Κεφάλαιο 2

EPM3b2_Kef2_MA : αφορά στο Κεφάλαιο 2 του Τεύχους Μελέτης της ΕΠΜ και περιλαμβάνει:

• Την περιγραφή του αβιοτικού περιβάλλοντος του προστατευτέου αντικειμένου
• Την περιγραφή του βιοτικού περιβάλλοντος του προστατευτέου αντικειμένου και τον προσδιορισμό των οικοσυστημικών χωρικών ενοτήτων (ΟΧΕ)
• Την περιγραφή των κοινωνικών, οικονομικών και πολιτιστικών στοιχείων της περιοχής
• Την περιγραφή των πιέσεων και απειλών στο προστατευτέο αντικείμενο

Yποστηρικτικό αρχείο τεκμηρίωσης: EPM3b2_Kef2_ΤΤA

ΧΑΡΤΕΣ

•2.1 Χάρτης 2 – Σημαντικά στοιχεία αβιοτικού περιβάλλοντος

Ο χάρτης 2 εστιάζει στην απεικόνιση στοιχείων του αβιοτικού περιβάλλοντος της περιοχής μελέτης της ΕΠΜ όπως στοιχεία υδρογραφικού δικτύου, γεωμορφολογίας, γεωλογίας κ.α.

Ο χάρτης απεικονίζει τα ακόλουθα γεωγραφικά επίπεδα (layers):
• Ευρύτερη Περιοχή Μελέτης (ενιαία)
• Περιοχές Natura 2000
• Περιοχή Μελέτης
• Σημαντικά λιμναία συστήματα
• Σημαντικά ποτάμια συστήματα
• Σημαντικά στοιχεία γεωλογίας
• Σημαντικά στοιχεία γεωμορφολογίας και τοπίου
• Σημαντικά υπόγεια ύδατα

•2.2 Χάρτης 3 – Βλάστηση – φυσικοί τύποι οικοτόπων

Ο χάρτης έχει ως αντικείμενο την απεικόνιση του μωσαϊκού των διαφορετικών τύπων οικοτόπων που εντοπίζονται στην περιοχή μελέτης. Στον χάρτη περιλαμβάνονται επίσης στοιχεία του Corine Land Cover (CLC) και στοιχεία υποβάθρου.

Ο χάρτης απεικονίζει τα ακόλουθα γεωγραφικά επίπεδα (layers):
• Όρια οικισμών
• Κάλυψη χρήσεων γης (CLC_2018)
• Περιοχές Natura 2000
• Περιοχή Μελέτης
• Σημαντικά λιμναία συστήματα
• Σημαντικά ποτάμια συστήματα
• Τύποι Οικοτόπων

•2.2 Χάρτης 4 – Εξάπλωση και αφθονία σημαντικών ειδών χλωρίδας

Ο χάρτης απεικονίζει εκτιμήσεις των Οικολογικών Χωρικών Ενοτήτων (ΟΧΕ) των σημαντικών ειδώνχλωρίδας που εντοπίζονται στην περιοχή μελέτης. Οι ΟΧΕ αποτελούν προσεγγίσεις για τους χώρους εξάπλωσης – ενδιαιτήματα των ειδών βάσει των διαθέσιμων στοιχείων και των οικολογικών τους χαρακτηριστικών. Τα είδη χλωρίδας του Παραρτήματος ΙΙ της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ αποτελούν προστατευτέο αντικείμενο στις Ειδικές Ζώνες Διατήρησης (ΕΖΔ) της περιοχής μελέτης και συμπληρώνονται από σημαντικά είδη της ελληνικής χλωρίδας (σπάνια, απειλούμενα, ενδημικά κλπ.), για τα οποία τα διαθέσιμα δεδομένα επιτρέπουν σχετικές εκτιμήσεις.

Ο χάρτης απεικονίζει τα ακόλουθα γεωγραφικά επίπεδα (layers):
• Oικολογικές Χωρικές Ενότητες ειδών χλωρίδας
• Περιοχές Natura 2000
• Περιοχή Μελέτης
• Σημαντικά λιμναία συστήματα
• Σημαντικά ποτάμια συστήματα

• 2.2 Χάρτης 5.1 – Ενδιαιτήματα και πληθυσμοί σημαντικών ειδών πανίδας πλην ορνιθοπανίδας

Ο χάρτης απεικονίζει εκτιμήσεις των Οικολογικών Χωρικών Ενοτήτων (ΟΧΕ) των σημαντικών ειδών πανίδας πλην ειδών ορνιθοπανίδας που εντοπίζονται στην περιοχή μελέτης. Οι ΟΧΕ αποτελούν προσεγγίσεις για τους χώρους εξάπλωσης – ενδιαιτήματα των ειδών βάσει των διαθέσιμων στοιχείων και των οικολογικών τους χαρακτηριστικών. Τα είδη πανίδας του Παραρτήματος ΙΙ της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ αποτελούν προστατευτέο αντικείμενο στις Ειδικές Ζώνες Διατήρησης (ΕΖΔ) της περιοχής μελέτης και συμπληρώνονται από σημαντικά είδη της ελληνικής πανίδας (σπάνια, απειλούμενα, ενδημικά κλπ.), για τα οποία τα διαθέσιμα δεδομένα επιτρέπουν σχετικές εκτιμήσεις.

Ο χάρτης απεικονίζει τα ακόλουθα γεωγραφικά επίπεδα (layers):
• Οικολογικές Χωρικές Ενότητες ειδών πανίδας
• Περιοχές Natura 2000
• Περιοχή Μελέτης
• Σημαντικά λιμναία συστήματα
• Σημαντικά ποτάμια συστήματα

•2.2 Χάρτης 5.2 – Ενδιαιτήματα και πληθυσμοί σημαντικών ειδών ορνιθοπανίδας

Ο χάρτης απεικονίζει εκτιμήσεις των Οικολογικών Χωρικών Ενοτήτων (ΟΧΕ) των σημαντικών ειδών ορνιθοπανίδας του Παραρτήματος Ι της Οδηγίας 2009/147/ΕΚ συμπεριλαμβανομένων και σημαντικών ειδών μεταναστεύουσας ορνιθοπανίδας με συχνή παρουσία στις Ζώνες Ειδικής προστασίας (ΖΕΠ) της περιοχής μελέτης. Επιπλέον απεικονίζονται τα κρίσιμα ενδιαιτήματα των ειδών χαρακτηρισμού των ΖΕΠ της περιοχής μελέτης, των ειδών δηλαδή στα οποία οφείλουν τον χαρακτηρισμό τους οι ΖΕΠ.

Ο χάρτης απεικονίζει τα ακόλουθα γεωγραφικά επίπεδα (layers):
• Κρίσιμα ενδιαιτήματα ειδών χαρακτηρισμού
• Οικολογικές Χωρικές Ενότητες ειδών ορνιθοπανίδας (πλην ειδών χαρακτηρισμού)
• Περιοχές Natura 2000
• Περιοχή Μελέτης
• Σημαντικά λιμναία συστήματα
• Σημαντικά ποτάμια συστήματα

•2.3 Χάρτης 6 – Χρήσεις γης και δραστηριότητες

Ο χάρτης απεικονίζει τα ακόλουθα γεωγραφικά επίπεδα (layers):
• Άλλες τεχνικές και κοινωνικές υποδομές που έχουν σχέση με τη διατήρηση του βιοτικού και
αβιοτικού περιβάλλοντος
• Όρια οικισμών
• Ευρύτερη Περιοχή Μελέτης
• Θεσμικές ρυθμίσεις χωροταξικού – πολεοδομικού χαρακτήρα
• Θεσμοθετημένες Προστατευμένες Περιοχές
• Κάλυψη και χρήσεις γης (CLC_2018)
• Περιοχές Natura 2000
• Στοιχεία πολιτιστικής κληρονομιάς
• Σχεδιαζόμενα έργα και σχετικές χωρικές ρυθμίσεις
• Τεχνικές υποδομές μεταφορών

•2.3 Χάρτης 7.1 – Πιέσεις / απειλές στα προστατευτέα αντικείμενα

Ο χάρτης απεικονίζει τις περιοχές που εντοπίζονται δραστηριότητες που εκτιμάται ότι αποτελούν πιέσεις επί των προστατευτέων αντικειμένων των υπό μελέτη περιοχών ή θα μπορούσαν να
αποτελέσουν απειλές για αυτά στο μέλλον.

Ο χάρτης απεικονίζει τα ακόλουθα γεωγραφικά επίπεδα (layers):
• Περιοχές Natura 2000
• Ευρύτερη Περιοχή Μελέτης
• Πιέσεις στα προστατευτέα αντικείμενα
• Απειλές στα προστατευτέα αντικείμενα

Attachments:

1. EPM3b2_Kef2_MA.pdf
2. EPM3b2_Kef2_TTA.pdf

Θέμα

[Τμήμα Περιβάλλοντος & Υδροοικονομίας ΠΕ Πέλλας]

 
<table style=”height: 695px;” width=”1023″>
<tbody>
<tr>
<td colspan=”3″ width=”66%”></td>
<td width=”33%”> </td>
</tr>
<tr>
<td colspan=”3″ width=”66%”>ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ</td>
<td width=”33%”>Ημερ.: 6 Απριλίου 2026</td>
</tr>
<tr>
<td colspan=”3″ width=”66%”>ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ</td>
<td width=”33%”> </td>
</tr>
<tr>
<td colspan=”3″ width=”66%”></td>
<td width=”33%”> </td>
</tr>
<tr>
<td colspan=”3″ width=”66%”>ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Δ/ΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΕΛΛΑΣ</td>
<td width=”33%”> </td>
</tr>
<tr>
<td colspan=”3″ width=”66%”>ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΥΔΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ</td>
<td width=”33%”><u> </u></td>
</tr>
<tr>
<td colspan=”3″ width=”66%”></td>
<td width=”33%”> </td>
</tr>
<tr>
<td width=”16%”>Πληροφορίες</td>
<td width=”3%”>:</td>
<td width=”46%”>Αργυράκης Στέφανος</td>
<td rowspan=”4″ width=”33%”> 

 

 

 

 </td>
</tr>
<tr>
<td width=”16%”>Ταχ. Δ/νση</td>
<td width=”3%”>:</td>
<td width=”46%”>Διοικητήριο, 58200 Έδεσσα</td>
</tr>
<tr>
<td width=”16%”>Τηλέφωνο</td>
<td width=”3%”>:</td>
<td width=”46%”>23813 51206</td>
</tr>
<tr>
<td width=”16%”>E-mail</td>
<td width=”3%”>:</td>
<td width=”46%”>s.argyrakis@pkm.gov.gr</td>
</tr>
</tbody>
</table>
 
<table style=”height: 153px;” width=”1014″>
<tbody>
<tr>
<td width=”56″>Θέμα:</td>
<td width=”497″>Απόψεις επί της ΕΠΜ με τίτλο «Μελέτη 3 Εκπόνηση ΕΠΜ και ΣΔ για τις περιοχές NATURA 2000 Δυτικής Μακεδονίας (μέρους: Περιφερειακές Ενότητες Κοζάνης, Καστοριάς, Φλώρινας, Γρεβενών) και Κεντρικής Μακεδονίας (μέρους: Περιφερειακές Ενότητες Πέλλας, Ημαθίας, Πιερίας)».</td>
</tr>
</tbody>
</table>
Η μελέτη ΕΠΜ 3β2 (που καλύπτει το τόξο Αριδαίας, το όρος Βόρας, το Πάικο και την ευρύτερη Αλμωπία) αποτελεί ένα σημαντικό έργο για την περιοχή. Ωστόσο, αναλύοντας την υπό το πρίσμα της Ευρωπαϊκής Νομοθεσίας (Οδηγία 92/43/ΕΟΚ) και των σύγχρονων ευρωπαϊκών προτύπων διαχείρισης, προκύπτουν αρκετά δομικά ζητήματα, κυρίως λόγω του τρόπου που αποδόθηκε ο όρος προστασία σε «οριζόντιες απαγορεύσεις».

Ακολουθεί μια κριτική σύνοψη των βασικών αδυναμιών και των σημείων όπου η μελέτη κατά τη γνώμη μας χρήζει επανεξέτασης.

1. Η Λογική του «Μουσείου» έναντι της Δέουσας Εκτίμησης

• Το πρόβλημα της ΕΠΜ: Η μελέτη συχνά υιοθετεί τη λογική του «αποκλεισμού» (fortress conservation). Καθορίζει τεράστιες Ζώνες Προστασίας της Φύσης (ΖΠΦ) επιβάλλοντας οριζόντιες απαγορεύσεις (blanket bans) σε δεκάδες δραστηριότητες, ανεξάρτητα από την κλίμακα ή τα χαρακτηριστικά τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ότι αποκλείει ήπιες μορφές οικοτουρισμού (ορειβασία, κτλ) οι οποίες αποτελούν επιτρεπτές δραστηριότητες σύμφωνα με την ισχύουσα δασική νομοθεσία.
• Το Ευρωπαϊκό Πρότυπο: Το Άρθρο 6(3) της Οδηγίας των Οικοτόπων δεν απαγορεύει a priori τις δραστηριότητες. Αντιθέτως, απαιτεί την κατά περίπτωση αξιολόγηση (Δέουσα Εκτίμηση – Appropriate Assessment). Ένα έργο πρέπει να αξιολογείται για το αν βλάπτει το συγκεκριμένο είδος για το οποίο προστατεύεται η περιοχή. Η εκ των προτέρων απαγόρευση ήπιων αναπτυξιακών έργων στερείται επιστημονικής ευελιξίας.

2. Υποτίμηση των Παραδοσιακών Χρήσεων & των Οικοσυστημικών Υπηρεσιών

• Το πρόβλημα της ΕΠΜ: Σε πολλές περιοχές του Βόρα και του Πάικου, οι αυστηροί περιορισμοί στη δασική διαχείριση και την κτηνοτροφία απειλούν να διώξουν τους εναπομείναντες παραγωγούς και αυτό συμβάλει στην ήδη αυξανόμενη εγκατάλειψη της υπαίθρου.
• Το Ευρωπαϊκό Πρότυπο: Τα Ευρωπαϊκά οικοσυστήματα είναι “ημι-φυσικά” (semi-natural). Η βιοποικιλότητά τους έχει συνδιαμορφωθεί από την ανθρώπινη παρουσία αιώνων. Αν απαγορευτεί η βόσκηση στα υποαλπικά λιβάδια της Αλμωπίας, τα λιβάδια θα δασωθούν) και τα σπάνια είδη χλωρίδας και ορνιθοπανίδας που εξαρτώνται από τα ανοιχτά τοπία θα εξαφανιστούν. Επίσης, η εφαρμογή οριζόντιων απαγορεύσεων σε μεγάλες εκτάσεις με την μελλοντική αλλαγή του τοπίου (δάσωση) δεν ευνοεί όλα τα είδη των προστατευόμενων περιοχών. Απαιτείται μια εμπεριστατωμένη μελέτη για την επίδραση στο σύνολο των ειδών αναλόγως των οικολογικών τους απαιτήσεων οι οποίες δεν ταυτίζονται πάντα.

3. Απουσία «Μικρο-ζωνοποίησης» (Micro-zoning) για τον Οικοτουρισμό

• Το πρόβλημα της ΕΠΜ: Οι ζώνες αποκλεισμού θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη το είδος και το μέγεθος κάθε δραστηριότητας, δίνοντας τη δυνατότητα χωροθέτησής της σε νησίδες ανάπτυξης (hubs) μέσα στις αυστηρές ζώνες, ώστε να χωροθετούνται καταφύγια, κέντρα πληροφόρησης και μονοπάτια, χωρίς να διαταράσσεται ο πυρήνας του βιοτόπου και οι ζώνες προστασίας της Φύσης.
•  Η ΕΠΜ εξετάζει με τον ίδιο τρόπο, τα μεγάλα τουριστικά καταλύματα με τις υποδομές οικοτουρισμού, απαγορεύοντας συχνά και τα δύο στις κρίσιμες ζώνες. Στην περίπτωση του όρους Βόρα χωροθετεί μια ζώνη πέριξ του χιονοδρομικού κέντρου χωρίς καμία εμπεριστατωμένη ανάλυση των ορίων που επιλέχθηκαν και των δυνατοτήτων αξιοποίησης.

4. Αγνοείται η Κοινωνικοοικονομική Διάσταση (Ν. 4685/2020)

• Το πρόβλημα της ΕΠΜ: Ο Ελληνικός νόμος ορίζει ρητά (Άρθρο 18) ότι οι ΕΠΜ πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την κοινωνικοοικονομική πραγματικότητα. Ωστόσο, η ΕΠΜ 3β2 διαβάζεται κυρίως ως μια αμιγώς βιολογική μελέτη, η οποία αγνοεί το γεγονός ότι περιοχές όπως η Αριδαία βασίζονται στον φυσικό τους πλούτο για να επιβιώσουν οικονομικά (π.χ. ιαματικός τουρισμός, ορειβατικός τουρισμός, τοπικά προϊόντα).
• Το Ευρωπαϊκό Πρότυπο: Η σύγχρονη τάση είναι η “Συμμετοχική Διαχείριση”. Αν η τοπική κοινωνία νιώσει ότι το Natura 2000 είναι ένα “Εχθρικό έδαφος” όπου απαγορεύεται η αξιοποίηση της ιδιοκτησίας της (όπως τα συνιδιόκτητα δάση και δασοτεμάχια), θα στραφεί εναντίον της προστασίας (π.χ. λαθροθηρία, εμπρησμοί, παράνομη υλοτομία). Η προστασία πετυχαίνει μόνο όταν η τοπική κοινωνία έχει οικονομικό όφελος από τη διατήρηση της φύσης.

Λοιπές παρατηρήσεις σε σχέση με την ΕΠΜ

• Δεν τεκμηριώνεται επαρκώς το αυξημένο μέγεθος των Ζωνών Προστασίας της Φύσης και με βάση ποια δεδομένα κρίθηκε ότι απαιτείται η οριοθέτηση τους για την προστασία ειδών. Πώς αξιολογήθηκαν τα δεδομένα που λήφθηκαν υπόψη και ποια είναι αυτά.
• Στην περίπτωση του Χιονοδρομικού Κέντρου του Καϊμακτσαλάν έχει οριοθετηθεί η Ζώνη Βιώσιμης Διαχείρισης Φυσικών Πόρων ΒΔΦΠ-01 χωρίς να υπάρχει πρόβλεψη για μια μελλοντική επέκταση της δραστηριότητας ή της εξασφάλισης επαρκούς χώρου εξυπηρέτησης του Κέντρου.
• Στην περιοχή του Λουτρακίου επίσης οριοθετήθηκε μια υπερβολικά εκτεταμένη Ζώνη Προστασίας της Φύσης ΖΠΦ-02.1 χωρίς να αιτιολογείται και να παρουσιάζονται τα δεδομένα από τα οποία προέκυψε η ανάγκη προστασίας των ειδών σε τόσο μεγάλη έκταση, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η σημαντικότατη οικονομική δραστηριότητα του ιαματικού τουρισμού.
• Οι Ζώνες Βιώσιμης Διαχείρισης Φυσικών Πόρων ΒΔΦΠ οριοθετήθηκαν κατά κύριο λόγο στις περιοχές με υφιστάμενες ανθρωπογενείς δραστηριότητες και εκμεταλλεύσεις και δεν δημιουργήθηκε μια περιμετρική ζώνη (buffer zone) εγκυμονώντας κατά θέσεις (σε άμεση επαφή με όρια οικισμών) πιθανά προβλήματα και σημαντικές δυσλειτουργίες σε ανθρωπογενείς δραστηριότητες που έως σήμερα ασκούνται, λόγω και σφαλμάτων τοπολογικής ακρίβειας.
• Οι οριοθετημένες Ζώνες Διατήρησης Οικοτόπων & Ειδών (ΖΔΟΕ) οριοθετούνται εξίσου με πολύ περιορισμένο τρόπο και κατά θέσεις στερούν το νόημα της βιώσιμης ανάπτυξης, δηλαδή της αρμονικής συνύπαρξης οικονομίας και φύσης. Ενώ κυρίως οριοθετήθηκαν στις πεδινές περιοχές εξαιρώντας χωρίς τεκμηρίωση ορεινούς οικισμούς όπως η Ζέρβη (όπου το όριο της ΖΦΠ τοποθετήθηκε σε άμεση επαφή με το όριο του οικισμού), Πρόμαχοι, Γαρέφι, Νότια, Αετοχώρι, κτλ.

Εναντίωση στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ)

Η συγκεκριμένη ΕΜΠ:

1. Θεωρεί ότι η εγκατάσταση ΑΠΕ ενισχύει παρά αμβλύνει την κλιματική κρίση (Κεφ. 5, σελ. 139).
2. Αποθεώνει τις “καθαρές” μονάδες ηλεκτροπαραγωγής από λιγνίτη της ευρύτερης περιοχής (Κεφ. 2, παρ. 2.3.1.7).
3. Ζητά να μην επιτρέπεται η αντικατάσταση ή αναβάθμιση υφιστάμενων φωτοβολταϊκών σταθμών παραγωγής ενέργειας P > 1 MW, αιολικών σταθμών και μικρών υδροηλεκτρικών έργων στα όρια της περιοχής μελέτης (Κεφ. 4, σελ. 9-10).
4. Ζητά να αποκλειστούν οριζόντια και συνολικά οι ΑΠΕ από τις περιοχές Natura2000 που πραγματεύεται.
5. Ζητά να αποκλειστούν οριζόντια και συνολικά οι ΑΠΕ από τεράστιες εκτάσεις εκτός των περιοχές Natura2000.
6. Κατά την άποψή μας θα πρέπει να οριστεί συγκεκριμένη κάλυψη έργων ΑΠΕ ανά περιοχή, λαμβάνοντας υπόψη τη φέρουσα ικανότητα τη.

Χρήση λιγνίτη

Προκαλεί ιδιαίτερα αρνητική έκπληξη ο θετικός τρόπος που αντιμετωπίζονται οι λιγνιτικοί σταθμοί παραγωγής ενέργειας και ο αρνητικός τρόπος που αντιμετωπίζονται συλλήβδην όλες οι μορφές ΑΠΕ. Παρατίθεται όλο το σχετικό χωρίο της ΕΠΜ (Κεφάλαιο 2, παρ. 2.3.1.7 Υποδομές ενέργειας:

«Τόσο μέσα στην περιοχή μελέτης (τόπους NATURA 2000), όσο και έξω από αυτήν λειτουργεί ήδη ένας σημαντικός αριθμός έργων “Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας” (ΑΠΕ). Το τελευταίο διάστημα εντείνονται οι πιέσεις για την εγκατάσταση ΑΠΕ διαφόρων μορφών στην περιοχή μελέτης και στον ευρύτερο χώρο γύρω από αυτήν. Πρόκειται για σχέδια που αφορούν κυρίως στην αδειοδότηση από την ΡΑΑΕΥ ενός ιδιαίτερα μεγάλου αριθμού νέων εγκαταστάσεων αιολικών σταθμών στις αδιατάρακτες μέχρι σήμερα κορυφογραμμές, φωτοβολταϊκών σταθμών στους κάμπους και στις ημιορεινές και ορεινές πλαγιές, καθώς και υδροηλεκτρικών σταθμών στα ποτάμια και τους χειμάρρους. Τα σχέδια αυτά, εφόσον υλοποιηθούν, θα οδηγήσουν στην κάλυψη ενός αξιοσημείωτου ποσοστού των εκτάσεων της περιοχής μελέτης, της περιοχής επιρροής της και της ευρύτερης περιοχής από τεχνητές επιφάνειες».

Είναι αδιανόητο εντός της ΕΠΜ να γίνεται θετική αναφορά στον λιγνίτη, εν έτη 2026, όταν:

• Βιώνουμε τις συνέπειες τις κλιματικής κρίσης που είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο ότι οφείλεται στην καύση ορυκτών καυσίμων και να αναφέρονται λιγνιτικές μονάδες ως «καθαρές» μονάδες παραγωγής ενέργειας.
• Η Ελληνική Κυβέρνηση έχει ξεκινήσει από το 2019 ένα πρόγραμμα απολιγνιτοποίησης της χώρας και οι μελετητές της ΕΠΜ προτείνουν τη συνέχιση λειτουργίας τους!
• Έχουν ήδη εκχερσωθεί τεράστιες εκτάσεις στα λιγνιτωρυχεία, τις οποίες αποσιωπούν οι μελετητές και ασχολούνται μόνο με τις «τεχνητές επιφάνειες» που δημιουργούν τα έργα ΑΠΕ.
• Η ελληνική Κυβέρνηση υποστηρίζει συνεχώς την ανάπτυξη των ΑΠΕ. (Πρωθυπουργός: «Έχουμε βάλει τεράστιο στοίχημα σε ότι αφορά τις ΑΠΕ. Έχουμε άφθονο ήλιο, άνεμο και νερό. Η Ελλάδα είναι πρωταγωνίστρια ήδη στις ΑΠΕ»).

