηνοτροφίας και μεταποίησης αυτές σιωπηρά απορρίφθηκαν με αποτέλεσμα να δημιουργούνται σοβαροί κίνδυνοι για την κοινωνική βιωσιμότητα του Δήμου Πρεσπών που είναι ήδη ο πιο αραιοκατοικημένος δήμος της χώρας.
Συμπερασματικά ο Δήμος Πρεσπών ζητά την επαναξιολόγηση της ζώνωσης και προτείνει η εισαγωγή ζωνών βιώσιμης διαχείρισης φυσικών πόρων με την επιλογή κατάλληλων χρήσεων που θα περιλαμβάνουν τουλάχιστον
- Τις προτεινόμενες περιοχές ΖΔΟΕ1&2 που περιλαμβάνουν γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας (αρδευόμενες εκτάσεις).
- Τι προτεινόμενες στο ΣΧΟΟΑΠ ζώνες Κ1 εγκατάστασης κτηνοτροφικών μονάδων, κτηνοτροφικών ζωνών και κτηνοτροφικών πάρκων.
- Τις προτεινόμενες στην μελέτη ΣΧΟΟΑΠ ζώνες υποδοχής μονάδων μεταποίησης και αποθηκών.
Β. Ειδικότερος σχολιασμός
Ζώνες Προστασίας Φύσης
Γενικά οι ζώνες αυτές πρέπει να μην περιλαμβάνουν τους αγρούς γης υψηλής παραγωγικότητας που αρδεύονται μόνιμα και πρέπει να εντάσσονται στις ΣΔΟΕ-1 και ΣΔΟΕ-2 (που προτείνουμε να γίνουν ΖΒΔΦΠ) κάτι που σήμερα κάνουν και μάλιστα προεκτεινόμενες ή με επιλεκτική επιλογή αγροτεμαχίων.
https://www.dropbox.com/scl/fi/qqix8jsc2l9f6ccl6b9n3/photo2.png?rlkey=w5wx760xtyaq3dw6dvipj3fz5&dl=0
https://www.dropbox.com/scl/fi/4xofcpm7bae03qwwwtzeo/photo3.png?rlkey=0kyzm9fvtwyht7v5b82iiksl7&dl=0
ΖΠΦ-02. Μικρή Πρέσπα
Για την χρήση λιμενικές υποδομές και εγκαταστάσεις, Προτείνεται η συντήρηση και βελτίωση των λιμενίσκων της Μικρολίμνης και του Αγίου Αχιλλείου, η συντήρηση και βελτίωση των υφιστάμενων προβλητών του Λευκώνα και των Κρανιών, καθώς και η εγκατάσταση νέων προβλητών πρόσβασης στα παραλίμνια μνημεία (Άγιος Νικόλαος Πύλης, Παναγία Πορφύρα Αγίου Αχιλλείου, Αγία Άννα Λευκώνα, Βυζαντινά ερείπια Βιδρονήσι), όπως προτείνει η Εφορεία Αρχαιοτήτων Φλώρινας καθώς και στα ερείπια του Αγκαθωτού.
Επίσης προτείνεται να συμπεριληφθεί η συντήρηση και βελτίωση του δεύτερου προβλήτα του νησιού μπροστά στον οικισμό, η κατασκευή νέου μπροστά στο κέντρο πληροφόρησης Πύλης και η εγκατάσταση σχεδίας μεταφοράς φορτίων και ΑΜΕΑ (Περάματος) για την εξυπηρέτηση των κατοίκων και των δημόσιων και δημοτικών υπηρεσιών στο νησί καθώς και την πρόσβαση ΑΜΕΑ σε αυτό.
Για τη χρήση 49. Προτείνεται η τοποθέτηση ενημερωτικών σημάνσεων και πινακίδων για την εξυπηρέτηση της προστασίας και της βέλτιστης διαχείρισης του προστατευτέου αντικειμένου, μετά από έγκριση της αρμόδιας υπηρεσίας με τη συνδρομή της ΜΔ, καθώς και η εγκατάσταση αποχωρητηρίων στην περιοχή στάθμευσης στην Κρίνα.
Απαγόρευση πρόσβασης στο Βιδρονήσι από 1.2 έως 31.8 όπως και στην ΖΠΦ 21.
Ως ανώτατη επιτρεπόμενη ταχύτητα κίνησης όλων των σκαφών ορίζονται τα 28 ναυτικά μίλια/ώρα ή 28 κόμβους (να προσδιοριστεί σε ποιο μίλι αναφέρεται).
ΖΠΦ3.
Υπάρχει περιορισμός στα είδη και τις καλλιεργητικές πρακτικές η αναγκαιότητα του οποίου που δεν τεκμηριώνεται επαρκώς. Τα αυτόχθονα είδη που αναφέρονται είναι μια ασαφής έννοια μια και δεν υπάρχει κάποιος τοπικός ή εθνικός κατάλογος αυτόχθονων ειδών. Εικάζοντας ότι πρόταση του υπουργείου είναι να συνεχίσουν οι παραγωγοί αυτό που κάνουν σήμερα χωρίς κανονισμούς ζητούμε να επανεξεταστεί η αναγκαιότητα του περιορισμού και αν θεωρηθεί απαραίτητος να γίνει σαφής και εφαρμόσιμος αλλιώς να απαλειφθεί και να επιτρέπεται η γεωργία γενικώς. Η μόνη πιστοποιήσιμη και άρα εφαρμόσιμη πρόταση από αυτές είναι η βιολογική γεωργία που όμως πρέπει να συνοδεύεται με ανάλογες πολιτικές προτεραιόποίησης της ένταξης των εδαφών του ΕΠΑΠ στα σχετικά μέτρα της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Πέραν της βιολογικής γεωργίας υπάρχει πλέον μεγάλη σειρά προβλεπόμενων eco-schemes στην Κοινή Αγροτική Πολιτική και πρέπει να επιλεγούν τα κατάλληλα για να προταθούν και να εφαρμοστούν στην περιοχή, με την πρόνοια να υπάρχουν κίνητρα.
ΖΠΦ4.
Τα όρια της ζώνης στην περιοχή της Κούλας να περιοριστούν στα όρια της υφιστάμενης ζώνης οικοανάπτυξης ΟΙΚ5, βάση της οποίας ο Δήμος έχει εκκινήσει τη διαδικασία παραχώρησης από το υπουργείο οικονομικών της έκτασης. των εγκαταστάσεων του ΕΟΤ και του Ναυτικού ομίλου.
Ομοίως πρέπει να επανεξεταστούν τα όρια στην υφιστάμενη ζώνη ΟΙΚ6, στην περιοχή του Λαιμού και ειδικότερα κοντά στην ΕΕΛ Λαιμού, στον τελευταίο άξονα της ζώνης Λαιμού όπου περιλαμβάνει κάποια από τα αγροτεμάχια του 7<sup>ου</sup> άξονα και κάποια άλλα εντάσσονται στην ΣΔΟΕ1 χωρίς εμφανή λόγο και παρομοίως στον 2<sup>ο</sup> άξονα της Πρόδαινας και σε άλλα παρόμοια σημεία. Ατυχώς δεν έχουν δοθεί γεωχωρικά δεδομένα για ακριβή σχολιασμό.
