Κεφάλαιο 5

Υπάρχουν διαθέσιμα για ανάγνωση και σχολιασμό τα παρακάτω αρχεία:

EPM3a_ MA_Kef5 – Το τεύχος αφορά το Κεφάλαιο 5 του Τεύχους Μελέτης της ΕΠΜ και περιλαμβάνει:

• Την καταγραφή του γενικού πλαισίου διαχείρισης
• Τη διατύπωση γενικών και ειδικών στόχων διαχείρισης ανά προστατευόμενη περιοχή
• Την πρόταση μέτρων διαχείρισης ανά προστατευόμενη περιοχή και σύνθεση του προγράμματος μέτρων
• Την πρόταση μέτρων οργάνωσης και λειτουργίας

και το υποστηρικτικό αρχείο EPM3a_ ΤΤA_Kef5

ΑΡΧΕΙΑ ΜΕΤΡΟΦΥΛΛΩΝ

Φύλλα περιγραφής μέτρων για τις δύο ΠΠΒ – Φύλλα μέτρων διαχείρισης κοινών για τις δύο Περιοχές Προστασίας της Βιοποικιλότητας και για άλλες περιοχές που εξετάζονται σε επόμενη ενότητα της ΕΠΜ, αλλά αφορούν την ίδια Μονάδα Διαχείρισης Προστατευόμενης Περιοχής, όπου παρουσιάζονται αναλυτικά τα προτεινόμενα μέτρα διαχείρισης.

Φύλλα περιγραφής μέτρων ΠΠΒ Βούρινου – Φύλλα των μέτρων διαχείρισης της Περιοχής Προστασίας Βιοποικιλότητας «Όρη Βούρινος και Μελλιάς», όπου παρουσιάζονται αναλυτικά τα προτεινόμενα μέτρα διαχείρισης.

Φύλλα περιγραφής μέτρων ΠΠΒ Λιμνών_ΖΧΠΒΑ – Φύλλα των μέτρων διαχείρισης της Περιοχής Προστασίας Βιοποικιλότητας «Λίμνες Οροπεδίου Αμυνταίου (Ζάζαρη- Χειμαδίτιδα – Πετρών – Βεγορίτιδα) και Υγρότοπος Άγρα», όπου παρουσιάζονται αναλυτικά τα προτεινόμενα μέτρα διαχείρισης.

Χάρτης 9 – Προτάσεις διαχείρισης

Χάρτης 10 – Χάρτης συνόλου γεωχωρικών πληροφοριών ΕΠΜ

Θέμα

[Κυνηγετική Ομοσπονδία Μακεδονίας Θράκης (ΚΟΜΑΘ)]

<p style=”font-weight: 400;”>Εισαγωγή – Σύνοψη</p>
<p style=”font-weight: 400;”>Η Κυνηγετική Ομοσπονδία Μακεδονίας Θράκης (ΚΟΜΑΘ) συμμετέχει στη διαβούλευση του έργου “Εκπόνηση Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών (ΕΠΜ), Σύνταξη Προεδρικών Διαταγμάτων Προστασίας και Σχεδίων Διαχείρισης για Περιοχές του Δικτύου Natura 2000” και συγκεκριμένα για την ΕΠΜ 3α: Τμήμα 1 περιοχές Βούρινου.</p>
<p style=”font-weight: 400;”>Η επιστημονική ομάδα της ΚΟΜΑΘ, αποτελούμενη από 5 Δασολόγους και 2 Δασοπόνους, εξειδικευμένη σε θέματα διαχείρισης της θήρας, εξέτασε λεπτομερώς τη μελέτη και διαπίστωσε πως οι μελετητές προσεγγίζουν σε γενικές γραμμές με ορθό και σύγχρονο τρόπο το προστατευταίο αντικείμενο.</p>
<p style=”font-weight: 400;”>Παρόλα αυτά η ΕΠΜ προτείνει ατεκμηρίωτες νέες απαγορεύσεις θήρας σε έκταση μεγαλύτερη των 65.000 στρεμμάτων, ενώ προτείνει και περιορισμούς στον τρόπο που ασκείται η θήρα σε περίπου 70.000 στρέμματα.</p>
<p style=”font-weight: 400;”><u>Η ΚΟΜΑΘ δηλώνει πως είναι πλήρως αντίθετη σε αυτές τις απαγορεύσεις και περιορισμούς της ΕΠΜ, σε ότι αφορά στην προσέγγιση του κυνηγιού και τις προτεινόμενες νέες απαγορεύσεις θήρας, αλλά και τους περιορισμούς στην άσκησή της,</u> και το τεκμηριώνει αναλυτικά στα παρακάτω σχόλια.</p>
<p style=”font-weight: 400;”><u>Η ΚΟΜΑΘ δηλώνει ότι θα λάβει κάθε πρόσφορο μέτρο για να μην οδηγηθεί το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας στο να αποδεχθεί τις προτάσεις της εν λόγω ΕΠΜ για τη θήρα, οι οποίες θα είναι απολύτως επιβαρυντικές για τους κυνηγούς.</u></p>
<p style=”font-weight: 400;”>Συνοπτικά, η τεκμηρίωσή μας, όπως αναλυτικά παρατίθεται ακολούθως, είναι:</p>

• Η ΕΠΜ προτείνει νέες απαγορεύσεις θήρας σε 65.000 στρέμματα, χωρίς να υπάρχει ούτε μια αναφορά ότι η θήρα αποτελεί απειλή για τα προστατευταία αντικείμενα.
• Όπου αναφέρεται στην ΕΠΜ το κυνήγι ως απειλή, αφορά θηρεύσιμα είδη, άρα η κατάσταση διατήρησής τους εξετάζεται κάθε χρόνο και λαμβάνεται υπόψη από το ΥΠΕΝ στην έκδοση της ετήσιας ρυθμιστικής απόφασης θήρας.
• Η ΕΠΜ αναφέρει τη λαθροθηρία σε μη θηρεύσιμα είδη, χωρίς να παρατίθεται κάποιο επίσημο περιστατικό, σε είδη που είναι καλοκαιρινοί επισκέπτες, και η παρουσία τους δεν συμπίπτει με την επίσημη κυνηγετική περίοδο, και σε ερπετά, ενδεχόμενη παράνομη θανάτωση των οποίων δε είναι και δε μπορεί να χαρακτηρίζεται παράνομο κυνήγι .
• Οι προτεινόμενοι περιορισμοί στην επιτρεπόμενη για τη θήρα ζώνη ΖΠΦ12 (Βεγορίτιδα) είναι περιττοί (πχ πρόταση για χρήση μη μολύβδινων σκαγιών, κάτι που εφαρμόζεται ήδη εδώ και πολλά χρόνια), είτε ασαφείς και ανεφάρμοστοι.