Παρατηρήσεις για τα Μικρά Υδροηλεκτρικά Έργα (ΜΥΗΕ)

Στο κεφάλαιο 2.3.2 της μελέτης στο σημείο που αναφέρεται στις «Επιπτώσεις από τα Μικρά Υδροηλεκτρικά Έργα» πρέπει να επισημανθούν τα εξής:

1. α. Οι γενικές κατευθύνσεις των Ομάδων Εμπειρογνωμόνων της ΕΕ αναφέρονται στην μεγάλη εικόνα της αξιοποίησης του μικροϋδροδυναμικού κατά μέσο όρο στην ΕΕ στην οποία έχει αξιοποιηθεί περί το 80% του μικροϋδροδυναμικού για την ανάπτυξη ΜΥΗΕ. Στην χώρα μας που η αξιοποίηση του μικροϋδροδυναμικού είναι περί το 10%-12% προφανώς η εξειδίκευση των γενικών κατευθύνσεων πρέπει να έχει σαφή διαφοροποίηση καθόσον, προφανώς, δεν υφίσταται ούτε κατά διάνοια αντίστοιχος βαθμός «κορεσμού».

β. Έχουν ήδη θεσπιστεί στη χώρα (πριν από 15 χρόνια) μας σημαντικοί περιβαλλοντικοί περιορισμοί για την ίδρυση ΜΥΗΕ που αντιμετωπίζουν αυτές τις ανησυχίες παρά την ελάχιστη αξιοποίηση του εγχώριου μικροϋδροδυναμικού. Πέραν των γενικών περιβαλλοντικών περιορισμών από 05/04/2011 ισχύει η αριθμ. οικ. 196978 / ΦΕΚ 518 (05/04/11) «Συμπλήρωση και εξειδίκευση τεχνικών και λοιπών λεπτομερειών των κριτηρίων χωροθέτησης Μικρών Υδροηλεκτρικών Έργων (ΜΥΗΕ) που προβλέπονται στο Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΠΧΣΑΑ−ΑΠΕ) σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 9 του Ν. 3851/2010» που ρυθμίζει με ιδιαίτερα αυστηρό τρόπο ακριβώς τα θέματα που αναφέρονται στις εκθέσεις των εμπειρογνωμόνων της ΕΕ για τα μικρά υδροηλεκτρικά με την συσχέτιση ισχύος και μήκους εκτροπής κοίτης αποτρέποντας μεγάλα μήκη εκτροπής για μικρή ισχύ.

γ. Όσον αφορά την παρατήρηση της μελέτης ότι «Αυτή ακριβώς η κατάσταση χαρακτηρίζει την πορεία υλοποίησης των ΜΥΗΕ στην ευρύτερη περιοχή μελέτης, όπου τείνει να γίνει ανεξέλεγκτη ως προς τις σοβαρές της επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα», στην πραγματικότητα στη χωρική μας επικράτεια, Πέλλα για παράδειγμα, που λειτουργούν 19 ΜΥΗΕ (και ένα κατασκευάζεται) έχει να εκδοθεί άδεια εγκατάστασης για νέο έργο πάνω από 12 χρόνια και δεν προβλέπεται να εκδοθούν εφεξής άδειες εγκατάστασης που να προσεγγίζουν ούτε καν τα δάκτυλα του ενός χεριού. Οι αιτίες είναι ο κορεσμός του ηλεκτρικού δικτύου στην περιοχή εδώ και πολλά χρόνια και οι υφιστάμενοι περιβαλλοντικοί περιορισμοί (συμπεριλαμβανομένης της ανωτέρω Υ.Α.). Ακόμη, με τις κείμενες διατάξεις, άδειες εγκατάστασης που είχαν εκδοθεί στο παρελθόν και δεν υλοποιήθηκαν στο χρονικό διάστημα που προβλέπεται έπαυσαν αυτοδικαίως.

Επομένως, η παραπάνω παρατήρηση της μελέτης περί ανεξέλεγκτης κατάστασης δεν αφορά την περιοχή μας.

2. Αναφέρεται ότι “Βάσει του Εγγράφου καθοδήγησης σχετικά με τις απαιτήσεις για την υδροηλεκτρική ενέργεια σε σχέση με τη νομοθεσία της ΕΕ για τη φύση” (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2018), το εύρος των επιπτώσεων που μπορεί να έχει μια εγκατάσταση υδροηλεκτρικής ενέργειας στα είδη και στους τύπους οικοτόπων που προστατεύονται δυνάμει των δύο οδηγιών της ΕΕ για τη φύση, διαφέρει σε σημαντικό βαθμό από μια περιοχή σε άλλη. Εξαρτάται από τα επιμέρους χαρακτηριστικά του ποταμού, τη φυσική και οικολογική κατάστασή του – το εάν έχει ήδη υποβαθμιστεί ή είναι ακόμη στην αρχική φυσική του κατάσταση, εάν είναι μεγάλος ή μικρός, ορεινός ή πεδινός, κλπ. – καθώς και από το είδος και την κλίμακα των υδροηλεκτρικών εγκαταστάσεων και τα είδη και τους οικοτόπους για τα οποία η περιοχή έχει χαρακτηριστεί ως προστατευόμενη. Ως εκ τούτου, κάθε εγκατάσταση πρέπει να εξετάζεται κατά περίπτωση».

Πως συνάδει η παρατήρηση αυτή του εγγράφου καθοδήγησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με την προτεινόμενη στην μελέτη οριζόντια απαξίωση στην πορεία (λόγω μη εκσυγχρονισμού) των υφισταμένων ΜΥΗΕ και την αποξήλωση τους στο τέλος του κύκλου ζωής τους (που θα επιταχυνθεί αν δεν μπορούν να εκσυγχρονίζονται) και την πλήρη απαγόρευση εγκατάστασης νέων έργων;

Θα περιμέναμε στην ΕΠΜ και με δεδομένο ότι στην περιοχή μελέτης λειτουργούν ΜΥΗΕ 27 χρόνια, 25 χρόνια, 20 χρόνια, 15 χρόνια να αναφέρονται συγκεκριμένα παραδείγματα ότι στο τάδε έργο που λειτουργεί τόσα χρόνια έχει παρατηρηθεί υποβάθμιση του περιβάλλοντος και των προστατευτέων ειδών που μετρήθηκαν επιστημονικά και για αυτό προτείνονται τα ακόλουθα μέτρα για την αντιστροφή της κατάστασης που θα είναι υποχρεωμένο το ΜΥΗΕ να εφαρμόσει στην πορεία λειτουργίας του με επιπλέον περιβαλλοντικούς όρους.

Αντ’ αυτού προτείνονται ακραίες οριζόντιες απαγορεύσεις και αποξηλώσεις των υφισταμένων έργων, αδιαφορώντας για τις επιπτώσεις τέτοιων προτάσεων στους επενδυτές, εργαζόμενους, τοπική οικονομία, στην μείωση παραγωγής πράσινης ενέργειας με τα χαρακτηριστικά που παρέχουν ενέργεια τα ΜΥΗΕ (όλο το 24ωρο, σταθερότητα παραγωγής, ενίσχυση τοπικών δικτύων), στους ΟΤΑ και τους κατοίκους των περιοχών εγκατάστασης που είναι δέκτες των αντισταθμιστικών που προβλέπονται αλλά κυρίως στην άρδευση που υποβοηθείται σημαντικά από την λειτουργία των ΜΥΗΕ της περιοχής μελέτης.

Με την γνώση που έχουμε με δεδομένο ότι ζούμε στην περιοχή όλα αυτά τα χρόνια, με τις διαβεβαιώσεις τοπικών παραγόντων και με όλες τις μαρτυρίες δεν έχει παρατηρηθεί καμιά εμφανής αλλοίωση του φυσικού περιβάλλοντος σε όλες τις περιοχές που λειτουργούν επί δεκαετίες τα ΜΥΗΕ της περιοχής.

Ουδεμία όχληση ή αντίδραση εκ μέρους οποιαδήποτε φορέα τοπικού ή άλλου υπήρξε ότι κάπου δημιούργησαν πρόβλημα σε κάτι τα ΜΥΗΕ κατά την λειτουργία τους.

Αντίθετα τα ΜΥΗΕ στην περιοχή μελέτης έχουν σημαντική συνεισφορά στην άρδευση των αγροκτημάτων των περιοχών εγκατάστασης αφού λειτουργούν στην πραγματικότητα σαν έργα πολλαπλού σκοπού, ως υποδομές άρδευσης (αφού κατεβάζουν σωληνωμένο και καθαρό το νερό) καθόσον οι αρδεύσεις ξεκινούν κάτω από τα μηχανοστάσια των ΜΥΗΕ. Έτσι αποφεύγονται σημαντικά κόστη για δημόσιες υποδομές άρδευσης. Σε ορισμένες μάλιστα περιπτώσεις η άρδευση γίνεται αποκλειστικά από το νερό που διέρχεται από του αγωγούς των ΜΥΗΕ (που είναι τοποθετημένοι υπεδάφια) μετά την υδροηλεκτρική χρήση.

Ακόμη η συνεισφορά των ΜΥΗΕ στην τοπική οικονομία στην περιοχή μελέτης είναι σημαντική όχι μόνο κατά την φάση της κατασκευής αλλά και κατά την λειτουργία τους καθόσον απασχολούνται με την μια ή την άλλη μορφή φύλακες, συντηρητές, χωματουργοί, μηχανουργοί, ηλεκτρολόγοι, αυτοματιστές, περιβαλλοντολόγοι κ.α.

Στην περίπτωση οριστικής παύσης λειτουργίας θα πρέπει να γίνεται αποξήλωση εξοπλισμού και αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος, σύμφωνα με την ΑΕΠΟ.

3. Όσον αφορά την οικολογική παροχή για την διατήρηση της χλωρίδας και πανίδας στο μήκος εκτροπής κατά την λειτουργία των ΜΥΗΕ είναι γνωστό ότι έχει καθοριστεί η ποσότητα της ως ποσοστό της μέσης μηνιαίας παροχής των τριών θερινών μηνών ή της παροχής του Σεπτεμβρίου στο συγκεκριμένο υδατόρεμα.

Τα ορεινά υδατορέματα της περιοχής έχουν «συνηθίσει» στις μεγάλες μεταβολές της παροχής ανάμεσα στο χειμώνα-άνοιξη και στο καλοκαίρι-φθινόπωρο κατά την φυσική ροή των υδατορεμάτων (χωρίς έργα) , η χλωρίδα και πανίδα έχουν προσαρμοστεί σε αυτές τις συνθήκες και είναι ανθεκτικές σε μείωση των ροών (με δεδομένη την ελεύθερη και συνεχή παροχέτευση της οικολογικής παροχής).

Η ελεύθερη παροχέτευση αν πάσα στιγμή της οικολογικής παροχής ελέγχεται και από την Αποκεντρωμένη Υπηρεσία Υδάτων αλλά και από τις αρμόδιες Περιβαλλοντικές Υπηρεσίες των Περιφερειακών Ενοτήτων (κατά τη φάση αδειοδότησης αλλά και αργότερα, κατά τη διενέργεια ελέγχων, βάσει του ετήσιου προγράμματος τακτικών περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων του ΥΠΕΝ-από επισκόπηση του αρχείου που τηρείται στην υπηρεσία μας αναφορικά με τα ΜΥΗΕ, δεν διαπιστώθηκε καμία μορφή ρύπανσης ή υποβάθμισης του περιβάλλοντος ή απορρύθμισης του οικοσυστήματος), παραδίδονται συνεχώς και στοιχεία των παροχών (χρησιμοποιούμενης, οικολογικής και υπερχειλίζουσας) βοηθώντας έτσι στην δημιουργία αρχείου υδρομετρήσεων.

Επίσης, αν η αρμόδια υπηρεσία αλιείας υποδείξει, στα πλαίσια της περιβαλλοντικής μελέτης, ότι υφίσταται ιχθυοπανίδα στο ρέμα είναι γνωστό ότι στους περιβαλλοντικού όρους προβλέπεται η δημιουργία ιχθυοδιαδρόμου για την απρόσκοπτη ελεύθερη επικοινωνία της ιχθυοπανίδας. Ακόμη στις περιοχές ΝΑΤURA ζητούνται από τον ΟΦΥΠΕΚΑ ιχθυολογικές μελέτες με έρευνα πεδίου κλπ.

Σε πολλά υδατορέματα της περιοχής μελέτης στα οποία λειτουργούν ΜΥΗΕ στο παρελθόν (από το 1970 ως το 1990) κατασκευάζονταν από το Υπουργείο Γεωργίας (Δασικές Υπηρεσίες) φράγματα συγκράτησης φερτών υλών με ύψη 4 m ή και περισσότερο στα οποία, δυστυχώς, δεν προβλέπονταν ιχθυοδιάδρομος με αποτέλεσμα την αδυναμία της ελεύθερης επικοινωνίας της ιχθυπανίδας, κάτι που σίγουρα συντέλεσε στην υποβάθμιση της παρουσίας της στα συγκεκριμένα υδατορέματα.

4. Στο παρακάτω σημείο στο ίδιο κεφάλαιο που αναφέρεται «Οι υπάρχουσες υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις που βρίσκονται εντός ή πλησίον περιοχών NATURA 2000 ή έχουν αρνητικές επιπτώσεις στις περιοχές αυτές, πρέπει να συμμορφώνονται πάντοτε με τις διατάξεις του άρθρου 6, παράγραφος 2 της οδηγίας για τους οικοτόπους (92/43/ΕΚ). Στο άρθρο αυτό προβλέπεται ειδικότερα η υποχρέωση να αποτρέπεται η υποβάθμιση της ζώνης επιρροής του έργου σε σύγκριση με την κατάσταση στην οποία βρισκόταν όταν χαρακτηρίστηκε ως περιοχή του δικτύου NATURA 2000. Σε κάθε περίπτωση αυτό συνεπάγεται ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να λαμβάνουν όλα εκείνα τα ευλόγως αναμενόμενα μέτρα που απαιτούνται, προκειμένου να διασφαλίσουν την αποφυγή της υποβάθμισης των οικοτόπων ή την πρόκληση σημαντικής όχλησης των ειδών».

Προφανώς αυτό σημαίνει περιβαλλοντική παρακολούθηση και αν μετρηθεί υποβάθμιση του περιβάλλοντος και των προστατευτέων ειδών υπόδειξη επιπλέον περιβαλλοντικών όρων που πρέπει να τηρηθούν.

Σε καμιά περίπτωση, βέβαια, ακραίες προτάσεις περί απαξίωσης (μέσω του μη εκσυγχρονισμού) αδιαφορώντας για την ανεπανόρθωτη ζημία των επενδυτών (που σχεδόν στο σύνολο των έργων είναι μικρομεσαίοι επενδυτές που εδρεύουν και εργάζονται πλησίον του τόπου εγκατάστασης των ΜΥΗΕ), των εργαζομένων, των επιχειρήσεων που συντηρούν και επισκευάζουν τα έργα, των λογιστών, ασφαλιστών κλπ. που έχουν όφελος από την λειτουργία τους, των Δήμων και των κατοίκων των περιοχών εγκατάστασης που είναι δέκτες των αντισταθμιστικών που προβλέπονται νομοθετικά από την λειτουργία τους αλλά κυρίως της άρδευσης που υποβοηθείται σημαντικά από την λειτουργία των ΜΥΗΕ της περιοχής μελέτης.

Συμπεράσματα – Προτάσεις

• Θα πρέπει να επισημανθεί ότι η ΕΠΜ να εναρμονιστεί με τις κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εγκαταλείποντας τη λογική των a priori οριζόντιων απαγορεύσεων στις ήπιες δραστηριότητες (όπως ο οικοτουρισμός και οι παραδοσιακές χρήσεις), και να υιοθετήσει την αρχή της κατά περίπτωση Δέουσας Εκτίμησης, καθιστώντας τις τοπικές κοινωνίες συμμάχους και όχι αντιπάλους στην προστασία του περιβάλλοντος.
• Να υπάρξει ουσιαστική και επιστημονική τεκμηρίωση και παράθεση των δεδομένων που χρησιμοποιήθηκαν για την αξιολόγηση των Ζωνών Προστασίας της Φύσης και καθορισμού των προτεινόμενων ζωνών γενικότερα, να εναρμονιστεί απολύτως με τα Τοπικά και Γενικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΤΠΣ και ΓΠΣ) και με το ειδικό χωροταξικό πλαίσιο της κάθε Περιφέρειας για τις ΑΠΕ, κλπ.
• Προτείνεται αντί των θέσεων που περιέχονται στην μελέτη για τα υφιστάμενα ΜΥΗΕ, να προταθεί η ενίσχυση της περιβαλλοντικής παρακολούθησης τους (ακόμη και με φορέα που θα στηρίζει κατά ένα ποσοστό και τα ίδια τα έργα) και αν από την παρακολούθηση προκύψουν πραγματικά στοιχεία υποβάθμισης του περιβάλλοντος και των προστατευόμενων ειδών η υπόδειξη επιπλέον περιβαλλοντικών όρων που θα εντάσσονται στις ανανεώσεις των περιβαλλοντικών όρων των έργων και θα εφαρμόζονται από τα εν λειτουργία ΜΥΗΕ για να ελαχιστοποιούνται αυτές οι επιπτώσεις.
• Τα νέα έργα (που θα είναι ελάχιστα σε αριθμό λόγω των συνθηκών που προαναφέρθηκαν) πρέπει να εξετάζονται ξεχωριστά, στα πλαίσια της περιβαλλοντικής αδειοδότησης με βάση τις εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
• Θα πρέπει η ΕΠΜ να λάβει υπόψη τις κοινωνικοοικονομικές ιδιαιτερότητες της κάθε περιοχής, καθώς επίσης και το μοντέλο ανάπτυξής τους με γνώμονα την αειφορία και τη βιώσιμη ανάπτυξη, βάσει των διεθνών κανόνων της επιστήμης που διέπουν τις αρχές της αειφορίας.

Η επίκληση της ΕΠΜ πρέπει να διασφαλίζει τα ποιοτικά πρότυπα που αναφέρονται στην εφαρμογή της εθνικής νομοθεσίας, αφού ενσωματώθηκε πλήρως η ευρωπαϊκή περιβαλλοντική νομοθεσία στην εθνική έννομη τάξη και να διασφαλίζει της προστασία του περιβάλλοντος, με ανάπτυξη προς όφελος της οικονομίας, της κοινωνίας αλλά και του περιβάλλοντος. Ο αποκλεισμός με δήθεν πρόσχημα τη βιοποικολότητα, με αρνητικές γνωμοδοτήσεις άνευ τεκμηρίωσης θα ήταν εξαιρετικά άδικος και καταστρεπτικός για τη χώρα μας.

Τέλος, η ΕΠΜ θα πρέπει να έχει ως γνώμονα τους εθνικούς και ευρωπαϊκούς ποσοτικοποιήσιμους κλιματικούς στόχους, στο πλαίσιο της εθνικής και ευρωπαϊκής πολικής.

ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΥΔΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΠΕ ΠΕΛΛΑΣ

 

[Τμήμα Περιβάλλοντος & Υδροοικονομίας ΠΕ Πέλλας]

 
<table style=”height: 695px;” width=”1023″>
<tbody>
<tr>
<td colspan=”3″ width=”66%”></td>
<td width=”33%”> </td>
</tr>
<tr>
<td colspan=”3″ width=”66%”>ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ</td>
<td width=”33%”>Ημερ.: 6 Απριλίου 2026</td>
</tr>
<tr>
<td colspan=”3″ width=”66%”>ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ</td>
<td width=”33%”> </td>
</tr>
<tr>
<td colspan=”3″ width=”66%”></td>
<td width=”33%”> </td>
</tr>
<tr>
<td colspan=”3″ width=”66%”>ΓΕΝ. Δ/ΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ

Δ/ΝΣΗ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ & ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΕΛΛΑΣ</td>
<td width=”33%”> </td>
</tr>
<tr>
<td colspan=”3″ width=”66%”>ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΥΔΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ</td>
<td width=”33%”><u> </u></td>
</tr>
<tr>
<td colspan=”3″ width=”66%”></td>
<td width=”33%”> </td>
</tr>
<tr>
<td width=”16%”>Πληροφορίες</td>
<td width=”3%”>:</td>
<td width=”46%”>Αργυράκης Στέφανος</td>
<td rowspan=”4″ width=”33%”> 

 

 

 

 </td>
</tr>
<tr>
<td width=”16%”>Ταχ. Δ/νση</td>
<td width=”3%”>:</td>
<td width=”46%”>Διοικητήριο, 58200 Έδεσσα</td>
</tr>
<tr>
<td width=”16%”>Τηλέφωνο</td>
<td width=”3%”>:</td>
<td width=”46%”>23813 51206</td>
</tr>
<tr>
<td width=”16%”>E-mail</td>
<td width=”3%”>:</td>
<td width=”46%”>s.argyrakis@pkm.gov.gr</td>
</tr>
</tbody>
</table>
 
<table style=”height: 153px;” width=”1014″>
<tbody>
<tr>
<td width=”56″>Θέμα:</td>
<td width=”497″>Απόψεις επί της ΕΠΜ με τίτλο «Μελέτη 3 Εκπόνηση ΕΠΜ και ΣΔ για τις περιοχές NATURA 2000 Δυτικής Μακεδονίας (μέρους: Περιφερειακές Ενότητες Κοζάνης, Καστοριάς, Φλώρινας, Γρεβενών) και Κεντρικής Μακεδονίας (μέρους: Περιφερειακές Ενότητες Πέλλας, Ημαθίας, Πιερίας)».</td>
</tr>
</tbody>
</table>
Η μελέτη ΕΠΜ 3β2 (που καλύπτει το τόξο Αριδαίας, το όρος Βόρας, το Πάικο και την ευρύτερη Αλμωπία) αποτελεί ένα σημαντικό έργο για την περιοχή. Ωστόσο, αναλύοντας την υπό το πρίσμα της Ευρωπαϊκής Νομοθεσίας (Οδηγία 92/43/ΕΟΚ) και των σύγχρονων ευρωπαϊκών προτύπων διαχείρισης, προκύπτουν αρκετά δομικά ζητήματα, κυρίως λόγω του τρόπου που αποδόθηκε ο όρος προστασία σε «οριζόντιες απαγορεύσεις».

Ακολουθεί μια κριτική σύνοψη των βασικών αδυναμιών και των σημείων όπου η μελέτη κατά τη γνώμη μας χρήζει επανεξέτασης.

1. Η Λογική του «Μουσείου» έναντι της Δέουσας Εκτίμησης

• Το πρόβλημα της ΕΠΜ: Η μελέτη συχνά υιοθετεί τη λογική του «αποκλεισμού» (fortress conservation). Καθορίζει τεράστιες Ζώνες Προστασίας της Φύσης (ΖΠΦ) επιβάλλοντας οριζόντιες απαγορεύσεις (blanket bans) σε δεκάδες δραστηριότητες, ανεξάρτητα από την κλίμακα ή τα χαρακτηριστικά τους. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ότι αποκλείει ήπιες μορφές οικοτουρισμού (ορειβασία, κτλ) οι οποίες αποτελούν επιτρεπτές δραστηριότητες σύμφωνα με την ισχύουσα δασική νομοθεσία.
• Το Ευρωπαϊκό Πρότυπο: Το Άρθρο 6(3) της Οδηγίας των Οικοτόπων δεν απαγορεύει a priori τις δραστηριότητες. Αντιθέτως, απαιτεί την κατά περίπτωση αξιολόγηση (Δέουσα Εκτίμηση – Appropriate Assessment). Ένα έργο πρέπει να αξιολογείται για το αν βλάπτει το συγκεκριμένο είδος για το οποίο προστατεύεται η περιοχή. Η εκ των προτέρων απαγόρευση ήπιων αναπτυξιακών έργων στερείται επιστημονικής ευελιξίας.