Στη χρήση 49 να προστεθούν οι χώροι με καθιστικά, οι χώροι στάθμευσης οχημάτων, τα παρατηρητήρια της φύσης κλπ.
Σε ένα τμήμα της ζώνης επιβάλλεται απαγόρευση πρόσβασης: «Δεν επιτρέπεται η πρόσβαση με οποιονδήποτε τρόπο στο τμήμα της ακτής μεταξύ των εκβολών του ρέματος του διαύλου της Κούλας και του ακρωτηρίου των Ψαράδων, θέση Χ: 249827,5429 – Ψ: 4525169,1123». Όμως η απαγόρευση πρόσβασης και μάλιστα σε τόσο εκτεταμένη περιοχή απαιτεί την οριοθέτηση Ζώνης Απόλυτης Προστασίας της Φύσης (ΖΑΠΦ). Εάν κρίνεται απαραίτητη, θα πρέπει να τεκμηριωθεί επαρκώς και να καθοριστεί ως ξεχωριστή ζώνη Ζώνης Απόλυτης Προστασίας της Φύσης.
ΖΠΦ-05.
Δεν είναι κατανοητή η δημιουργία ξεχωριστής ΖΠΦ που έχει παρόμοια διαχείριση με την ΖΠΦ-07 και πολύ περίπλοκη γεωμετρία. Να εξεταστεί η ενσωμάτωση των κυρίως γεωργικών εκτάσεων στην ΖΔΟΕ-03 και των κυρίως δασικών στην ΖΠΦ-07 και όπου είναι δυνατόν η οριογραμμή ανάμεσα σε διαφορετικά είδη ζωνών να είναι απλή και ομαλή και να βασίζεται σε φυσικά ορόσημα.
Εισάγονται και εδώ όπως και σε άλλες ζώνες προχειρογραμμένοι περιορισμοί στην γεωργία που επιτρέπουν καλλιέργειες που θα μπορούσαν να δημιουργήσουν προβλήματα και απαγορεύουν πολύ χρήσιμες που θα μπορούσαν να προσφέρουν εισόδημα και προοπτική (πχ. Αμυγδαλιές ή Φουντουκιές).
Να προστεθεί η χρήση 7. Διοίκηση. Συνοριακός Σταθμός Ελλάδας/ Αλβανίας. Ενώ προβλέπεται δρόμος για το συνοριακό σταθμό έχει παραλειφθεί η μέριμνα για τις εγκαταστάσεις του συνοριακού σημείου διέλευσης.
ΖΠΦ-06.
Εισάγονται και εδώ όπως και σε άλλες ζώνες προχειρογραμμένοι περιορισμοί στην γεωργία όμως εδώ οι προτεινόμενες (Ξερική, Βιολογική, Φυσική) γεωργικές πρακτικές είναι περιοριστικές για τις σημερινές δραστηριότητες που είναι η συνήθης καλλιέργεια φασολιών. Να επιτρέπεται η γεωργία, ειδάλλως οι αγροί στην Δασσερή να ενταχθούν στην ΣΔΟΕ2.
Στη χρήση 49 να προστεθούν οι χώροι με καθιστικά, κιόσκια, οι χώροι στάθμευσης οχημάτων, τα παρατηρητήρια της φύσης κλπ. και γενικά χώροι δασικής αναψυχής.
ΖΠΦ-07.
Το στρατιωτικό φυλάκιο της Κούλας να ενταχθεί στην ίδια ζώνη με τις τουριστικές εγκαταστάσεις της Κούλας όπως σήμερα που εντάσσεται στη ζώνη ΟΙΚ5.
Να προστεθούν στην χρήση 49 οι χώροι με καθιστικά, κιόσκια, οι χώροι στάθμευσης οχημάτων, τα παρατηρητήρια της φύσης κλπ. και γενικά χώροι δασικής αναψυχής
ΖΠΦ-09.
Προτείνεται να εισαχθεί πρόβλεψη για την κατασκευή σωστικών ορειβατικών καταφυγίων στις περιοχές της Σφήκας και του Βαρνούντα, για την ενίσχυση της ασφάλειας και την εξυπηρέτηση των ορειβατών.
Να προβλεφθεί η κατασκευή του συνοριακού σταθμού στον Λαιμό στο οικόπεδο που ορίζεται στο άρθρο 42 του Νόμου 5043/2023 αντί για την αναφορά στην μελέτη της ΑΝΚΟ.
Στη χρήση 49 να προστεθούν οι χώροι με καθιστικά, κιόσκια, τα παρατηρητήρια της φύσης κλπ έργα δασικής αναψυχής.
Να προστεθεί χρήση που επιτρέπει ελαφρές υποδομές για την απογείωση αιωρόπτερων (ανεμοδείκτης, ελαφριά διαμόρφωση εδάφους, κιόσκι) που απογειώνονται από σημείο της ζώνης.
ΖΠΦ10.
Η Ζώνη αυτή αποτελεί κυρίως χώρο αγροτοκτηνοτροφικών δραστηριοτήτων κοντά στα χωριά και εκτός του περιγράμματος του αρδευτικού και πρέπει να χαρακτηριστεί ΖΔΟΕ με διεύρυνση των επιτρεπόμενων χρήσεων .
Να μην περιλαμβάνει αγροτεμάχια της ζώνης υψηλής παραγωγικότητας (αρδευόμενα) όπως πχ. αυτό που φαίνεται στην παρακάτω εικόνα
https://www.dropbox.com/scl/fi/ajmq51gqf4g1ds4u5xk8w/photo4.png?rlkey=0nbtp0mh68lxskf3w1txyy18p&dl=0
24.1 Επαναλαμβάνονται και εδώ οι περιορισμοί στην γεωργία, περιλαμβάνοντας ακόμα και αγροτεμάχια εντός αρδευτικού, περιλαμβάνεται επίσης η περιοχή αμπέλια του Λαιμού όπου όμως δεν προβλέπονται αμπελώνες. Να μην υπάρχουν περιορισμοί στην άσκηση της γεωργίας, όπως ισχύει ή να προβλεφθεί μέτρο διαχειριστικό με επεξεργασμένες προδιαγραφές για την άσκησή της. Οι περιορισμοί στην γεωργία και η αναφορά σε όρους όπως τα αυτόχθονα είδη και ποικιλίες ή η φυσική γεωργία είναι ασαφείς και θα παραμείνουν ανεφάρμοστοι. Πρέπει να αφαιρεθούν. Η μόνη πιστοποιήσιμη και άρα εφαρμόσιμη πρόταση από αυτές είναι η βιολογική γεωργία που όμως πρέπει να συνοδεύεται με ανάλογες πολιτικές προτεραιόποίησης της ένταξης των εδαφών του ΕΠΑΠ στα σχετικά μέτρα της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Πέραν της βιολογικής γεωργίας υπάρχει πλέον μεγάλη σειρά προβλεπόμενων eco-schemes στην Κοινή Αγροτική Πολιτική και πρέπει να επιλεγούν τα κατάλληλα για να προταθούν και να εφαρμοστούν στην περιοχή, με την πρόνοια να υπάρχουν κίνητρα.