<p style=”font-weight: 400;”> Ακολουθούν αναλυτικά οι θέσεις της ΚΟΜΑΘ:</p>
<p style=”font-weight: 400;”>ΘΕΣΕΙΣ ΤΗΣ ΚΟΜΑΘ</p>
<p style=”font-weight: 400;”>Στα κείμενα της ΕΠΜ δίνεται βαρύτητα στις παραδοσιακές και τις υφιστάμενες χρήσεις γης και τα διαχειριστικά μέτρα που προτείνονται, ενσωματώνουν αυτές τις χρήσεις, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις τις αναδεικνύουν σαν λύση (π.χ. λελογισμένη – παραδοσιακή βόσκηση σε περιοχές που έχει εκλείψει πλήρως η βόσκηση κ.α.) απέναντι στα προβλήματα που εντοπίζονται στις συγκεκριμένες περιοχές του δικτύου Νatura 2000.</p>
<p style=”font-weight: 400;”>Παρόλα αυτά, <u>διαπιστώνουμε δυστυχώς πως η θήρα, αν και παραδοσιακή δραστηριότητα που χάνεται στο βάθος του χρόνου στην περιοχή μελέτης, δεν ακολουθεί τον παραπάνω κανόνα</u> και προσεγγίζεται περιοριστικά, παρά το γεγονός πως αυτό δεν προκύπτει από τις απειλές που αναφέρονται αναλυτικά στο κεφάλαιο 2 της ΕΠΜ.</p>
<p style=”font-weight: 400;”>Πιο συγκεκριμένα, η ομάδα μελέτης προτείνει νέες απαγορεύσεις θήρας σε εκτάσεις που ξεπερνούν τα 65.000 στρ. ενώ στο κεφ. 2.3.1.2 «Πιέσεις και απειλές ανά περιοχή ΝΑΤURA» (σελ. 112-117), δεν υπάρχει ούτε μία αναφορά στη νόμιμη θήρα ως απειλή για τα προστατευταία αντικείμενα.</p>
<p style=”font-weight: 400;”>Η περιοχή που συγκεντρώνει το μεγαλύτερο ποσοστό προτεινόμενης απαγόρευσης θήρας σαν έκταση, είναι η περιοχή του όρους Βούρινος και συγκεκριμένα οι Ζώνες Προστασίας ΖΠΦ-01, ΖΠΦ-02, ΖΠΦ-03, ΖΠΦ-05, ΖΠΦ-06, ΖΠΦ-07, ΖΠΦ-08, με συνολική έκταση προτεινόμενων νέων απαγορεύσεων θήρας που αγγίζει τα 55.000 στρ.</p>
<p style=”font-weight: 400;”>Ακολουθεί η περιοχή της Βεγορίτιδας (ΖΠΦ 11), με προτεινόμενη νέα απαγόρευση θήρας σε έκταση 6.247 στρ. , και η λίμνη του Άγρα (ΖΔΟΕ 12) με 1.979 στρ. προτεινόμενης νέας απαγόρευσης.</p>
<p style=”font-weight: 400;”>Όπως αναφέραμε και παραπάνω, στη γενική περιγραφή των απειλών στο κεφάλαιο 2 της ΕΠΜ δεν υπάρχει αναφορά στη θήρα ως απειλή.</p>
<p style=”font-weight: 400;”>Στους πίνακες όπου αναφέρονται αναλυτικά οι απειλές (κεφ. 2.3.1.3. σελ. 117), σχετικοί με το κυνήγι μπορούν να θεωρηθούν οι παρακάτω 4 κωδικοί απειλών: το κυνήγι(G-07)), το παράνομο κυνήγι/θανάτωση(G-10) , η τυχαία θανάτωση (λόγω δραστηριοτήτων αλιείας και κυνηγιού)(G-12), και η χρήση βολίδων ή βαριδίων μολύβδου(G-14)</p>

<li style=”font-weight: 400;”>Το κυνήγι αναφέρεται ως απειλή μέσης έντασης στις περιοχές με κωδικό GR1240006 και GR1340004, για τα είδη Πετροπέρδικα (Alectoris graeca), Τρυγόνι (Streptopelia turtur), Σιταρήρθα (Alauda arvensis) και Σφυριχτάρι (Anas Penelope).

