- Αυτό το θέμα έχει 87 απαντήσεις, 1 φωνή και ενημερώθηκε τελευταία φορά 1 έτος πριν από τον χρήστη WWF Ελλάς εκ μέρους 8 περιβαλλοντικών οργανισμών.
-
Θέμα
-
-
Απαντήσεις
-
Προτάσεις για τη Διαβούλευση — Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα Ιονίου και Νοτίων Κυκλάδων
Η θεσμοθέτηση των Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων στο Ιόνιο και τις Νότιες Κυκλάδες αποτελεί στρατηγικής σημασίας βήμα για τη διατήρηση των θαλάσσιων θηλαστικών και των οικοτόπων τους. Το Ιόνιο έχει αναγνωριστεί από την IUCN ως Important Marine Mammal Area (IMMA), λόγω της παρουσίας φυσητήρων (Physeter macrocephalus), ζιφιών (Ziphius cavirostris) και παράκτιων πληθυσμών ρινοδέλφινων (Tursiops truncatus) (ACCOBAMS, 2021; Panigada et al., 2017).
Ταυτόχρονα, οι Κυκλάδες χαρακτηρίζονται από ιδιαίτερα πολύπλοκη γεωμορφολογία, με υποθαλάσσια φαράγγια και βαθιές λεκάνες που αποτελούν κρίσιμους βιοτόπους, αλλά μέχρι σήμερα δεν έχουν μελετηθεί συστηματικά με πολλαπλές μεθοδολογίες βιοπαρακαλούθησης θαλασσίων θηλαστικών (Seamap, 2022· OBIS, 2012).
Τα παρακάτω προτείνονται βάση των «Σχεδίων Δράσεων» (ΣΔ) κητωδών (ρινοδέλφινο και φώκαινα) που κατέθεσε το Ερευνητικό Κέντρο Διάσωσης και Περίθαλψης Κητωδών «ΑΡΙΩΝ» στο πλαίσιο του Προγράμματος LIFE IΡ 4 Natura και εγκρίθηκαν με απόφαση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) – Κ.Υ.Α. ΥΠΕΝ/ΔΔΦΠΒ/55417/1958/23 (Φ.Ε.Κ.). Τα «Σχέδια Δράσης» περιλαμβάνουν προτάσεις για τη λήψη σημαντικών μέτρων προστασίας των κητωδών.
Προτείνεται, η αξιοποίηση του Εθνικώς Συντονισμένου Δικτύου Παρακολούθησης και Διαχείρισης Εκβρασμών Ειδών Θαλάσσιας Άγριας Πανίδας (ΥΠΕΝ/ΔΔΦΠΒ/55417/1958), μέσω της καταγραφή εκβρασμών της θαλάσσιας μεγαπανίδας ως δείκτη μετακινήσεων και κατανομή των θαλάσσιων θηλαστικών καθώς και πιθανής επίδρασης των ανθρωπογενών παραγόντων στην οικολογία των ειδών. Η συστηματική καταγραφή εκβρασμών δίνει ολοκληρωμένα δεδομένα για την κατανόηση χωρικών και χρονικών τάσεων στην κινητικότητα και θνησιμότητα των ειδών (Notarbartolo di Sciara et al., 2021).
Επίσης, προτείνεται η γενετική παρακολούθηση των κητωδών μέσω γονιδιακών/Περιβαλλοντικού DNA (eDNA) μεθοδολογιών για να εκτιμηθεί η γενετική ποικιλότητα, η δομή των πληθυσμών και η συνδεσιμότητα καθώς επίσης και τυχόν αλλαγές οικολογικών χαρακτηριστικών των ειδών αυτών όπως η πιστότητα οικολογικού θώκου (site fidelity) (Borrell et al., 2025)
Για παράδειγμα, τα ρινοδέλφινα στο Ιόνιο έχουν δείξει ασυνήθιστα χαμηλή site fidelity, σε αντίθεση με άλλες περιοχές της Μεσογείου, γεγονός που υποδηλώνει πιθανές αλλαγές στη χρήση οικοτόπων λόγω ανθρωπογενών πιέσεων (Bearzi et al., 2008). Σε αντίθεση το υψηλό site fidelity συμβάλλει στη γενετική διαφοροποίηση και στην ανάπτυξη τοπικών οικολογικών προσαρμογών, καθώς μειώνει τη γονιδιακή ροή με άλλους πληθυσμούς (Natoli et al., 2005).
Η μελέτη του site fidelity, είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη γενετική και οικολογική ποικιλότητα των ειδών των θαλάσσιων θηλαστικών και δυνητικά αποτελεί βασικό άξονα της διαχείρισης των νέων θαλάσσιων πάρκων, διασφαλίζοντας την προστασία των κητωδών τόσο σε τοπική όσο και σε περιφερειακή κλίμακα.
Παράλληλα, προτείνεται η παράλληλη μελέτη των ανθρωπογενών και περιβαλλοντικών απειλών ανά είδος θαλάσσιου θηλαστικού και ανά οικότοπου τους για τον εντοπισμό πιθανών αλλαγών στις κινήσεις πληθυσμών συμπεριλαμβανομένων αυτών που αναγράφονται στην Εθνική Θαλάσσια Στρατηγική (ΦΕΚ 1672/Β/2024) όπως η υποβάθμιση ενδιαιτημάτων, ρύπανση, ακουστική όχληση, ναυσιπλοΐα, και παρεμπίπτουσα αλιεία.
Βιβλιογραφία
ACCOBAMS (2021). Monitoring Guidelines for Marine Mammals in the Mediterranean and Black Seas.
Bearzi G. et al. (2008). Ecology and conservation of common bottlenose dolphins Tursiops truncatus in the Mediterranean Sea. Mammal Review.
Borrell, A., et al. (2025). Stable isotope ratios indicate trophic niche overlap in three sympatric delphinid species in the Eastern Ionian Sea. Marine Mammal Science.
Natoli A. et al. (2005). Habitat structure and the dispersal of male and female bottlenose dolphins. Molecular Ecology.
Notarbartolo di Sciara, G., et al. (2021). Marine mammal strandings and monitoring in the Mediterranean: a review and future perspectives. Aquatic Conservation.
OBIS (2012). Cetacean distribution dataset, Eastern Mediterranean.
Panigada, S., et al. (2017). Estimating cetacean abundance using aerial line-transect surveys in the Mediterranean Sea. Deep Sea Research II.
Piroddi, C., et al. (2020). Marine habitat mapping and ecosystem-based management in the Mediterranean Sea. ICES Journal of Marine Science.
Seamap (2022). KYMA boat-based surveys in Thyrrhenian and Ionian Seas.