2. Υποτίμηση των Παραδοσιακών Χρήσεων & των Οικοσυστημικών Υπηρεσιών

• Το πρόβλημα της ΕΠΜ: Σε πολλές περιοχές του Βόρα και του Πάικου, οι αυστηροί περιορισμοί στη δασική διαχείριση και την κτηνοτροφία απειλούν να διώξουν τους εναπομείναντες παραγωγούς και αυτό συμβάλει στην ήδη αυξανόμενη εγκατάλειψη της υπαίθρου.
• Το Ευρωπαϊκό Πρότυπο: Τα Ευρωπαϊκά οικοσυστήματα είναι “ημι-φυσικά” (semi-natural). Η βιοποικιλότητά τους έχει συνδιαμορφωθεί από την ανθρώπινη παρουσία αιώνων. Αν απαγορευτεί η βόσκηση στα υποαλπικά λιβάδια της Αλμωπίας, τα λιβάδια θα δασωθούν) και τα σπάνια είδη χλωρίδας και ορνιθοπανίδας που εξαρτώνται από τα ανοιχτά τοπία θα εξαφανιστούν. Επίσης, η εφαρμογή οριζόντιων απαγορεύσεων σε μεγάλες εκτάσεις με την μελλοντική αλλαγή του τοπίου (δάσωση) δεν ευνοεί όλα τα είδη των προστατευόμενων περιοχών. Απαιτείται μια εμπεριστατωμένη μελέτη για την επίδραση στο σύνολο των ειδών αναλόγως των οικολογικών τους απαιτήσεων οι οποίες δεν ταυτίζονται πάντα.

3. Απουσία «Μικρο-ζωνοποίησης» (Micro-zoning) για τον Οικοτουρισμό

• Το πρόβλημα της ΕΠΜ: Οι ζώνες αποκλεισμού θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη το είδος και το μέγεθος κάθε δραστηριότητας, δίνοντας τη δυνατότητα χωροθέτησής της σε νησίδες ανάπτυξης (hubs) μέσα στις αυστηρές ζώνες, ώστε να χωροθετούνται καταφύγια, κέντρα πληροφόρησης και μονοπάτια, χωρίς να διαταράσσεται ο πυρήνας του βιοτόπου και οι ζώνες προστασίας της Φύσης.
•  Η ΕΠΜ εξετάζει με τον ίδιο τρόπο, τα μεγάλα τουριστικά καταλύματα με τις υποδομές οικοτουρισμού, απαγορεύοντας συχνά και τα δύο στις κρίσιμες ζώνες. Στην περίπτωση του όρους Βόρα χωροθετεί μια ζώνη πέριξ του χιονοδρομικού κέντρου χωρίς καμία εμπεριστατωμένη ανάλυση των ορίων που επιλέχθηκαν και των δυνατοτήτων αξιοποίησης.

4. Αγνοείται η Κοινωνικοοικονομική Διάσταση (Ν. 4685/2020)

• Το πρόβλημα της ΕΠΜ: Ο Ελληνικός νόμος ορίζει ρητά (Άρθρο 18) ότι οι ΕΠΜ πρέπει να λαμβάνουν υπόψη την κοινωνικοοικονομική πραγματικότητα. Ωστόσο, η ΕΠΜ 3β2 διαβάζεται κυρίως ως μια αμιγώς βιολογική μελέτη, η οποία αγνοεί το γεγονός ότι περιοχές όπως η Αριδαία βασίζονται στον φυσικό τους πλούτο για να επιβιώσουν οικονομικά (π.χ. ιαματικός τουρισμός, ορειβατικός τουρισμός, τοπικά προϊόντα).
• Το Ευρωπαϊκό Πρότυπο: Η σύγχρονη τάση είναι η “Συμμετοχική Διαχείριση”. Αν η τοπική κοινωνία νιώσει ότι το Natura 2000 είναι ένα “Εχθρικό έδαφος” όπου απαγορεύεται η αξιοποίηση της ιδιοκτησίας της (όπως τα συνιδιόκτητα δάση και δασοτεμάχια), θα στραφεί εναντίον της προστασίας (π.χ. λαθροθηρία, εμπρησμοί, παράνομη υλοτομία). Η προστασία πετυχαίνει μόνο όταν η τοπική κοινωνία έχει οικονομικό όφελος από τη διατήρηση της φύσης.

Λοιπές παρατηρήσεις σε σχέση με την ΕΠΜ

• Δεν τεκμηριώνεται επαρκώς το αυξημένο μέγεθος των Ζωνών Προστασίας της Φύσης και με βάση ποια δεδομένα κρίθηκε ότι απαιτείται η οριοθέτηση τους για την προστασία ειδών. Πώς αξιολογήθηκαν τα δεδομένα που λήφθηκαν υπόψη και ποια είναι αυτά.
• Στην περίπτωση του Χιονοδρομικού Κέντρου του Καϊμακτσαλάν έχει οριοθετηθεί η Ζώνη Βιώσιμης Διαχείρισης Φυσικών Πόρων ΒΔΦΠ-01 χωρίς να υπάρχει πρόβλεψη για μια μελλοντική επέκταση της δραστηριότητας ή της εξασφάλισης επαρκούς χώρου εξυπηρέτησης του Κέντρου.
• Στην περιοχή του Λουτρακίου επίσης οριοθετήθηκε μια υπερβολικά εκτεταμένη Ζώνη Προστασίας της Φύσης ΖΠΦ-02.1 χωρίς να αιτιολογείται και να παρουσιάζονται τα δεδομένα από τα οποία προέκυψε η ανάγκη προστασίας των ειδών σε τόσο μεγάλη έκταση, χωρίς να λαμβάνεται υπόψη η σημαντικότατη οικονομική δραστηριότητα του ιαματικού τουρισμού.
• Οι Ζώνες Βιώσιμης Διαχείρισης Φυσικών Πόρων ΒΔΦΠ οριοθετήθηκαν κατά κύριο λόγο στις περιοχές με υφιστάμενες ανθρωπογενείς δραστηριότητες και εκμεταλλεύσεις και δεν δημιουργήθηκε μια περιμετρική ζώνη (buffer zone) εγκυμονώντας κατά θέσεις (σε άμεση επαφή με όρια οικισμών) πιθανά προβλήματα και σημαντικές δυσλειτουργίες σε ανθρωπογενείς δραστηριότητες που έως σήμερα ασκούνται, λόγω και σφαλμάτων τοπολογικής ακρίβειας.
• Οι οριοθετημένες Ζώνες Διατήρησης Οικοτόπων & Ειδών (ΖΔΟΕ) οριοθετούνται εξίσου με πολύ περιορισμένο τρόπο και κατά θέσεις στερούν το νόημα της βιώσιμης ανάπτυξης, δηλαδή της αρμονικής συνύπαρξης οικονομίας και φύσης. Ενώ κυρίως οριοθετήθηκαν στις πεδινές περιοχές εξαιρώντας χωρίς τεκμηρίωση ορεινούς οικισμούς όπως η Ζέρβη (όπου το όριο της ΖΦΠ τοποθετήθηκε σε άμεση επαφή με το όριο του οικισμού), Πρόμαχοι, Γαρέφι, Νότια, Αετοχώρι, κτλ.

Εναντίωση στις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ)

Η συγκεκριμένη ΕΜΠ:

1. Θεωρεί ότι η εγκατάσταση ΑΠΕ ενισχύει παρά αμβλύνει την κλιματική κρίση (Κεφ. 5, σελ. 139).
2. Αποθεώνει τις “καθαρές” μονάδες ηλεκτροπαραγωγής από λιγνίτη της ευρύτερης περιοχής (Κεφ. 2, παρ. 2.3.1.7).
3. Ζητά να μην επιτρέπεται η αντικατάσταση ή αναβάθμιση υφιστάμενων φωτοβολταϊκών σταθμών παραγωγής ενέργειας P > 1 MW, αιολικών σταθμών και μικρών υδροηλεκτρικών έργων στα όρια της περιοχής μελέτης (Κεφ. 4, σελ. 9-10).
4. Ζητά να αποκλειστούν οριζόντια και συνολικά οι ΑΠΕ από τις περιοχές Natura2000 που πραγματεύεται.
5. Ζητά να αποκλειστούν οριζόντια και συνολικά οι ΑΠΕ από τεράστιες εκτάσεις εκτός των περιοχές Natura2000.
6. Κατά την άποψή μας θα πρέπει να οριστεί συγκεκριμένη κάλυψη έργων ΑΠΕ ανά περιοχή, λαμβάνοντας υπόψη τη φέρουσα ικανότητα τη.

Χρήση λιγνίτη

Προκαλεί ιδιαίτερα αρνητική έκπληξη ο θετικός τρόπος που αντιμετωπίζονται οι λιγνιτικοί σταθμοί παραγωγής ενέργειας και ο αρνητικός τρόπος που αντιμετωπίζονται συλλήβδην όλες οι μορφές ΑΠΕ. Παρατίθεται όλο το σχετικό χωρίο της ΕΠΜ (Κεφάλαιο 2, παρ. 2.3.1.7 Υποδομές ενέργειας:

«Τόσο μέσα στην περιοχή μελέτης (τόπους NATURA 2000), όσο και έξω από αυτήν λειτουργεί ήδη ένας σημαντικός αριθμός έργων “Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας” (ΑΠΕ). Το τελευταίο διάστημα εντείνονται οι πιέσεις για την εγκατάσταση ΑΠΕ διαφόρων μορφών στην περιοχή μελέτης και στον ευρύτερο χώρο γύρω από αυτήν. Πρόκειται για σχέδια που αφορούν κυρίως στην αδειοδότηση από την ΡΑΑΕΥ ενός ιδιαίτερα μεγάλου αριθμού νέων εγκαταστάσεων αιολικών σταθμών στις αδιατάρακτες μέχρι σήμερα κορυφογραμμές, φωτοβολταϊκών σταθμών στους κάμπους και στις ημιορεινές και ορεινές πλαγιές, καθώς και υδροηλεκτρικών σταθμών στα ποτάμια και τους χειμάρρους. Τα σχέδια αυτά, εφόσον υλοποιηθούν, θα οδηγήσουν στην κάλυψη ενός αξιοσημείωτου ποσοστού των εκτάσεων της περιοχής μελέτης, της περιοχής επιρροής της και της ευρύτερης περιοχής από τεχνητές επιφάνειες».

Είναι αδιανόητο εντός της ΕΠΜ να γίνεται θετική αναφορά στον λιγνίτη, εν έτη 2026, όταν:

• Βιώνουμε τις συνέπειες τις κλιματικής κρίσης που είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο ότι οφείλεται στην καύση ορυκτών καυσίμων και να αναφέρονται λιγνιτικές μονάδες ως «καθαρές» μονάδες παραγωγής ενέργειας.
• Η Ελληνική Κυβέρνηση έχει ξεκινήσει από το 2019 ένα πρόγραμμα απολιγνιτοποίησης της χώρας και οι μελετητές της ΕΠΜ προτείνουν τη συνέχιση λειτουργίας τους!
• Έχουν ήδη εκχερσωθεί τεράστιες εκτάσεις στα λιγνιτωρυχεία, τις οποίες αποσιωπούν οι μελετητές και ασχολούνται μόνο με τις «τεχνητές επιφάνειες» που δημιουργούν τα έργα ΑΠΕ.
• Η ελληνική Κυβέρνηση υποστηρίζει συνεχώς την ανάπτυξη των ΑΠΕ. (Πρωθυπουργός: «Έχουμε βάλει τεράστιο στοίχημα σε ότι αφορά τις ΑΠΕ. Έχουμε άφθονο ήλιο, άνεμο και νερό. Η Ελλάδα είναι πρωταγωνίστρια ήδη στις ΑΠΕ»).

Παρατηρήσεις για τα Μικρά Υδροηλεκτρικά Έργα (ΜΥΗΕ)

Στο κεφάλαιο 2.3.2 της μελέτης στο σημείο που αναφέρεται στις «Επιπτώσεις από τα Μικρά Υδροηλεκτρικά Έργα» πρέπει να επισημανθούν τα εξής:

1. α. Οι γενικές κατευθύνσεις των Ομάδων Εμπειρογνωμόνων της ΕΕ αναφέρονται στην μεγάλη εικόνα της αξιοποίησης του μικροϋδροδυναμικού κατά μέσο όρο στην ΕΕ στην οποία έχει αξιοποιηθεί περί το 80% του μικροϋδροδυναμικού για την ανάπτυξη ΜΥΗΕ. Στην χώρα μας που η αξιοποίηση του μικροϋδροδυναμικού είναι περί το 10%-12% προφανώς η εξειδίκευση των γενικών κατευθύνσεων πρέπει να έχει σαφή διαφοροποίηση καθόσον, προφανώς, δεν υφίσταται ούτε κατά διάνοια αντίστοιχος βαθμός «κορεσμού».

β. Έχουν ήδη θεσπιστεί στη χώρα (πριν από 15 χρόνια) μας σημαντικοί περιβαλλοντικοί περιορισμοί για την ίδρυση ΜΥΗΕ που αντιμετωπίζουν αυτές τις ανησυχίες παρά την ελάχιστη αξιοποίηση του εγχώριου μικροϋδροδυναμικού. Πέραν των γενικών περιβαλλοντικών περιορισμών από 05/04/2011 ισχύει η αριθμ. οικ. 196978 / ΦΕΚ 518 (05/04/11) «Συμπλήρωση και εξειδίκευση τεχνικών και λοιπών λεπτομερειών των κριτηρίων χωροθέτησης Μικρών Υδροηλεκτρικών Έργων (ΜΥΗΕ) που προβλέπονται στο Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΠΧΣΑΑ−ΑΠΕ) σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 9 του Ν. 3851/2010» που ρυθμίζει με ιδιαίτερα αυστηρό τρόπο ακριβώς τα θέματα που αναφέρονται στις εκθέσεις των εμπειρογνωμόνων της ΕΕ για τα μικρά υδροηλεκτρικά με την συσχέτιση ισχύος και μήκους εκτροπής κοίτης αποτρέποντας μεγάλα μήκη εκτροπής για μικρή ισχύ.

γ. Όσον αφορά την παρατήρηση της μελέτης ότι «Αυτή ακριβώς η κατάσταση χαρακτηρίζει την πορεία υλοποίησης των ΜΥΗΕ στην ευρύτερη περιοχή μελέτης, όπου τείνει να γίνει ανεξέλεγκτη ως προς τις σοβαρές της επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα», στην πραγματικότητα στη χωρική μας επικράτεια, Πέλλα για παράδειγμα, που λειτουργούν 19 ΜΥΗΕ (και ένα κατασκευάζεται) έχει να εκδοθεί άδεια εγκατάστασης για νέο έργο πάνω από 12 χρόνια και δεν προβλέπεται να εκδοθούν εφεξής άδειες εγκατάστασης που να προσεγγίζουν ούτε καν τα δάκτυλα του ενός χεριού. Οι αιτίες είναι ο κορεσμός του ηλεκτρικού δικτύου στην περιοχή εδώ και πολλά χρόνια και οι υφιστάμενοι περιβαλλοντικοί περιορισμοί (συμπεριλαμβανομένης της ανωτέρω Υ.Α.). Ακόμη, με τις κείμενες διατάξεις, άδειες εγκατάστασης που είχαν εκδοθεί στο παρελθόν και δεν υλοποιήθηκαν στο χρονικό διάστημα που προβλέπεται έπαυσαν αυτοδικαίως.

Επομένως, η παραπάνω παρατήρηση της μελέτης περί ανεξέλεγκτης κατάστασης δεν αφορά την περιοχή μας.

2. Αναφέρεται ότι “Βάσει του Εγγράφου καθοδήγησης σχετικά με τις απαιτήσεις για την υδροηλεκτρική ενέργεια σε σχέση με τη νομοθεσία της ΕΕ για τη φύση” (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2018), το εύρος των επιπτώσεων που μπορεί να έχει μια εγκατάσταση υδροηλεκτρικής ενέργειας στα είδη και στους τύπους οικοτόπων που προστατεύονται δυνάμει των δύο οδηγιών της ΕΕ για τη φύση, διαφέρει σε σημαντικό βαθμό από μια περιοχή σε άλλη. Εξαρτάται από τα επιμέρους χαρακτηριστικά του ποταμού, τη φυσική και οικολογική κατάστασή του – το εάν έχει ήδη υποβαθμιστεί ή είναι ακόμη στην αρχική φυσική του κατάσταση, εάν είναι μεγάλος ή μικρός, ορεινός ή πεδινός, κλπ. – καθώς και από το είδος και την κλίμακα των υδροηλεκτρικών εγκαταστάσεων και τα είδη και τους οικοτόπους για τα οποία η περιοχή έχει χαρακτηριστεί ως προστατευόμενη. Ως εκ τούτου, κάθε εγκατάσταση πρέπει να εξετάζεται κατά περίπτωση».

Πως συνάδει η παρατήρηση αυτή του εγγράφου καθοδήγησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με την προτεινόμενη στην μελέτη οριζόντια απαξίωση στην πορεία (λόγω μη εκσυγχρονισμού) των υφισταμένων ΜΥΗΕ και την αποξήλωση τους στο τέλος του κύκλου ζωής τους (που θα επιταχυνθεί αν δεν μπορούν να εκσυγχρονίζονται) και την πλήρη απαγόρευση εγκατάστασης νέων έργων;

Θα περιμέναμε στην ΕΠΜ και με δεδομένο ότι στην περιοχή μελέτης λειτουργούν ΜΥΗΕ 27 χρόνια, 25 χρόνια, 20 χρόνια, 15 χρόνια να αναφέρονται συγκεκριμένα παραδείγματα ότι στο τάδε έργο που λειτουργεί τόσα χρόνια έχει παρατηρηθεί υποβάθμιση του περιβάλλοντος και των προστατευτέων ειδών που μετρήθηκαν επιστημονικά και για αυτό προτείνονται τα ακόλουθα μέτρα για την αντιστροφή της κατάστασης που θα είναι υποχρεωμένο το ΜΥΗΕ να εφαρμόσει στην πορεία λειτουργίας του με επιπλέον περιβαλλοντικούς όρους.

Αντ’ αυτού προτείνονται ακραίες οριζόντιες απαγορεύσεις και αποξηλώσεις των υφισταμένων έργων, αδιαφορώντας για τις επιπτώσεις τέτοιων προτάσεων στους επενδυτές, εργαζόμενους, τοπική οικονομία, στην μείωση παραγωγής πράσινης ενέργειας με τα χαρακτηριστικά που παρέχουν ενέργεια τα ΜΥΗΕ (όλο το 24ωρο, σταθερότητα παραγωγής, ενίσχυση τοπικών δικτύων), στους ΟΤΑ και τους κατοίκους των περιοχών εγκατάστασης που είναι δέκτες των αντισταθμιστικών που προβλέπονται αλλά κυρίως στην άρδευση που υποβοηθείται σημαντικά από την λειτουργία των ΜΥΗΕ της περιοχής μελέτης.

Με την γνώση που έχουμε με δεδομένο ότι ζούμε στην περιοχή όλα αυτά τα χρόνια, με τις διαβεβαιώσεις τοπικών παραγόντων και με όλες τις μαρτυρίες δεν έχει παρατηρηθεί καμιά εμφανής αλλοίωση του φυσικού περιβάλλοντος σε όλες τις περιοχές που λειτουργούν επί δεκαετίες τα ΜΥΗΕ της περιοχής.

Ουδεμία όχληση ή αντίδραση εκ μέρους οποιαδήποτε φορέα τοπικού ή άλλου υπήρξε ότι κάπου δημιούργησαν πρόβλημα σε κάτι τα ΜΥΗΕ κατά την λειτουργία τους.

Αντίθετα τα ΜΥΗΕ στην περιοχή μελέτης έχουν σημαντική συνεισφορά στην άρδευση των αγροκτημάτων των περιοχών εγκατάστασης αφού λειτουργούν στην πραγματικότητα σαν έργα πολλαπλού σκοπού, ως υποδομές άρδευσης (αφού κατεβάζουν σωληνωμένο και καθαρό το νερό) καθόσον οι αρδεύσεις ξεκινούν κάτω από τα μηχανοστάσια των ΜΥΗΕ. Έτσι αποφεύγονται σημαντικά κόστη για δημόσιες υποδομές άρδευσης. Σε ορισμένες μάλιστα περιπτώσεις η άρδευση γίνεται αποκλειστικά από το νερό που διέρχεται από του αγωγούς των ΜΥΗΕ (που είναι τοποθετημένοι υπεδάφια) μετά την υδροηλεκτρική χρήση.

Ακόμη η συνεισφορά των ΜΥΗΕ στην τοπική οικονομία στην περιοχή μελέτης είναι σημαντική όχι μόνο κατά την φάση της κατασκευής αλλά και κατά την λειτουργία τους καθόσον απασχολούνται με την μια ή την άλλη μορφή φύλακες, συντηρητές, χωματουργοί, μηχανουργοί, ηλεκτρολόγοι, αυτοματιστές, περιβαλλοντολόγοι κ.α.

Στην περίπτωση οριστικής παύσης λειτουργίας θα πρέπει να γίνεται αποξήλωση εξοπλισμού και αποκατάσταση του φυσικού περιβάλλοντος, σύμφωνα με την ΑΕΠΟ.

3. Όσον αφορά την οικολογική παροχή για την διατήρηση της χλωρίδας και πανίδας στο μήκος εκτροπής κατά την λειτουργία των ΜΥΗΕ είναι γνωστό ότι έχει καθοριστεί η ποσότητα της ως ποσοστό της μέσης μηνιαίας παροχής των τριών θερινών μηνών ή της παροχής του Σεπτεμβρίου στο συγκεκριμένο υδατόρεμα.

Τα ορεινά υδατορέματα της περιοχής έχουν «συνηθίσει» στις μεγάλες μεταβολές της παροχής ανάμεσα στο χειμώνα-άνοιξη και στο καλοκαίρι-φθινόπωρο κατά την φυσική ροή των υδατορεμάτων (χωρίς έργα) , η χλωρίδα και πανίδα έχουν προσαρμοστεί σε αυτές τις συνθήκες και είναι ανθεκτικές σε μείωση των ροών (με δεδομένη την ελεύθερη και συνεχή παροχέτευση της οικολογικής παροχής).

Η ελεύθερη παροχέτευση αν πάσα στιγμή της οικολογικής παροχής ελέγχεται και από την Αποκεντρωμένη Υπηρεσία Υδάτων αλλά και από τις αρμόδιες Περιβαλλοντικές Υπηρεσίες των Περιφερειακών Ενοτήτων (κατά τη φάση αδειοδότησης αλλά και αργότερα, κατά τη διενέργεια ελέγχων, βάσει του ετήσιου προγράμματος τακτικών περιβαλλοντικών επιθεωρήσεων του ΥΠΕΝ-από επισκόπηση του αρχείου που τηρείται στην υπηρεσία μας αναφορικά με τα ΜΥΗΕ, δεν διαπιστώθηκε καμία μορφή ρύπανσης ή υποβάθμισης του περιβάλλοντος ή απορρύθμισης του οικοσυστήματος), παραδίδονται συνεχώς και στοιχεία των παροχών (χρησιμοποιούμενης, οικολογικής και υπερχειλίζουσας) βοηθώντας έτσι στην δημιουργία αρχείου υδρομετρήσεων.

Επίσης, αν η αρμόδια υπηρεσία αλιείας υποδείξει, στα πλαίσια της περιβαλλοντικής μελέτης, ότι υφίσταται ιχθυοπανίδα στο ρέμα είναι γνωστό ότι στους περιβαλλοντικού όρους προβλέπεται η δημιουργία ιχθυοδιαδρόμου για την απρόσκοπτη ελεύθερη επικοινωνία της ιχθυοπανίδας. Ακόμη στις περιοχές ΝΑΤURA ζητούνται από τον ΟΦΥΠΕΚΑ ιχθυολογικές μελέτες με έρευνα πεδίου κλπ.

Σε πολλά υδατορέματα της περιοχής μελέτης στα οποία λειτουργούν ΜΥΗΕ στο παρελθόν (από το 1970 ως το 1990) κατασκευάζονταν από το Υπουργείο Γεωργίας (Δασικές Υπηρεσίες) φράγματα συγκράτησης φερτών υλών με ύψη 4 m ή και περισσότερο στα οποία, δυστυχώς, δεν προβλέπονταν ιχθυοδιάδρομος με αποτέλεσμα την αδυναμία της ελεύθερης επικοινωνίας της ιχθυπανίδας, κάτι που σίγουρα συντέλεσε στην υποβάθμιση της παρουσίας της στα συγκεκριμένα υδατορέματα.