<p style=”font-weight: 400;”>Τα είδη αυτά ανήκουν στα θηρεύσιμα είδη της χώρας, σύμφωνα με τη Ρυθμιστική Απόφαση Θήρας, όπως αυτή εκδίδεται τα τελευταία χρόνια από το ΥΠΕΝ.</p>
<p style=”font-weight: 400;”>Το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, για να εντάξει τα παραπάνω είδη στα θηρεύσιμα, αξιολογεί κάθε χρόνο όλα τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα που εξασφαλίζουν την πληθυσμιακή τους αφθονία, έτσι ώστε να υπάρχει αειφορία της θήρας.</p>
<p style=”font-weight: 400;”>Τα δεδομένα από το ερευνητικό πρόγραμμα Άρτεμις της Κυνηγετικής Συνομοσπονδίας Ελλάδος, τεκμηριώνουν αδιαμφησβήτητα το γεγονός πως η πληθυσμιακή αφθονία των θηρεύσιμων ειδών παραμένει σταθερή (Thomaidis et al., 2022 και https://www.ksellas.gr/index.php?option=com_content&view=article&id=162&Itemid=207&lang=el).</p>
<p style=”font-weight: 400;”>Αν το ΥΠΕΝ επικυρώσει την παραπάνω προσέγγιση, τότε θα τεθεί ζήτημα εγκυρότητας όλων των αποφάσεων που σχετίζονται με τη θήρα και έχει εκδώσει τα τελευταία χρόνια.</p>
<p style=”font-weight: 400;”>Το τρυγόνι αποτελεί αντικείμενο συζήτησης τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα και το ΥΠΕΝ, έχει σταδιακά περιορίσει την ετήσια κάρπωση του είδους σε ποσοστό της τάξης του 85% σε σχέση με την ετήσια κάρπωση που είχε καταγραφεί στο διάστημα 2013-2018. Το σύστημα της αειφόρου κάρπωσης του τρυγονιού που εφαρμόζεται, εκτιμάται πως εκμηδενίζει ή περιορίζει στο ελάχιστο την επίδραση της θήρας στον πληθυσμό του τρυγονιού. Αυτό αναδεικνύει και πρόσφατη έρευνα που έγινε στη χώρα μας, η οποία δείχνει τη σταθερή και ελάχιστα αυξητική τάση του πληθυσμού του (βλ. Thomaidis, C., Papaspyropoulos, K. G., Karabatzakis, T., Logothetis, G., & Christophoridou, G. (2022). European turtle dove population trend in Greece using hunting statistics of the past 16-year period as indices. Animals, 12(3), 368.)</p>
<p style=”font-weight: 400;”>Θα πρέπει τόσο σε εθνικό όσο και σε Ευρωπαϊκό επίπεδο να αναληφθούν πρωτοβουλίες διαχείρισης του είδους που δε σχετίζονται με τη θήρα στην Ελλάδα και την Ευρώπη, αλλά με τις πραγματικές απειλές που αντιμετωπίζει το είδος, όπως η κατάσταση των ενδιαιτημάτων, η κυνηγετική διαχείριση στην Αφρική όπου διαχειμάζει κ.α.</p>
<p style=”font-weight: 400;”>Η περιοχή του Βούρινου, για την οποία η ομάδα μελέτης προτείνει τη μεγαλύτερη έκταση νέας απαγόρευσης θήρας, δεν αποτελεί σημαντικό ενδιαίτημα για κάποιο από τα παραπάνω τέσσερα είδη θηρεύσιμων πτηνών, τα οποία σύμφωνα με την ΕΠΜ θεωρείται πως απειλούνται από το κυνήγι..</p>

<li style=”font-weight: 400;”>Το παράνομο κυνήγι/θανάτωση αναφέρεται ως απειλή μέσης έντασης στις περιοχές με κωδικό GR1330002, GR1240004, GR1240006, GR1340005, GR1340008, GR1340004 και GR1340007, για τα είδη:

<p style=”font-weight: 400;”>Anas Penelope (Σφυριχτάρι), Anas platyrhynchos (Πρασινοκέφαλη), Anas querquedula (Σαρσέλα), Anas strepera (Φλυαρόπαπια) , Ardea purpurea (Πορφυροτσικνιάς), Aythya ferina (Κυνηγόπαπια), Alauda arvensis (Σιταρήθρα), Alectoris graeca graeca (Ορεινή πέρδικα), Anas clypeata (Χουλιαρόπαπια), Anas crecca crecca (Κιρκίρι), Anser albifrons albifrons (Ασπρομετωπόχηνα), Anser anser (Σταχτόχηνα), Aythya nyroca (Βαλτόπαπια), Cygnus olor (Βουβόκυκνος), Fulica atra (Φαλαρίδα), Ixobrychus minutus (Μικροτσικνιάς), Mergus merganser (Χηνοπρίστης), Nycticorax nycticorax (Νυχτοκόρακας), Lanius excubitor (Διπλοκεφαλάς), Perdix perdix (Πεδινή πέρδικα), Phalacrocorax pygmeus (Λαγγόνα), Streptopelia turtur (Τρυγόνι), Turdus iliacus (Κοκκινότσιχλα), Tetrax tetrax (Χαμωτίδα) Vanellus vanellus (Καλημάνα),  Aquila chrysaetos (Χρυσαετός), Buteo rufinus (Αετογερακίνα), Falco biarmicus (Χρυσογέρακο), Falco peregrinus (Πετρίτης), Falco cherrug (Στεπογέρακο), Canis lupus (Λύκος), Ursus arctos (Αρκούδα), Ablepharus kitaibelii (Αβλέφαρος), Anguis fragilis (Τυφλόφιδο), Coluber caspius (Έφιος), Coluber najadum (Σαίτα), Elaphe longissimi (Λαφίτης), Elaphe quatuorlineata (Λαφιάτης), Elaphe situla (Σπιτόφιδο), Hemidactylus turcicus (Σαμιαμίδι), Hierophis gemonensis (Δενδρογαλιά), Malpolon insignitus (Σαπίτης) Malpolon monspessulanus (σ.σ. πρόκειται για το ίδιο είδος με το προηγούμενο) Natrix natrix (Νερόφιδο), Natrix tessellate (Νερόφιδο), Ophisaurus apodus (Οφίσαυρος ο άποδος), Typhlops vermicularis (Τυφλίνος), Vipera ammodytes (Οχιά κοινή).</p>
<p style=”font-weight: 400;”>Εδώ θα πρέπει να τονίσουμε πως η παράνομη θήρα δεν έχει καμία σχέση και δεν πρέπει να συνδέεται με τη νόμιμη θήρα, όπως τελείως αντιεπιστημονικά αναφέρεται σε άλλη ΕΠΜ για τη Δυτική Μακεδονία.</p>
<p style=”font-weight: 400;”>Παρόλα αυτά, από τα 49 είδη που αναφέρονται παραπάνω:</p>
<p style=”font-weight: 400;”>Τα δεκατρία (13) ανήκουν στα θηρεύσιμα (άρα δεν ισχύει παράνομη θήρευση εκτός αν πρόκειται για υπέρβαση ορίου κάρπωσης, κάτι το οποίο δεν αναφέρεται.</p>
<p style=”font-weight: 400;”>Τέσσερα (4) είδη είναι καλοκαιρινοί επισκέπτες στη χώρα μας, οπότε η παρουσία τους δε συμπίπτει ή συμπίπτει ελάχιστα με την κυνηγετική περίοδο.</p>
<p style=”font-weight: 400;”>Δεκαπέντε (15) είδη είναι ερπετά (φίδια και σαύρες) οπότε ενδεχόμενη θανάτωσή τους δεν συνιστά παράνομο κυνήγι, αλλά παράνομη θανάτωση.</p>
<p style=”font-weight: 400;”>Για κανένα από τα παραπάνω 49 είδη δεν υπάρχει ιστορικό μηνύσεων για παράνομη θανάτωση στην περιοχή μελέτης ή και ευρύτερα. Ακόμη και αν αναφέρεται σαν απειλή το παράνομο κυνήγι ορισμένων από αυτά τα είδη στη βιβλιογραφία, δεν υπάρχει ούτε ένα καταγεγραμμένο ιστορικό παράνομης θανάτωσης τους.</p>