24.3 Πέραν από την συντήρηση των υφιστάμενων κτηνοτροφικών εγκαταστάσεων να προστεθεί η κατασκευή πρόχειρων καταλυμάτων και στα σημεία όπου προβλέπεται από την πρόταση β1 ΣΧΟΟΑΠ, σταυλικές εγκαταστάσεις των υπολοίπων κατηγοριών, κτηνοτροφικές ζώνες και κτηνοτροφικά πάρκα.
- Να προστεθούν οι χώροι με καθιστικά, κιόσκια, κυάλια κλπ έργα δασικής αναψυχής στο σημείο θέας κοντά στο εκκλησάκι του Αη Γιάννη, στον Άγιο Αθανάσιο Καλλιθέας, στις Καρυές και σε άλλα κατάλληλα σημεία θέας.
Το Αγρόκτημα Καλλιθέας έχει κηρυχθεί υπό εκούσιο αναδασμό (ΑΔΑ: 66Φ37ΛΨ-6ΕΜ) από τον περιφερειάρχη Δυτικής Μακεδονίας από το 2017.
Στη ζώνη κατασκευάζεται ο ΕΕΛ Μικρολίμνης Καρυών, να προβλεφθεί η χρήση. Στο ίδιο οικόπεδο θα εγκατασταθεί Φωοτοβολταϊκός σταθμός για τις ανάγκες Ενεργειακής Κοινότητας στην οποία συμμετέχει ο Δήμος Πρεσπών.
ΖΠΦ11.
Στη χρήση 49 να προστεθούν οι χώροι με καθιστικά, κιόσκια, τα παρατηρητήρια της φύσης κλπ έργα δασικής αναψυχής στα μονοπάτια της περιοχής.
Να εισαχθεί πρόβλεψη για την κατασκευή σωστικών ορειβατικών καταφυγίων στις περιοχές της Σφήκας και του Βαρνούντα, για την ενίσχυση της ασφάλειας και την εξυπηρέτηση των ορειβατών.
ΖΠΦ-12.
Στη χρήση 51 προβλέπονται Φυτοτεχνικές διαμορφώσεις και έργα ήπιας συγκράτησης και αντιμετώπισης πλημμυρικών και διαβρωτικών φαινομένων, εδαφολισθήσεων και καταρρεύσεων των πρανών, με τον τρόπο και τους όρους που περιγράφονται στο μέτρο του Σχεδίου Διαχείρισης με κωδικό MM1320113401CJ0204. Στο μέτρο αυτό περιγράφονται αποκλειστικά ενέργειες στο ανάντι των οικισμών και παρότι συμφωνούμε ότι αυτά τα έργα και δράσεις είναι απαραίτητα είναι σαφές ότι δεν είναι και επαρκή για την αντιμετώπιση των σχετικών προβλημάτων και πρέπει να προστεθούν είτε στις δράσεις του μέτρου είτε στις επιτρεπόμενες χρήσεις γης έργα στήριξης πρανών, στα όρια των οικισμών, όπου είναι αναγκαίο με βάση εγκεκριμένες μελέτες οριοθέτησης των υδατορεμμάτων χωρίς αδιαπέραστες επιφάνειες.
Να προστεθούν στις επιτρεπόμενες χρήσεις και φυτοτεχνικές εργασίες όπως το κλάδεμα των χαμηλών κλαδιών των δέντρων, των θάμνων και των αναρριχητικών φυτών στην κοίτη των ρεμάτων και στο τμήμα που διατρέχει τους οικισμούς, με σκοπό την αποκατάσταση της φυσικής ροής των υδάτων, τη μείωση του κινδύνου πλημμυρών και την προστασία της τοπικής χλωρίδας και πανίδας και τη βελτίωση της των πολύτιμων αυτών φυσικών στοιχείων στα χωριά.
Για λόγους αρχής, δεν μπορεί να προσδιορίζεται η κατάκλυση ως αποκλειστική μέθοδος άρδευσης γιατί πρόκειται για σπάταλη διαχείριση πόρων. Να προσδιοριστεί ότι η χρήση του νερού από την προτεινόμενη εκτροπή δεν θα οδηγείται στο αρδευτικό δίκτυο ΣΔΟΕ-01.
ΖΠΦ13.
Η Ζώνη περιλαμβάνει το σύνολο σχεδόν των γεωργικών εκτάσεων της περιοχής εντός δικτύου NATURA γύρω από το Ανταρτικό, Τρίγωνο, Πράσινο, Κώτα, Βατοχώρι και Κρυσταλλοπηγή και στο μεγαλύτερο μέρος της δεν συνάδει με τον χαρακτηρισμό Ζώνης Προστασίας της φύσης. Να χαρακτηριστεί ΖΔΟΕ ή ΖΒΔΦΠ συνολικά ή σε ικανή έκταση σε κάθε τμήμα για την άσκηση των δραστηριοτήτων γεωργίας και κτηνοτροφίας των Κατοίκων μαζί με έκταση με παρόμοια χαρακτηριστικά βορείως της Κρυσταλλοπηγής που έχει ενταχθεί στην ΖΠΦ-09.
24.1 Η άσκηση της Γεωργίας χωρίς αυτές τις προχειρογραμμένες και ασαφείς προϋποθέσεις. Οι περιορισμοί στην γεωργία και η αναφορά σε όρους όπως τα αυτόχθονα είδη και ποικιλίες ή η φυσική γεωργία είναι ασαφείς και θα παραμείνουν ανεφάρμοστοι. Πρέπει να αφαιρεθούν. Η μόνη πιστοποιήσιμη και άρα εφαρμόσιμη πρόταση από αυτές είναι η βιολογική γεωργία που όμως πρέπει να συνοδεύεται με ανάλογες πολιτικές προτεραιοποίησης της ένταξης των εδαφών του ΕΠΑΠ στα σχετικά μέτρα της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Πέραν της βιολογικής γεωργίας υπάρχει πλέον μεγάλη σειρά προβλεπόμενων eco-schemes στην Κοινή Αγροτική Πολιτική και πρέπει να επιλεγούν τα κατάλληλα για να προταθούν και να εφαρμοστούν στην περιοχή, με την πρόνοια να υπάρχουν κίνητρα.