Με εκτίμηση,
Ελενα Ακριτοπουλου
Θαλάσσια Βιολογος, RAC/SPA Specialist
Υπ. Διδακτορ Μοριακής Οικολογιας Θαλ. Θηλαστικών, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας
Επιστημονικό Μέλος Ερευνητικού Κέντρου Διάσωσης και Περίθαλψης Κητωδών “ΑΡΙΩΝ”
Ως Καθηγητής Οικολογίας και Βιοποικιλότητας στο Παν/μιο Κύπρου, αλλά και ως επί πολλά χρόνια ασχολούμενος με τη βιοποικιλότητα της Ελλάδας, θα ήθελα να χαιρετίσω τη δημιουργία των Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων που συνιστούν σημαντικό βήμα προς την προστασία και την ορθολογική διαχείριση του φυσικού πλούτου της χώρας. Αντιλαμβάνομαι τις όποιες ανησυχίες επαγγελματιών και κατοίκων των περιοχών που επηρεάζονται, αλλά θα πρέπει να συμφωνήσουμε όλοι ότι στη σημερινή εποχή η διατήρηση της όποιας βιοποικιλότητας έχει απομείνει είναι βασική προτεραιότητα και πρέπει να διασφαλιστεί για το μέλλον των παιδιών μας και του πλανήτη. Θα πρέπει να αντιληφθούμε, επίσης, ότι στην πραγματικότητα, η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι όπου θεσπίστηκαν τέτοια Πάρκα, βελτιώθηκε η ζωή και των κατοίκων των αντίστοιχων περιοχών, καθώς ο φυσικός πλούτος από τον οποίο βιοπορίζονται αυξήθηκε μέσα σε μικρά χρονικά διαστήματα. Είναι, επίσης, σημαντικό ότι τα Πάρκα που θεσπίζονται σήμερα περιλαμβάνουν και τα μοναδικά και ιδιαίτερα ευαίσθητα οικοσυστήματα των μικρών νησίδων που βρίσκονται εντός των ορίων τους. Ιδιαίτερη μνεία θα πρέπει να γίνει στην πλήρη απαγόρευση της καταστρεπτικής για τα θαλάσσια οικοσυστήματα πρακτικής της αλιείας με συρόμενα εργαλεία, η οποία θα συνεισφέρει σε μεγάλο βαθμό στην αποκατάσταση των πληθυσμών των ψαριών και πλήθους άλλων θαλάσσιων οργανισμών. Επιπλέον, θα πρέπει να τονισθεί η σημασία της απαγόρευσης έργων που αλλοιώνουν ανεπίστρεπτα το περιβάλλον των μικρών νησίδων, όπως τα αιολικά πάρκα σε τόσο ευαίσθητες περιοχές.
Δεν υπεισέρχομαι σε λεπτομέρειες όσον αφορά επιμέρους σημεία των μελετών και όλων των μέτρων, καθώς είναι πιθανό κάποια να χρήζουν βελτιώσεων ή αναθεωρήσεων, αλλά το σημαντικό εδώ είναι να προχωρήσουν τα αναγκαία μέτρα που θα υλοποιήσουν τα όσα προβλέπονται ώστε να μη μείνουν τα νέα Θαλάσσια Πάρκα “στα χαρτιά”. Στην πορεία, θα πρέπει να εξειδικευτούν όλα τα επιμέρους μέτρα, ίσως και με πρόσθετες, πιο λεπτομερείς μελέτες όπου κριθεί αναγκαίο, ώστε να διορθωθούν και οι όποιες πιθανές ατέλειες των υφιστάμενων μελετών. Προέχει όμως η ουσιαστική λειτουργία των Πάρκων ως τόποι προστασίας του φυσικού μας πλούτου. Όπως ανέφερα και παραπάνω, η διεθνής βιβλιογραφία είναι καταλυτική όσον αφορά τα οφέλη από τέτοια μέτρα, τόσο για τη βιοποικιλότητα όσο και για τους κατοίκους. Οι μόνοι που θα θιχτούν είναι όσοι έχουν ίδια συμφέροντα από την εκμετάλλευση των φυσικών πόρων, χωρίς να ενδιαφέρονται για τις επιπτώσεις στις επόμενες γενιές.
Εν κατακλείδι, η ανακήρυξη των Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων είναι ένα σπουδαίο βήμα για τη χώρα, με αναμενόμενα οφέλη και για τη βαριά φυσική κληρονομιά μας και για τους ανθρώπους που ζουν εκεί, και θα πρέπει η πολιτεία να προχωρήσει άμεσα στην υλοποίησή τους.Συμφωνώ με το περιεχόμενο της ανάρτησης της «ΠΕΠΜΑ» καθώς και με τα εύλογα ερωτήματα που αυτή θέτει. Οι δύο μελέτες που αφορούν τα Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα Ιονίου και Νοτίου Αιγαίου (Νότιες Κυκλάδες) στερούνται επαρκούς επιστημονικής τεκμηρίωσης και, ως εκ τούτου, δεν μπορούν να ενταχθούν στο πλαίσιο μιας προληπτικής προσέγγισης (precautionary approach). Ο λόγος είναι ότι υπάρχουν επαρκεί δεδομένα, ήδη συγκεντρωμένων από το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) και το Ινστιτούτο Αλιευτικής Έρευνας (ΙΝΑΛΕ), τα οποία θα μπορούσαν, εφόσον αναλυθούν συστηματικά, να τεκμηριώσουν τις επιπτώσεις της αλιείας με συρόμενα εργαλεία (μηχανότρατα, βιντζότρατα) εντός των προτεινόμενων θαλάσσιων πάρκων.
Είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι στις υπό εξέταση περιοχές καταγράφεται διαχρονικά αλιευτική δραστηριότητα από μηχανότρατες και βιντζότρατες. Σύμφωνα με εκτιμήσεις που βασίζονται σε προηγμένα μοντέλα, η θέσπιση τέτοιων περιορισμών αναμένεται να οδηγήσει σε μετατόπιση της αλιευτικής δραστηριότητας προς περιοχές που είτε ήδη υφίστανται εκμετάλλευση είτε, αντιθέτως, δεν έχουν έως σήμερα αλιευθεί. Το γεγονός αυτό ενδέχεται να έχει σημαντικές επιπτώσεις τόσο στους πληθυσμούς εμπορικών ειδών όσο και στο θαλάσσιο υπόστρωμα.
Γενικότερα, σχέδια αυτού του τύπου απαιτούν επιμελή επιστημονική ανάλυση, προκειμένου να αποτυπωθούν με ακρίβεια οι πιθανές επιπτώσεις αλλά και τα δυνητικά οφέλη τους. Αντίστοιχες μελέτες που εξετάζουν τη μετατόπιση της αλιευτικής προσπάθειας και τις συνέπειές της έχουν ήδη εκπονηθεί στο πλαίσιο σημαντικών ευρωπαϊκών ερευνητικών έργων και έχουν δημοσιευθεί σχετικές επιστημονικές εργασίες (π.χ. https://doi.org/10.3389/fmars.2025.1629180).