<li style=”font-weight: 400;”>Η τυχαία θανάτωση (λόγω δραστηριοτήτων αλιείας και κυνηγιού), αναφέρεται ως απειλή μέσης έντασης στις περιοχές με κωδικό GR1340004, GR1340007, GR1240004, για τα είδη:

<p style=”font-weight: 400;”>Aythya ferina (κυνηγόπαπια), Aythya nyroca (βαλτόπαπια), Fulica atra atra (φαλαρίδα), Mergus merganser (χηνοπρίστης), Phalacrocorax pygmeus (λαγγόνα), Podiceps cristatus cristatus (σκουφβουτηχτάρι), Tachybaptus ruficollis ruficollis (νανοβουτηχτάρι) και Lutra lutra (βίδρα).</p>
<p style=”font-weight: 400;”>Πρόκειται για 7 είδη πτηνών και ένα θηλαστικό, τα οποία είναι όλα υδρόβια είδη , κι ως εκ τούτου, προφανώς η απειλή είναι η τυχαία θανάτωση λόγω δραστηριοτήτων αλιείας (δίχτυα, αγκίστρια κλπ) και όχι κυνηγιού.</p>

<li style=”font-weight: 400;”>Η χρήση βολίδων ή βαριδίων μολύβδου, αναφέρεται ως απειλή μέσης έντασης, στις περιοχές με κωδικό GR1340004, GR1340008, GR1330002 για τα είδη Aquila chrysaetos (χρυσαετός), Buteo rufinus (αετογερακίνα), Falco biarmicus (χρυσογέρακο), Falco peregrinus (πετρίτης), Neophron percnopterus (ασπροπάρης), Aquila heliaca (βασιλαετός), και Gyps fulvus (όρνιο).

<p style=”font-weight: 400;”>Η συγκεκριμένη απειλή, προφανώς σχετίζεται με τη μολυβδίαση και με δεδομένο το γεγονός πως όλα τα παραπάνω είδη είναι σαρκοφάγα είδη πτηνών, η μολυβδίαση εκτιμάται πως μπορεί να προκληθεί από την κατανάλωση θηρευμένων ζώων που δεν ανακτήθηκαν από τον κυνηγό και παρέμειναν νεκρά ή τραυματισμένα στη φύση.</p>
<p style=”font-weight: 400;”>Πέραν του γεγονότος πως δεν είναι συχνό φαινόμενο να μην ανακτάται ένα νεκρό ή τραυματισμένο θήραμα από τους κυνηγούς, δεν υπάρχει καταγεγραμμένη περίπτωση μολυβδίασης σε κάποιο από τα παραπάνω είδη στην περιοχή μελέτης.</p>
<p style=”font-weight: 400;”>Η συγκεκριμένη απειλή επομένως, δε μπορεί να συσχετιστεί με την άσκηση της νόμιμης θήρας, μέχρι να υπάρξουν στατιστικώς αποδεκτά στοιχεία για την πραγματική επίδραση της χρήσης μολύβδινων σκαγιών στα αρπακτικά και πτωματοφάγα είδη που αναφέρεται πως επηρεάζονται από αυτήν, μέσω της κατανάλωσης μη ανακτηθέντων νεκρών ή τραυματισμένων ζώων.</p>

<li style=”font-weight: 400;”>Εκτός από τις προτεινόμενες νέες απαγορεύσεις θήρας στην ΕΠΜ, έχουν τεθεί αυθαίρετοι ή περιττοί περιορισμοί στη Ζώνη Προστασίας ΖΠΦ12, στη λίμνη Βεγορίτιδα, σε έκταση 69.636 στρ., όπου η ΕΠΜ προτείνει για τη θήρα τα εξής:

<p style=”font-weight: 400;”>«Επιτρέπεται με τις εξής προϋποθέσεις: α) μόνο με χρήση σκαγιών χωρίς μόλυβδο, β) απαγόρευση θήρας όταν παγώνουν μερικώς ή ολικώς οι άλλες λίμνες του οροπεδίου Αμυνταίου και γ) η αρμόδια υπηρεσία κατόπιν ειδικής μελέτης θα προσδιορίζει τα θηρεύσιμα είδη, την κάρπωση και την κατά χώρο και χρόνο άσκηση της δραστηριότητας, σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις έναντι των οποίων μπορούν να τίθενται και αυστηρότεροι περιορισμοί. Η μελέτη αυτή θα τεθεί σε δημόσια διαβούλευση.»</p>
<p style=”font-weight: 400;”><u>Ο πρώτος περιορισμός (αμόλυβδα σκάγια) είναι περιττός καθώς εφαρμόζεται ήδη σε όλους τους υγροτόπους της χώρας από το Φεβρουάριο του 2023. </u></p>
<p style=”font-weight: 400;”>https://www.hunters.gr/aeiforo-kynigi/nea/i-komath-sas-enimeronei-sxetika-me-tin-apagorefsi-xrisis-kai-metaforas-molyvdinon-skagion-se-ygrotopous-apo-15-fevrouariou-2023</p>
<p style=”font-weight: 400;”>Ο δεύτερος περιορισμός (απαγόρευση θήρας όταν παγώνουν μερικώς ή ολικώς οι άλλες λίμνες), είναι ασαφής, μη μετρήσιμος και κατ΄ επέκταση ανεφάρμοστος. Το πότε παγώνει μερικώς ή ολικώς μία λίμνη δεν υπάρχει καμία υπηρεσία στην Ελλάδα που να το βεβαιώνει. Επίσης η φράση «μερικώς» είναι ασαφής και μη μετρήσιμη καθώς δε δίνεται κανένα άλλο στοιχείο ή κριτήριο με το οποίο θα μπορούσε να εκτιμήσει κάποιος το τι θέλουν να πουν οι μελετητές. Οι άλλες λίμνες του Αμυνταίου, Ζάζαρη, Χειμαδίτιδα και Πετρών (προφανώς), έχουν υψόμετρο 600, 591 και 569 μ. ενώ η Βεγορίτιδα έχει υψόμετρο 510 μ. Σύμφωνα με τις αρχές της μετεωρολογίας, η θερμοκρασία πέφτει περίπου 0,65 βαθμούς Κελσίου με την άνοδο του υψόμετρου κατά 100 μέτρα. Επομένως η θερμοκρασιακή διαφορά που με κανονικές συνθήκες καταγράφεται στις 4 παραπάνω λίμνες, δε διαφέρει για περισσότερο από 0,5 βαθμούς Κελσίου. Αντιλαμβάνεται και ο πλέον αδαής, πως τα παραπάνω στοιχεία, καθιστούν πλήρως ασαφή, μη μετρήσιμο και ανεφάρμοστο τον περιορισμό που επιχειρεί να δώσει η ομάδα μελέτης στην άσκηση της θήρας.</p>
<p style=”font-weight: 400;”>Ο τρίτος περιορισμός θεωρείται περιττός καθώς η αρμόδια Υπηρεσία (προφανώς η ΕΠΜ αναφέρεται στη Δασική Υπηρεσία – δεν προσδιορίζεται), καθορίζει κάθε χρόνο τα θηρεύσιμα είδη με ειδική απόφαση που βγαίνει για αυτόν το σκοπό και έχει ήδη το δικαίωμα να θέσει ειδικούς περιορισμούς, σε συμφωνία με την Υπουργική Απόφαση «Ρυθμίσεις θήρας» που εκδίδεται κάθε χρόνο και ρυθμίζει τα περί θήρας θέματα.</p>
<p style=”font-weight: 400;”>Με βάση τα παραπάνω, θεωρούμε πως οι νέες εκτεταμένες απαγορεύσεις θήρας που προτείνονται από την ΕΠΜ, δεν τεκμαίρονται επιστημονικά μέσα από τα σχετικά κείμενα, τους πίνακες και τους χάρτες της ΕΠΜ, και ως εκ τούτου, ζητούμε να αποσυρθεί κάθε πρόταση που σχετίζεται με νέα απαγόρευση θήρας στην περιοχή μελέτης από το τελικό κείμενο της ΕΠΜ.</p>
<p style=”font-weight: 400;”>Επίσης ζητούμε να αφαιρεθούν οι περιορισμοί και οι προϋποθέσεις που θέτει η ΕΠΜ για την άσκηση της θήρας στη Ζώνη προστασίας ΖΠΦ12, στη Βεγορίτιδα, σε έκταση 69.636 στρ. και στο σχετικό πίνακα με τις χρήσεις γης να αντικατασταθούν από τη φράση “επιτρέπεται σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις”.</p>

[Βασίλειος Αμπας]

Λίμνη Χειμαδίτιδα

Στα τέλη του 1950 έγιναν οι πρώτες μελέτες στην περιοχή του Αμυνταίου και με την τάση να δωθούν γόνιμα εδάφη προς κάλυψη των διατροφικών αναγκών έγιναν έργα στα τέλη του ’60 αρχές 70. Το έλος της τέως λίμνης Χειμαδίτιδας αποστραγγίστηκε, αποδίδοντας στην γεωργία 22.000στρ και περιορίζοντας την λίμνη στα βαθύτερα τμήματά της, με σημαντικά μειωμένο βάθος. Ο κίνδυνος εξαφάνισης της λίμνης λόγω μικρού βάθους από την αύξηση της φυτικής ύλης αποτέλεσε σημαντικό περιβαλλοντικό πρόβλημα σε έναν σημαντικό για την Ευρωπαϊκή Επιτροπή υγροβιότοπο ενταγμένο ευτυχώς στο δίκτυο Φύση 2000. Έτσι την Δεκαετία του 2000 υλοποιήθηκε το έργο: “Ανύψωση και στεγανοποίηση αναχώματος λίμνης Χειμαδίτιδας”, το οποίο βοήθησε στην μείωση του καλαμιώνα, στην δημιουργία ανοικτών νερών, στην βελτίωση της οικολογικής κατάστασης.
Εντούτοις η στάθμη της λίμνης είναι σημαντικά χαμηλότερη από τη στάθμη που είχε η λίμνη πριν την αποξήρανσή της. Σύμφωνα με τις σταθμημετρικές παρατηρήσεις του δικτύου σταθμών του Υπουργείου Γεωργίας (αλλά και τους χάρτες της Γ.Υ.Σ.) η αρχική στάθμη της λίμνης ήταν περί τα 594μ απόλυτο υψόμετρο. Σήμερα μετά την κατασκευή του αναχώματος (απ. υψόμετρο 592) η ανύψωση έχει φέρει τη στάθμη στα 591,30 από 590 που ήταν η στάθμη με την αποστράγγισή της.

Προτείνεται η μελέτη διερεύνησης περαιτέρω ανύψωσης του Αναχώματος, στο υψόμετρο των 594μ, όπου βρισκόταν πριν τα έργα αποστράγγισης.