24.13 Να προβλεφθεί εκτός της βελτίωσης και επέκταση των υφιστάμενων εγγειοβελτιωτικών έργων με αξιοποίηση του εξοπλισμού του υφιστάμενου αρδευτικού Πρεσπών που αντικαθίσταται.
24.3 Πρόχειρα καταλύματα στην ζώνη και επιπρόσθετα πτηνοκτηνοτροφικές εγκαταστάσεις στις θέσεις που προβλέπονται για το σκοπό αυτό στο σχέδιο ΣΧΟΑΠ ΔΕ Πρεσπών στο Τρίγωνο, το Ανταρτικό και το Πράσινο καθώς και πρόβλεψη αντίστοιχων περιοχών στον Κώττα, το Βατοχώρι και την Κρυσταλλοπηγή και ενσωμάτωση των θέσεων αυτών σε Ζώνη Βιώσιμης Διαχείρισης Φυσικών Πόρων.
Να προβλέπεται η δυνατότητα κατασκευής Δημοτικού Σφαγείου μικρής δυναμικότητας για το οποίο εκπονείται αυτή την περίοδο μελέτη σκοπιμότητας που μπορεί να οδηγήσει σε προτεινόμενη θέση εντός της περιοχής NATURA.
- Πρέπει να προβλέπεται και εγκατάσταση ΕΕΛ Κώττα κοντά στο χώρο της σημερινής δεξαμενής λυμάτων.
Να προστεθούν στη χρήση 49 οι χώροι με καθιστικά, οι χώροι στάθμευσης οχημάτων, τα παρατηρητήρια της φύσης κλπ. έργα δασικής αναψυχής.
ΖΠΦ-14
26.12.1. Κατασκευή γεφυρών στον Λαδοπόταμο, ιδίως στην διασταύρωση ΕΟ2 με ΕΟ15 προς Βατοχώρι και Κρυσταλλοπηγή.
24.13. Για λόγους αρχής δεν πρέπει να προσδιορίζεται μόνο η κατάκλυση ως μέθοδος άρδευσης, πόσο μάλλον που πρόκειται για σπάταλη διαχείριση πόρων. Να προβλεφθεί επέκταση των σχετικών εγγειοβελτιωτικών έργων με αξιοποίηση του εξοπλισμού του υφιστάμενου αρδευτικού Πρεσπών που αντικαθίσταται.
Να προστεθεί η χρήση 49. Περίπτερα ενημέρωσης/ έργα ερμηνείας περιβάλλοντος (πινακίδες, αποχωρητήρια, περίπτερα, στέγαστρα κ.λπ.) ιδίως για σήμανση και ερμηνεία των φυσικών αξιών καθώς και των πολιτιστικών και των ιστορικών σημείων.
ΖΠΦ15
26.11 Κατασκευή, συντήρηση και βελτίωση κατάλληλων (όχι απαραίτητα πλωτών που καταστρέφονται από τους έντονους κυματισμούς στην Μεγάλη Πρέσπα) προβλητών πρόσβασης στα Ασκηταριά και τα επισκέψιμα σπήλαια σε συνεργασία με τις αρμόδιες Εφορείες Αρχαιοτήτων Φλώρινας και Παλαιοανθρωπολογίας-Σπηλαιολογίας. Συντήρηση και βελτίωση του λιμενίσκου Ψαράδων και του προβλήτα της Κούλας.
Εγκαταστάσεις λιμενικού σταθμού για την εξυπηρέτηση των αναγκών της σύνδεσης μέσω της λίμνης με τις γειτονικές χώρες, στους Ψαράδες .
Να εξεταστεί η δυνατότητα να προβλέπεται υπό όρους η αναρρίχηση στα βράχια σε μία ζώνη γύρω από το ασκηταριό της Μεταμόρφωσης.
26.12.7 Δεν μπορεί να ισχύσει η απαγόρευση προσέγγισης λιγότερο από 50 μέτρα από την ακτή σε τόσο εκτεταμένη περιοχή χωρίς την δημιουργία νέας Ζώνης Απόλυτης Προστασίας Φύσης. Σε κάθε περίπτωση πρέπει να διευκολυνθεί και άρα να επιτρέπεται η πρόσβαση των επισκεπτών μπροστά στη βραχογραφία του Αγίου Νικολάου στο ακρωτήρι των Ψαράδων.
ΖΠΦ 16-18
- Να προστεθούν και άλλα έργα δασικής αναψυχής πλην καθιστικών στις συστάδες αιωνόβιων άρκευθων.
ΖΠΦ 19.
Στον Άγιο Αχίλλειο το αγροδασικό τοπίο διαμορφώνεται από την κτηνοτροφία όμως δεν προβλέπονται πουθενά ούτε καν πρόχειρα καταλύματα με αποτέλεσμα η κτηνοτροφία να ασκείται είτε παράνομα είτε να σταματήσει με δυσμενείς συνέπειες για το αγροδασικό τοπίο και τα υγρά λιβάδια του νησιού. Πρέπει να προβλέπεται η κατασκευή πρόχειρων καταλυμάτων στη ζώνη συνολικά είτε να Να προβλεφθεί χώρος όπως προτείνεται στη μελέτη του ΣΧΟΟΑΠ στα δυτικά του νησιού.
- Το δίκτυο ηλεκτρικού στον Άγιο Αχίλλειο είναι ήδη υπόγειο. Απαιτείται δράση για την ένταξη του μετασχηματιστή στο τοπίο.
- Να προστεθούν οι χώροι με καθιστικά, κιόσκια, κυάλια κλπ έργα δασικής αναψυχής στο σημείο θέας κοντά στην εκκλησία του χωριού, δίπλα στα μνημεία, και κατά μήκος των μονοπατιών στο νησί.
26.12.6. Κατασκευή μονοπατιού με προδιαγραφές ΑΜΕΑ από τον οικισμό μέχρι τον χώρο της Βασιλικής του Αγίου Αχιλλείου.
ΖΠΦ21.
Να επιτρέπεται ρητά η αναστήλωση των ερειπίων του Παλαιολόγιου Ναού στο Βιδρονήσι.
- Επίσκεψης από ειδικά σημασμένο μονοπάτι και κατά την περίοδο μεταξύ 1ης Σεπτέμβρη και 1ης Φλεβάρη κάθε έτους.
ΖΠΦ25.
- Να προστεθούν οι χώροι με καθιστικά, κιόσκια, κυάλια κλπ έργα δασικής αναψυχής καθώς και μονοπάτι σύνδεσης με γειτονικά ερείπια του Αγίου Νικολάου.
ΖΠΦ 30
- να προστεθούν οι χώροι με καθιστικά, κιόσκια, κλπ έργα δασικής αναψυχής κοντά στην εποχική λίμνη.