4. Στο παρακάτω σημείο στο ίδιο κεφάλαιο που αναφέρεται «Οι υπάρχουσες υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις που βρίσκονται εντός ή πλησίον περιοχών NATURA 2000 ή έχουν αρνητικές επιπτώσεις στις περιοχές αυτές, πρέπει να συμμορφώνονται πάντοτε με τις διατάξεις του άρθρου 6, παράγραφος 2 της οδηγίας για τους οικοτόπους (92/43/ΕΚ). Στο άρθρο αυτό προβλέπεται ειδικότερα η υποχρέωση να αποτρέπεται η υποβάθμιση της ζώνης επιρροής του έργου σε σύγκριση με την κατάσταση στην οποία βρισκόταν όταν χαρακτηρίστηκε ως περιοχή του δικτύου NATURA 2000. Σε κάθε περίπτωση αυτό συνεπάγεται ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να λαμβάνουν όλα εκείνα τα ευλόγως αναμενόμενα μέτρα που απαιτούνται, προκειμένου να διασφαλίσουν την αποφυγή της υποβάθμισης των οικοτόπων ή την πρόκληση σημαντικής όχλησης των ειδών».

Προφανώς αυτό σημαίνει περιβαλλοντική παρακολούθηση και αν μετρηθεί υποβάθμιση του περιβάλλοντος και των προστατευτέων ειδών υπόδειξη επιπλέον περιβαλλοντικών όρων που πρέπει να τηρηθούν.

Σε καμιά περίπτωση, βέβαια, ακραίες προτάσεις περί απαξίωσης (μέσω του μη εκσυγχρονισμού) αδιαφορώντας για την ανεπανόρθωτη ζημία των επενδυτών (που σχεδόν στο σύνολο των έργων είναι μικρομεσαίοι επενδυτές που εδρεύουν και εργάζονται πλησίον του τόπου εγκατάστασης των ΜΥΗΕ), των εργαζομένων, των επιχειρήσεων που συντηρούν και επισκευάζουν τα έργα, των λογιστών, ασφαλιστών κλπ. που έχουν όφελος από την λειτουργία τους, των Δήμων και των κατοίκων των περιοχών εγκατάστασης που είναι δέκτες των αντισταθμιστικών που προβλέπονται νομοθετικά από την λειτουργία τους αλλά κυρίως της άρδευσης που υποβοηθείται σημαντικά από την λειτουργία των ΜΥΗΕ της περιοχής μελέτης.

Συμπεράσματα – Προτάσεις

• Θα πρέπει να επισημανθεί ότι η ΕΠΜ να εναρμονιστεί με τις κατευθυντήριες γραμμές της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, εγκαταλείποντας τη λογική των a priori οριζόντιων απαγορεύσεων στις ήπιες δραστηριότητες (όπως ο οικοτουρισμός και οι παραδοσιακές χρήσεις), και να υιοθετήσει την αρχή της κατά περίπτωση Δέουσας Εκτίμησης, καθιστώντας τις τοπικές κοινωνίες συμμάχους και όχι αντιπάλους στην προστασία του περιβάλλοντος.
• Να υπάρξει ουσιαστική και επιστημονική τεκμηρίωση και παράθεση των δεδομένων που χρησιμοποιήθηκαν για την αξιολόγηση των Ζωνών Προστασίας της Φύσης και καθορισμού των προτεινόμενων ζωνών γενικότερα, να εναρμονιστεί απολύτως με τα Τοπικά και Γενικά Πολεοδομικά Σχέδια (ΤΠΣ και ΓΠΣ) και με το ειδικό χωροταξικό πλαίσιο της κάθε Περιφέρειας για τις ΑΠΕ, κλπ.
• Προτείνεται αντί των θέσεων που περιέχονται στην μελέτη για τα υφιστάμενα ΜΥΗΕ, να προταθεί η ενίσχυση της περιβαλλοντικής παρακολούθησης τους (ακόμη και με φορέα που θα στηρίζει κατά ένα ποσοστό και τα ίδια τα έργα) και αν από την παρακολούθηση προκύψουν πραγματικά στοιχεία υποβάθμισης του περιβάλλοντος και των προστατευόμενων ειδών η υπόδειξη επιπλέον περιβαλλοντικών όρων που θα εντάσσονται στις ανανεώσεις των περιβαλλοντικών όρων των έργων και θα εφαρμόζονται από τα εν λειτουργία ΜΥΗΕ για να ελαχιστοποιούνται αυτές οι επιπτώσεις.
• Τα νέα έργα (που θα είναι ελάχιστα σε αριθμό λόγω των συνθηκών που προαναφέρθηκαν) πρέπει να εξετάζονται ξεχωριστά, στα πλαίσια της περιβαλλοντικής αδειοδότησης με βάση τις εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
• Θα πρέπει η ΕΠΜ να λάβει υπόψη τις κοινωνικοοικονομικές ιδιαιτερότητες της κάθε περιοχής, καθώς επίσης και το μοντέλο ανάπτυξής τους με γνώμονα την αειφορία και τη βιώσιμη ανάπτυξη, βάσει των διεθνών κανόνων της επιστήμης που διέπουν τις αρχές της αειφορίας.

Η επίκληση της ΕΠΜ πρέπει να διασφαλίζει τα ποιοτικά πρότυπα που αναφέρονται στην εφαρμογή της εθνικής νομοθεσίας, αφού ενσωματώθηκε πλήρως η ευρωπαϊκή περιβαλλοντική νομοθεσία στην εθνική έννομη τάξη και να διασφαλίζει της προστασία του περιβάλλοντος, με ανάπτυξη προς όφελος της οικονομίας, της κοινωνίας αλλά και του περιβάλλοντος. Ο αποκλεισμός με δήθεν πρόσχημα τη βιοποικολότητα, με αρνητικές γνωμοδοτήσεις άνευ τεκμηρίωσης θα ήταν εξαιρετικά άδικος και καταστρεπτικός για τη χώρα μας.

Τέλος, η ΕΠΜ θα πρέπει να έχει ως γνώμονα τους εθνικούς και ευρωπαϊκούς ποσοτικοποιήσιμους κλιματικούς στόχους, στο πλαίσιο της εθνικής και ευρωπαϊκής πολικής.

ΤΜΗΜΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ & ΥΔΡΟΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ ΠΕ ΠΕΛΛΑΣ

[Χασιλίδης Παύλος- Δασαρχείο Εδεσσας]

 

Ανάρτηση τμημάτων από το 118161/02-04-2026 έγγραφο του Δασαρχείου Εδεσσας πρός  την ομάδα μελέτης:

<b>ΚΕΦΑΛΑΙΟ .2 Περιγραφή προστατευταίου αντικειμένου</b>
<p class=”western” align=”justify”>Σελ 216 ενότητα : Ενότητα “ Δημοτικές αγροτικές και δασικές οδοί.”</p>
<p class=”western” align=”justify”>Αντί του :</p>
<p class=”western” align=”justify”><span style=”color: #000000;”>“ <span style=”font-family: CenturyGothic, serif;”><span style=”font-size: small;”>Το δασικό οδικό δίκτυο της περιοχής μελέτης και της περιοχής άμεσης επιρροής της είναι εκτεταμένο στα ορεινά, τόσο εντός, όσο και εκτός των περιοχών NATURA 2000. Οι δρόμοι είναι όλοι χωμάτινοι και χρησιμοποιούνται από τους ξυλοκόπους για την ξύλευση των δέντρων και τη μεταφορά των καυ- σόξυλων, τους κτηνοτρόφους, τους επισκέπτες, τους κατοίκους γενικά, και τους κυνηγούς. Το κύριο πρόβλημά τους είναι η διάβρωση του οδοστρώματός τους από τα νερά της βροχής και το χιόνι, γεγονός που οφείλεται γενικά στις απότομες κλίσεις, στη μειωμένη απορροφητικότητα των </span></span></span><span style=”color: #000000;”><span style=”font-family: CenturyGothic, serif;”><span style=”font-size: small;”><span lang=”el-GR”>εδαφών και</span></span></span></span><span style=”color: #000000;”><span style=”font-family: CenturyGothic, serif;”><span style=”font-size: small;”> στην απουσία επαρκών τεχνικών έργων αποχέτευσης των νερών.”</span></span></span></p>
<p class=”western” align=”justify”>Προτείνεται:</p>
<p class=”western” align=”justify”>Το δίκτυο δασικών μεταφορικών εγκαταστάσεων της περιοχής μελέτης και της περιοχής άμεσης επιρροής της είναι εκτεταμένο σε ορεινές και ημιορεινες εκτάσεις, τόσο εντός, όσο και εκτός των περιοχών NATURA 2000. Περιλαμβάνει:</p>
<p class=”western” align=”justify”>1) Τους δασικούς δρόμους Α,Β,και Γ κατηγορίας , που χρησιμοποιούνται από Δασεργάτες, για την διαχείριση των δασών και την μεταφορά δασικών προϊόντων από τους τόπους συγκέντρωσης (κορμοπλατείες) πρός τα κέντρα εμπορίας και κατανάλωσης, από αγρότες στις περιοχές όπου αγροτικά καλλιεργούμενες εκτάσεις βρίσκονται εντός διαχειριζόμενων δασών, τους κτηνοτρόφους, τους κυνηγούς, και γενικά τους κατοίκους και τους επισκέπτες της περιοχής.</p>
<p class=”western” align=”justify”>2) Τους τρακτεροδρόμους ,(μεταφορά με ελκυστήρες), και τα μονοπάτια, (σύρτες-,μουλαρόστρατες για την μεταφορά με ζώα φόρτου), που υποστηρίζουν την αποδάσωση δασικών προϊόντων από τα υλοτόμια πρός τους χώρους συγκέντρωσης. Πρόκειται για εγκαταστάσεις προσωρινής ή περιοδικής χρήσης.</p>
<p class=”western” align=”justify”>3) Τις αντιπυρικές λωρίδες που υποστηρίζουν αποκλειστικά σκοπούς προστασίας από δασικές πυρκαγιές.</p>
<p class=”western” align=”justify”>Περαιτέρω το δίκτυο μεταφορικών εγκαταστάσεων υποστηρίζει την επισκόπηση, διαχείριση και προστασία του συνόλου της περιοχής μελέτης από την Δασική Υπηρεσία.</p>
<p class=”western” align=”justify”>Οι εγκαταστάσεις αυτές είναι ειδικού σκοπού, δεν φέρουν σταθεροποιημένα καταστρώματα κυκλοφορίας (άσφαλτος, σκυρόδεμα) αλλά καταστρώματα από τοπικά διαθέσιμα εδαφικά υλικά. Το είδος της κατασκευής είναι προτιμητέο για οικονομικούς και περιβαλλοντικούς λόγους σε σχέση με το κυκλοφοριακό φορτίο και τις ταχύτητες κίνησης, με μοναδικό μειονέκτημα την ευπάθεια σε φαινόμενα διάβρωσης του καταστρώματος που παρατηρείται εφόσον: α) Υπάρχουν σημαντικές αποκλίσεις κατά την κατασκευή από τις προδιαγραφές της δασικής Οδοποιίας. β) Υπάρχουν σημαντικές αποκλίσεις κατά την χρήση από τους προβλεπόμενους, με βάση πάντα τις αρχές της δασικής οδοποιίας, σκοπούς. (Π.χ. χρησιμοποιούνται από βαρέα οχήματα κατά τους χειμερινούς μήνες, χρησιμοποιούνται μόνιμα αντί για προσωρινά, οι κυκλοφοριακοί φόρτοι ξεπερνούν τους προβλεπόμενους κλπ). γ) Δεν έχουν κατασκευαστεί, συνήθως για οικονομικούς λόγους, τα απαραίτητα, (και σε πολλές περιπτώσεις προβλεπόμενα απο τις ίδιες τις αρχικές μελέτες κατασκευής) έργα παροχέτευσης των υδάτων. δ) Δεν συντηρούνται τακτικά (ανά πενταετία και με βάση σχέδιο διαχείρισης-συντήρησης δικτύου).</p>
<p class=”western” align=”justify”>Κατά συνέπεια τα κυριότερα προβλήματα των δασικών δρόμων της περιοχής μελέτης κατά σειρά είναι:</p>
<p class=”western” align=”justify”>1) Η έλλειψη νομικού πλαισίου για την διαχείριση της κυκλοφορίας καθ όλη την διάρκεια της ζωής (λειτουργίας) των έργων.</p>
<p class=”western” align=”justify”>2) Η μακροχρόνια υποχρηματοδότηση της συντήρησης και βελτίωσης τους με τις κατάλληλες κατά θέσεις επεμβάσεις (ιδίως τεχνικά έργα για την παροχέτευση των υδάτων).</p>
<p class=”western” align=”justify”>Η αδυναμία αντιμετώπισης των προβλημάτων αυτών έχει σαν αποτελέσματα:</p>
<p class=”western” align=”justify”>1) Την πρόκληση ζημιών στο δίκτυο που καθιστούν δυσχερή η αδύνατη την κυκλοφορία οχημάτων και συνεπώς την εξυπηρέτηση των σκοπών της κατασκευής, ενώ για την αναγκαία αποκατάσταση τους επιβαρύνεται το δημόσιο με σημαντικές δαπάνες.</p>
<p class=”western” align=”justify”>2) Την πρόκληση περιβαλλοντικών ζημιών καθώς τμήματα ή θέσεις του δικτύου μπορεί περιοδικά να λειτουργούν ώς θέσεις παραγωγής φερτών υλικών ή αλλαγής της δίαιτας των υδάτων μεταξύ μικρολεκανών απορροής.</p>
<p class=”western” align=”justify”>Σελ 410 κεφ. “Επιπτώσεις σχεδίων ανάπτυξης” , ενότητα “Αιολικά και επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα”</p>
<p class=”western”>“<span style=”color: #000000;”><span style=”font-family: CenturyGothic, serif;”><span style=”font-size: small;”>Η επέκταση του οδικού δικτύου σε φυσικά οικοσυστήματα είναι το έναυσμα για την αλλαγή της</span></span></span></p>
<p class=”western”><span style=”font-family: CenturyGothic, serif;”><span style=”font-size: small;”>χρήσης γης, αιτία που επιφέρει απώλεια της βιοποικιλότητας παγκοσμίως, ενώ οι δρόμοι σχετί-</span></span></p>
<p class=”western”><span style=”font-family: CenturyGothic, serif;”><span style=”font-size: small;”>ζονται άμεσα και με τις πέντε καίριες αιτίες απώλειας της βιοποικιλότητας.</span></span></p>
<p class=”western” align=”justify”><span style=”color: #000000;”><span style=”font-family: CenturyGothic, serif;”><span style=”font-size: small;”>Το πρόβλημα κατακερματισμού των φυσικών οικοσυστημάτων της Ελλάδας από το οδικό δίκτυο είναι επίσης σοβαρό: Η πιθανότητα να βρισκόμαστε σε ένα χερσαίο τμήμα γης (έκτασης άνω του 1 km</span></span></span><span style=”color: #000000;”><span style=”font-family: CenturyGothic, serif;”><span style=”font-size: xx-small;”>2</span></span></span><span style=”color: #000000;”><span style=”font-family: CenturyGothic, serif;”><span style=”font-size: small;”>) που να βρίσκεται πάνω από 1 km από τον πλησιέστερο δρόμο είναι μικρότερη του 5%, ενώ έχουν απομείνει λιγότερες από 1.115 Περιοχές Άνευ δρόμων (ΠΑΔ) στη χώρα και μόνο 6 εκτεταμένες ΠΑΔ έκτασης άνω των 50 km</span></span></span><span style=”color: #000000;”><span style=”font-family: CenturyGothic, serif;”><span style=”font-size: xx-small;”>2</span></span></span><span style=”color: #000000;”><span style=”font-family: CenturyGothic, serif;”><span style=”font-size: small;”>.”</span></span></span></p>
<p class=”western” align=”justify”>Μπορεί να προστεθεί εν συνεχεία : Στην περιοχή του όρους Πάικου υφίσταται εκτεταμένη Π.Α.Δ. έκτασης της τάξης <span lang=”el-GR”>μεγέθους </span>των 25 τ.χιλ. (2.500 <span lang=”en-US”>ha) </span><span lang=”el-GR”>εντός των ορίων της περιοχής μελέτης </span>και για την προστασία των ενδιαιτημάτων της περιοχής και την αποτροπή περαιτέρω υποβάθμισης της.</p>
<p class=”western” align=”justify”>Σελ 442. Ενότητα “Συντήρηση δασικού και αγροτικού οδικού δικτύου”</p>
<p class=”western” align=”justify”>“ <span style=”color: #000000;”><span style=”font-family: CenturyGothic, serif;”><span style=”font-size: small;”>Τα νερά της βροχής παγιδεύονται στο κατάστρωμα, διαβρώνοντάς το και δημιουργώντας ρυάκια στην επιφάνειά του. “</span></span></span></p>
<p class=”western” align=”justify”>Προτείνεται να αντικατασταθεί ως : Η έλλειψη πρόνοιας για την παροχέτευση των υδάτων τόσο των νερών της βροχής όσο και των μικρών υδατορεμμάτων που τέμνει η χάραξη της οδού, οδηγεί σε συγκέντρωση όγκων και επιτάχυνση των ροών <span lang=”el-GR”>επί του καταστρώματος των δρόμων </span>με τελικό αποτελέσμα την ανεξέλεγκτη παροχέτευση τους και την πρόκληση αφενός ζημιών στα οδοστρώματα, και αφετέρου την δημιουργία εστιών παραγωγής φερτών υλικών και την αλλαγή της δίαιτας των ρεόντων υδάτων μεταξύ των μικρολεκανών απορροής που διασχίζει το οδικό δίκτυο.</p>

[Κατσαρέας Νικολαος]

Απόλυτα σύμφωνος με τις Αποφάσεις της Κυνηγετικής ΟμοσπονδίαςΜακεδονιαςθρακης <!–more–>

[ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΥΧΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΑΛΜΩΠΙΑΣ]

ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΔΙΠΛΩΜΑΤΟΥΧΩΝ ΜΗΧΑΝΙΚΩΝ ΑΛΜΩΠΙΑΣ

syl.mix.almwpias@gmail.com
Αριδαία 03/04/2026

Αξιότιμοι/ες,

Ο Σύλλογος Μηχανικών Αλμωπίας, στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης για την εκπόνηση της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης (ΕΠΜ) που αφορά τις περιοχές Natura του ορεινού τόξου Αριδαίας και του Βερμίου, καταθέτει τις ακόλουθες προτάσεις και παρατηρήσεις, με γνώμονα τη βιώσιμη ανάπτυξη της περιοχής και την ουσιαστική προστασία του φυσικού περιβάλλοντος.

1. Χωροταξικός σχεδιασμός και ζωνοποίηση

• Κρίνεται απαραίτητη η σαφής, επιστημονικά τεκμηριωμένη οριοθέτηση των ζωνών προστασίας (απόλυτης προστασίας, διαχείρισης οικοτόπων και ήπιας ανάπτυξης).
• Προτείνεται η εναρμόνιση της ΕΠΜ με τα υφιστάμενα και υπό εκπόνηση Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια.

Οι αντίστοιχες προτάσεις του Συλλόγου Μηχανικών στα πλαίσια της διαβούλευσης του Τ.Π.Σ. Αλμωπίας είναι οι εξής:

Καθορισμός ζωνών ειδικών χρήσεων σε περιοχές όπου αναπτύσσονται θερμαλιστικές, αγροτουριστικές ή βιοτεχνικές δραστηριότητες.

<u>Προτεινόμενες Χρήσεις στα Υφιστάμενα Επαρχιακά Δίκτυα Δήμου Αλμωπίας</u>

1. Αριδαία – Υδραία – Ξιφιανή/Άλωρο – Άψαλος

(Σε όλο το μήκος του επαρχιακού Δικτύου , 5i – Περιοχή Γεωργικής Γης με δυνατότητα χωροθέτησης εγκαταστάσεων βιομηχανίας – βιοτεχνίας χαμηλής όχλησης – ΠΟΑΠΔ δευτερογενούς τομέα – εγκαταστάσεις τριτογενούς τομέα)

ή

(Οργανωμένοι Υποδοχείς Παραγωγικών Δραστηριοτήτων ΒΙ.ΠΑ. – ΒΙΟ.ΠΑ.)

2. Άψαλος – Πολυκάρπη – Μεγαπλάτανος – Όρμα – Λουτράκι – Πιπεριά – Αριδαία

(Σε όλο το μήκος του επαρχιακού Δικτύου ,  4 – Περιοχή Γεωργικής Γης με δυνατότητα χωροθέτησης τουριστικών εγκαταστάσεων) σε ζώνη 300μ. εκατέρωθεν των οδικών αξόνων

3. Αρίδαια – Τσάκοι – Πολυκάρπη

(Σε όλο το μήκος του επαρχιακού Δικτύου , 5i – Περιοχή Γεωργικής Γης με δυνατότητα χωροθέτησης εγκαταστάσεων βιομηχανίας – βιοτεχνίας χαμηλής όχλησης – ΠΟΑΠΔ δευτερογενούς τομέα – εγκαταστάσεις τριτογενούς τομέα)

4. Αριδαία – Εξαπλάτανος – Μηλιά – Κωνσταντία – Ίδα – Νερόμυλοι – Πρόδρομος – Φούστανη – Αετοχώρι – Νότια – Περίκλεια – Αρχάγγελος

(Στο κομμάτι Αριδαία – Εξαπλάτανος – Μηλιά – Κωνσταντία – Ίδα – Νερόμυλοι – Πρόδρομος – Φούστανη – 5i – Περιοχή Γεωργικής Γης με δυνατότητα χωροθέτησης εγκαταστάσεων βιομηχανίας – βιοτεχνίας χαμηλής όχλησης -συνεργείων– ΠΟΑΠΔ δευτερογενούς τομέα – εγκαταστάσεις τριτογενούς τομέα)

(Στο κομμάτι Φούστανη – Αετοχώρι – Νότια – Περίκλεια – Αρχάγγελος – 5ii – Περιοχή Γεωργικής Γης με δυνατότητα χωροθέτησης εγκαταστάσεων βιομηχανίας – βιοτεχνίας επεξεργασίας ξύλου μέσης και χαμηλής όχλησης) ή

(5i – Περιοχή Γεωργικής Γης με δυνατότητα χωροθέτησης εγκαταστάσεων βιομηχανίας – βιοτεχνίας χαμηλής όχλησης – ΠΟΑΠΔ δευτερογενούς τομέα – εγκαταστάσεις τριτογενούς τομέα)

ή

Στο κομμάτι Αριδαία – Εξαπλάτανος (Οργανωμένοι Υποδοχείς Παραγωγικών Δραστηριοτήτων ΒΙ.ΠΑ. – ΒΙΟ.ΠΑ.)

5. Αριδαία – Ριζοχώρι – Φιλώτεια – Φούστανη – Αετοχώρι – Νότια – Περίκλεια – Αρχάγγελος
6. Γαρέφι – Πρόμαχοι -Βορεινό

(5ii – Περιοχή Γεωργικής Γης με δυνατότητα χωροθέτησης εγκαταστάσεων βιομηχανίας – βιοτεχνίας επεξεργασίας ξύλου μέσης και χαμηλής όχλησης)

7. Δυνατότητα κατασκευής αγροτικών αποθηκών σε όλες τις Π.Ε.Π. και στην περιοχή Natura.
8. Δυνατότητα κατασκευής συνεργείων στην ΠΕΠ2.

 

 

 

 

 

 

 

1. Προστασία και ανάδειξη φυσικού περιβάλλοντος
2. Ενίσχυση και επέκταση των ΠΕΧ Τουρισμού & Αναψυχής Στις τέσσερις ήδη προτεινόμενες ζώνες (Λουτράκι–Πιπεριές, Λουτρά–Όρμα, Ορμα-Πολυκάρπη, Μοναστηράκι–Μεγαπλάτανος) προτείνουμε:

α) Να επιτραπεί ρητά η χωροθέτηση μικρών και μεσαίων τουριστικών μονάδων: boutique hotels,  παραδοσιακών ξενώνων,  glamping θερμαλιστικών / spa, υποδομών μονάδων αθλητικού τουρισμού & αναψυχής.

β) Να υπάρξει σαφής διαχωρισμός ανάμεσα σε “ήπια” και “μη επιτρεπτή” δόμηση, ώστε να αποφεύγονται παρερμηνείες.

γ) Να προστεθεί ζώνη κατά μήκος του δρόμου προς χιονοδρομικό.