• Πρωτίστως, θα αποκατασταθεί η ισορροπία για το μαγκρόβιο δάσος των σκλήθρων.
• Θα επανεκτιμηθεί η υδρολογία της περιοχής από την επίδραη και της νέας λίμνης που δημιουργήθηκε στα ορυχεία της ΔΕΗ με νερά που προέρχονται από την αποστράγγιση των υπόγειων υδροφορέων με μεγάλη πιθανότητα  να είναι ακατάλληλα (λόγω νιτρικών) για τη διαβίωση πτηνών ψαριών και άλλων εμβίων.
• Θα υπάρξει καλύτερη δυνότητα διαχείρισης μεγαλύτερων ποσοτήτων νερού (περί τα 20εκ κ.μ. νερού μπορούν να αποθηκευτούν εάν γίνει αυτή η ανύψωση)
• Ο υπερχειλιστής τη λίμνης Χειμαδίτιδας κάτων από τη επιτροπή διαχείρισης υγροτόπου θα έχει ένα εργαλείο διαχείρισης

 

[Βασίλειος Αμπας]

Ενώ προβλέπται η κτηνοτροφία και ειδικότερα η Βουβαλοτροφία στη διαχείριση των καλαμιών, υπάρχει θέμα με τις σταυλικές εγκαταστάσεις. Στο ΦΕΚ της λίμνης Κερκίνης μνημοεύεται «……Για τα βουβάλια ως ιδιαίτερο είδος και μέχρις ότου εκπονηθεί η προαναφερόμενη μελέτη, επιτρέπεται η βόσκηση, η εγκατάσταση, καθώς και η τυχόν κατασκευή πρόχειρων εγκαταστάσεων χωρίς να απαιτείται η τήρηση αποστάσεων από τις όχθες, μετά από σύμφωνη γνώμη του Φορέα Διαχείρισης της Προστατευμένης Περιοχής…….» Κάτι ανάλογο θα έπρεπε να θεσμοθετηθεί και στις λίμνες της Δυτικής Μακεδονίας όσον αφορά τις αποστάσεις των κτηνοτροφικών “πρόχειρων” καταλυμάτων από τις λίμνες.

[Ιωαννίδης Ελευθέριος (Οικολογική Κίνηση Κοζάνης)]

Σας κοινοποιώ τις παρατηρήσεις της Οικολογικής Κίνησης Κοζάνης όπως αυτές δημοσιοποιήθηκαν σε σχετικό δελτίο τύπου

 

• Η διαδικασία εκπόνησης και έγκρισης των Ε.Π.Μ., πραγματοποιείται με τεράστια καθυστέρηση, με τη χώρα μας έχει ήδη καταδικαστεί από το 2020 από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο της Ε.Ε. διότι παραβίασε τις υποχρεώσεις που απορρέουν από τις Οδηγίες 92/43/ΕΟΚ και 2009/147/ΕΚ που αποσκοπούν στην αποτελεσματική προστασία προστατευόμενων ειδών και οικοτόπων του δικτύου Natura 2000.
• Η έλλειψη ενός πλήρους σχεδιασμού προστασίας έχει επιτρέψει σε αρκετές περιπτώσεις να διαμορφωθούν τετελεσμένα και να προκύψουν αντιδράσεις για άναρχες χωροθετήσεις δραστηριοτήτων σε ευαίσθητες περιβαλλοντικά περιοχές . Π.χ. η χωροθέτηση του ΑΣΠΗΕ στο Βούρινο δεν είναι συμβατή με την Ε.Π.Μ, μιας και ο Βούρινος προτείνεται ως περιοχή Προστασίας της Φύσης

 