ΖΠΦ 31
- να προστεθούν οι χώροι με καθιστικά, κιόσκια, κλπ έργα δασικής αναψυχής κοντά στο εκκλησάκι
ΖΔΟΕ-01
Η ζώνη όπως και η ΖΔΟΕ-02 κυρίως καλύπτεται από μόνιμα αρδευόμενες γεωργικές εκτάσεις και πρέπει να χαρακτηριστεί ΖΒΔΦΠ; Επιπροσθέτως
24.1 Η άσκηση της γεωργίας στην αρδευόμενη ζώνη υψηλής παραγωγικότητας πρέει να είναι απρουπόθετη. Τα προτεινόμενα μέτρα πρέπει να επανασχεδιαστούν ώς προτεινόμενα αγροπεριβαλλοντικά μέτρα βάση των προνοιών της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.
- Να προβλέπονται Δημοτικές αθλητικές εγκαταστάσεις στο σύνολο του οικοπέδου με ΚΑΕΚ 470430706001 που περιλαμβάνει το Πατουλίδειο Αθλητικό Κέντρο και όχι μόνο η συντήρηση των νομίμως υφιστάμενων.
26.2 Κατασκευή Ελικοδρόμιου κατά προτεραιότητα κοντά στο Λευκώνα που βρίσκεται το Πολυδύναμο Περιφερειακό Ιατρείο.
- Δεν αρκεί η τοποθέτηση κάδων, πρέπει να προβλέπονται πιο σύνθετες κατασκευές στον χώρο πλήρωσης των γεωργικών δεξαμενών που δεν κατακρατούν και θα αδρανοποιούν τα στραγγίσματα όπως βιοκλίνες ή δεξαμενές εξάτμισης. Δεν προβλέπεται η ανακύκλωση των κενών συσκευασιών φυτοφαρμάκων αλλά η ειδική διαχείρισή τους μια και πρόκειται για τοξικά απόβλητα.
- Είναι απορίας άξιο γιατί τίθενται προϋποθέσεις για τα μικρά φωτοβολταϊκά του Δήμου Πρεσπών και οι υπόλοιπες εγκαταστάσεις Φωτοβολταϊκών επιτρέπονται απροϋπόθετα και σε τι ακριβώς αποσκοπεί. Να απαλειφθεί η αναφορά. Στο οικόπεδο που αναφέρεται μελετάται δεύτερο φωτοβολταϊκό για τις ανάγκες της Κοινότητας Ανανεώσιμης Ενέργειας Πρεσπών.
- Να προστεθούν οι χώροι με καθιστικά, κιόσκια, κλπ έργα δασικής αναψυχής.
ΖΔΟΕ-02
Η ζώνη όπως και η ΖΔΟΕ-01 κυρίως καλύπτεται από μόνιμα αρδευόμενες γεωργικές εκτάσεις και πρέπει να χαρακτηριστεί ΖΒΔΦΠ; Επιπροσθέτως
24.1 Η άσκηση της γεωργίας στην αρδευόμενη ζώνη υψηλής παραγωγικότητας οφείλει να είναι απρουπόθετη. Τα προτεινόμενα μέτρα πρέπει να επανασχεδιαστούν ώς προτεινόμενα και εθελοντικά αγροπεριβαλλοντικά μέτρα βάση των προνοιών της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής.
- Δεν αρκεί η τοποθέτηση κάδων, πρέπει να προβλέπονται πιο σύνθετες κατασκευές στον χώρο πλήρωσης των γεωργικών δεξαμενών που δεν κατακρατούν και θα αδρανοποιούν τα στραγγίσματα όπως βιοκλίνες ή δεξαμενές εξάτμισης. Δεν προβλέπεται η ανακύκλωση των κενών συσκευασιών φυτοφαρμάκων αλλά η ειδική διαχείρισή τους μια και πρόκειται για τοξικά απόβλητα.
- Να προβλεφθεί η εγκατάσταση ΕΕΛ Πύλης στη ΖΔΟΕ 2.
- Να προστεθούν χώροι με καθιστικά, κιόσκια, κλπ έργα δασικής αναψυχής ιδίως κοντά στον Άγιο Νικόλαο Πύλης
ΖΔΟΕ-03
24.1 Οι περιορισμοί στην γεωργία και η αναφορά σε όρους όπως τα αυτόχθονα είδη και ποικιλίες ή η φυσική γεωργία είναι ασαφείς και θα παραμείνουν ανεφάρμοστοι. Πρέπει να αφαιρεθούν. Η μόνη πιστοποιήσιμη και άρα εφαρμόσιμη πρόταση από αυτές είναι η βιολογική γεωργία που όμως πρέπει να συνοδεύεται με ανάλογες πολιτικές προτεραιοποίησης της ένταξης των εδαφών του ΕΠΑΠ στα σχετικά μέτρα της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Πέραν της βιολογικής γεωργίας υπάρχει πλέον μεγάλη σειρά προβλεπόμενων eco-schemes στην Κοινή Αγροτική Πολιτική και πρέπει να επιλεγούν τα κατάλληλα για να προταθούν και να εφαρμοστούν στην περιοχή, με την πρόνοια να υπάρχουν κίνητρα.
- Πρέπει να προβλέπεται και εγκατάσταση ΕΕΛ Βροντερού και Αγίου Αχιλλείου στη ζώνη.
- Να προστεθούν χώροι με καθιστικά, κιόσκια, κλπ έργα δασικής αναψυχής
ΖΔΟΕ-04
24.1 Οι περιορισμοί στην γεωργία και η αναφορά σε όρους όπως τα αυτόχθονα είδη και ποικιλίες ή η φυσική γεωργία είναι ασαφείς και θα παραμείνουν ανεφάρμοστοι. Πρέπει να αφαιρεθούν. Η μόνη πιστοποιήσιμη και άρα εφαρμόσιμη πρόταση από αυτές είναι η βιολογική γεωργία που όμως πρέπει να συνοδεύεται με ανάλογες πολιτικές προτεραιόποίησης της ένταξης των εδαφών του ΕΠΑΠ στα σχετικά μέτρα της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Πέραν της βιολογικής γεωργίας υπάρχει πλέον μεγάλη σειρά προβλεπόμενων eco-schemes στην Κοινή Αγροτική Πολιτική και πρέπει να επιλεγούν τα κατάλληλα για να προταθούν και να εφαρμοστούν στην περιοχή, με την πρόνοια να υπάρχουν κίνητρα.
24.3. Πέραν από την συντήρηση των υφιστάμενων κτηνοτροφικών εγκαταστάσεων να προστεθεί η κατασκευή πρόχειρων καταλυμάτων
- Να προστεθούν χώροι με καθιστικά, κιόσκια, κλπ έργα δασικής αναψυχής
ΖΔΟΕ-05
24.1 Οι περιορισμοί στην γεωργία και η αναφορά σε όρους όπως τα αυτόχθονα είδη και ποικιλίες ή η φυσική γεωργία είναι ασαφείς και θα παραμείνουν ανεφάρμοστοι. Πρέπει να αφαιρεθούν. Η μόνη πιστοποιήσιμη και άρα εφαρμόσιμη πρόταση από αυτές είναι η βιολογική γεωργία που όμως πρέπει να συνοδεύεται με ανάλογες πολιτικές προτεραιόποίησης της ένταξης των εδαφών του ΕΠΑΠ στα σχετικά μέτρα της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Πέραν της βιολογικής γεωργίας υπάρχει πλέον μεγάλη σειρά προβλεπόμενων eco-schemes στην Κοινή Αγροτική Πολιτική και πρέπει να επιλεγούν τα κατάλληλα για να προταθούν και να εφαρμοστούν στην περιοχή, με την πρόνοια να υπάρχουν κίνητρα.