2. Προσθήκη ειδικής ζώνης “ΠΕΧ Τουρισμού Υπαίθρου – Πάικο – Τζένα” Ο ορεινός όγκος προσφέρεται για: πεζοπορικό, φυσιολατρικό και ορειβατικό τουρισμό μονοπάτια, via ferrata, παρατήρηση φύσης μικρές υποδομές ορεινών αθλημάτων (ορεινή ποδηλασία, αναρρίχηση) Προτείνουμε να προβλεφθεί ειδική κατηγορία ΠΕΧ για τουρισμό υπαίθρου, με αυστηρά πλαίσια συμβατά με NATURA.
3. Δυνατότητα οργανωμένης ανάπτυξης στο τρίγωνο Λουτράκι–Όρμα–Μεγαπλάτανος (προσθήκη Λυκοστομου). Το σενάριο ΙΙ ήδη δίνει βάσεις, αλλά προτείνουμε: Ορισμό ενιαίας στρατηγικής ζώνης τουρισμού για το “θερμαλιστικό τρίγωνο”. Ρητή πρόβλεψη για συνδεσιμότητα με οδικούς άξονες, δημόσια πάρκινγκ και ήπια μετακίνηση. Θεσμοθέτηση κινήτρων για ενοικιαζόμενα δωμάτια, μικρές ξενοδοχειακές μονάδες και δραστηριότητες ευεξίας.
4. Ενίσχυση ΠΕΧ Λουτρών Λουτρακίου (Πόζαρ) Προτείνουμε: Πρόβλεψη για δομημένη προσβασιμότητα (πεζόδρομοι, διευρυμένα parking, shuttle bus). Δυνατότητα μικρών επεκτάσεων των λουτρικών εγκαταστάσεων με περιβαλλοντική προστασία. Ενίσχυση λειτουργιών “ιαματικού πάρκου” (θεματικά μονοπάτια, υπαίθριες πισίνες χαμηλής όχλησης).
5. Αγροτουρισμός & συνδυαστικές χρήσεις στη γεωργική γη Το Σεν.ΙΙ προβλέπει ήδη μικρές μονάδες. Ζητούμε: Ορισμό “αγροτουριστικών συγκροτημάτων” μικρής κλίμακας (5–15 δωματίων). Επιτρεπτότητα τοπικής μεταποίησης προϊόντων (κρασί, μέλι, λικέρ, τυροκομικά) ως συμπληρωματική δραστηριότητα σε αγροτουριστικές επιχειρήσεις.
6. Ενίσχυση προσβασιμότητας προς τουριστικούς πόλους Σύμφωνα με τα προτεινόμενα έργα οδοποιίας του ΤΠΣ Δήμου Αλμωπίας-Κεφάλαιο Α.10 , προτείνεται: Ταχεία υλοποίηση των περιαστικών συνδέσεων προς Λουτρά, Πάικο και Χιονοδρομικό. Δημιουργία ασφαλών διαδρομών πεζοπορίας–ποδηλάτου μεταξύ Λουτρακίου–Όρμας. Σήμανση ενιαίου τουριστικού δικτύου.
7. Ενιαία τουριστική ταυτότητα “Almopia Thermal & Mountain Region” Ζητούμε το ΤΠΣ να αναφέρει ρητά ότι το τουριστικό μοντέλο του Δήμου είναι διττό: θερμαλιστικός τουρισμός + ορεινός τουρισμός υπαίθρου.
8. Επέκταση Προμαχων.
9. Ειδική ζώνη όπως Αρχάγγελο, σε Περίκλεια και Σαρακηνούς.
10. Ειδικές ζώνες τουρισμού υπαίθρου, ημερήσιων εκδρομών, κατασκήνωσης και αναψυχής σε Βορεινό (περιοχή Μύλος), Νεοχώρι (Λιμνοδεξαμενή), Δωροθέα (Πλατανάκια), κλπ.
11. Περιφερειακος Αριδαιας από Νότια είσοδο προς Ανατολικό παραποτάμιο περιφερειακό.
12. Περιφερειακοί δρόμοι στους οικισμούς Βορεινό και Νεοχώρι λόγω του μεγάλου κυκλοφοριακού φόρτου διερχομένων βαρέων οχημάτων που μεταφέρουν ξυλεία από Πάϊκο (δάσος Αρχαγγέλου).
13. Πολεοδομικος κανόνας στα Λουτρά

Ειδικό τοπικό πολεοδομικό για τα Λουτρά ώστε να παρουν ειδικούς όρους δόμησης και όχι απλώς όρους εκτός σχεδίου . Το ειδικό πολεοδομικό για τα Λουτρα μπορεί να τρέξει και ανεξάρτητα από το ΤΠΣ.  Το τμήμα της ΠΕΠ Αii, με το στοιχείο «α» που καταλαμβάνουν τα λουτρά «Πόζαρ» στο ισχύον ΓΠΣ οριοθετείται μόνο από τη μια πλευρά του ποταμού. Θα πρέπει να επεκταθέι το στοιχείο “α” και από την άλλη πλευρά του ποταμού, εκεί που βρίσκονται το ΑΥΡΑ, το νέο μουσείο, το παρεκκλίσι, ο χώρος του ΦΕΣΤΙΒΑΛ.

 

13. Επανατοποθετηση βιολογικού των Λουτρών
14. Χαρακτηρισμό θέσεων βιολογικών καθαρισμων σε οικισμους.
15. Αναβιωσεις οικισμών
16. προστατευομενες περιοχές

 

Θεσμοθέτηση ζωνών προστασίας του Λουτρακίου, του όρους Πάικο και Βόρα.

Προώθηση πράσινων υποδομών:

Δίκτυα μονοπατιών,

Οικοτουριστικές διαδρομές,

Προστασία υδάτινων πόρων και ρεμάτων.

Καθορισμός μέτρων για την αντιμετώπιση του κινδύνου πλημμυρών, κατολισθήσεων και δασικών πυρκαγιών.

 

• Η πρόβλεψη μεταβατικών ζωνών (buffer zones) θα συμβάλει στη μείωση συγκρούσεων μεταξύ χρήσεων γης.

2. Υποδομές και τεχνικά έργα

• Απαιτείται σαφής καθορισμός όρων και προϋποθέσεων για έργα όπως αγροτική οδοποιία, μικρές υδραυλικές παρεμβάσεις και αντιπλημμυρικά έργα.
• Προτείνεται η απλοποίηση και επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης για έργα χαμηλής περιβαλλοντικής όχλησης.
• Να θεσπιστούν πρότυπες τεχνικές προδιαγραφές για παρεμβάσεις εντός περιοχών Natura.

Αναφορικά με το οδικό δίκτυο και τις περιοχές Natura, τονίζουμε την πρωτεύουσα σημασία για την τοπική ανάπτυξη της σύνδεσης της Αλμωπίας με το Χιονοδρομικό του Καϊμακτσαλάν και την έξοδο προς το Βορά.

 

3. Αγροτική και κτηνοτροφική δραστηριότητα

• Η διατήρηση των παραδοσιακών μορφών χρήσης γης (εκτατική κτηνοτροφία, μικρής κλίμακας γεωργία) είναι κρίσιμη για την οικολογική ισορροπία.
• Να προβλεφθούν κίνητρα για βιολογικές καλλιέργειες και αγροπεριβαλλοντικά μέτρα.
• Να διασφαλιστεί η απρόσκοπτη πρόσβαση σε αγροτεμάχια και βοσκοτόπους.

4. Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ)

• Προτείνεται ο καθορισμός ζωνών αποκλεισμού εγκατάστασης ανεμογεννητριών σε περιοχές υψηλής οικολογικής αξίας.
• Να ενισχυθεί η ανάπτυξη μικρής κλίμακας ΑΠΕ, ιδίως σε ήδη επιβαρυμένες ή δομημένες εκτάσεις.
• Να καθιερωθεί υποχρεωτική σωρευτική αξιολόγηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων.

5. Τουρισμός και ήπια ανάπτυξη

• Η ανάπτυξη εναλλακτικών μορφών τουρισμού (ορειβατικός, φυσιολατρικός, ιαματικός) μπορεί να ενισχύσει την τοπική οικονομία.
• Προτείνεται η δημιουργία οργανωμένων και πιστοποιημένων διαδρομών χαμηλού περιβαλλοντικού αποτυπώματος.
• Να ενισχυθεί η σύνδεση του τουρισμού με τα τοπικά προϊόντα και τις μικρές επιχειρήσεις.

6. Περιβαλλοντική προστασία και διαχείριση

• Απαραίτητη η συνεχής παρακολούθηση της κατάστασης των ειδών και οικοτόπων.
• Να ενισχυθούν δράσεις πρόληψης δασικών πυρκαγιών και βιώσιμης διαχείρισης δασών.
• Να εντατικοποιηθούν οι έλεγχοι για την αποτροπή παράνομων δραστηριοτήτων.

7. Διακυβέρνηση και συμμετοχή

• Κρίνεται αναγκαία η ενεργός συμμετοχή των τοπικών φορέων και της κοινωνίας των πολιτών.
• Προτείνεται η σύσταση τοπικών επιτροπών παρακολούθησης.

Να διασφαλιστεί η διαφάνεια στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.

8. Ψηφιακά εργαλεία και δεδομένα

• Ανάπτυξη γεωχωρικών συστημάτων (GIS) προσβάσιμων σε μηχανικούς και πολίτες.
• Ψηφιοποίηση των διαδικασιών περιβαλλοντικής αδειοδότησης.
• Ελεύθερη πρόσβαση σε περιβαλλοντικά δεδομένα.

9. Εκπαίδευση και ενημέρωση

• Διοργάνωση προγραμμάτων ενημέρωσης για κατοίκους και επαγγελματίες.
• Εκπαίδευση μηχανικών σε θέματα διαχείρισης προστατευόμενων περιοχών.
• Συνεργασία με ακαδημαϊκά και ερευνητικά ιδρύματα.

10. Οικονομικά εργαλεία και χρηματοδότηση

• Αξιοποίηση ευρωπαϊκών και εθνικών χρηματοδοτικών εργαλείων.
• Πρόβλεψη αντισταθμιστικών οφελών για τις τοπικές κοινωνίες.
• Ενίσχυση μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται στην περιοχή.

Συμπερασματικά

Η Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη οφείλει να διαμορφώσει ένα σαφές, λειτουργικό και ρεαλιστικό πλαίσιο, το οποίο θα εξασφαλίζει την προστασία των οικοσυστημάτων, χωρίς να αναστέλλει την αναπτυξιακή προοπτική της περιοχής. Η ισορροπία μεταξύ περιβαλλοντικής διατήρησης και τοπικής ανάπτυξης αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη βιωσιμότητα των περιοχών Natura.

 

Με εκτίμηση,
Για το Διοικητικό Συμβούλιο
του Συλλόγου Διπλωματούχων Μηχανικών Αλμωπίας

 

Ο Πρόεδρος

Σταύρος Κοφτερός – Αρχιτέκτων

[ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΜΙΚΡΩΝ ΥΔΡΟΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ]

Σχόλια επί της ΕΠΜ με τίτλο “Μελέτη 3 Εκπόνηση ΕΠΜ και ΣΔ για τις περιοχές NATURA 2000 Δυτικής Μακεδονίας (μέρους: Περιφερειακές Ενότητες Κοζάνης, Καστοριάς, Φλώρινας, Γρεβενών) και Κεντρικής Μακεδονίας (μέρους: Περιφερειακές Ενότητες Πέλλας, Ημαθίας, Πιερίας)” .

Είναι πράγματι αξιοσημείωτο και το συναντάμε για πρώτη φορά σε τέτοιο βαθμό το γεγονός, πως μια ΕΠΜ, που είναι εξόχως σημαντική για την προστασία του περιβάλλοντος της περιοχής για την ρύθμιση των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων στις περιοχές ΝΑTURA που εξετάζει, μπορεί να μετατραπεί σε ένα δογματικό κείμενο που χαρακτηρίζεται από προσωπικές-ακραίες- απόψεις και θεωρίες των υπευθύνων σύνταξής τους, το οποίο αποδομεί πλήρως την παγκοσμίως αποδεκτή αποδοχή ότι οι ΑΠΕ είναι η μόνη λύση για την κλιματική κρίση που βιώνει ο πλανήτης, κάνοντας κυριολεκτικά το άσπρο μαύρο και παρουσιάζοντας την «λύση» ως «πρόβλημα».

Προκαλείται δε οδυνηρή έκπληξη και απορία, να γίνεται ανάλωση δημόσιων πόρων για την παραγωγή της συγκεκριμένης ΕΠΜ που στρέφεται κατά των ΑΠΕ, από το Υπουργείο που είναι υπεύθυνο για την προστασία του Περιβάλλοντος, το ίδιο Υπουργείο που είναι αρμόδιο για την προώθησή τους.

Από το γενικότερο περιεχόμενο της ΕΠΜ είναι καταφανές το εχθρικό και τιμωρητικό πνεύμα της έναντί των ΑΠΕ (θα της ταίριαζε περισσότερο ο τίτλος «ΕΠΜ και ΣΔ για τον διωγμό των ΑΠΕ στις περιοχές…..»), και οποιαδήποτε αντικειμενική κρίση και σχόλιο στα περιεχόμενά της θα έπρεπε να παρέλκει, εντούτοις για τις ανάγκες της διαβούλευσης θα αναφέρουμε ενδεικτικά κάποια σημεία που τεκμηριώνουν ότι, πέραν από αντιεπιστημονική είναι υποκειμενική, δογματική και απλά ασύμβατη με τις επιταγές της πολιτείας και της ανάγκες της σύγχρονης εποχής.

Η συγκεκριμένη ΕΜΠ:

1. Θεωρεί ότι η εγκατάσταση ΑΠΕ ενισχύει παρά αμβλύνει την κλιματική κρίση (Κεφ. 5, σελ. 139).
2. Αποθεώνει τις “καθαρές” μονάδες ηλεκτροπαραγωγής από λιγνίτη της ευρύτερης περιοχής (Κεφ. 2, παρ. 2.3.1.7)
3. Ζητά να μην επιτρέπεται η αντικατάσταση ή αναβάθμιση υφιστάμενων φωτοβολταϊκών σταθμών παραγωγής ενέργειας P > 1 MW, αιολικών σταθμών και μικρών υδροηλεκτρικών έργων στα όρια της περιοχής μελέτης (Κεφ. 4, σελ. 9-10).
4. Ζητά να αποκλειστούν οριζόντια και συνολικά οι ΑΠΕ από τις περιοχές Natura2000 που πραγματεύεται.
5. Ζητά να αποκλειστούν οριζόντια και συνολικά οι ΑΠΕ από τεράστιες εκτάσεις εκτός των περιοχές Natura
6. Όλα αυτά ήταν αναμενόμενα αφού η μελετητική ομάδα θεωρεί ότι η αύξηση των συγκεντρώσεων του CO₂ στην ατμόσφαιρα δεν είναι η αιτία της όποιας αλλαγής του κλίματος, αλλά σύμπτωμα, αντιστρέφοντας την επιστημονική πραγματικότητα.

Τέτοιου είδους ΕΠΜ, που υπηρετούν την προώθηση στρεβλών επιστημονικών απόψεων, δεν θα πρέπει να γίνουν αποδεκτές από το Υπουργείο, το οποίο δεν πρέπει να τις κατοχυρώσει ευλογώντας της μέσω του ΕΧΠ-ΑΠΕ, αποδεχόμενο την επιστημονική στρέβλωση ως επίσημο λόγο του κράτους.

Πιο αναλυτικά:

Α.  Αποθέωση λιγνίτη και γενική εναντίωση στις ΑΠΕ

Προκαλεί ιδιαίτερα αρνητική έκπληξη ο θετικός τρόπος που αντιμετωπίζονται οι λιγνιτικοί σταθμοί παραγωγής ενέργειας και ο αρνητικός τρόπος που αντιμετωπίζονται συλλήβδην όλες οι μορφές ΑΠΕ. Παρατίθεται όλο το σχετικό χωρίο της ΕΠΜ (Κεφάλαιο 2, παρ. 2.3.1.7 Υποδομές ενέργειας) για να καταστεί σαφές το μέγεθος της διαστρέβλωσης της πραγματικότητας:

«Στη δυτική άκρη της περιοχής άμεσης επιρροής, και μάλιστα μέσα στην GR1240008 – Όρος Βόρας, λειτουργεί ο Ατμοηλεκτρικός Σταθμός (ΑΗΣ) παραγωγής ενέργειας Μελίτης και το ομώνυμο Κέντρο Υπερυψηλής Τάσης (ΚΥΤ). Ο ΑΗΣ Μελίτης τέθηκε σε λειτουργία το 2003 και έκτοτε λειτουργεί ασυνεχώς, παρόλο που είναι μια από τις πλέον σύγχρονες και λιγότερο ρυπογόνες μονάδες. Στην περιοχή άμεσης επιρροής, στη ΔΕ Αγ. Παρασκευής, λειτουργεί ο επίσης μη ρυπογόνος υπερσύγχρονος ΑΗΣ Πτολεμαΐδα 5, ενώ στην ευρύτερη περιοχή μελέτης υφίσταται ακόμα σε λειτουργία ο ΑΗΣ Αγίου Δημητρίου 5, που εδώ και κάποια χρόνια έχει μετατραπεί σε “καθαρή” μονάδα παραγωγής. Οι τρεις αυτοί ΑΗΣ έχουν πλέον μια ολοένα φθίνουσα συμμετοχή στην τροφοδοσία της χώρας μας με ηλεκτρική ενέργεια, σύμφωνα με τα προβλεπόμενα στην πολιτική της πλήρους απολιγνιτοποίησης του ηλεκτρικού ενεργειακού μίγματος το αργότερο μέχρι το 2028.

Τόσο μέσα στην περιοχή μελέτης (τόπους NATURA 2000), όσο και έξω από αυτήν λειτουργεί ήδη ένας σημαντικός αριθμός έργων “Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας” (ΑΠΕ). Το τελευταίο διάστημα εντείνονται οι πιέσεις για την εγκατάσταση ΑΠΕ διαφόρων μορφών στην περιοχή μελέτης και στον ευρύτερο χώρο γύρω από αυτήν. Πρόκειται για σχέδια που αφορούν κυρίως στην αδειοδότηση από την ΡΑΑΕΥ ενός ιδιαίτερα μεγάλου αριθμού νέων εγκαταστάσεων αιολικών σταθμών στις αδιατάρακτες μέχρι σήμερα κορυφογραμμές, φωτοβολταϊκών σταθμών στους κάμπους και στις ημιορεινές και ορεινές πλαγιές, καθώς και υδροηλεκτρικών σταθμών στα ποτάμια και τους χειμάρρους. Τα σχέδια αυτά, εφόσον υλοποιηθούν, θα οδηγήσουν στην κάλυψη ενός αξιοσημείωτου ποσοστού των εκτάσεων της περιοχής μελέτης, της περιοχής επιρροής της και της ευρύτερης περιοχής από τεχνητές επιφάνειες».

Είναι αδιανόητο να γράφονται τα παραπάνω σε μια ΕΠΜ εν έτει 2026 όταν:

• όλοι βιώνουμε ήδη τις συνέπειες τις κλιματικής κρίσης που είναι επιστημονικά αποδεδειγμένο ότι οφείλεται στην καύση ορυκτών καυσίμων και να υπάρχουν επιστήμονες που αναφέρουν τις λιγνιτικές μονάδες ως «καθαρές» μονάδες παραγωγής ενέργειας
• η Ελληνική Κυβέρνηση έχει ξεκινήσει από το 2019 ένα πρόγραμμα απολιγνιτοποίησης της χώρας και οι μελετητές της ΕΠΜ προτείνουν τη συνέχιση λειτουργίας τους!
• έχουν ήδη εκχερσωθεί τεράστιες εκτάσεις στα λιγνιτωρυχεία, τις οποίες αποσιωπούν οι μελετητές και ασχολούνται μόνο με τις «τεχνητές επιφάνειες» που δημιουργούν τα έργα ΑΠΕ.
• Η ελληνική Κυβέρνηση υποστηρίζει συνεχώς την ανάπτυξη των ΑΠΕ. (Πρωθυπουργός: «Έχουμε βάλει τεράστιο στοίχημα σε ότι αφορά τις ΑΠΕ. Έχουμε άφθονο ήλιο, άνεμο και νερό. Η Ελλάδα είναι πρωταγωνίστρια ήδη στις ΑΠΕ»).

Αντίθετα, με βάση την προσωπική θεωρία –  δήθεν επιστήμη του μελετητή διατυπώνεται μέσα στην ΕΠΜ (Κεφ. 5, σελ. 139):

• «Με κριτήριο ότι η φύση είναι ο πιο κρίσιμος παράγοντας που διαμορφώνει το κλίμα, η διατήρηση και αποκατάστασή της πρέπει να είναι η μέγιστη προτεραιότητα της περιβαλλοντικής στρατηγικής της χώρας μας. Στο πλαίσιο αυτό άλλωστε εντάσσεται και το έργο των ΕΠΜ, μέρος του οποίου είναι και η ΕΠΜ για τις προστατευόμενες περιοχές του Βερμίου και της Αριδαίας. Η εγκατάσταση των ΑΠΕ, έτσι όπως γίνεται σήμερα, μέσα στις επιλεγμένες από τη χώρα μας ως τις πλέον σημαντικές και αντιπροσωπευτικές της μοναδικής φύσης της, τείνει τελικά, αλλοιώνοντάς την, να ενισχύει παρά να αμβλύνει την κλιματική κρίση».

Σύμφωνα με τον παραπάνω ισχυρισμό, το συνολικό ανθρώπινο αποτύπωμα στη φύση αφορά τις ΑΠΕ και πρέπει να μηδενιστεί παραβλέποντας τις λοιπές ανθρώπινες δραστηριότητες που όμως κι αυτές (σύμφωνα με τον μελετητή) θα πρέπει να μηδενιστούν και άρα η ανθρωπότητα θα πρέπει να ζήσει χωρίς να αλληλοεπιδρά και να επηρεάζει το φυσικό περιβάλλον (??).

Β. Μη δυνατότητα εκσυγχρονισμού ή ανανέωσης λειτουργίας υφιστάμενων έργων ΑΠΕ

Κεφάλαιο 4 ΕΠΜ, σελ. 9-10

«Σε ό,τι αφορά στις υφιστάμενες δραστηριότητες, σημειώνεται ότι η χρήση, συντήρηση, επισκευή, βελτίωση και αποκατάσταση των νομίμως υφιστάμενων εγκαταστάσεων και δραστηριοτήτων εξακολουθεί να επιτρέπεται, ανεξάρτητα αν οι αντίστοιχες ειδικές χρήσεις γης περιλαμβάνονται στις προβλεπόμενες από τον ν. 4685/2020 χρήσεις για την εκάστοτε ζώνη. Ως υφιστάμενες δραστηριότητες θεωρούνται ιδίως όσες διαθέτουν νομίμως εκδοθείσα περιβαλλοντική άδεια, άδεια εγκατάστασης, άδεια λειτουργίας ή άδεια οικοδομής.

Όμως η ανωτέρω γενική διατύπωση <u>που αφορά όλα τα έργα</u>, αμέσως μετά αναιρείται μόνο για τα έργα ΑΠΕ (!):

«Στο πλαίσιο της παρούσας μελέτης, προτείνεται να μην επιτρέπεται η αντικατάσταση ή αναβάθμιση υφιστάμενων φωτοβολταϊκών σταθμών παραγωγής ενέργειας P > 1 MW, αιολικών σταθμών και μικρών υδροηλεκτρικών έργων εντός των ορίων των τόπων Natura 2000, τα οποία συμπίπτουν με τα όρια της περιοχής μελέτης. Τυχόν εγκαταστάσεις αυτού του είδους, οι οποίες σύμφωνα με την αναλυτική τεκμηρίωση των σχετικών κεφαλαίων της παρούσας ΕΠΜ, δεν θα έπρεπε να έχουν χωροθετηθεί στην περιοχή μελέτης εξαρχής, προτείνεται να αποξηλώνονται και να απομακρύνονται οριστικά μετά την ολοκλήρωση του κύκλου της ζωής τους, ώστε να είναι δυνατή η αποκατάσταση των οικοσυστημάτων στους χώρους κατάληψής τους».

Εύλογα απορεί κάποιος με το μέτρο της βαρύτητας των επιπτώσεων των έργων που εφαρμόζει ο μελετητής.

Γ. Πλήρης απαγόρευση έργων ΑΠΕ

Η ΕΠΜ αποκλείει όλες τις μορφές έργων ΑΠΕ και όλων των μεγεθών από τις περιοχές Natura 2000 που πραγματεύεται. Για παράδειγμα η περιοχή Natura 2000 GR1210001 ΕΖΔ «Όρος Βέρμιο» σχεδόν στο σύνολό της προτείνεται να χαρακτηριστεί ως «Ζώνη Προστασίας της Φύσης» όπου δεν επιτρέπεται κανένα έργο ΑΠΕ. Μοναδική εξαίρεση, να επιτρέπεται σε πολύ μικρά τμήματα της περιοχής Natura 2000 που χαρακτηρίζονται ως «Ζώνες Βιώσιμης Διαχείρισης Φυσικών Πόρων» η εγκατάσταση Φ/Β σε στέγες ή αδόμητες επιφάνειες επαγγελματικών χώρων. Τονίζεται ότι δεν δίνεται καμία τεκμηρίωση του πώς προέκυψε αυτή η αυστηρή ζωνοποίηση και δεν γίνεται καμία συσχέτισή της με τα δεδομένα πεδίου που χρησιμοποίησαν οι μελετητές, που ήταν ούτως ή άλλως περιορισμένα και μη επικαιροποιημένα.