• Η έγκριση των παραπάνω μελετών θα οδηγήσει σε έκδοση, έπειτα από την αναγκαία επεξεργασία, Προεδρικών Διαταγμάτων μέσω των οποίων θα ορίζεται τι και που επιτρέπεται και με ποιους όρους. Η ολοκλήρωση της διαδικασίας αυτής αποτελεί το πιο αναγκαίο εργαλείο για την προστασία των περιοχών του δικτύου Natura 2000 της περιφέρειας μας. Όμως η επιλογή του νόμου 4685/2020 για εφαρμογή με εντελώς πρόχειρο τρόπο χωροταξικών χρήσεων σε προστατευόμενες περιοχές εκ του αποτελέσματος έχει αποτύχει και κάνει ουσιαστικά ανέφικτη τη σύνταξη των σχετικών προεδρικών διαταγμάτων.
• Ειδικότερα η ομολογουμένως αναγκαστική επιλογή του υπουργείο να προσθέτει κατά βούληση χρήσεις που δεν προβλέπονται από το νόμο είναι βέβαιο ότι θα οδηγήσει σε αδιέξοδο.
• Σχετικά με τις χρήσεις που προβλέπονται στην υπο διαβούλευση Ε.Π.Μ., θεωρούμε ότι θα πρέπει να διασφαλίζεται η επαρκής προστασίας των περιοχών του δικτύου Natura 2000, χωρίς ταυτόχρονα να αποτρέπονται δραστηριότητες αξιοποίησης που συμβάλουν στην αρμονική ανάπτυξη των γύρων κοινοτήτων (Οικοτουρισμός, γεωργία, κτηνοτροφία κ.λ.π.) και συχνά στηρίζουν την βιοποικιλότητα.
• Ταυτόχρονα, και δεδομένου ότι είναι σε εξέλιξη η διαδικασία διαβούλευσης θα πρέπει να διασφαλιστεί η συνοχή στην αντιμετώπιση των προστατευόμενων περιοχών της Περιφέρειας καθότι, σε πολλές περιπτώσεις λειτουργούν ως ένα αλληλοεπηρεαζόμενο δίκτυο. Όπως π.χ. οι Μετακινήσεις Αργυροπελεκάνων κατά την αναπαραγωγική περίοδο στους υγροτόπους της ευρύτερης περιοχής για τις οποίες έχουμε ποιοτικά δεδομένα. Στους προτεινόμενους οικολογικούς διαδρόμους, ατυχώς δεν προβλέπονται ζώνες αποκλεισμού ΑΣΠΗΕ, παρά μόνο η υποχρέωση ειδικής οικολογικής αξιολόγησης.
• Επείγει επίσης η μελέτη ένταξης νέων περιοχών σε καθεστώς περιβαλλοντικής προστασίας. Παράδειγμα ο ταμιευτήρας Πολυφύτου που θεωρείται Σημαντική για τα Πουλιά Περιοχή (ΣΠΠ), όπως έχει τεκμηριωθεί από την μελέτη που εκπόνησε το 2011 ο βιολόγος για λογαριασμό της Π.Ε. Κοζάνης[1]. Η παραπάνω πρόταση έχει κατατεθεί εδώ και πολλά χρόνια και από την Οικολογική Κίνηση Κοζάνης.
• Η διαβούλευση είναι μια ευκαιρία να ακουστεί, πέρα από τις υποδείξεις των υπηρεσιών, και η φωνή των τοπικών κοινωνιών. Να υπάρξει έτσι η αναγκαία ώσμωση και να ενταχθεί οργανικά η προστασία της φύσης στις τοπικές προτεραιότητες. Προτείνουμε, να παραταθεί ο χρόνος διαβούλευσης, ώστε να γίνει μια οργανωμένη συζήτηση με τους τοπικούς φορείς (περιφέρεια, Δήμοι, Μ.Κ.Ο.) και να γίνει συζήτηση στο Περιφερειακό Συμβούλιο και στα Δημοτικά Συμβούλια της περιοχής.
• Δεδομένου ότι θα πρέπει να επιδιωχθεί η επίτευξη ισορροπίας μεταξύ της προστασίας της φύσης και της ανθρώπινης δραστηριότητας, η διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες και τους Δήμους θα συμβάλει ώστε, συμβατές με την προστασία της φύσης χρήσεις να μην αποκλειστούν από τις διαχειριστικές μελέτες ή να αναθεωρηθούν τα όρια μεταξύ των ζωνών προστασίας ιδίως σε εκείνες της περιοχές που βρίσκονταν κοντά σε πόλεις ή χωριά της περιοχής.
• Από την ανάγνωση των κειμένων προκύπτει η ανάγκη να υποστηριχθεί η στήριξη της εκτατικής κτηνοτροφίας, αλλά και άλλων ήπιων ανθρώπινων δραστηριοτήτων (δασοκομία, μελισσοκομία, οικοτουρισμός κ.λ.π.), οι οποίες αποτελούν παραγωγικές δραστηριότητες που συμβάλουν στην διατήρηση σε καλή κατάσταση των προστατευόμενων περιοχών.
• Ειδικά για τον Βούρινο, συμφωνούμε επίσης με το πνεύμα της μελέτης να παραμείνει ο Βούρινος μια περιοχή με περιορισμένη και ήπια ανθρώπινη παρέμβαση, εξαιτίας της ιδιαίτερης οικολογικής, ιστορικής και κοινωνικής αξίας που έχε. Παραμένει όμως ασαφές το καθεστώς σχετικά με το Μουσείο Μακεδονικού Αγώνα αλλά και των υπόλοιπων εγκαταστάσεων που βρίσκεται εντός της περιοχής Natura

Οι προστατευόμενες περιοχές αποτελούν κρίσιμο κεφάλαιο για την χώρα αλλά και για την περιφέρεια μας και είναι υποχρέωση μας να τις διαφυλάξουμε σε καλή κατάσταση. Πέρα από την αναγνώριση ότι δεν ζούμε μόνοι στον πλανήτη και την ηθική υποχρέωση να διαφυλάξουμε την οικολογική ισορροπία της Γης, η διατήρηση των οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας αποτελούν το βασικότερο ίσως παράγοντα για την εξασφάλιση της επιβίωσης των ανθρώπινων κοινωνιών.

Ειδικά για τη Δυτική Μακεδονία, η προστασία και η ήπια αξιοποίηση του φυσικού μας πλούτου πρέπει να αποτελούν βασική προτεραιότητα. Καθώς η περιοχή μας απομακρύνεται από την εξάρτηση από τον λιγνίτη, η βιώσιμη ανάπτυξη και η προστασία και ανάδειξη των φυσικών μας αξιών προσφέρουν μια μοναδική ευκαιρία για την ενίσχυση της τοπικής οικονομίας με τρόπους που σέβονται το περιβάλλον και προάγουν τη μακροπρόθεσμη ευημερία

Οικολογική Κίνηση Κοζάνης

[1] Μπούσμπουρας Δημήτρης 2011. Μελέτη καταγραφής της πανίδας της περιοχής τεχνητής λίμνης Πολυφύτου και προτάσεις διαχείρισης και ανάδειξης του υγροτόπου και της ευρύτερη περιοχής. 102 σελ. + χάρτες. Περιφέρεια Δυτ. Μακεδονίας.

 

[Δήμητρα-Λήδα Ράμμου]

Αξιότιμοι/ες κύριοι/ες,

καταρχάς θα ήθελα να σας συγχαρώ για την πλήρη και αξιέπαινη δουλειά σας. Ως Βιολόγος με εξειδίκευση στον λαγόγυρο (Spermophilus citellus), θα επιθυμούσα να επισημάνω ορισμένα σημαντικά στοιχεία για το είδος στην προστατευόμενη περιοχή GR1340004 LIMNES VEGORITIDA – PETRON.