24.3 Πέρα από την συντήρηση των υφιστάμενων κτηνοτροφικών εγκαταστάσεων να προστεθεί η κατασκευή πρόχειρων καταλυμάτων
26.8. Χώρος στάθμευσης τουριστικών λεωφορείων, φορτηγών και τροχόσπιτων στο παλιό γήπεδο.
- Εγκατάσταση Επεξεργασίας Λυμάτων.
- Να προστεθούν χώροι με καθιστικά, κιόσκια, κλπ έργα δασικής αναψυχής
ΖΔΟΕ-06
24.1 Οι περιορισμοί στην γεωργία και η αναφορά σε όρους όπως τα αυτόχθονα είδη και ποικιλίες ή η φυσική γεωργία είναι ασαφείς και θα παραμείνουν ανεφάρμοστοι. Πρέπει να αφαιρεθούν. Η μόνη πιστοποιήσιμη και άρα εφαρμόσιμη πρόταση από αυτές είναι η βιολογική γεωργία που όμως πρέπει να συνοδεύεται με ανάλογες πολιτικές προτεραιόποίησης της ένταξης των εδαφών του ΕΠΑΠ στα σχετικά μέτρα της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Πέραν της βιολογικής γεωργίας υπάρχει πλέον μεγάλη σειρά προβλεπόμενων eco-schemes στην Κοινή Αγροτική Πολιτική και πρέπει να επιλεγούν τα κατάλληλα για να προταθούν και να εφαρμοστούν στην περιοχή, με την πρόνοια να υπάρχουν κίνητρα.
24.3 Πέρα από την συντήρηση και βελτίωση των υφιστάμενων κτηνοτροφικών εγκαταστάσεων να προστεθεί η κατασκευή πρόχειρων καταλυμάτων
- Να προστεθούν χώροι με καθιστικά, κιόσκια, κλπ έργα δασικής αναψυχής
ΖΔΟΕ-08
Η ζώνη πρέπει να διευρυνθεί και να επανέλθει στα όρια της σημερινής οικ5 με την εξαίρεση της περιοχής πέραν της γραμμής παραλίας προς το βορρά και τον Επαρχιακό Δρόμο στο νότο και να χαρακτηριστεί ΖΒΔΦΠ.
https://www.dropbox.com/scl/fi/rfyp7hu72f70ufejrvyzp/photo5.jpg?rlkey=o70rx0n8ij6p1br8gvdzv5r68&dl=0
- Να προστεθούν χώροι με καθιστικά, κιόσκια, παρατηρητήρια κλπ έργα δασικής αναψυχής
Γ. Μέτρα διαχείρισης
Λόγω του περιορισμένου χρόνου που έχει διατεθεί δεν έχει ολοκληρωθεί η επεξεργασία των μέτρων διαχείρησης που θα συνεχιστεί και θα επανυποβληθεί μετά την λήξη της προθεσμίας διαβούλευσης κατά την περίοδο της άτυπης παράτασης που έχει προφορικά δοθεί από το ΥΠΕΝ.
Ένα αρχικό γενικό σχόλιο είναι ότι τα προτεινόμενα μέτρα διαχείρισης αποτελούν ανεπεξέργαστες ιδέες, οι οποίες δεν έχουν καν ελεγχθεί ως προς τη νομιμότητα της υλοποίησής τους. Απαιτείται σημαντική περαιτέρω επεξεργασία ώστε να μετατραπούν σε ουσιαστικές προτάσεις διαχείρισης. Για παράδειγμα, το μέτρο 46 με τίτλο «Δημιουργία χώρου Παραδοσιακών Δομικών Αποθεμάτων» αναφέρεται σε μια εγκατάσταση επεξεργασίας ΑΕΕΚ, η οποία σύμφωνα με τη νομοθεσία δεν μπορεί να χωροθετηθεί εντός ενός εθνικού πάρκου.
Από την άλλη, λείπουν κρίσιμα μέτρα για τη βελτίωση της συνεισφοράς της γεωργίας και της κτηνοτροφίας στην προστασία της βιοποικιλότητας, καθώς και για τον μετριασμό των αρνητικών τους επιπτώσεων στο περιβάλλον. Ένα χαρακτηριστικό κενό είναι η απουσία αναφοράς στην υιοθέτηση και πλήρη αξιοποίηση του μεγάλου έργου της στάγδην άρδευσης, το οποίο είναι υπό κατασκευή και έχει τη δυνατότητα να αλλάξει ριζικά τον τρόπο που ασκείται η γεωργική δραστηριότητα στην περιοχή. Δυστυχώς, δεν έχουν προβλεφθεί συγκεκριμένα μέτρα για την υποστήριξη και επιτυχία αυτού του έργου.
Ακολουθεί μια πρόχειρη καταγραφή μέτρων που τουλάχιστον απαιτείται να συμπεριληφθούν
- Κίνητρα και οικονομική ενίσχυση για την αγορά εξοπλισμού: Το κόστος εγκατάστασης συστημάτων στάγδην άρδευσης μπορεί να αποδειχθεί αποτρεπτικό για πολλούς αγρότες. Θα πρέπει να θεσπιστούν μέτρα επιδότησης ή χρηματοδοτικά εργαλεία για την αγορά εξοπλισμού, ώστε να εξασφαλιστεί η υιοθέτηση του νέου συστήματος και η επιτυχής εφαρμογή του.
- Εκπαίδευση αγροτών στην ορθή χρήση του συστήματος: Η στάγδην άρδευση απαιτεί ειδικές γνώσεις για να επιτευχθούν τα μέγιστα οφέλη. Προγράμματα εκπαίδευσης και κατάρτισης πρέπει να διοργανωθούν για τους αγρότες, προκειμένου να κατανοήσουν πώς να μειώνουν τις εισροές, όπως νερό και λιπάσματα, και να βελτιστοποιούν την παραγωγή τους με το νέο σύστημα.
- Εγκατάσταση αισθητήρων υγρασίας και αγρομετεωρολογικών σταθμών: Η εφαρμογή έξυπνων τεχνολογιών μπορεί να μειώσει σημαντικά την κατανάλωση νερού. Μέτρα όπως η τοποθέτηση αισθητήρων υγρασίας και αγρομετεωρολογικών σταθμών θα βοηθήσουν στον ακριβή υπολογισμό των αναγκών άρδευσης, αποτρέποντας τη σπατάλη νερού και βελτιώνοντας την αποδοτικότητα των καλλιεργειών.