Ειδικότερα για το Ιόνιο, φαίνεται ότι δεν ελήφθησαν υπόψη κρίσιμες παράμετροι, όπως το γεγονός ότι στη ζώνη 50–150 μ. συγκεντρώνεται το μεγαλύτερο ποσοστό της αλιευτικής προσπάθειας, καθώς και ότι αγνοήθηκαν πλήρως τα αλιευτικά πεδία των κόκκινων γαρίδων (Aristaeomorpha foliacea – ARS, Aristeus antennatus – ARA).Η παρούσα απάντηση κατατίθεται από το Επιμελητηριο Ηλείας
1. Γενικά σχόλια
1.1. Για την εκπόνηση της ΕΠΜ δεν έλαβε χώρα κανενός τύπου διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη, πχ. ΟΤΑ, Επιμελητήρια, Αλιείς, Ξενοδόχοι κλπ. Οπότε δεν αντικατοπτρίζει τις προσδοκίες και τις ανάγκες της τοπικής κοινότητας. Ως εκ τούτου το Επιμελητήριο Ηλείας κατ’ αρχήν προτείνει να ληφθούν σοβαρά υπόψη και να υιοθετηθούν τα σχόλια και οι παρατηρήσεις των τοπικών Δήμων.
1.2. Στην παρ. 1.1.3 της ΕΠΜ αναφέρεται ότι το μέρος των παραδοτέων είναι τα Παραρτήματα Ι και ΙΙ (Σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος και Σχέδιο Διαχείρισης, αντίστοιχα), όπου μετά από την παράδοσή τους θα γίνει διαβούλευση με τους Φορείς. Αυτά τα Παραρτήματα δεν είναι αναρτημένα στην ιστοσελίδα της διαβούλευσης. Ακολούθως, η ΕΠΜ αναφέρει ότι τα Παραρτήματα Ι και ΙΙ (Σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος και Σχέδιο Διαχείρισης, αντίστοιχα) θα δοθούν με τα κεφάλαια 4 και 5 (τα οποία κεφάλαια είναι διαθέσιμα, ως μέρος της υπό διαβούλευση ΕΠΜ!) και η τελική ΕΠΜ θα δοθεί μετά από ένα (1) μήνα διαβούλευσης (δλδ. στα τέλη Οκτωβρίου 2025). Τούτο σημαίνει ότι το υλικό της διαβούλευσης είναι ελλιπές.
1.3. Δεν αναλύεται στην ΕΠΜ ο τρόπος που θα ενσωματωθούν τα σχόλια της διαβούλευσης στην τελική έκδοση της ΕΠΜ.
1.4. Δεν έχουν δοθεί οι συντεταγμένες των ζωνών του ΘΠΙ, αλλά ούτε και αναλυτικοί χάρτες, καθιστώντας δύσκολο την κατανόηση της χωροθέτησης της ζώνωσης και των σχετικών ρυθμίσεων κάθε ζώνης. Σημειώνεται, ότι στην περίπτωση της Ηλείας η ζώνη ΖΠΦ36-ΜΘ, που αφορά το χερσαίο τμήμα του μεγαλύτερου μέρους της ακτής, είναι μια πολύ λεπτή γραμμή στο χάρτη της ΕΠΜ και η έλλειψη συντεταγμένων ή/και λεπτομερών χαρτών, καθιστά αδύνατη την κατανόηση της χωροθέτησης των ορίων και των σχετικών ρυθμίσεων. Η έλλειψη αυτή καθιστά δύσκολη την πρόσβαση στην πληροφορία, που είναι από τα κύρια ζητούμενα σε μια σωστά δομημένη διαδικασία διαβούλευσης.
1.5. Υπάρχουν ασάφειες σχετικά με τη ζώνωση και την σχέση τους με άλλες υφιστάμενες περιοχές προστασίας (πχ. NATURA2000, ΠΔ Κυπαρισσιακού). Δεν είναι κατανοητό, ποια ζώνωση τελικά θα ισχύσει.
1.6. Στο ίδιο πλαίσιο με παραπάνω, δεν παρουσιάζεται στην ΕΠΜ πώς θα συμβαδίσουν οι άλλες ΕΠΜ, που αφορούν την περιοχή μας, δλδ. η ΕΠΜ για τη Natura GR2330008 και οι ΕΠΜ που αφορούν τον Κυπαρισσιακό Κόλπο. Σημειώνεται, ότι, όπως αναφέρεται στην παρ. 1.4.1.2 έχουν εκπονηθεί τρεις ΕΠΜ για τον Κυπαρισσιακό Κόλπο, εκ των οποίων η μία (του 2002) δεν εγκρίθηκε. Για τις άλλες δύο (του 2011 και του 2014) υπάρχει εισήγηση για έγκριση της Δ/νση Περ/κου Σχεδιασμού, της Γενικής Δ/νσης Περιβάλλοντος του (πρώην) ΥΠΕΚΑ και απόφαση έγκριση της της Δ/νση Περ/κου Σχεδιασμού, της Γενικής Δ/νσης Περιβάλλοντος του (πρώην) ΥΠΕΚΑ. Συνοψίζοντας, δεν είναι κατανοητό τι θα υπερισχύσει τελικά ή κατά πόσο η ΕΠΜ ΘΠΙ έχει ενσωματώσει το σύνολο των ρυθμίσεων και τα προτεινόμενα Σχέδια Διαχείρισης των προαναφερθέντων ΕΠΜ. Θα ήταν ατελέσφορο για την προστασία του περιβάλλοντος και τη βιώσιμη ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών, να ισχύουν όλες οι ΕΠΜ! Τούτο θα οδηγούσε σε νομικές αντιφάσεις και θεσμικές αλληλεπικαλύψεις και ασαφείς συναρμοδιότητες. Πρέπει να υπάρξει, απαραίτητα, καθορισμός του τι νομικά ισχύει για το ΘΠΙ!
1.7. Η ΕΠΜ δεν προδιαγράφει την οργάνωση της Μονάδας Διαχείρισης Προστατευόμενης Περιοχής (ΜΔΠΠ) του ΘΠΙ, δομή, τις αρμοδιότητες κλπ. και κυρίως δεν προδιαγράφει το πώς οι ΟΤΑ και οι Τοπικοί Φορείς (πχ. Επιμελητήριο Ηλείας) θα αντιπροσωπεύονται στη ΜΔΠΠ.