Είναι τέτοια η αντίθεση των μελετητών στα έργα ΑΠΕ που στα προτεινόμενα μέτρα διαχείρισης περιλαμβάνονται και το μέτρο «Παρεμβάσεις στη διαδικασία αδειοδότησης έργων ΑΠΕ» με πηγή χρηματοδότησης τον κρατικό προϋπολογισμό.

Πιο συγκεκριμένα στο Κεφ. 5 της ΕΠΜ, στις προτάσεις διαχείρισης περιλαμβάνονται και «Παρεμβάσεις στη διαδικασία αδειοδότησης έργων ΑΠΕ στην ΠΠΒ Βερμίου και στο ΕΠ Ορεινού Τόξου Αριδαίας» όπου αναφέρεται:

«Δεδομένου ότι στις χρήσεις γης της ΕΠΜ δεν προβλέπεται η εγκατάσταση ΑΠΕ στην ΠΠΒ Βερμίου, όσο και στο ΕΠ Ορεινού Τόξου Αριδαίας, η ολοένα και μεγαλύτερη σχεδιαζόμενη και υλοποιούμενη κατάληψη του χώρου από ΑΠΕ στις περιοχές αυτές, καθιστά πλέον επιτακτική την ανάγκη άμεσης αναστολής της διαδικασίας περαιτέρω αδειοδότησης ΑΣΠΗΕ, ΦΒΣΠΗΕ ισχύος >1ΜW, Υδροηλεκτρικών Έργων και Μονάδων Αποθήκευσης.

Το Ειδικό Χωροταξικό Σχέδιο για τις ΑΠΕ, που είναι υπό εκπόνηση, οφείλει να συμπεριλάβει τις προτάσεις χρήσεων γης της ΕΠΜ».

Δ. Επέκταση των απαγορεύσεων και εκτός των περιοχών Natura 2000

Οι μελετητές προχωρούν σε ένα ακόμη πιο τιμωρητικό μέτρο για τις ΑΠΕ: προτείνουν την επέκταση των Ζωνών Προστασίας της Φύσης σε μεγάλες περιοχές εκτός των ορίων των περιοχών Natura 2000. Για παράδειγμα για την ΕΖΔ «Όρος Βέρμιο» προτείνουν την ένταξη στις ΖΠΦ ευρείες εκτάσεις εκτός της περιοχής Natura 2000 με αιτιολόγηση την προστασία του Λαγόγυρου όταν η ΕΠΜ δεν έχει δεδομένα πεδίου που να στηρίζει ένα τέτοιο μέτρο και δεν δίνεται κανένας χάρτης με τις αποικίες του είδους και την πληθυσμιακή του εξάπλωση.

Ε. Η στρεβλή, υποκειμενική επιστημονική άποψη γίνεται λόγος του ΥΠΕΝ

Πρέπει να τονιστεί ότι ο υπεύθυνος σύνταξης της ΕΠΜ διατυπώνει δημόσια μια ιδιότυπη προσωπική θεωρία (https://yparxiakoellada.gr/arthro/i-fysi-einai-afti-pou-diamorfonei-to-klima/):

«Η γνώμη μου είναι ότι η φύση είναι αυτή που διαμορφώνει το κλίμα! Η κλιματική αλλαγή είναι ένα σύμπτωμα της κακοδιαχείρισης των φυσικών οικοσυστημάτων (που δημιουργήθηκαν ώστε να περιλαμβάνουν και μας) κι όχι η αιτία της υποβάθμισής τους και της επακόλουθης μείωσης της βιοποικιλότητας κλπ. Ακολουθεί βεβαίως ένας φαύλος κύκλος, όπου η κλιματική αλλαγή επιδρά στη βιοποικιλότητα κ.ο.κ. Αντίστοιχο σύμπτωμα είναι και η αύξηση των συγκεντρώσεων του CO2 στην ατμόσφαιρα. Δεν είναι η αιτία της όποιας αλλαγής του κλίματος ή κρίσης της ισορροπίας του. Η υπερθέρμανση της γης είναι άλλο ένα σύμπτωμα, είναι ο “πυρετός” της. Και μάλιστα σε μια πολύ ενδιαφέρουσα αντιστοιχία με τον τρόπο που λειτουργεί το σώμα μας, τον πυρετό αυτόν η γη δυσκολεύεται να τον ρίξει γιατί δεν μπορεί να αποβάλλει τη θερμότητά της “ιδρώνοντας” όπως παλιά, έχοντας χάσει περίπου το 50% της βλάστησης που είχε πριν 12.000 χρόνια, με αποτέλεσμα να μη δουλεύει η εξατμισοδιαπνοή, το σύστημα δηλαδή του δροσισμού της»

Αποσυνδέει πλήρως τη συσχέτιση των συγκεντρώσεων CO2 με την καύση ορυκτών καυσίμων!!! Αυτό όταν η επιστημονική κοινότητα έχει αποδείξει εδώ και δεκαετίες τη σχέση αιτίου-αιτιατού μεταξύ καύσης ορυκτών καυσίμων, συγκέντρωσης ατμοσφαιρικού CO2 και υπερθέρμανσης του πλανήτη.

Να αναφέρουμε μόνο το εξής χαρακτηριστικό προς γνώση του μελετητή: ήδη από το 1982 πετρελαϊκός κολοσσός είχε δείξει με τον πιο ξεκάθαρο τρόπο αυτή τη συσχέτιση (https://www.science.org/doi/10.1126/science.abk0063).

Αναμενόμενα λοιπόν ο υπεύθυνος σύνταξης της ΕΠΜ συμμετέχει ενεργά σε διάφορες κινηματικές δράσεις κατά έργων ΑΠΕ σε διάφορες περιοχές της Ελλάδας μεταξύ των οποίων και η περιοχή του Βερμίου που περιλαμβάνεται στην ΕΠΜ! Βλ. ενδεικτικά:

https://xronos-kozanis.gr/syllalitirio-kata-ton-ape-tin-1i-ioynioy-stin-kozani/

https://edromos.gr/oi-epiptoseis-tis-egkatastasis-ape/

https://polygyros.gr/enimerotiki-synantisi-gia-tis-anemogennitries/

https://www.amna.gr/macedonia/article/560341/Ochi-stin-kataskeui-aiolikou-parkou-stin-Aetorachi-Numfaiou-apo-periballontikes-organoseis

ΣΤ. Ιδιαίτερη αναφορά στα περιεχόμενα της ΕΠΜ σχετικά με τα ΜΥΗΕ.

Οι ακραίες θέσεις που διατυπώνονται στην ΕΠΜ, περί απαγόρευσης νέων ΜΥΗΕ αλλά και περί μη αναβάθμισης υφιστάμενων ΜΥΗΕ, θα πρέπει να συνοδεύονται και από την κατάλληλη τεκμηρίωση που να δικαιολογεί τις συγκεκριμένες θέσεις, άλλως πρόκειται μόνο για υποκειμενικές απόψεις.

Συγκεκριμένα θα έπρεπε να εμπεριέχονται στην ΕΠΜ περιβαλλοντικές παρατηρήσεις έρευνας πεδίου στις θέσεις που λειτουργούν ΜΥΗΕ στην περιοχή μελέτης για χρονική περίοδο 15-27 έτη, περίοδο ικανή για να εξαχθούν συμπεράσματα για το αν αλλοιώθηκε το φυσικό περιβάλλον από την λειτουργία των έργων και αν υπάρχει επίπτωση στα προστατευόμενα είδη και σε ποια. Και ο σκοπός των συγκεκριμένων συμπερασμάτων δεν θα έπρεπε να είναι συλλήβδην η «εξολόθρευσή» τους, αλλά προτάσεις και όροι άρσης ή άμβλυνσης των επιπτώσεων που θα ενσωματωθούν στις ανανεώσεις των περιβαλλοντικών όρων των έργων για την συνέχιση της λειτουργίας τους.

Σε οποιοδήποτε εθνικό σχέδιο που αφορά την ενεργειακή μετάβαση αναφέρεται ο ρυθμός ανάπτυξης και τα μεγέθη που πρέπει να επιτευχθούν στην ανάπτυξη των ΑΠΕ έτσι ώστε να επιτευχθεί η ο στόχος που θέτει κάθε κράτος. Βασικός κανόνας σε όλα τα εθνικά σχέδια είναι η διατήρηση και ο εκσυγχρονισμός των υφιστάμενων έργων έτσι ώστε να συνεχίζουν την λειτουργία τους. Αν αφαιρούνται επομένως τα υφιστάμενα έργα από το άθροισμα-στόχο, προκαλείται η ανάγκη αντικατάστασής τους με νέα έργα που θα καλύψουν την ισχύ που αφαιρείται, τα οποία προστίθενται στα νέα έργα που πρέπει να κατασκευαστούν, ένα φαύλος κύκλος δηλαδή. Επομένως η οποιαδήποτε απαγόρευση της αναβάθμισης παλιών έργων δεν πρέπει να γίνεται ελαφρά την καρδία, διότι έχει σημαντικές προσθετικές επιπτώσεις. Η οποιαδήποτε δε επίκληση της λογικής «όχι στην δική μου αυλή» είναι όχι μόνο ανώριμη, υποκειμενική και ανεύθυνη αλλά και επιβλαβής.

Οι θέσεις που διατυπώνονται στην ΕΠΜ, αποτελούν ακραίες θέσεις που αντιβαίνουν ευθέως στην βούληση της πολιτείας τα τελευταία 30 χρόνια, που συνολικά έχει θεσπίσει αυστηρό περιβαλλοντικό πλαίσιο ίδρυσης, χωροθέτησης και λειτουργίας των ΜΥΗΕ ακόμη και σε περιοχές ΝΑTURA λαμβάνοντας υπ’ όψιν τις εκθέσεις εμπειρογνωμόνων της ΕΕ. Η διάσταση στην αντιμετώπιση των ΜΥΗΕ μεταξύ της ΕΠΜ και της πρόθεσης της Πολιτείας είναι οφθαλμοφανής.

Επίσης:

Στο κεφάλαιο 2.3.2 της μελέτης στο σημείο που αναφέρεται στις «Επιπτώσεις από τα Μικρά Υδροηλεκτρικά Έργα» έχουμε να επισημάνουμε τα εξής:

1. Πρώτα να παρατηρήσουμε ότι οι γενικές κατευθύνσεις των Ομάδων Εμπειρογνωμόνων της ΕΕ αναφέρονται στην μεγάλη εικόνα της αξιοποίησης του μικρουδροηλεκτρικού δυναμικού κατά μέσο όρο στην ΕΕ στην οποία έχει αξιοποιηθεί περί το 80% του αξιοποιήσιμου δυναμικού. Στην χώρα μας που η αξιοποίηση του μικρουδροηλεκτρικού δυναμικού ανέρχεται στο ~15% προφανώς η εξειδίκευση των γενικών κατευθύνσεων πρέπει να έχει σαφή διαφοροποίηση καθόσον, προφανώς, δεν υφίσταται ούτε κατά διάνοια αντίστοιχος βαθμός «κορεσμού».
2. Έχουν ήδη πριν 15 χρόνια θεσπιστεί στη χώρα μας σημαντικοί περιβαλλοντικοί περιορισμοί για την ίδρυση ΜΥΗΕ που αντιμετωπίζουν αυτές τις ανησυχίες παρά την ελάχιστη αξιοποίηση του εγχώριου μικρουδροηλεκτρικού δυναμικού. Συγκεκριμένα, πέραν των γενικών περιβαλλοντικών περιορισμών, από 05/04/2011 ισχύει η υπ.αριθ. οικ. 196978/ΦΕΚ518 (05/04/11) «Συμπλήρωση και εξειδίκευση τεχνικών και λοιπών λεπτομερειών των κριτηρίων χωροθέτησης Μικρών Υδροηλεκτρικών Έργων (ΜΥΗΕ) που προβλέπονται στο Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΠΧΣΑΑ−ΑΠΕ) σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 9 του Ν. 3851/2010» που ρυθμίζει με ιδιαίτερα αυστηρό τρόπο ακριβώς τα θέματα που αναφέρονται στις εκθέσεις των εμπειρογνωμόνων της ΕΕ για τα μικρά υδροηλεκτρικά με την συσχέτιση ισχύος και μήκους εκτροπής κοίτης αποτρέποντας μεγάλα μήκη εκτροπής για μικρή ισχύ.
3. Όσον αφορά την παρατήρηση της μελέτης ότι «Αυτή ακριβώς η κατάσταση χαρακτηρίζει την πορεία υλοποίησης των ΜΥΗΕ στην ευρύτερη περιοχή μελέτης, όπου τείνει να γίνει ανεξέλεγκτη ως προς τις σοβαρές της επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα» θα πρέπει να ενημερωθεί ο μελετητής ότι ανεξάρτητα από το πλήθος των βεβαιώσεων στη ΡΑΑΕΥ, στην πραγματικότητα στην Πέλλα, για παράδειγμα, που λειτουργούν 19 ΜΥΗΕ έχει να εκδοθεί άδεια εγκατάστασης για νέο έργο πάνω από 12 χρόνια και δεν προβλέπεται να εκδοθούν εφεξής άδειες εγκατάστασης που να προσεγγίζουν ούτε καν τα δάκτυλα του ενός χεριού. Οι αιτίες είναι ο κορεσμός του ηλεκτρικού δικτύου στην περιοχή εδώ και πολλά χρόνια και οι υφιστάμενοι περιβαλλοντικοί περιορισμοί (συμπεριλαμβανομένης της ανωτέρω Υ.Α.). Ακόμη, με τις κείμενες διατάξεις, άδειες εγκατάστασης που είχαν εκδοθεί στο παρελθόν και δεν υλοποιήθηκαν στο χρονικό διάστημα που προβλέπεται έπαυσαν αυτοδικαίως.

Αποδεικνύεται επομένως ότι η παραπάνω παρατήρηση της μελέτης περί ανεξέλεγκτης κατάστασης είναι αβάσιμη και αποδεικνύει την ανυπαρξία τεκμηρίωσης και την προχειρότητα της μελέτης.

4. Αναφέρεται ότι «Βάσει του Εγγράφου καθοδήγησης σχετικά με τις απαιτήσεις για την υδροηλεκτρική ενέργεια σε σχέση με τη νομοθεσία της ΕΕ για τη φύση» (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2018), «το εύρος των επιπτώσεων που μπορεί να έχει μια εγκατάσταση υδροηλεκτρικής ενέργειας στα είδη και στους τύπους οικοτόπων που προστατεύονται δυνάμει των δύο οδηγιών της ΕΕ για τη φύση, διαφέρει σε σημαντικό βαθμό από μια περιοχή σε άλλη. Εξαρτάται από τα επιμέρους χαρακτηριστικά του ποταμού, τη φυσική και οικολογική κατάστασή του – το εάν έχει ήδη υποβαθμιστεί ή είναι ακόμη στην αρχική φυσική του κατάσταση, εάν είναι μεγάλος ή μικρός, ορεινός ή πεδινός, κλπ. – καθώς και από το είδος και την κλίμακα των υδροηλεκτρικών εγκαταστάσεων και τα είδη και τους οικοτόπους για τα οποία η περιοχή έχει χαρακτηριστεί ως προστατευόμενη. Ως εκ τούτου, κάθε εγκατάσταση πρέπει να εξετάζεται κατά περίπτωση».

Η παραπάνω παρατήρηση του εγγράφου καθοδήγησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, δεν δικαιολογεί και σε καμία περίπτωση δεν τεκμηριώνει την προτεινόμενη στην μελέτη οριζόντια απαξίωση στην πορεία ( λόγω μη εκσυγχρονισμού) των υφισταμένων ΜΥΗΕ και την αποξήλωση τους στο τέλος του κύκλου ζωής τους και την πλήρη απαγόρευση εγκατάστασης νέων έργων και στην ουσία αποτελεί μια αυθαίρετη, μη τεκμηριωμένη και στην ουσία τιμωρητική θέση του μελετητή απέναντι στα ΜΥΗΕ.

Η συγκεκριμένη ΕΠΜ θα έπρεπε, και με δεδομένο ότι στην περιοχή μελέτης λειτουργούν αρκετά ΜΥΗΕ από 15 έως 27 χρόνια, να τεκμηριώνει τα συγκεκριμένα συμπεράσματα και προτάσεις της με συγκεκριμένα  παραδείγματα και μελέτες σχετικά με τις παρατηρημένες περιβαλλοντικές επιπτώσεις των έργων και στη συνέχεια να προτείνει συγκεκριμένα περιβαλλοντικά μέτρα άρσης που θα είναι υποχρεωμένο το συγκεκριμένο έργο να εφαρμόσει στην πορεία λειτουργίας του.

Αντ’ αυτού όμως, προτείνονται χωρίς καμία τεκμηρίωση, ακραίες οριζόντιες απαγορεύσεις και αποξηλώσεις των υφισταμένων έργων, εκφράζοντας καθαρά προσωπικές απόψεις και θέσεις και αδιαφορώντας για τις επιπτώσεις τέτοιων προτάσεων, σε επενδυτές, εργαζόμενους, τοπική οικονομία, στην μείωση παραγωγής πράσινης ενέργειας με τα χαρακτηριστικά που παρέχουν ενέργεια τα ΜΥΗΕ ( όλο το 24ωρο, σταθερότητα παραγωγής, ενίσχυση τοπικών δικτύων), στους ΟΤΑ και τους κατοίκους των περιοχών εγκατάστασης που είναι δέκτες των αντισταθμιστικών που προβλέπονται αλλά κυρίως στην άρδευση που υποβοηθείται σημαντικά από την λειτουργία των ΜΥΗΕ της περιοχής μελέτης.

Κι αυτό γιατί, έχοντας απόλυτη γνώση από την περιοχή και βάσει διαβεβαιώσεων τοπικών παραγόντων και μαρτυριών αλλά και από επιστημονικές παρατηρήσεις και μελέτες που έχουν εκπονηθεί, δεν έχει παρατηρηθεί καμιά αλλοίωση ή δυσμενής επίπτωση επί του φυσικού περιβάλλοντος σε όλες τις περιοχές που λειτουργούν επι δεκαετίες τα ΜΥΗΕ της περιοχής. Ουδεμία όχληση ή αντίδραση εκ μέρους οποιαδήποτε φορέα τοπικού ή άλλου υπήρξε ότι κάπου δημιούργησαν πρόβλημα σε κάτι τα ΜΥΗΕ κατά την λειτουργία τους.

Αντίθετα τα ΜΥΗΕ στην περιοχή μελέτης έχουν σημαντική συνεισφορά στην άρδευση των αγροκτημάτων των περιοχών εγκατάστασης αφού λειτουργούν στην πραγματικότητα σαν έργα πολλαπλού σκοπού, ως υποδομές άρδευσης καθόσον οι αρδεύσεις ξεκινούν κατάντη των ΜΥΗΕ. Έτσι αποφεύγονται σημαντικά κόστη για δημόσιες υποδομές άρδευσης. Σε ορισμένες μάλιστα περιπτώσεις η άρδευση γίνεται αποκλειστικά από το νερό που διέρχεται από του αγωγούς των ΜΥΗΕ μετά την υδροηλεκτρική χρήση. Ακόμη η συνεισφορά των ΜΥΗΕ στην τοπική οικονομία στην περιοχή μελέτης είναι σημαντική όχι μόνο κατά την φάση της κατασκευής αλλά και κατά την λειτουργία τους καθόσον απασχολούνται με την μια ή την άλλη μορφή φύλακες, συντηρητές, χωματουργοί, μηχανουργοί, ηλεκτρολόγοι, αυτοματιστές, περιβαλλοντολόγοι κ.α.

5. Όσον αφορά την ικανοποίηση των περιβαλλοντικών όρων των έργων, αυτή ελέγχεται επιστάμενα και σε συνεχή βάση από πλήθος υπηρεσιών της Αποκεντρωμένης Διεύθυνσης Υδάτων αλλά και από τις αρμόδιες Περιβαλλοντικές Υπηρεσίες των Περιφερειακών Ενοτήτων, ενώ η βάση δεδομένων που υποχρεούνται να τηρούν τα έργα σχετικά με την παροχή των υδατορευμάτων βοηθούν στην δημιουργία αρχείου υδρομετρήσεων και των στοιχείων ιχθυοπανίδας.

Θα μπορούσε στην ΕΜΠ αντί των ακραίων θέσεων που περιέχονται στην μελέτη να προταθεί στα υφιστάμενα ΜΥΗΕ η περαιτέρω ενίσχυση της περιβαλλοντικής παρακολούθησης τους και αν από την παρακολούθηση προκύψουν πραγματικά στοιχεία υποβάθμισης του περιβάλλοντος και των προστατευόμενων ειδών, η υπόδειξη επιπλέον περιβαλλοντικών όρων που θα εντάσσονται στις ανανεώσεις των περιβαλλοντικών όρων των έργων και θα εφαρμόζονται από τα εν λειτουργία ΜΥΗΕ για να ελαχιστοποιούνται αυτές οι επιπτώσεις.

Επίσης στα ελάχιστα νέα έργα που μπορεί να υλοποιηθούν η εξέταση στα πλαίσια της περιβαλλοντικής αδειοδότησης ενός εκάστου ξεχωριστά με βάση τις προτεινόμενες (λογικές και μη δογματικές) κατευθύνσεις της ΕΜΠ και τις εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

 

Συμπερασματικά, η συγκεκριμένη ΕΠΜ:

• είναι καταφανές ότι αποτελεί ένα εχθρικό και τιμωρητικό κείμενο έναντί των ΑΠΕ.
• αποτελεί ένα δογματικό κείμενο που χαρακτηρίζεται από προσωπικές-ακραίες- απόψεις και θεωρίες των υπευθύνων σύνταξής τους.
• αποδομεί πλήρως την παγκοσμίως αποδεκτή αποδοχή ότι οι ΑΠΕ είναι η μόνη λύση για την κλιματική λύση.
• είναι αντίθεση με την εγχώρια και διεθνή πολιτική για την ενεργειακή μετάβαση

και δεν θα πρέπει να γίνει αποδεκτή από το Υπουργείο και σε καμία περίπτωση κανένα από τα συμπεράσματα προτάσεις της δεν θα πρέπει να ενσωματωθεί στο υπό εκπόνηση ΕΧΠ-ΑΠΕ.

 

 

 

 

[Μαρία Μίσκου – Μηχανικός Περιβάλλοντος]

Οι εξεταζόμενες περιοχές της ΕΠΜ τελούν ήδη υπό καθεστώς προστασίας, με υφιστάμενους περιορισμούς χρήσεων γης. Συνεπώς, απαιτείται σαφής τεκμηρίωση της προστιθέμενης περιβαλλοντικής αξίας των νέων και αυστηρότερων ρυθμίσεων.

Επιπλέον, η αναφορά υφιστάμενων αδειοδοτημένων έργων ως πιέσεων θα πρέπει να συνοδεύεται από σαφή προσδιορισμό του σκοπού, ώστε να μην δημιουργείται αβεβαιότητα ως προς τη λειτουργία νομίμως εγκατεστημένων δραστηριοτήτων. Εντός των περιβαλλοντικών όρων που τίθενται ανά έργο ή δραστηριότητα δύναται να ενσωματώνονται προγράμματα παρακολούθησης με σκοπό την προστασία, πρόληψη και την προσαρμογή σε ενδεχόμενες νέες συνθήκες.

[Γιάννης Σηφάκης – Παραγωγός από ΜΥΗΕ, κατασκευαστής ΜΥΗΕ – Επίτιμος Πρόεδρος ΕΣΜΥΕ- τ. Βουλευτής]

Κεφάλαιο 2.3.2

Όσο σημαντική είναι η εκπόνηση ΕΠΜ για την προστασία του περιβάλλοντος και την ρύθμιση των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων στις περιοχές ΝΑTURA ( περιοχές που, όπως φαίνεται στους χάρτες, καλύπτουν τεράστιες εκτάσεις στις Περιφερειακές Ενότητες που αναφέρονται και σίγουρα όλες τις περιοχές ενεργειακού ενδιαφέροντος ) άλλο τόσο μας εξέπληξαν τα προτεινόμενα μέτρα στα οποία καταλήγει η μελέτη όσον αφορά τουλάχιστον τα Μικρά Υδροηλεκτρικά Έργα ( ΜΥΗΕ) που λειτουργούν στην περιοχή μελέτης αλλά και όσον αφορά την περαιτέρω εγκατάσταση νέων.