- Προγράμματα μείωσης χρήσης λιπασμάτων: Η ακριβής διαχείριση των θρεπτικών συστατικών μπορεί να επιτευχθεί μέσω του συστήματος στάγδην άρδευσης. Είναι απαραίτητο να υιοθετηθούν μέτρα για την εξάλειψη της περιττής χρήσης λιπασμάτων, μέσω εφαρμογών που ελέγχουν την ποσότητα και τη συχνότητα χρήσης τους, προστατεύοντας έτσι το περιβάλλον και τα υδάτινα συστήματα από τη ρύπανση.
Με αυτά τα μέτρα και με άλλα που πρέπει να υπουργείο να προτείνει, το νέο αρδευτικό δίκτυο θα αξιοποιηθεί στο έπακρο, προωθώντας την αποδοτικότητα των καλλιεργειών και ταυτόχρονα μειώνοντας τις αρνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις της γεωργίας.
Λείπει επίσης αναφορά στη δυνατότητα υλοποίησης στην περιοχή αγροπεριβαλλοντικών μέτρων όπως αυτά που περιλαμβάνονται στην μελέτη που εκπόνησε ο Δήμος Πρεσπών και είναι διαθέσιμη στο
https://www.dropbox.com/scl/fi/vfrfkkdh816p7vj8fdz41/MELETI_AGRIENVIRONMENTAL_MEASURES_PRESPA.pdf?rlkey=76efr5t5p026u7vm6kqpbb7uc&dl=0
Ειδικότερα, παρατηρείται η απουσία μέτρων και ιδεών που θα μπορούσαν να συμβάλλουν στην αντιστροφή της παρακμής της εκτατικής κτηνοτροφίας, η οποία παραδοσιακά διαδραματίζει σημαντικό ρόλο στην οικονομία και τον πολιτισμό πολλών αγροτικών περιοχών και ειδικά στην περιοχή των Πρεσπών αποτελεί ακρογωνιαίο λίθο της βιοποικιλότητας και μάλιστα των σημαντικότερων ειδών και τύπων οικοτόπων του Πάρκου. Η εκτατική κτηνοτροφία, που στηρίζεται στη φυσική βόσκηση και την αρμονική σχέση με το περιβάλλον, έχει υποχωρήσει λόγω των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι παραγωγοί, της έλλειψης υποδομών και των πιέσεων από εντατικότερες μορφές γεωργίας. Για να αντιστραφεί αυτή η παρακμή, χρειάζονται συγκεκριμένα μέτρα στήριξης, τόσο σε οικονομικό όσο και σε τεχνικό επίπεδο.
Μερικές προτάσεις περιλαμβάνουν:
- Οικονομική στήριξη των παραγωγών: Προγράμματα ενίσχυσης για τους κτηνοτρόφους που δραστηριοποιούνται στην εκτατική κτηνοτροφία, μέσω επιδοτήσεων ή φορολογικών ελαφρύνσεων, θα μπορούσαν να τους επιτρέψουν να διατηρήσουν και να αναπτύξουν τις εκμεταλλεύσεις τους. Αυτά τα προγράμματα πρέπει να στοχεύουν στη στήριξη των μικρών και μεσαίων παραγωγών που αδυνατούν να ανταγωνιστούν τις εντατικότερες μονάδες όπως αυτά που προβλέπονται στο αγροπεριβαλλοντικό μέτρο του Δήμου που αναφέρεται παραπάνω.
- Εγκατάσταση μονάδων μεταποίησης: Η έλλειψη τοπικών μονάδων μεταποίησης κρέατος και γαλακτοκομικών προϊόντων περιορίζει την αξία που μπορεί να προσθέσει ο παραγωγός στα προϊόντα του. Η εγκατάσταση μικρών, τοπικών μονάδων μεταποίησης θα μπορούσε να αυξήσει την προστιθέμενη αξία των προϊόντων, δίνοντας τη δυνατότητα στους παραγωγούς να τα διαθέτουν απευθείας στην αγορά με καλύτερες συνθήκες και τιμές. Αυτό θα ενισχύσει την τοπική οικονομία και θα βελτιώσει τη βιωσιμότητα των κτηνοτροφικών μονάδων.
- Προώθηση προϊόντων με ονομασία προέλευσης (ΠΟΠ): Η αναγνώριση και προώθηση προϊόντων που προέρχονται από την εκτατική κτηνοτροφία, με σήμανση γεωγραφικής προέλευσης ή παραδοσιακής παραγωγής, μπορεί να αυξήσει το ενδιαφέρον των καταναλωτών και να ανοίξει νέες αγορές για τους παραγωγούς. Έτσι, τα τοπικά προϊόντα μπορούν να αποκτήσουν προστιθέμενη αξία και να διαφοροποιηθούν από τα μαζικά παραγόμενα.
- Εκπαίδευση και κατάρτιση: Είναι απαραίτητο να ενισχυθεί η εκπαίδευση των κτηνοτρόφων σε νέες μεθόδους διαχείρισης των εκμεταλλεύσεών τους, τη χρήση νέων τεχνολογιών, που πλέον είναι διαθέσιμες ακόμα και για την επιτήρηση των ζώων στη βοσκή καθώς και τη βελτίωση των προτύπων υγιεινής και ποιότητας. Ειδικά σε θέματα όπως η βιώσιμη διαχείριση των βοσκοτόπων και η προσαρμογή στις κλιματικές αλλαγές, η τεχνογνωσία θα βοηθήσει τους παραγωγούς να διατηρήσουν τη δραστηριότητά τους και να την κάνουν πιο ανταγωνιστική.
- Εκπόνηση των Διαχειριστικών Σχεδίων Βόσκησης και κατασκευή των έργων βόσκησης: Η εκπόνηση των Διαχειριστικών Σχεδίων Βόσκησης και η κατασκευή των απαραίτητων έργων είναι ουσιαστική για τη βιώσιμη διαχείριση των βοσκοτόπων και την ενίσχυση της εκτατικής κτηνοτροφίας. Τα σχέδια αυτά θα πρέπει να περιλαμβάνουν τη χαρτογράφηση των βοσκοτόπων, την κατασκευή βασικών υποδομών όπως ποτίστρες, στέγαστρα, δεξαμενές κλπ, αλλά και την εφαρμογή πρακτικών για την αποφυγή της υπερβόσκησης και την αναγέννηση των εκτάσεων. Πρόκειται για πολύ σημαντική παρέμβαση σε μερικούς από τους πιο σημαντικούς οικότοπους της περιοχής που θα διασφαλίσουν την διατήρηση των οικοτόπων και της παραδοσιακής σύνδεσης κτηνοτροφίας και βιοποικιλότητας και που πρέπει να έχει εξέχουσα θέση στο σχέδιο διαχείρισης του ΕΠΑΠ.