1.8. Στο κεφ. 2.3 (Κοινωνικά και οικονομικά στοιχεία) απουσιάζουν τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά στοιχεία των Δήμων Ζαχάρως και Ανδρίτσαινας – Κρεστένων. Σημειώνεται, ότι στην ακτή αυτών των Δήμων υπάρχουν αμμοθίνες, παραλία ωοτοκίας Caretta caretta, περιοχές Natura και αποτελεί μία από τις λίγες χερσαίες ζωνώσεις του ΘΠΙ (ζώνη ΖΠΦ-36ΜΘ). Επιπρόσθετα, στην ακτογραμμή αυτών των Δήμων υπάρχει έντονη τουριστική κίνηση. Η απουσία των κοινωνικών και οικονομικών στοιχείων των Δήμων Ζαχάρως και Ανδρίτσαινας – Κρεστένων, θέτει εν αμφιβόλω την εφαρμογή της μεθοδολογίας καταγραφής της υφιστάμενης κατάστασης του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος (κεφ. 2.3), την εκτίμηση των επιπτώσεων χρήσεων & δραστηριοτήτων (παρ. 2.3.4), τις αλληλεπιδράσεις με την ευρύτερη περιοχή (παρ. 3.2), την εκτίμηση και αξιολόγηση των δυνητικών συγκρούσεων μεταξύ της διατήρησης του φυσικού περιβάλλοντος και των οικονομικών δραστηριοτήτων (παρ. 3.3) και βέβαια το σχεδιασμό των ζωνώσεων (κεφ. 4) και τις προτάσεις διαχείρισης (κεφ. 5), για την περιοχή εντός των ορίων των Δήμων Ζαχάρως και Ανδρίτσαινας – Κρεστένων. Είναι απαραίτητο, να αναθεωρηθεί ΕΠΜ με τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά στοιχεία των Δήμων Ζαχάρως και Ανδρίτσαινας – Κρεστένων και συνεπακόλουθα να εφαρμοστεί από την αρχή η μεθοδολογία αξιολόγησης επιπτώσεων, ο σχεδιασμός δράσεων και οι προτάσεις διαχείρισης για την περιοχή των προαναφερόμενων Δήμων και γενικότερα της Ηλείας.
1.9. Η ΖΒΔΠΦ-06, αν και ονομάζεται «Ευρύτερη θαλάσσια περιοχή λιμένα Κυλλήνης», αφορά το λιμένα Κατάκολου. Βέβαια, ο λιμένα Κατάκολου ανήκει διοικητικά στο λιμένα Κυλλήνης, αλλά δεν παύει το όνομα της ζώνης να είναι λάθος και να μπερδεύει. Είναι προφανές ότι πρέπει να αλλάξει το όνομα σε «Ευρύτερη θαλάσσια περιοχή λιμένα Κατάκολου».
1.10. Δεν καθορίζεται τι ισχύει για τα «υπό αδειοδότηση» έργα. Πρόκειται για έργα που έχουν καταθέσει φάκελο αδειοδότησης, πριν τη δημοσιοποίηση της ΕΠΜ, προς διαβούλευση, αλλά η άδεια δεν έχει εκδοθεί κατά την ημερομηνία έναρξης της διαβούλευσης. Είναι λογικό, ότι δεν πρέπει οι ρυθμίσεις του ΘΠΙ να έχουν αναδρομική ισχύ και η όποια αδειοδοτική διαδικασία, που ξεκίνησε πριν την ημερομηνία διαβούλευσης, να συνεχίζεται κανονικά. Το ζήτημα των «υπό αδειοδότηση» έργων πρέπει να προσδιορισθεί στην αναθεωρημένη ΕΠΜ.2. Απαγορεύσεις και ρυθμίσεις
2.1. ΖΠΦ-25 (Κρίσιμα ενδιαιτήματα θαλάσσιας μεγαπανίδας ανοιχτά του Κυπαρισσιακού κόλπου):
2.1.1. Σε περίπτωση εφαρμογής πρόσθετων περιορισμών / ρυθμίσεων στην επαγγελματική αλιεία, που δύναται να επιβάλλονται μετά από εισήγηση της ΜΔΠΠ, κατόπιν εκπόνησης ειδικής μελέτης, να υπάρχει πρόνοια αποζημίωσης των επαγγελματιών αλιέων ή άλλων κατάλληλων ανταποδοτικών μέτρων. Από το μέτρο αυτό να εξαιρείται η αλιεία με χρήση συρόμενων αλιευτικών εργαλείων που έρχονται σε επαφή με τον θαλάσσιο πυθμένα (π.χ. τράτα, δράγα).
2.1.2. Προτείνουμε να μην απαγορεύονται τελείως οι κατασκευές υποθαλάσσιων υποδομών (χρήση 48.2), αλλά αυτές να υλοποιούνται μετά από την εκπόνηση ειδικών μελετών και με την εφαρμογή περιοριστικών μέτρων, μέσω εφαρμογής σχεδίου περιβαλλοντικής διαχείρισης. Τούτα θα αδειοδοτούνται από το ΥΠΕΝ, μετά από θετική εισήγηση του ΜΔΠΠ του ΘΠΙ.
2.2. ΖΠΦ-36ΜΘ (Παραλία ωοτοκίας θαλάσσιων χελωνών Καρέττα «Κόλπος Κυπαρισσίας»):
2.2.1. Να προβλέπεται η υλοποίηση συνοδευτικών υποδομών εξυπηρέτησης υδατοδρομίου, δεδομένου ότι η Ηλεία χρειάζεται υδατοδρόμιο για την άρση της συγκοινωνιακής απομόνωσής της. Η θέση των συνοδευτικών υποδομών εξυπηρέτησης υδατοδρομίου, θα προσδιορισθεί μετά από την εκπόνηση ειδικών μελετών και για την υλοποίησή τους θα εφαρμοστούν περιοριστικά μέτρα, μέσω εφαρμογής σχεδίου περιβαλλοντικής διαχείρισης. Οι υποδομές αυτές θα αδειοδοτούνται από το ΥΠΕΝ, μετά από θετική εισήγηση του ΜΔΠΠ του ΘΠΙ.
2.2.2. Προτείνουμε να μην απαγορεύονται τελείως οι κατασκευές υπόγειων υποδομών (χρήση 48.2), αλλά αυτές να υλοποιούνται μετά από την εκπόνηση ειδικών μελετών και με την εφαρμογή περιοριστικών μέτρων, μέσω εφαρμογής σχεδίου περιβαλλοντικής διαχείρισης. Τούτα θα αδειοδοτούνται από το ΥΠΕΝ, μετά από θετική εισήγηση του ΜΔΠΠ του ΘΠΙ. Επίσης, δεδομένου ότι τα υποβρύχια καλώδια στη ΖΔΟΕ-03 επιτρέπονται, πρέπει να επιτρέπεται και η προσαιγιάλωσή τους!