Θα περιμέναμε να δούμε μέσα στην ΕΠΜ περιβαλλοντικές παρατηρήσεις μετά από έρευνα πεδίου στα Μικρά Υδροηλεκτρικά Έργα που λειτουργούν στην περιοχή μελέτης 27 χρόνια, 25 χρόνια, 20 χρόνια, 15 χρόνια περίοδο ικανή για να βγάλει κάποιος ειδικός συμπεράσματα για το αν αλλοιώθηκε το φυσικό περιβάλλον από την λειτουργία των έργων, αν υπάρχει επίπτωση στα προστατευόμενα είδη και ποιά ούτως ώστε να προταθεί στις ανανεώσεις των περιβαλλοντικών όρων των έργων να τεθούν, αν πράγματι υπήρχε επιβάρυνση, κάποια επιπρόσθετα περιβαλλοντικά μέτρα που θα έπρεπε να τηρηθούν από τα ΜΥΗΕ για την συνέχιση της λειτουργίας τους.

Αντί αυτών, που πράγματι θα ήταν πολύ χρήσιμο να δούμε σαν πολιτεία, διαβάζουμε προτάσεις για επιβολή μη εκσυγχρονισμού των ήδη λειτουργούντων έργων ( για να απαξιωθούν) και μετά τον κύκλο της ζωής τους ( που μπορεί να υπερβαίνει τα 100 χρόνια αλλά χωρίς εκσυγχρονισμό θα μειωθεί σημαντικά) να αποξηλωθούν. Και πλήρη απαγόρευση για νέα ΜΥΗΕ σε περιοχές ΝΑΤURA.

<u>Ακραίες θέσεις που αντιβαίνουν ευθέως στην βούληση της πολιτείας</u> ( όπως εκπροσωπήθηκε όλα τα προηγούμενα 30 χρόνια και σήμερα) <u>που έχει θεσπίσει αυστηρό περιβαλλοντικό πλαίσιο ίδρυσης, χωροθέτησης και λειτουργίας των ΜΥΗΕ ακόμη και σε περιοχές ΝΑ</u><u>TURA</u> λαμβάνοντας υπ’ όψιν τις εκθέσεις εμπειρογνωμόνων της ΕΕ. Αυτή την ώρα είναι επίσης σε Δημόσια Διαβούλευση από το ΥΠΕΝ το σχέδιο νόμου με τίτλο: «Εκσυγχρονισμός της νομοθεσίας για τη χρήση και την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές – Ενσωμάτωση Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2413, Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1405 και μερική ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1788 – Ρυθμίσεις για την αγορά ενέργειας – Πολεοδομικές ρυθμίσεις – Διατάξεις περιβαλλοντικής και δασικής προστασίας – Ρυθμίσεις για την οργάνωση και την επαρκή στελέχωση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και λοιπών φορέων εποπτείας του», όπου το άρθρο 61 αναφέρεται σε “Απλούστευση διαδικασίας υλοποίησης μικρών Υδροηλεκτρικών Σταθμών (μΥΗΣ) εγκατεστημένης ισχύος ή μέγιστης ισχύος παραγωγής μικρότερης των δεκαπέντε μεγαβάτ (15 MW), ενώπιον του οικείου Περιφερειακού Συμβουλίου Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης ή του Κεντρικού Συμβουλίου Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης – Τροποποίηση άρθρου 31Α ν. 4951/2022”.

Η διάσταση στην αντιμετώπιση των ΜΥΗΕ μεταξύ της ΕΠΜ ( που συζητάμε) και της πρόθεσης της Πολιτείας είναι νομίζω πάνω απο οφθαλμοφανής.

Πιο συγκεκριμένες παρατηρήσεις:

Στο κεφάλαιο 2.3.2 της μελέτης στο σημείο που αναφέρεται στις «Επιπτώσεις από τα Μικρά Υδροηλεκτρικά Έργα» έχουμε να επισημάνουμε τα εξής:

1. α. Πρώτα να παρατηρήσουμε ότι οι γενικές κατευθύνσεις των Ομάδων Εμπειρογνωμόνων της ΕΕ αναφέρονται στην μεγάλη εικόμα της αξιοποίησης του μικροϋδροδυναμικού κατά μέσο όρο στην ΕΕ στην οποία έχει αξιοποιηθεί περί το 80% του μικροϋδροδυναμικού για την ανάπτυξη ΜΥΗΕ. Στην χώρα μας που η αξιοποίηση του μικροϋδροδυναμικού είναι περι το 10%-12% προφανώς η εξειδίκευση των γενικών κατευθύνσεων πρέπει να έχει σαφή διαφοροποίηση καθόσον, προφανώς, δεν υφίσταται ούτε κατά διάννοια αντίστοιχος βαθμός «κορεσμού».

β. Έχουν ήδη πριν 15 χρόνια θεσπιστεί στη χώρα μας σημαντικοί περιβαλλοντικοί περιορισμοί για την ίδρυση ΜΥΗΕ που αντιμετωπίζουν αυτές τις ανησυχίες παρά την ελάχιστη αξιοποίηση του εγχώριου μικροϋδροδυναμικού.

Πέραν των γενικών περιβαλλοντικών περιορισμών από 05/04/2011 ισχύει η αριθμ. οικ. 196978 / ΦΕΚ 518 ( 05/04/11)

«Συμπλήρωση και εξειδίκευση τεχνικών και λοιπών λεπτομερειών των κριτηρίων χωροθέτησης ΜικρώνΥδροηλεκτρικών Έργων (ΜΥΗΕ) που προβλέπονται στο Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΠΧΣΑΑ−ΑΠΕ) σύμφωνα με την παρ. 5 του άρθρου 9 του Ν. 3851/2010» που ρυθμίζει με ιδιαίτερα αυστηρό τρόπο ακριβώς τα θέματα που αναφέρονται στις εκθέσεις των εμπειρογνωμόνων της ΕΕ για τα μικρά υδροηλεκτρικά με την συσχέτιση ισχύος και μήκους εκτροπής κοίτης αποτρέποντας μεγάλα μήκη εκτροπής για μικρή ισχύ.

γ. Όσον αφορά την παρατήρηση της μελέτης ότι «Αυτή ακριβώς η κατάσταση χαρακτηρίζει την πορεία υλοποίησης των ΜΥΗΕ στην ευρύτερη περιοχή μελέτης, όπου τείνει να γίνει ανεξέλεγκτη ως προς τις σοβαρές της επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα» <u>στην πραγματικότητα στην Πέλλα, για παράδειγμα, που λειτουργούν 19 ΜΥΗΕ (και ένα κατασκευάζεται) έχει να εκδοθεί άδεια εγκατάστασης για νέο έργο πάνω απο 12 χρόνια και δεν προβλέπεται να εκδοθούν εφεξής άδειες εγκατάστασης που να προσεγγίζουν ούτε καν τα δάκτυλα του ενός χεριού. Οι αιτίες είναι ο κορεσμός του ηλεκτρικού δικτύου στην περιοχή εδώ και πολλά χρόνια και οι υφιστάμενοι περιβαλλοντικοί περιορισμοί ( συμπεριλαμβανομένης της ανωτέρω Υ.Α.). Ακόμη, με τις κείμενες διατάξεις, άδειες εγκατάστασης που είχαν εκδοθεί στο παρελθόν και δεν υλοποιήθηκαν στο χρονικό διάστημα που προβλέπεται έπαυσαν αυτοδικαίως.</u>

<u>Που βασίζεται λοιπόν η παραπάνω παρατήρηση της μελέτης περί ανεξέλεγκτης κατάστασης;</u>

2. Αναφέρεται ότι “Βάσει του Εγγράφου καθοδήγησης σχετικά με τις απαιτήσεις για την υδροηλεκτρική ενέργεια σε σχέση με τη νομοθεσία της ΕΕ για τη φύση” (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2018), το εύρος των επιπτώσεων που μπορεί να έχει μια εγκατάσταση υδροηλεκτρικής ενέργειας στα είδη και στους τύπους οικοτόπων που προστατεύονται δυνάμει των δύο οδηγιών της ΕΕ για τη φύση, διαφέρει σε σημαντικό βαθμό από μια περιοχή σε άλλη. Εξαρτάται από τα επιμέρους χαρακτηριστικά του ποταμού, τη φυσική και οικολογική κατάστασή του – το εάν έχει ήδη υποβαθμιστεί ή είναι ακόμη στην αρχική φυσική του κατάσταση, εάν είναι μεγάλος ή μικρός, ορεινός ή πεδινός, κλπ. – καθώς και από το είδος και την κλίμακα των υδροηλεκτρικών εγκαταστάσεων και τα είδη και τους οικοτόπους για τα οποία η περιοχή έχει χαρακτηριστεί ως προστατευόμενη. Ως εκ τούτου, κάθε εγκατάσταση πρέπει να εξετάζεται κατά περίπτωση».

<u>Πως συνάδει η παρατήρηση αυτή του εγγράφου καθοδήγησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με την προτεινόμενη στην μελέτη οριζόντια απαξίωση στην πορεία ( λόγω μη εκσυγχρονισμού) των υφισταμένων ΜΥΗΕ και την αποξήλωση τους στο τέλος του κύκλου ζωής τους ( που θα επιταχυνθεί αν δεν μπορούν να εκσυγχρονίζονται) και την πλήρη απαγόρευση εγκατάστασης νέων έργων; </u>

<u>Θα περιμέναμε στην ΕΠΜ και με δεδομένο ότι στην περιοχή μελέτης λειτουργούν ΜΥΗΕ 27 χρόνια, 25 χρόνια, 20 χρόνια, 15 χρόνια να αναφέρονται συγκεκριμένα  παραδείγματα ότι στο τάδε έργο που λειτουργεί τόσα χρόνια έχει παρατηρηθεί υποβάθμιση του περιβάλλοντος και των προστατευτέων ειδών που μετρήθηκαν επιστημονικά και για αυτό προτείνονται τα ακόλουθα μέτρα για την αντιστροφή της κατάστασης που θα είναι υποχρεωμένο το ΜΥΗΕ να εφαρμόσει στην πορεία λειτουργίας του με επιπλέον περιβαλλοντιούς όρους.</u>

Αντ’ αυτού προτείνονται ακραίες οριζόντιες απαγορεύσεις ( η εύκολη λύση) και αποξηλώσεις( !! ) των υφισταμένων έργων με θεωρίες από το γραφείο <u>αδιαφορώντας για τις επιπτώσεις τέτοιων προτάσεων στους επενδυτές, εργαζόμενους, τοπική οικονομία, στην μείωση παραγωγής πράσινης ενέργειας με τα χαρακτηριστικά που παρέχουν ενέργεια τα ΜΥΗΕ ( όλο το 24ωρο, σταθερότητα παραγωγής, ενίσχυση τοπικών δικτύων), στους ΟΤΑ και τους κατοίκους των περιοχων εγκατάστασης που είναι δέκτες των αντισταθμιστικών που προβλέπονται αλλά κυρίως στην άρδευση που υποβοηθείται σημαντικά από την λειτουργία των ΜΥΗΕ της περιοχής μελέτης. </u>

<u>Με την γνώση που έχουμε με δεδομένο ότι ζούμε στην περιοχή όλα αυτά τα χρόνια, με τις διαβεβαιώσεις τοπικών παραγόντων και με όλες τις μαρτυρίες δεν έχει παρατηρηθεί καμιά εμφανής αλλοίωση του φυσικού περιβάλλοντος σε όλες τις περιοχές που λειτουργούν επι δεκαετίες τα ΜΥΗΕ της περιοχής. </u>

<u>Ουδεμία όχληση ή αντίδραση εκ μέρους οποιαδήποτε φορέα τοπικού ή άλλου υπήρξε ότι κάπου δημιούργησαν πρόβλημα σε κάτι τα ΜΥΗΕ κατά την λειτουργία τους. </u>

<u>Αντίθετα τα ΜΥΗΕ στην περιοχή μελέτης έχουν σημαντική συνεισφορά στην άρδευση των αγροκτημάτων</u> των περιοχών εγκατάστασης αφού λειτουργούν στην πραγματικότητα σαν έργα πολλαπλού σκοπού, ως υποδομές άρδευσης ( αφού κατεβάζουν σωληνωμένο και καθαρό το νερό) καθόσον οι αρδεύσεις ξεκινούν κάτω από τα μηχανοστάσια των ΜΥΗΕ. Έτσι αποφεύγονται σημαντικά κόστη για δημόσιες υποδομές άρδευσης. Σε ορισμένες μάλιστα περιπτώσεις η άρδευση γίνεται απολειστικά από το νερό που διέρχεται από του αγωγούς των ΜΥΗΕ ( που είναι τοποθετημένοι υπεδάφια) μετά την υδροηλεκτρική χρήση.

Ακόμη η συνεισφορά των ΜΥΗΕ στην τοπική οικονομία στην περιοχή μελέτης είναι σημαντική όχι μόνο κατά την φάση της κατασκευής αλλά και κατά την λειτουργία τους καθόσον απασχολούνται με την μια ή την άλλη μορφή φύλακες, συντηρητές, χωματουργοί, μηχανουργοί, ηλεκτρολόγοι, αυτοματιστές, περιβαλλοντολόγοι κ.α.

3. <u>Οσον αφορά την οικολογική παροχή</u> για την διατήρηση της χλωρίδας και πανίδας στο μήκος εκτροπής κατά την λειτουργία των ΜΥΗΕ είναι σε σας γνωστό ότι έχει καθοριστεί η ποσότητα της ως ποσοστό της μέσης μηνιαίας παροχής των τριών θερινών μηνών ή της παροχής του Σεπτεμβρίου στο συγκεκριμένο υδατόρεμα.

Τα ορεινά υδατορέματα της περιοχής έχουν «συνηθίσει» στις μεγάλες μεταβολές της παροχής ανάμεσα στο χειμώνα-άνοιξη και στο καλοκαίρι-φθινόπωρο κατά την φυσική ροή των υδατορεμάτων ( χωρίς έργα) , η χλωρίδα και πανίδα έχουν προσαρμοστεί σε αυτές τις συνθήκες και είναι ανθεκτικές σε μείωση των ροών ( με δεδομένη την ελεύθερη και συνεχή παροχέτευση της οικολογικής παροχής).

<u>Η ελεύθερη παροχέτευση αν πάσα στιγμή της οικολογικής παροχής ελέγχεται και από την Αποκεντρωμένη Υδάτων αλλά και από τις αρμόδιες Πειβαλλοντικές Υπηρεσίες των Περιφερειακών Ενοτήτων</u>, παραδίδονται συνεχώς και στοιχεία των παροχών ( χρησιμοποιούμενης, οικολογικής και υπερχειλίζουσας) βοηθώντας έτσι στην δημιουργία αρχείου υδρομετρήσεων.

Επίσης <u>αν η αρμόδια υπηρεσία αλιείας υποδείξει, στα πλαίσια της περιβαλλοντικής μελέτης, ότι υφίσταται ιχθυοπανίδα στο ρέμα είναι γνωστό ότι στους περιβαλλοντικού όρους προβλέπεται η δημιουργία ιχθυοδιαδρόμου</u> για την απρόσκοπτη ελευθεροεπικοινωνία της ιχθυοπανίδας. Ακόμη στις περιοχές ΝΑΤURA ζητούνται από τον ΟΦΥΠΕΚΑ ιχθυολογικές μελέτες με έρευνα πεδίου κλπ.

Σε πολλά υδατορέματα της περιοχής μελέτης στα οποια λειτουργούν ΜΥΗΕ <u>στο παρελθόν ( από το 1970 ως το 1990 ) κατασκευάζονταν από το Υπουργείο Γεωργίας ( Δασικές Υπηρεσίες) φράγματα συγκράτησης φερτών υλών με ύψη 4 </u><u>m ή και περισσότερο στα οποία , δυστυχώς, δεν προβλέπονταν ιχθυοδιάδρομος</u> με αποτέλεσμα την αδυναμία της ελευθεροεπικοινωνίας της ιχθυπανίδας, κάτι που σιγουρα συντέλεσε στην υποβάθμιση της παρουσίας της στα συγκεκριμένα υδατορέματα.

4. Στο παρακάτω σημείο στο ίδιο κεφάλαιο που αναφέρεται «Οι υπάρχουσες υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις που βρίσκονται εντός ή πλησίον περιοχών NATURA 2000 ή έχουν αρνητικές επιπτώσεις στις περιοχές αυτές, πρέπει να συμμορφώνονται πάντοτε με τις διατάξεις του άρθρου 6, παράγραφος 2 της οδηγίας για τους οικοτόπους (92/43/ΕΚ). Στο άρθρο αυτό προβλέπεται ειδικότερα η υποχρέωση να αποτρέπεται η υποβάθμιση της ζώνης επιρροής του έργου σε σύγκριση με την κατάσταση στην οποία βρισκόταν όταν χαρακτηρίστηκε ως περιοχή του δικτύου NATURA 2000. Σε κάθε περίπτωση αυτό συνεπάγεται ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να λαμβάνουν όλα εκείνα τα ευλόγως αναμενόμενα μέτρα που απαιτούνται, προκειμένου να διασφαλίσουν την αποφυγή της υποβάθμισης των οικοτόπων ή την πρόκληση σημαντικής όχλησης των ειδών».

Προφανώς αυτό σημαίνει περιβαλλοντική παρακολούθηση και αν μετρηθεί υποβάθμιση του περιβάλλοντος και των προστατευτέων ειδών υπόδειξη επιπλέον περιβαλλοντικών όρων που πρέπει να τηρηθούν.

Σε καμιά περίπτωση, βέβαια, ακραίες προτάσεις περί απαξίωσης ( μέσω του μη εκσυγχρονισμού) και αποξήλωσης υφισταμένων ΜΥΗΕ μετά την ολοκλήρωση του κύκλου ζωής τους ( που θα επιταχυνθεί αν δεν εκσυγχρονίζονται) αδιαφορώντας για την ανεπανόρθωτη ζημία των επενδυτών ( που σχεδόν στο σύνολο των έργων είναι μικρομεσαίοι επενδυτές που εδρεύουν και εργάζονται πλησίον του τόπου εγκατάστασης των ΜΥΗΕ), των εργαζομένων, των επιχειρήσεων που συντηρούν και επισκευάζουν τα έργα, των λογιστών, ασφαλιστών κλπ που έχουν όφελος από την λειτουργία τους, των Δήμων και των κατοίκων των περιοχών εγκατάστασης που είναι δέκτες των αντισταθμιστικών που προβλέπονται νομοθετικά από την λειτουργία τους αλλά κυρίως της άρδευσης που υποβοηθείται σημαντικά από την λειτουργία των ΜΥΗΕ της πειροχής μελέτης.

Προτείνεται αντί των ακραίων θέσεων που περιέχονται στην μελέτη στα υφιστάμενα ΜΥΗΕ να προταθεί η ενίσχυση της περιβαλλοντικής παρακολούθησης τους ( ακόμη και με φορέα που θα στηρίζουν κατά ένα ποσοστό και τα ίδια τα έργα) και αν από την παρακολούθηση προκύψουν πραγματικά στοιχεία υποβάθμισης του περιβάλλοντος και των προστατευόμενων ειδών η υπόδειξη επιλέον περιβαλλοντικών όρων που θα εντάσσονται στις ανανεώσεις των περιβαλλοντικών όρων των έργων και θα εφαρμόζονται από τα εν λειτουργία ΜΥΗΕ για να ελαχιστοποιούνται αυτές οι επιπτώσεις.

Επίσης για νέα έργα ( που θα είναι ελάχιστα σε αριθμό λόγω των συνθηκών που προαναφέρθηκαν) η εξέταση στα πλαίσια της περιβαλλοντικής αδειοδότησης ενός εκάστου ξεχωριστά με βάση τις εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

[Γιάννης Σηφάκης – Παραγωγός από ΜΥΗΕ, κατασκευαστής ΜΥΗΕ – Επίτιμος Πρόεδρος ΕΣΜΥΕ- τ. Βουλευτής]

Όσο σημαντική είναι η εκπόνηση ΕΠΜ για την προστασία του περιβάλλοντος και την ρύθμιση των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων στις περιοχές ΝΑTURA ( περιοχές που, όπως φαίνεται στους χάρτες, καλύπτουν τεράστιες εκτάσεις στις Περιφερειακές Ενότητες που αναφέρονται και σίγουρα όλες τις περιοχές ενεργειακού ενδιαφέροντος ) άλλο τόσο μας εξέπληξαν τα προτεινόμενα μέτρα στα οποία καταλήγει η μελέτη όσον αφορά τουλάχιστον τα Μικρά Υδροηλεκτρικά Έργα ( ΜΥΗΕ) που λειτουργούν στην περιοχή μελέτης αλλά και όσον αφορά την περαιτέρω εγκατάσταση νέων.

Θα περιμέναμε να δούμε μέσα στην ΕΠΜ περιβαλλοντικές παρατηρήσεις μετά από έρευνα πεδίου στα Μικρά Υδροηλεκτρικά Έργα που λειτουργούν στην περιοχή μελέτης 27 χρόνια, 25 χρόνια, 20 χρόνια, 15 χρόνια περίοδο ικανή για να βγάλει κάποιος ειδικός συμπεράσματα για το αν αλλοιώθηκε το φυσικό περιβάλλον από την λειτουργία των έργων, αν υπάρχει επίπτωση στα προστατευόμενα είδη και ποιά ούτως ώστε να προταθεί στις ανανεώσεις των περιβαλλοντικών όρων των έργων να τεθούν, αν πράγματι υπήρχε επιβάρυνση, κάποια επιπρόσθετα περιβαλλοντικά μέτρα που θα έπρεπε να τηρηθούν από τα ΜΥΗΕ για την συνέχιση της λειτουργίας τους.

Αντί αυτών, που πράγματι θα ήταν πολύ χρήσιμο να δούμε σαν πολιτεία, διαβάζουμε προτάσεις για επιβολή μη εκσυγχρονισμού των ήδη λειτουργούντων έργων ( για να απαξιωθούν) και μετά τον κύκλο της ζωής τους ( που μπορεί να υπερβαίνει τα 100 χρόνια αλλά χωρίς εκσυγχρονισμό θα μειωθεί σημαντικά) να αποξηλωθούν. Και πλήρη απαγόρευση για νέα ΜΥΗΕ σε περιοχές ΝΑΤURA.

<u>Ακραίες θέσεις που αντιβαίνουν ευθέως στην βούληση της πολιτείας</u> ( όπως εκπροσωπήθηκε όλα τα προηγούμενα 30 χρόνια και σήμερα) <u>που έχει θεσπίσει αυστηρό περιβαλλοντικό πλαίσιο ίδρυσης, χωροθέτησης και λειτουργίας των ΜΥΗΕ ακόμη και σε περιοχές ΝΑ</u><u>TURA</u> λαμβάνοντας υπ’ όψιν τις εκθέσεις εμπειρογνωμόνων της ΕΕ. Αυτή την ώρα είναι επίσης σε Δημόσια Διαβούλευση από το ΥΠΕΝ το σχέδιο νόμου με τίτλο: «Εκσυγχρονισμός της νομοθεσίας για τη χρήση και την παραγωγή ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές – Ενσωμάτωση Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2413, Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1405 και μερική ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1788 – Ρυθμίσεις για την αγορά ενέργειας – Πολεοδομικές ρυθμίσεις – Διατάξεις περιβαλλοντικής και δασικής προστασίας – Ρυθμίσεις για την οργάνωση και την επαρκή στελέχωση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και λοιπών φορέων εποπτείας του», όπου το άρθρο 61 αναφέρεται σε “Απλούστευση διαδικασίας υλοποίησης μικρών Υδροηλεκτρικών Σταθμών (μΥΗΣ) εγκατεστημένης ισχύος ή μέγιστης ισχύος παραγωγής μικρότερης των δεκαπέντε μεγαβάτ (15 MW), ενώπιον του οικείου Περιφερειακού Συμβουλίου Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης ή του Κεντρικού Συμβουλίου Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης – Τροποποίηση άρθρου 31Α ν. 4951/2022”.

Η διάσταση στην αντιμετώπιση των ΜΥΗΕ μεταξύ της ΕΠΜ ( που συζητάμε) και της πρόθεσης της Πολιτείας είναι νομίζω πάνω από οφθαλμοφανής.