Με την υιοθέτηση τέτοιων μέτρων, μπορεί να δημιουργηθεί ένα σύγχρονο και , βιώσιμο μοντέλο για την εκτατική κτηνοτροφία, το οποίο όχι μόνο θα στηρίξει τους παραγωγούς αλλά και θα προάγει την περιβαλλοντική ισορροπία και την τοπική οικονομική ανάπτυξη.
Σχολιασμός για μικρό αριθμό από τα προτεινόμενα μέτρα.
- Υφιστάμενο Οδικό δίκτυο. (MM1320113401CE0104) Αναφέρεται αρχείο το οποίο περιλαμβάνει το σύνολο του υφιστάμενου δικτύου (εθνικό, επαρχιακό, δημοτικό, δασικό και αγροτικό). Όμως το αρχείο αυτό όπως και όλα τα γεωχωρικά δεδομένα της μελέτης δεν έχουν δοθεί ώστε να μπορεί να σχολιαστεί ενώ στην χαρτογραφική εφαρμογή δεν φαίνεται καθόλου οδικό δίκτυο. Οι προχειρογραμμένες και αστήρικτες λεπτομέρειες σχεδιασμού των οδών σύνδεσης αφενός με τη Βόρεια Μακεδονία που απηχούν ιδιότυπες προσωπικές απόψεις και αφετέρου με την Αλβανία (που φτάνει να ορίζει προδιαγραφές με το επικίνδυνα μικρό πλάτος λωρίδας 2.5μ) πρέπει να απαλειφθούν και να παραμείνει μόνο η πρόβλεψη της κατασκευής των οδών με πρόνοιες που σχετίζονται με το προστατευτέο αντικείμενο, όπως γίνεται με την σήραγγα στο Περβάλι. Επίσης πρέπει να προβλέπεται η δυνατότητα διάνοιξης οδών πρόσβασης σε κάποιες περιπτώσεις όπως για την συντήρηση κρίσιμων υποδομών πχ. μιας δεξαμενής του δικτύου ύδρευσης.
- Στους φορείς υλοποίησης των προδιαγραφών των έργων βόσκησης δεν περιλαμβάνονται οι αρμόδιοι φορείς για την μελέτη και κατασκευή τους (Δήμος Πρεσπών, Π.Ε. Φλώρινας, Διεύθυνση Δασών Φλώρινας). Οι προδιαγραφές αυτές θα σχολιαστούν σε δεύτερο χρόνο.
- Έχει γίνει λανθασμένη μεταφορά προδιαγραφών των λαμπτήρων που είναι να είναι λαμπτήρες με θερμοκρασία μικρότερη των 3000Κ και αναφέρεται μεγαλύτερη από 2700 και πρέπει να διορθωθεί με το σωστό πρόσημο και νούμερο.
- Δασοκομική διαχείριση. (MM13401CB0501) Ο περιορισμός ή η παύση έκδοσης αδειών για τη συλλογή κατακείμενων και νεκρών ξύλων θα έχει σοβαρές κοινωνικές συνέπειες, καθώς θα αυξήσει την ενεργειακή φτώχεια και ενδέχεται να οδηγήσει σε λαθροϋλοτομία που σήμερα δεν αποτελεί σοβαρό πρόβλημα. Τα τελευταία χρόνια, το ΥΠΕΝ διαθέτει ετησίως 8-10 Χ.Κ.Μ. καυσόξυλων για ατομικές ανάγκες, αντί των 18 Χ.Κ.Μ. που προβλέπει η νομοθεσία και των 25 Χ.Κ.Μ., που αποτελεί τον μέσο όρο κατανάλωσης στον Δήμο Πρεσπών, όπου το 92% των νοικοκυριών θερμαίνεται με καυσόξυλα. Η διαφορά καλύπτεται με εμπορική ξυλεία για όσους έχουν τη δυνατότητα, ενώ όσοι δεν μπορούν να την αγοράσουν, καταφεύγουν στη συλλογή κατακείμενης ξυλείας.
Μια τέτοια ρύθμιση προϋποθέτει τη διάθεση επαρκών ποσοτήτων ξυλείας για ατομικές ανάγκες, τουλάχιστον στο όριο των 18 Χ.Κ.Μ., με την εξασφάλιση των απαραίτητων πιστώσεων από το ΥΠΕΝ για τους κατοίκους του Εθνικού Πάρκου Πρεσπών. Το ποσό των 2.000€ που αναφέρεται ως κόστος υποδεικνύει ότι αυτό το βάρος θα πέσει στους πιο ευάλωτους κατοίκους των Πρεσπών, κάτι που είναι απαράδεκτο και πρέπει να αποφευχθεί.
Δ. Οικολογικός Διάδρομος
Η προτεινόμενη θεσμοθέτηση του Οικολογικού Διαδρόμου των Αργυροπελεκάνων, όπως παρουσιάζεται στην Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη (ΕΠΜ), περιορίζεται στην ήδη ισχύουσα διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης μέσω της Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης (ΕΟΑ). Παρά τη σημασία του διαδρόμου για τη μετακίνηση των αργυροπελεκάνων, δεν εισάγονται νέες ρυθμίσεις ή μέτρα για την ενίσχυση της προστασίας. Η προσέγγιση αυτή δεν παρέχει επιπλέον προστασία, καθώς η υποχρέωση εκπόνησης ΕΟΑ ήδη εφαρμόζεται για έργα που ενδέχεται να επηρεάσουν περιοχές Natura 2000, ανεξάρτητα από τη χωροθέτησή τους.
Η έλλειψη θεσμοθέτησης περιορισμών για την προστασία των διαδρόμων κίνησης των αργυροπελεκάνων, σε μια μελέτη που επιβάλλει δεκάδες περιορισμούς στους κατοίκους των Πρεσπών, ενώ υπονομεύει τη διατήρηση του είδους-σύμβολο της περιοχής, αποτελεί ουσιώδη αντίφαση. Δεν λαμβάνονται τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία των αργυροπελεκάνων όταν μετακινούνται σε άλλους υγρότοπους. Χωρίς σαφείς ρυθμίσεις για τη χωροθέτηση δραστηριοτήτων, όπως τα αιολικά πάρκα, δεν διασφαλίζονται οι ασφαλείς συνθήκες για τη μακροχρόνια επιβίωση του σημαντικότερου πληθυσμού του είδους παγκοσμίως.
Για να έχει ουσιαστική αξία η θεσμοθέτηση του διαδρόμου, προτείνουμε την καθιέρωση ζωνών αποκλεισμού χωροθέτησης αιολικών πάρκων κατά μήκος του διαδρόμου, ώστε να διασφαλιστούν ασφαλείς συνθήκες πτήσης και να αποτραπούν δραστηριότητες που θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τα προστατευόμενα είδη, εξασφαλίζοντας έτσι την ακεραιότητα των φυσικών αξιών των Πρεσπών.