2.2.3. Η καθολική απαγόρευση των μονάδων αφαλατώσεων, θα οδηγήσει σε προβλήματα παροχής νερού σε οικισμούς, αγροτικές καλλιέργειες και τουριστικές επιχειρήσεις. Προτείνουμε, να εξαιρούνται οι αγωγοί πρόσληψης θαλασσινού νερού και οι αγωγοί απόρριψης αλμόλοιπου. Οι αγωγοί να είναι εντός τάφρου βάθους δύο (2) μέτρων και να αποφεύγεται η όδευσή τους από αμμοθίνες, ενώ να λαμβάνει χώρα άμεση αποκατάσταση της περιοχής επέμβασης. Οι αγωγοί πρόσληψης θαλασσινού νερού και οι αγωγοί απόρριψης αλμόλοιπου να υλοποιούνται μετά από την εκπόνηση ειδικών μελετών και με την εφαρμογή περιοριστικών μέτρων, μέσω εφαρμογής σχεδίου περιβαλλοντικής διαχείρισης. Προτείνουμε να απαγορεύονται τα αντλιοστάσια και το άνοιγμα πηγαδιών για υδροληψία, εντός της ζώνης. Επιπρόσθετα, οι εργασίες θα πραγματοποιούνται εκτός της περιόδου αναπαραγωγής της θαλάσσιας χελώνας (1η Μαΐου μέχρι 31η Οκτωβρίου). Οι υποδομές αυτές θα αδειοδοτούνται από το ΥΠΕΝ, μετά από θετική εισήγηση του ΜΔΠΠ του ΘΠΙ. Άλλωστε οι μονάδες αφαλάτωσης επιτρέπονται στη ΖΔΟΕ-03, που είναι σε πιο βαθιά νερά, οπότε με ποιο τρόπο θα περνάνε οι αγωγοί στην ξηρά αν υπάρχει απόλυτη απαγόρευση στη ΖΠΦ-39;
2.2.4. Στα περίπτερα ενημέρωσης (χρήση 49), να προβλέπεται η εγκατάσταση μικρού αναψυκτηρίου.
2.3. ΖΠΦ-39 (Θαλάσσια περιοχή κόλπου Κυπαρισσίας):
2.3.1. Σε περίπτωση εφαρμογής πρόσθετων περιορισμών / ρυθμίσεων στην επαγγελματική αλιεία, που δύναται να επιβάλλονται μετά από εισήγηση της ΜΔΠΠ, κατόπιν εκπόνησης ειδικής μελέτης, να υπάρχει πρόνοια αποζημίωσης των επαγγελματιών αλιέων ή άλλων κατάλληλων ανταποδοτικών μέτρων. Από το μέτρο αυτό να εξαιρείται η αλιεία με χρήση συρόμενων αλιευτικών εργαλείων που έρχονται σε επαφή με τον θαλάσσιο πυθμένα (π.χ. τράτα, δράγα).
2.3.2.Να επιτρέπεται το υδατοδρόμιο, δεδομένου ότι η Ηλεία χρειάζεται υδατοδρόμιο για την άρση της συγκοινωνιακής απομόνωσής της. Η θέση του υδατοδρομίου, θα προσδιορισθεί μετά από την εκπόνηση ειδικών μελετών και για την υλοποίησή τους θα εφαρμοστούν περιοριστικά μέτρα, μέσω εφαρμογής σχεδίου περιβαλλοντικής διαχείρισης. Το υδατοδρόμιο θα αδειοδοτείται από το ΥΠΕΝ, μετά από θετική εισήγηση του ΜΔΠΠ του ΘΠΙ.
2.3.3. Προτείνουμε να μην απαγορεύονται τελείως οι κατασκευές υποθαλάσσιων υποδομών (χρήση 48.2), αλλά αυτές να υλοποιούνται μετά από την εκπόνηση ειδικών μελετών και με την εφαρμογή περιοριστικών μέτρων, μέσω εφαρμογής σχεδίου περιβαλλοντικής διαχείρισης. Τούτα θα αδειοδοτούνται από το ΥΠΕΝ, μετά από θετική εισήγηση του ΜΔΠΠ του ΘΠΙ. Εναλλακτικά τα καλώδια και οι αγωγοί μπορεί να τοποθετούνται σε microtunnel. Επίσης, δεδομένου ότι τα υποβρύχια καλώδια στη ΖΔΟΕ-03 επιτρέπονται, πρέπει να επιτρέπεται και η διέλευσή τους από τη ΖΠΦ-39 και η προσαιγιάλωσή τους στη ΖΠΦ-36ΜΘ.
2.3.4. Η αναφορά στο θόρυβο (χρήση 26.12.7, παρ. Δ) πρέπει να επανεξεταστεί, διότι: (Α) Έρχεται σε αντίθεση με την παρ. Α, όπου επιτρέπεται η ελεύθερη διέλευση πλοίων και σκαφών και γενικά δεν θέτονται περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα, (Β) Δεν καθορίζεται το κατώφλι θορύβου και εάν αυτό αφορά υποθαλάσσιο ή/και θόρυβο πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, (Γ) Δεν καθορίζεται ο τρόπος ελέγχου των επιπέδων εκπομπής θορύβου, (Δ) Η ζώνη αυτή εφάπτεται στη ζώνη ΖΒΔΠΦ-06 (που αφορά το λιμένα Κατάκολο) και θα προξενήσει προβλήματα στον πλου / απόπλου των πλοίων προς / από Κατάκολο.
2.3.5. Η καθολική απαγόρευση των μονάδων αφαλατώσεων, θα οδηγήσει σε προβλήματα παροχής νερού σε οικισμούς, αγροτικές καλλιέργειες και τουριστικές επιχειρήσεις. Προτείνουμε, να εξαιρούνται οι αγωγοί πρόσληψης θαλασσινού νερού και οι αγωγοί απόρριψης αλμόλοιπου. Συγκεκριμένα προτείνουμε το αλμόλοιπο να διαχέεται με πολλαπλής εξόδου διαχυτήρα (multiport diffuser). Οι αγωγοί πρόσληψης θαλασσινού νερού και οι αγωγοί απόρριψης αλμόλοιπου να υλοποιούνται μετά από την εκπόνηση ειδικών μελετών και με την εφαρμογή περιοριστικών μέτρων, μέσω εφαρμογής σχεδίου περιβαλλοντικής διαχείρισης. Επιπρόσθετα, οι εργασίες θα πραγματοποιούνται εκτός της περιόδου αναπαραγωγής της θαλάσσιας χελώνας (1η Μαΐου μέχρι 31η Οκτωβρίου). Οι υποδομές αυτές θα αδειοδοτούνται από το ΥΠΕΝ, μετά από θετική εισήγηση του ΜΔΠΠ του ΘΠΙ. Άλλωστε οι μονάδες αφαλάτωσης επιτρέπονται στη γειτνιάζουσα ΖΔΟΕ-03, που είναι σε πιο βαθιά νερά, οπότε με ποιο τρόπο θα περνάνε οι αγωγοί στην ξηρά αν υπάρχει απόλυτη απαγόρευση στη ΖΠΦ-39;
2.4. ΖΔΟΕ-03 (Θαλάσσια περιοχή ανοιχτά του Κυπαρισσιακού κόλπου):
2.4.1. Σε περίπτωση εφαρμογής πρόσθετων περιορισμών / ρυθμίσεων στην επαγγελματική αλιεία, που δύναται να επιβάλλονται μετά από εισήγηση της ΜΔΠΠ, κατόπιν εκπόνησης ειδικής μελέτης, να υπάρχει πρόνοια αποζημίωσης των επαγγελματιών αλιέων ή άλλων κατάλληλων ανταποδοτικών μέτρων. Από το μέτρο αυτό να εξαιρείται η αλιεία με χρήση συρόμενων αλιευτικών εργαλείων που έρχονται σε επαφή με τον θαλάσσιο πυθμένα (π.χ. τράτα, δράγα).