Πιο συγκεκριμένες παρατηρήσεις:

Στο κεφάλαιο 2.3.2 της μελέτης στο σημείο που αναφέρεται στις «Επιπτώσεις από τα Μικρά Υδροηλεκτρικά Έργα» έχουμε να επισημάνουμε τα εξής:

1. α. Πρώτα να παρατηρήσουμε ότι οι γενικές κατευθύνσεις των Ομάδων Εμπειρογνωμόνων της ΕΕ αναφέρονται στην μεγάλη εικόμα της αξιοποίησης του μικροϋδροδυναμικού κατά μέσο όρο στην ΕΕ στην οποία έχει αξιοποιηθεί περί το 80% του μικροϋδροδυναμικού για την ανάπτυξη ΜΥΗΕ. Στην χώρα μας που η αξιοποίηση του μικροϋδροδυναμικού είναι περι το 10%-12% προφανώς η εξειδίκευση των γενικών κατευθύνσεων πρέπει να έχει σαφή διαφοροποίηση καθόσον, προφανώς, δεν υφίσταται ούτε κατά διάννοια αντίστοιχος βαθμός «κορεσμού».

β. Έχουν ήδη πριν 15 χρόνια θεσπιστεί στη χώρα μας σημαντικοί περιβαλλοντικοί περιορισμοί για την ίδρυση ΜΥΗΕ που αντιμετωπίζουν αυτές τις ανησυχίες παρά την ελάχιστη αξιοποίηση του εγχώριου μικροϋδροδυναμικού.

Πέραν των γενικών περιβαλλοντικών περιορισμών από 05/04/2011 ισχύει η αριθμ. οικ. 196978 / ΦΕΚ 518 ( 05/04/11)

«Συμπλήρωση και εξειδίκευση τεχνικών και λοιπών λεπτομερειών των κριτηρίων χωροθέτησης Μικρών

Υδροηλεκτρικών Έργων (ΜΥΗΕ) που προβλέπονται στο Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αει−

φόρου Ανάπτυξης για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΠΧΣΑΑ−ΑΠΕ) σύμφωνα με την παρ. 5 του άρ−

θρου 9 του Ν. 3851/2010» που ρυθμίζει με ιδιαίτερα αυστηρό τρόπο ακριβώς τα θέματα που αναφέρονται στις εκθέσεις των εμπειρογνωμόνων της ΕΕ για τα μικρά υδροηλεκτρικά με την συσχέτιση ισχύος και μήκους εκτροπής κοίτης αποτρέποντας μεγάλα μήκη εκτροπής για μικρή ισχύ.

γ. Όσον αφορά την παρατήρηση της μελέτης ότι «Αυτή ακριβώς η κατάσταση χαρακτηρίζει την πορεία υλοποίησης των ΜΥΗΕ στην ευρύτερη περιοχή μελέτης, όπου τείνει να γίνει ανεξέλεγκτη ως προς τις σοβαρές της επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα» <u>στην πραγματικότητα στην Πέλλα, για παράδειγμα, που λειτουργούν 19 ΜΥΗΕ (και ένα κατασκευάζεται) έχει να εκδοθεί άδεια εγκατάστασης για νέο έργο πάνω απο 12 χρόνια και δεν προβλέπεται να εκδοθούν εφεξής άδειες εγκατάστασης που να προσεγγίζουν ούτε καν τα δάκτυλα του ενός χεριού. Οι αιτίες είναι ο κορεσμός του ηλεκτρικού δικτύου στην περιοχή εδώ και πολλά χρόνια και οι υφιστάμενοι περιβαλλοντικοί περιορισμοί ( συμπεριλαμβανομένης της ανωτέρω Υ.Α.). Ακόμη, με τις κείμενες διατάξεις, άδειες εγκατάστασης που είχαν εκδοθεί στο παρελθόν και δεν υλοποιήθηκαν στο χρονικό διάστημα που προβλέπεται έπαυσαν αυτοδικαίως.</u>

<u>Που βασίζεται λοιπόν η παραπάνω παρατήρηση της μελέτης περί ανεξέλεγκτης κατάστασης;</u>

2. Αναφέρεται ότι “Βάσει του Εγγράφου καθοδήγησης σχετικά με τις απαιτήσεις για την υδροηλεκτρική ενέργεια σε σχέση με τη νομοθεσία της ΕΕ για τη φύση” (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2018), το εύρος των επιπτώσεων που μπορεί να έχει μια εγκατάσταση υδροηλεκτρικής ενέργειας στα είδη και στους τύπους οικοτόπων που προστατεύονται δυνάμει των δύο οδηγιών της ΕΕ για τη φύση, διαφέρει σε σημαντικό βαθμό από μια περιοχή σε άλλη. Εξαρτάται από τα επιμέρους χαρακτηριστικά του ποταμού, τη φυσική και οικολογική κατάστασή του – το εάν έχει ήδη υποβαθμιστεί ή είναι ακόμη στην αρχική φυσική του κατάσταση, εάν είναι μεγάλος ή μικρός, ορεινός ή πεδινός, κλπ. – καθώς και από το είδος και την κλίμακα των υδροηλεκτρικών εγκαταστάσεων και τα είδη και τους οικοτόπους για τα οποία η περιοχή έχει χαρακτηριστεί ως προστατευόμενη. Ως εκ τούτου, κάθε εγκατάσταση πρέπει να εξετάζεται κατά περίπτωση».

 

<u>Πως συνάδει η παρατήρηση αυτή του εγγράφου καθοδήγησης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής με την προτεινόμενη στην μελέτη οριζόντια απαξίωση στην πορεία ( λόγω μη εκσυγχρονισμού) των υφισταμένων ΜΥΗΕ και την αποξήλωση τους στο τέλος του κύκλου ζωής τους ( που θα επιταχυνθεί αν δεν μπορούν να εκσυγχρονίζονται) και την πλήρη απαγόρευση εγκατάστασης νέων έργων; </u>

<u>Θα περιμέναμε στην ΕΠΜ και με δεδομένο ότι στην περιοχή μελέτης λειτουργούν ΜΥΗΕ 27 χρόνια, 25 χρόνια, 20 χρόνια, 15 χρόνια να αναφέρονται συγκεκριμένα  παραδείγματα ότι στο τάδε έργο που λειτουργεί τόσα χρόνια έχει παρατηρηθεί υποβάθμιση του περιβάλλοντος και των προστατευτέων ειδών που μετρήθηκαν επιστημονικά και για αυτό προτείνονται τα ακόλουθα μέτρα για την αντιστροφή της κατάστασης που θα είναι υποχρεωμένο το ΜΥΗΕ να εφαρμόσει στην πορεία λειτουργίας του με επιπλέον περιβαλλοντιούς όρους.</u>

Αντ’ αυτού προτείνονται ακραίες οριζόντιες απαγορεύσεις ( η εύκολη λύση) και αποξηλώσεις( !! ) των υφισταμένων έργων με θεωρίες από το γραφείο <u>αδιαφορώντας για τις επιπτώσεις τέτοιων προτάσεων στους επενδυτές, εργαζόμενους, τοπική οικονομία, στην μείωση παραγωγής πράσινης ενέργειας με τα χαρακτηριστικά που παρέχουν ενέργεια τα ΜΥΗΕ ( όλο το 24ωρο, σταθερότητα παραγωγής, ενίσχυση τοπικών δικτύων), στους ΟΤΑ και τους κατοίκους των περιοχων εγκατάστασης που είναι δέκτες των αντισταθμιστικών που προβλέπονται αλλά κυρίως στην άρδευση που υποβοηθείται σημαντικά από την λειτουργία των ΜΥΗΕ της περιοχής μελέτης. </u>

<u>Με την γνώση που έχουμε με δεδομένο ότι ζούμε στην περιοχή όλα αυτά τα χρόνια, με τις διαβεβαιώσεις τοπικών παραγόντων και με όλες τις μαρτυρίες δεν έχει παρατηρηθεί καμιά εμφανής αλλοίωση του φυσικού περιβάλλοντος σε όλες τις περιοχές που λειτουργούν επι δεκαετίες τα ΜΥΗΕ της περιοχής. </u>

<u>Ουδεμία όχληση ή αντίδραση εκ μέρους οποιαδήποτε φορέα τοπικού ή άλλου υπήρξε ότι κάπου δημιούργησαν πρόβλημα σε κάτι τα ΜΥΗΕ κατά την λειτουργία τους. </u>

<u>Αντίθετα τα ΜΥΗΕ στην περιοχή μελέτης έχουν σημαντική συνεισφορά στην άρδευση των αγροκτημάτων</u> των περιοχών εγκατάστασης αφού λειτουργούν στην πραγματικότητα σαν έργα πολλαπλού σκοπού, ως υποδομές άρδευσης ( αφού κατεβάζουν σωληνωμένο και καθαρό το νερό) καθόσον οι αρδεύσεις ξεκινούν κάτω από τα μηχανοστάσια των ΜΥΗΕ. Έτσι αποφεύγονται σημαντικά κόστη για δημόσιες υποδομές άρδευσης. Σε ορισμένες μάλιστα περιπτώσεις η άρδευση γίνεται απολειστικά από το νερό που διέρχεται από του αγωγούς των ΜΥΗΕ ( που είναι τοποθετημένοι υπεδάφια) μετά την υδροηλεκτρική χρήση.

Ακόμη η συνεισφορά των ΜΥΗΕ στην τοπική οικονομία στην περιοχή μελέτης είναι σημαντική όχι μόνο κατά την φάση της κατασκευής αλλά και κατά την λειτουργία τους καθόσον απασχολούνται με την μια ή την άλλη μορφή φύλακες, συντηρητές, χωματουργοί, μηχανουργοί, ηλεκτρολόγοι, αυτοματιστές, περιβαλλοντολόγοι κ.α.

3. <u>Οσον αφορά την οικολογική παροχή</u> για την διατήρηση της χλωρίδας και πανίδας στο μήκος εκτροπής κατά την λειτουργία των ΜΥΗΕ είναι σε σας γνωστό ότι έχει καθοριστεί η ποσότητα της ως ποσοστό της μέσης μηνιαίας παροχής των τριών θερινών μηνών ή της παροχής του Σεπτεμβρίου στο συγκεκριμένο υδατόρεμα.

Τα ορεινά υδατορέματα της περιοχής έχουν «συνηθίσει» στις μεγάλες μεταβολές της παροχής ανάμεσα στο χειμώνα-άνοιξη και στο καλοκαίρι-φθινόπωρο κατά την φυσική ροή των υδατορεμάτων ( χωρίς έργα) , η χλωρίδα και πανίδα έχουν προσαρμοστεί σε αυτές τις συνθήκες και είναι ανθεκτικές σε μείωση των ροών ( με δεδομένη την ελεύθερη και συνεχή παροχέτευση της οικολογικής παροχής).

<u>Η ελεύθερη παροχέτευση αν πάσα στιγμή της οικολογικής παροχής ελέγχεται και από την Αποκεντρωμένη Υδάτων αλλά και από τις αρμόδιες Πειβαλλοντικές Υπηρεσίες των Περιφερειακών Ενοτήτων</u>, παραδίδονται συνεχώς και στοιχεία των παροχών ( χρησιμοποιούμενης, οικολογικής και υπερχειλίζουσας) βοηθώντας έτσι στην δημιουργία αρχείου υδρομετρήσεων.

Επίσης <u>αν η αρμόδια υπηρεσία αλιείας υποδείξει, στα πλαίσια της περιβαλλοντικής μελέτης, ότι υφίσταται ιχθυοπανίδα στο ρέμα είναι γνωστό ότι στους περιβαλλοντικού όρους προβλέπεται η δημιουργία ιχθυοδιαδρόμου</u> για την απρόσκοπτη ελευθεροεπικοινωνία της ιχθυοπανίδας. Ακόμη στις περιοχές ΝΑΤURA ζητούνται από τον ΟΦΥΠΕΚΑ ιχθυολογικές μελέτες με έρευνα πεδίου κλπ.

Σε πολλά υδατορέματα της περιοχής μελέτης στα οποια λειτουργούν ΜΥΗΕ <u>στο παρελθόν ( από το 1970 ως το 1990 ) κατασκευάζονταν από το Υπουργείο Γεωργίας ( Δασικές Υπηρεσίες) φράγματα συγκράτησης φερτών υλών με ύψη 4 </u><u>m ή και περισσότερο στα οποία , δυστυχώς, δεν προβλέπονταν ιχθυοδιάδρομος</u> με αποτέλεσμα την αδυναμία της ελευθεροεπικοινωνίας της ιχθυοπανίδας, κάτι που σίγουρα συντέλεσε στην υποβάθμιση της παρουσίας της στα συγκεκριμένα υδατορέματα.

4. Στο παρακάτω σημείο στο ίδιο κεφάλαιο που αναφέρεται «Οι υπάρχουσες υδροηλεκτρικές εγκαταστάσεις που βρίσκονται εντός ή πλησίον περιοχών NATURA 2000 ή έχουν αρνητικές επιπτώσεις στις περιοχές αυτές, πρέπει να συμμορφώνονται πάντοτε με τις διατάξεις του άρθρου 6, παράγραφος 2 της οδηγίας για τους οικοτόπους (92/43/ΕΚ). Στο άρθρο αυτό προβλέπεται ειδικότερα η υποχρέωση να αποτρέπεται η υποβάθμιση της ζώνης επιρροής του έργου σε σύγκριση με την κατάσταση στην οποία βρισκόταν όταν χαρακτηρίστηκε ως περιοχή του δικτύου NATURA 2000. Σε κάθε περίπτωση αυτό συνεπάγεται ότι τα κράτη μέλη θα πρέπει να λαμβάνουν όλα εκείνα τα ευλόγως αναμενόμενα μέτρα που απαιτούνται, προκειμένου να διασφαλίσουν την αποφυγή της υποβάθμισης των οικοτόπων ή την πρόκληση σημαντικής όχλησης των ειδών».

Προφανώς αυτό σημαίνει περιβαλλοντική παρακολούθηση και αν μετρηθεί υποβάθμιση του περιβάλλοντος και των προστατευτέων ειδών υπόδειξη επιπλέον περιβαλλοντικών όρων που πρέπει να τηρηθούν.

Σε καμιά περίπτωση, βέβαια, ακραίες προτάσεις περί απαξίωσης ( μέσω του μη εκσυγχρονισμού) και αποξήλωσης υφισταμένων ΜΥΗΕ μετά την ολοκλήρωση του κύκλου ζωής τους ( που θα επιταχυνθεί αν δεν εκσυγχρονίζονται) αδιαφορώντας για την ανεπανόρθωτη ζημία των επενδυτών ( που σχεδόν στο σύνολο των έργων είναι μικρομεσαίοι επενδυτές που εδρεύουν και εργάζονται πλησίον του τόπου εγκατάστασης των ΜΥΗΕ), των εργαζομένων, των επιχειρήσεων που συντηρούν και επισκευάζουν τα έργα, των λογιστών, ασφαλιστών κλπ που έχουν όφελος από την λειτουργία τους, των Δήμων και των κατοίκων των περιοχών εγκατάστασης που είναι δέκτες των αντισταθμιστικών που προβλέπονται νομοθετικά από την λειτουργία τους αλλά κυρίως της άρδευσης που υποβοηθείται σημαντικά από την λειτουργία των ΜΥΗΕ της πειροχής μελέτης.

Προτείνεται αντί των ακραίων θέσεων που περιέχονται στην μελέτη στα υφιστάμενα ΜΥΗΕ να προταθεί η ενίσχυση της περιβαλλοντικής παρακολούθησης τους ( ακόμη και με φορέα που θα στηρίζουν κατά ένα ποσοστό και τα ίδια τα έργα) και αν από την παρακολούθηση προκύψουν πραγματικά στοιχεία υποβάθμισης του περιβάλλοντος και των προστατευόμενων ειδών η υπόδειξη επιπλέον περιβαλλοντικών όρων που θα εντάσσονται στις ανανεώσεις των περιβαλλοντικών όρων των έργων και θα εφαρμόζονται από τα εν λειτουργία ΜΥΗΕ για να ελαχιστοποιούνται αυτές οι επιπτώσεις.

Επίσης για νέα έργα ( που θα είναι ελάχιστα σε αριθμό λόγω των συνθηκών που προαναφέρθηκαν) η εξέταση στα πλαίσια της περιβαλλοντικής αδειοδότησης ενός εκάστου ξεχωριστά με βάση τις εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

[Ανέστης Αθανασιάδης]

Στοιχεία πολιτιστικής Κληρονομιάς

2.3 χάρτης6 κοιλάδα Μεγάλο Ρέμα περιοχή Πηγή GR124009

Στην κοιλάδα όπου διέρχεται το Μεγάλο ρέμα ( παλιά ονομασία Kontza ntere )  κατά την διάρκεια του Α Παγκοσμίου Πολέμου και ποιο συγκεκριμένα προς το  τέλος του , το 1918  ο Γαλλικός στρατός επινόησε  νέους τρόπους για την γρήγορη μεταφορά πολεμικού υλικού- τραυματιών , από τον Σ. σταθμό Γουμενίσσης στην Αξιούπολη    και αντίθετα ,στο κυρίως μέτωπο του πολέμου ,όπου διαδραματιζόταν στην περιοχή του Σκρά . Έτσι κατασκευάζεται μια σιδηροδρομική γραμμή με το τραίνο Decauville . Στην περιοχή Τρείς γέφυρες -Πηγής , Κρύο νερό , Λίμνη μεταλλείου ,μέχρι και Γαλάζια Λίμνη  κοντά στα χωριά Κούπα κ Σκρά , υπάρχουν μέχρι και σήμερα κολώνες από γέφυρες – τοιχία αντιστήριξης κατασκευές (μοναδικές-ελάχιστες) – μνημεία νεότερης πολιτιστικής κληρονομιάς σε ολόκληρη την Ευρώπη  και Ελλάδα , όπου περνούσε η γραμμή του  τραίνου Decaville  . Καθώς και κολώνες από γέφυρες από όπου διέρχονταν καρόαμαξες και πεζοί . Στην περιοχή υπάρχουν και δύο τοποθεσίες , όπου ήταν τα στρατιωτικά Νοσοκομεία των Γάλλων .Στον χάρτη της μελέτης δεν γίνεται καμία αναφορά για αυτές τις κατασκευές .

[Ανέστης Αθανασιάδης]

Σχετικά με 2.2χάρτης 5.1  περιοχή Μεγάλο Ρέμα ( Kontza ntere)  GR 124009

Στην περιοχή της Πηγής κατά μήκος του Μεγάλου Ρέματος  , ένα από τα είδη ψαριού που υπάρχει .είναι ο  Χαμοσούρτης (ή αλλιώς Πετρόψαρο ή Μουστακάτο) με επιστημονική ονομασία Barbus peloponnesius. Τα τελευταία χρόνια παρατηρήσαμε μείωση πληθυσμών . Αν και το είδος χαρακτηρίζεται ως «Μειωμένης Ανησυχίας» (Least Concern) από την IUCN, οι πληθυσμοί του απειλούνται τοπικά από την κατασκευή φραγμάτων και την απόληψη νερού για άρδευση . Στην περιοχή υπάρχει φράγμα στην θέση Λίμνη Μεταλλείου , λόγο ότι τα τελευταία χρόνια στην περιοχή παρατηρείτε έλλειψη χιονοπτώσεων τους χειμερινούς μήνες ( αποτέλεσμα μειωμένες ποσότητες νερού στους υδροφόρους ορίζοντες καθώς και η παρατεταμένες περίοδοι υψηλών θερμοκρασιών στην περιοχή ) για λόγους οικονομίας από τις ποσότητες νερού του φράγματος , σε ανάγκες για πότισμα σε γεωργικές καλλιέργειες , η ποσότητα νερού όπου διοχετεύεται κυρίως τους καλοκαιρινούς μήνες είναι μικρές . Σε κάποια σημεία της ροής έχει παρατηρηθεί το νερό να χάνεται τελείως . Επίσης κατά μήκος της ροής στο μεγάλο ρέμα υπήρχαν κάποια μικρά πέτρινα φράγματα ύψους 1.5 με 2 μέτρα τα οποία συγκρατούσαν αξιόλογες ποσότητες νερού ,και κρατούσαν την στάθμη του νερού σε ικανοποιητικό σημείο . Σε αυτές τις βάθρες έβρισκαν καταφύγιο τα παραπάνω είδη ψαριού . το 2004 μια μεγάλη νεροποντή στην περιοχή ,είχε ως αποτέλεσμα το Μεγάλο Ρέμα να κατεβάσει μεγάλους όγκους νερού , κατέστρεψε αυτά τα μικρά φραγματάκια . Θα παρακαλούσαμε να συμπεριληφθούν στην μελέτη από την επιστημονική σας ομάδα, παρέμβαση-μέτρα αντιμετώπισης , ώστε να μήν υπάρχει  περεταίρω μείωση πληθυσμών , του συγκεκριμένου είδους. Η διατήρηση του είδους αναφέρεται μάλιστα και  στις οδηγίες της Ε.Ε  .

Σας ευχαριστώ

Ανέστης Αθανασιάδης

[Ανέστης Αθανασιάδης]

2.2 χάρτης4 Είδη Χλωρίδας τοπίο Όρος Πάικο GR124009

 

Στον χάρτη αποτύπωσης της χλωρίδας δεν γίνεται καμία αναφορά για τα είδη όπου υπάρχουν στο τμήμα GR124009

Στην περιοχή δυτικά του χωριού Πηγής με σύνορα του χωριού Κάρπη , υπάρχει ένα από τα μεγαλύτερα δάση με Κουμαριές

Επίσης στην περιοχή της Κάρπης  Πρώτη παγκόσμια καταγραφή από είδος αγριόβικκου

Στην περιοχή Γουμένισσα  Πηγή  πρώτη παγκόσμια καταγραφή στο χλωριδιακό χάρτη με το άγριο σκόρδο allium goumenissanoum

Στην περιοχή του Σκρά υπάρχει καταγραφή για την Pulsatilla Halleri  είδος ανεμώνης αρκετά σπάνιο είδος .

Σπάνια είδη όπως Fitrillaria Pontica, Vicia laeta  , Ramonda nahaliae, Diantus aridus, Colchicum chimonanthum -soboliferum, , αρκετά είδη από άγριες ορχιδέες  και σε μια περιοχή της Πηγής  κατέγραψα μικρό πληθυσμό με την κόκκινη τουλίπα του Κιλκίς και το Lilium Kandidum

Υπάρχει στην περιοχή της Πηγή το Μακεδονικό Θρούμπι

Στην διάθεσή σας να σας υποδείξω τα στίγματα

[Τσιάρας Δημήτρης]

Αναφέρετε κεφάλαιο 2 τεύχος ΜΑ:

2.1.1.2 Τοπίο Όρος Βέρμιο ΕΖΔ GR1210001

…..

Ξηρολίβαδο Βεροίας, Ν. Ημαθίας

…..

Στην ανατολική άκρη του οροπεδίου έχει αναπτυχθεί ένας νεοσύστατος παραθεριστικός οικισμός. Από το επίπεδο λιβάδι και τον νέο οικισμό φαίνεται αμφιθεατρικά όλη η κλειστή κοιλάδα. Πανοραμική θέα έχουν και οι κορυφές της περιοχής.

 

Η παραπάνω παράγραφος δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. Στο Ξηρολίβαδο ήρθαν βλάχοι κτηνοτρόφοι από την Πίνδο (κυρίως από Αβδέλλα και Σαμαρίνα) στις αρχές του του 19ου αιώνα. Η περιοχή χρησιμοποιήθηκε ως θερινός βοσκότοπος και τα χειμαδιά ήταν σε κοντινές πόλεις και χωριά.

Πριν από αυτούς στην περιοχή πρέπει να υπήρχαν σλαβόφωνοι πληθυσμοί, στην εκκλησία του Αγίου Αθανασίου στα Βορειοανατολικά του οικισμού υπήρχε νεκροταφείο με σταυρούς με σλάβικες επιγραφές που αρκετοί σήμερα φυλάσσονται μέσα στην εκκλησία.

Την δεκαετία του 1980 έγινε επέκταση του οικισμού προς Ανατολικά και μοιράστηκαν οικόπεδα στους κληρονόμους των πρώτων κατοίκων, και αυτό γιατί το παλιό χωριό ασφυκτιούσε.

Σήμερα ο οικισμός είναι κυρίως τουριστικός αφού οι περισσότεροι απόγονοι των πρώτων αποίκων δεν ακολούθησαν το επάγγελμα της νομαδικής κτηνοτροφίας.

[Συντάκτης]

Απαντήσεις