Δεδομένης της κρίσιμης κατάστασης του λαγόγυρου πανελλαδικά (κινδυνεύον είδος σύμφωνα με τον Κόκκινο Κατάλογο Απειλούμενων Ειδών της Ελλάδας, 2024), αλλά και συγκεκριμένα του πληθυσμού του είδους στην GR1340004 είναι απαραίτητη η θέσπιση ενός πλαισίου δράσεων που θα επιτρέψουν τόσο στην ορθολογική διαχείριση των κατάλληλων ενδιαιτημάτων του είδους, όσο και την ανάκαμψη των πληθυσμών του είδους και τον περιορισμό των απειλών που ευθύνονται για την ραγδαία μείωσή του. Τέτοιες ενέργειες είναι απαραίτητο να συμπεριληφθούν στις δράσεις σχεδιασμού της ΕΠΜ και ΣΔ για τις περιοχές Natura 2000 Δυτικής Μακεδονίας. Παρακάτω παρατίθενται ορισμένες προτάσεις:

1) Ανάπτυξη Σχεδίου Διαχείρισης των ενδιαιτημάτων του λαγόγυρου στην ΕΖΔ και την περιοχή αποκατάστασης και αναγέννησης του Ορυχείου Βεγόρας. Προτείνεται ο εντοπισμός, η καταγραφή και η αξιολόγηση τόσο των υφιστάμενων όσο και των εν δυνάμει κατάλληλων ενδιαιτημάτων παρουσίας τους είδους εντός Natura 2000 (GR1340004). Παράλληλα, θα ήταν σκόπιμο να ενταχθεί στον σχεδιασμό η περιοχή αποκατάστασης και αναγέννησης του Ορυχείου Βεγόρας, καθώς αποτελεί ιστορική περιοχή παρουσίας του λαγόγυρου. Εντάσσοντας την εν λόγω περιοχή στο Σχέδιο Διαχείρισης θα ήταν εφικτό να σχεδιαστεί ένα σύστημα συνδεδεμένων περιοχών και οικολογικών διαδρόμων, έτσι ώστε να υπάρχουν οι κατάλληλες συνθήκες για μελλοντική φυσική αποίκιση ή επανεισαγωγή του είδους και διατήρησή της επικοινωνίας των πληθυσμών μεταξύ τους. Απώτερος στόχος του προτεινόμενου έργου θα είναι (α) η αξιολόγηση των κατάλληλων ενδιαιτημάτων με διαφορετικό βαθμό καταλληλότητας για το είδος και προτεραιοποίηση αγροπεριβαλλοντικών μέτρων, (β) ο εντοπισμός των περιοχών ενδιαφέροντος, στις οποίες ο ΟΦΥΠΕΚΑ θα εφαρμόσει συγκεκριμένες διαχειριστικές δράσεις για την προστασία του είδους (βλ. σχόλιο 2) και (γ) η σύνταξη ενός συμβουλευτικού οδηγού για την φιλική προς τον λαγόγυρο διαχείριση της αγροτικής γης, η οποία θα απευθύνεται στους εμπλεκόμενους φορείς και τις ειδικές ομάδες χρηστών της αγροτικής γης.

2) Παραχώρηση ή/και ενοικίαση ή/και αγορά αγροτικής γης. Η παραχώρηση/αγορά/ενοικίαση γης αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για τη διαφύλαξη της ακεραιότητας των τοποθεσιών παρουσίας του είδους, καθώς έτσι μόνο μπορεί να υπάρξει έλεγχος των δραστηριοτήτων για αποφυγή κινδύνων καταστροφής του ενδιαιτήματος. Η εν λόγω πρόταση θα μπορέσει να υποστηρίξει την ορθή και αποτελεσματική εφαρμογή στοχευμένων διαχειριστικών δράσεων (concrete actions) για τη βελτίωση της κατάστασης διατήρησης του είδους τόσο σε επίπεδο πληθυσμού όσο και ενδιαιτήματος.

3) Ανάπτυξη Μελέτης Σκοπιμότητας μετεγκατάστασης πληθυσμών λαγόγυρου στην ΕΖΔ. Η εκπόνηση μελέτης σκοπιμότητας για την αξιολόγηση της κατάστασης διατήρησης του πληθυσμού λαγόγυρου εντός ΕΖΔ έχει στόχο τη διερεύνηση της δυνατότητας μετεγκατάστασης ατόμων λαγόγυρου από άλλους πληθυσμούς δότες για την πληθυσμιακή και γενετική ενίσχυσή του. Κρίσιμο είναι να προσδιοριστούν, πρωτίστως, οι πιέσεις και απειλές στη συγκεκριμένη περιοχή, οι οποίες οδήγησαν στη μείωση. Η συστηματική καταγραφή των πληθυσμιακών τάσεων και της κατάστασης διατήρησης του πληθυσμού λαγόγυρου κρίνεται απαραίτητη, ώστε να αυξηθεί η πιθανότητα επιτυχίας εγκατάστασης και επιβίωσης των ατόμων στον πληθυσμό.

4) Δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης. Η εφαρμογή δράσεων ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης παράλληλα με τις προτάσεις 1 έως 3, δρουν καθοριστικά στη διάδοση της πληροφορίας και την ευαισθητοποίηση των ενδιαφερόμενων μερών στην ΕΖΔ για τις πιέσεις και απειλές του είδους. Προτείνεται, λοιπόν, η λήψη μέτρων για τους εμπλεκόμενοι φορείς (π.χ. οργάνωση συναντήσεων με στόχο τη συζήτηση για συν-διαχείριση της περιοχής μελέτης), ειδικές ομάδες χρηστών (π.χ. οργάνωση ενημερωτικών εκδηλώσεων σε αγρότες και κτηνοτρόφους) και ευρύ κοινό (π.χ. τοποθέτηση ενημερωτικών πινακίδων και δράσεις περιβαλλοντικής εκπαίδευσης).

5) Δράσεις μείωσης τροχαίων ατυχημάτων. Η λήψη διαχειριστικών μέτρων για την αποτροπή των τροχαίων ατυχημάτων με θύματα την άγρια πανίδα αποτελούν ύψιστης σημασίας για την περιοχή μελέτης, καθώς άτομα του πληθυσμού λαγόγυρου εντοπίζονται σε αναχώματα και αγροτεμάχια δίπλα σε δρόμους.

Ευχαριστώ εκ των προτέρων για τον χρόνο που θα αφιερώσετε για την προσθήκη επιπρόσθετων μέτρων για τον λαγόγυρο.
<p style=”text-align: right;”>Με εκτίμηση,</p>
<p style=”text-align: right;”>Δήμητρα-Λήδα Ράμμου</p>
<p style=”text-align: right;”>Μεταδιδάκτορας, Τμήμα Βιολογίας, Α.Π.Θ.</p>

[Συντάκτης]

Απαντήσεις