2.5. ΖΒΔΠ-06 (Ευρύτερη θαλάσσια περιοχή λιμένα Κυλλήνης):
2.5.1. Η ΖΒΔΠΦ-06, αν και ονομάζεται «Ευρύτερη θαλάσσια περιοχή λιμένα Κυλλήνης», αφορά το λιμένα Κατάκολου. Βέβαια, ο λιμένα Κατάκολου ανήκει διοικητικά στο λιμένα Κυλλήνης, αλλά δεν παύει το όνομα της ζώνης να είναι λάθος και να μπερδεύει. Είναι προφανές ότι πρέπει να αλλάξει το όνομα σε «Ευρύτερη θαλάσσια περιοχή λιμένα Κατάκολου».3. Προτάσεις
3.1. Δεδομένου, ότι η Ηλεία είναι το γεωγραφικό κέντρο του ΘΠΙ, πρέπει η έδρα της ΜΔΠΠ να είναι στην Ηλεία. Επίσης, υπάρχει το επιτυχημένο παράδειγμα προστασίας της Caretta caretta στον Κυπαρισιακό Κόλπο, οπότε η Ηλεία δικαιούται να είναι το διοικητικό κέντρο του ΘΠΙ.
3.2. Προτείνουμε την αξιοποίηση του αεροδρομίου του Επιταλίου για την επιτήρηση του ΘΠΙ.
3.3. Πρέπει να προστεθούν χρηματοδοτικές δράσεις ανάδειξης και βελτίωση Λιμένα Κατακόλου.
3.4. Πρέπει να εξεταστεί η ανάδειξη εγκαταστάσεων Καϊάφα, αν και οι εγκαταστάσεις ανήκουν στην ΕΤΑΔ.
3.5. Η παραθαλάσσια σιδηροδρομική γραμμή προτείνεται να επαναλειτουργήσει, ώστε να υπάρχει ευκολότερη και πιο φιλική πρόσβαση στο ΘΠΙ. Προτείνεται η χρηματοδότηση του έργου για τους σκοπούς του ΘΠΙ.
3.6. Δεν συμπεριλαμβάνεται πρόνοια για την χρήση ηλεκτρικών πλοίων και υποβρύχιων drones. Δεδομένου ότι πρόκειται για αθόρυβες κατασκευές, χαμηλού περιβαλλοντικού αποτυπώματος, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την επιτήρηση του ΘΠΙ, αλλά και για άλλες χρήσεις, χωρίς περιορισμούς. Τούτα θα ελλιμενίζονται στο λιμένα Κατάκολου.
3.7. Προτείνεται η χρηματοδότηση έργων εκπαίδευσης ενηλίκων στα παρακάτω πεδία:
• Γαλάζιας Οικονομίας
• Οικοτουρισμού (πχ. παρατήρηση κητωδών)
• Επιτήρησης προστατευόμενων ειδών και οικοτόπων
• Αλιευτικού τουρισμού
• Συνεδριακού τουρισμού
• Προαγωγής τοπικών αγροτικών προϊόντων.Συγχαρητήρια για την πρωτοβουλία της Κυβέρνησης να προχωρήσει στην ανακήρυξη σε Εθνικά Πάρκα δύο πραγματικά σημαντικών περιοχών για την προστασία της θαλάσσιας βιοποικιλότητας της χώρας μας. Παρά τις μεγάλες καθυστερήσεις και τα πισωγυρίσματα, η προσπάθεια θα πρέπει να τύχει της ευρύτερης δυνατής υποστήριξης για να έχει αποτέλεσμα και να αποδώσει τους καρπούς που ευελπιστούμε…
Για τους μελετητές, παρά τα όποια κενά εξακολουθούν να υπάρχουν (και θα ήταν αφύσικο να αναμένουμε κάτι διαφορετικό σε εγχείρημα τέτοιας έκτασης), θα πρέπει να αναγνωριστεί η σοβαρή επιστημονική διερεύνηση, η άρτια μεθοδολογική προσέγγιση και η προσπάθεια να βάλουν ένα λιθαράκι στην επίτευξη των στόχων της θαλάσσια στρατηγικής και τη διατήρηση της θαλάσσιας πανίδας, χλωρίδας και των τύπων οικοτόπων…
Από πλευράς μου θα ήθελα να επισημάνω ότι θα περίμενα να έχουν προταθεί πιο θαρραλέα μέτρα για τον περιορισμό της εισαγωγής ενέργειας (φως, θόρυβος, ηλεκτρομαγνητισμός κ.α.) στο θαλάσσιο περιβάλλον, κάτι που είναι βέβαιο ότι θα μας απασχολήσει ιδιαιτέρως στο εγγύς διάστημα. Δεν είναι μόνον οι εγκαταστάσεις παροχής υπηρεσιών θαλάσσιας τουριστικής αναψυχής, οι έρευνες υδρογονανθράκων ή οι υδατοκαλλιέργειες που επηρεάζουν άμεσα τη θαλάσσια πανίδα. Η ανεξέλεγκτη εκτός σχεδίου δόμηση και η επέκταση της τουριστικής βιομηχανίας σε μέχρι και πριν λίγα χρόνια “απάτητες” για τον άνθρωπο περιοχές, αλλάζουν άρδην το οπτικό και ηχητικό αποτύπωμα πολυάριθμων περιοχών, μετατρέποντάς τες σε πολύβουες και ολοφώτιστες νησίδες στη μέση του πουθενά, με την αντανάκλαση των επιπτώσεων να διαχέεται ανεμπόδιστα στο θαλάσσιο περιβάλλον.
Δε χρειάζεται να απαγορευτούν οι ανθρώπινες δραστηριότητες και η δόμηση, απλά να καταγραφεί το πρόβλημα της υπερβολικής (όπου υπάρχει…) εισαγωγής ενέργειας στο φυσικό περιβάλλον και να γίνουν οι ενδεδειγμένες ρυθμίσεις…Υ.Γ.: Η αποτελεσματικότερη προστασία του ελληνικού φυσικού περιβάλλοντος, δεν αποτελεί συνταγματική υποχρέωση του Κράτους ή απρόσωπη εφαρμογή των Οδηγιών της Ε.Ε. αλλά τη μόνη κληρονομιά για την οποία θα μας «ευγνωμονούν» ή θα μας «καταριούνται» οι επόμενες γενεές…
Μετά την ανάγνωση των ειδικών περιβαλλοντικών μελετών (ΕΠΜ), η πρώτη εντύπωση, που αποκομίσαμε, είναι ότι σε πολλά σημεία βασίζονται σε εκτιμήσεις, ενώ συχνά γίνεται λόγος για κενά γνώσεων. Γίνεται επίσης αναφορά σε έρευνες γενικά και αόριστα, ακόμη και σε μελέτες, όπως αυτή του WWF, όμως δεν υπάρχει κάποιο link, η βιβλιογραφική παραπομπή. Αυτό, ίσως να θέτει, εν μέρει, υπό αμφισβήτηση την επιστημονική θεμελίωση των ΕΠΜ.
Ειδικότερα, για την απαγόρευση της Μηχανότρατας σε όλη την επιφάνεια των πάρκων, όπως προβλέπεται και στις δυο ΕΠΜ, θα θέλαμε να διατυπώσουμε τις παρατηρήσεις μας, ως ακολούθως :
- Αυτές οι ΕΠΜ εμπεριέχουν, όπως προαναφέραμε, πλήρη απαγόρευση της Μηχανότρατας σε όλη την επιφάνεια των πάρκων. ‘Όμως, από ενημέρωση που έχουμε, θα αποτελέσουν την αιτιολογική έκθεση για το ΠΔ, που θα τεθεί σε διαβούλευση. Εύλογα λοιπόν θέτουμε το ερώτημα : με ποιά αιτιολόγηση ενσωματώθηκε στις ΕΠΜ, η απαγόρευση αυτή ? ή αν θέλετε βάσει ποιάς επιστημονικής μελέτης προτείνεται ?
- Έχει συνεκτιμηθεί η Εθνική προσφορά των σκαφών μας, τα οποία αποτελούν, όπως γνωρίζουν πλέον όλοι, θεματοφύλακα των συνόρων μας ? έχει εκτιμηθεί ο αντίκτυπος για την Χώρα μας, το να παραδώσουμε τα κλειδιά του Αιγαίου στους Τούρκους, με την αποχώρηση μας ?
- Με δεδομένο ότι ο κλάδος μας παράγει και καλύπτει τις ανάγκες των Ελλήνων καταναλωτών κατά 85% σε φρέσκο ψάρι, έχει εκτιμηθεί η απώλεια της επισιτιστικής ασφάλειας που μοιραία θα προκύψει, σε αυτόν τον πολύτιμο διατροφικό πόρο ?
- Έχει ληφθεί υπόψη, ότι η Χώρα μας θα χάσει την στρατηγική της αυτονομία και θα στραφεί σε εισαγόμενα αλιεύματα, προκειμένου να καλύψει τις ανάγκες των καταναλωτών ?
- Στο πλαίσιο της αειφόρου ανάπτυξης, η οποία συμβιβάζει τις περιβαλλοντικές πτυχές με εκείνες κοινωνικού και οικονομικού χαρακτήρα, δεν θα έπρεπε να έχει εκπονηθεί κάποια μελέτη – αξιολόγηση των κοινωνικών και οικονομικών επιπτώσεων αυτών των μέτρων, της ζημίας που θα υποστούν όχι μόνο τα αλιευτικά σκάφη και όλος ο αλιευτικός κλάδος, αλλά και όλη η κοινωνία των επαγγελματιών που εξαρτώνται από αυτόν, όπως : ιχθυοπώλες, λιανοπωλητές, βιοτεχνίες μεταποίησης, συσκευασίας, παραγωγής πάγου, καταστήματα εφοδιασμού, σίτισης κ.ο.κ. ?
Σε περίπτωση που τελικά η ζημία είναι σημαντική, μήπως θα έπρεπε να έχουν κατατεθεί αντισταθμιστικά μέτρα ?
Έχουν εξασφαλιστεί επαρκείς οικονομικοί πόροι για την υλοποίηση τέτοιων πολιτικών ?
Έχει ληφθεί υπόψη, ότι με αυτό το πρίσμα, εκδόθηκε Ψήφισμα του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου της 18ης Ιανουαρίου 2024 σχετικά με την τρέχουσα κατάσταση όσον αφορά την εφαρμογή της κοινής αλιευτικής πολιτικής και τις μελλοντικές προοπτικές, το οποίο μεταξύ όλων των άλλων: «υπενθυμίζει ότι η ΚΑΛΠ πρέπει να διασφαλίζει ότι οι δραστηριότητες αλιείας και υδατοκαλλιέργειας είναι περιβαλλοντικά βιώσιμες μακροπρόθεσμα και ότι υπόκεινται σε διαχείριση με τρόπο που είναι συμβατός με τον στόχο της επίτευξης οικονομικών και κοινωνικών οφελών και οφελών για την απασχόληση, συμβάλλοντας παράλληλα στη διαθεσιμότητα τροφίμων· υπενθυμίζει περαιτέρω ότι πρέπει να παρέχει δίκαιο βιοτικό επίπεδο στις κοινότητες αλιείας και υδατοκαλλιέργειας».
Εκδόθηκε άλλωστε και δελτίο τύπου από τη σύνοδο της ολομέλειας με τίτλο :
«Το ΕΚ επικρίνει το σχέδιο απαγόρευσης της αλιείας σε προστατευόμενες περιοχές»
και το οποίο κάνει λόγο, μεταξύ άλλων, για την ανάγκη να ληφθούν υπόψη άλλες προτεραιότητες και στρατηγικές όπως η διασφάλιση της επισιτιστικής ασφάλειας και της στρατηγικής αυτονομίας της ΕΕ, αλλά και διασφάλισης επαρκούς επιπέδου διαβίωσης ολόκληρων κοινοτήτων που εξαρτώνται από την αλιεία. σε όλη την αλυσίδα από το σκάφος μέχρι τον τελικό καταναλωτή.
- Γίνεται λόγος για υπεραλίευση, η οποία όσον αφορά στα ιχθυοαποθέματα -στόχους της Μέσης αλιείας δεν αποδεικνύεται. Αντιθέτως, κρίνοντας από το γεγονός ότι οι παραγωγές παραμένουν σταθερές από έτος σε έτος, με την ίδια αλιευτική προσπάθεια, τεκμαίρεται ότι βρίσκονται σε υγιή επίπεδα.
Ο Ελληνικός αλιευτικός τομέας, έχει δεσμευτεί εδώ και 29 χρόνια να προχωρήσει προς τη βιωσιμότητα μέσω της επίπονης προσαρμογής στους κανονισμούς της ΕΕ, στα συνεχώς μεταβαλλόμενα ευρωπαϊκά πρότυπα, για την επίτευξη των στόχων της ΚΑΛΠ.
Όλα τα αλιευτικά εργαλεία της Μέσης αλιείας, εργάζονται στις Ελληνικές και Ευρωπαϊκές θάλασσες, σύμφωνα με διαχειριστικά σχέδια που έχουν εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Κατ’ εφαρμογή των σχετικών Κανονισμών της ΕΕ, η κατάρτιση και η εφαρμογή των διαχειριστικών σχεδίων, αποσκοπεί ακριβώς στην ορθή εφαρμογή της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής, προκειμένου να διασφαλίζεται αφενός η προστασία του θαλασσίου περιβάλλοντος και των ιχθυοαποθεμάτων, αφετέρου τα επαγγελματικά και εργασιακά δικαιώματα των αλιέων.
Περαιτέρω, λαμβάνοντας υπόψη τα προβλεπόμενα στο άρθρο 47 του νόμου 4685/2020, ήτοι : «Τα σχέδια διαχείρισης εγκρίνονται με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας. Τα σχέδια διαχείρισης των περιοχών στις οποίες περιλαμβάνονται ρυθμίσεις που αφορούν στη γεωργική, <u>αλιευτική</u> και υδατοκαλλιεργητική δραστηριότητα, εγκρίνονται <u>με κοινή απόφαση των Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων</u>»,
ρωτάμε : έχει γίνει κάποια εισήγηση από το ΥΠΑΑΤ, στο οποίο «ανήκει» τελικά ο κλάδος μας, που να αιτιολογεί την επίμαχη απαγόρευση, ή θα κληθεί να προσυπογράψει ένα τελειωμένο νομοθέτημα ?
- Εφόσον τηρούνται τώρα, απαρέγκλιτα οι αλιευτικές νομοθεσίες Εθνικές και Ενωσιακές, όπως ΕΚ 1380/2009, ΕΚ 1967/2006 Μεσογείου, ΕΚ 2019/1241, κ.α., η Χώρα μας εφαρμόζει όλα εκείνα τα μέτρα, για τη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις που προβλέπονται στις Οδηγίες 92/43/ΕΟΚ, 2009/147/ΕΚ και 2008/56, έχει ληφθεί υπόψη λοιπόν, οτι τα πραγματικά ευαίσθητα οικοσυστήματα, οι περιοχές ωοτοκίας και αναπαραγωγής ιχθύων, πού χρήζουν προστασίας, όπως : παράκτια οικοσυστήματα, κόλποι και δέλτα ποταμών, ποσειδωνίες, φανερόγαμα, κοραλλιογενείς ύφαλοι, κ.λπ., αλλά και τα βάθη μεγαλύτερα των 1000 μέτρων, λαμβάνοντας υπόψη και την φύση του εργαλείου, δεν κινδυνεύουν σε καμία περίπτωση από την Μηχανότρατα ?
Να υπογραμμίσουμε ότι οι ποσειδωνίες και τα φανερόγαμα, ενδημούν μέχρι τα 30 περίπου μέτρα βάθος, την στιγμή που η Μηχανότρατα εργάζεται αυστηρά σε βάθη, μεγαλύτερα των 50 μέτρων.
Έχει ληφθεί υπόψη, οτι το υφιστάμενο πλαίσιο άσκησης της επαγγελματικής αλιείας με Μηχανότρατα (Εθνικό και Ενωσιακό) αρμοδιότητας Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, ως αρμόδιου για τη διατήρηση και διαχείριση των αλιευτικών πόρων και για την Εφαρμογή της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής της ΕΕ, είναι ιδιαίτερα αυστηρό, μακράν το αυστηρότερο, έναντι όλων των άλλων Μεσογειακών Κρατών ?
Συνοπτικά έχει χαρτογραφηθεί :
α) Σύνολο επιφάνειας χωρικών υδάτων 116.205 km2
β) Xωρικές απαγορεύσεως καθ όλη την διάρκεια του έτους 10.122 km2 ατεκμηρίωτα και αντιεπιστημονικά, μεταξύ αυτών και το θαλάσσιο πάρκο των Βορείων Σποράδων (2.220km2), το μεγαλύτερο στην Ευρώπη, του οποίου η συνεισφορά στην ανάκαμψη των ιχθυοαποθεμάτων δεν έχει αποδειχτεί με συγκεκριμένα στοιχεία,
γ) Χωροχρονικές απαγορεύσεις 8.363 km2,
δ) Ζώνη (καθαρή) 1,5 μιλίου από την ακτή 29.837 km2,
ε) Έκταση υπερβαθέων υδάτων, εντός χωρικών υδάτων, ακατάλληλη για αλιεία 18.045 km2.
Συνολικά λοιπόν η ωφέλιμη αλιευτικά περιοχή ανέρχεται σε 49.838 τετραγωνικά
χιλιόμετρα, επί συνόλου 116.205 χλμ2 χωρικών υδάτων, ήτοι : μόνο ένα ποσοστό 43% είναι διαθέσιμο προς αλιευτική εκμετάλλευση, και μάλιστα μόνο για 7,5 μήνες κατ’ έτος! Αντίστροφα η απαγορευμένη περιοχή ανέρχεται σε 66.367 km2, ήτοι το 57% των χωρικών υδάτων.
Έχουν ληφθεί υπόψη τα ανωτέρω ? έχει ληφθεί υπόψη, οτι η πολιτική δέσμευση για δημιουργία 30% προστατευόμενων περιοχών, υπερκαλύπτεται ήδη ?
Έχει ληφθεί υπόψη, ότι τα δύο θαλάσσια πάρκα θα εισάγουν μια μεγάλη νέα απαγορευμένη επιφάνεια επί των χωρικών υδάτων, που δεν μπορεί να «απορροφηθεί» από τον κλάδο μας ?
8. Έχει ληφθεί υπόψη το γεγονός, ότι το κλείσιμο μιας περιοχής, θα επιφέρει μετατόπιση της αλιευτικής προσπάθειας και ως εκ τούτου πρόσθετη αλιευτική πίεση των αλιευτικών πεδίων που απομένουν, σε μία σφαιρική θεώρηση ? Τα παραπάνω είναι ευρέως αποδεκτά εντός της επιστημονικής κοινότητας.
- Η πρωτοβουλία για την δημιουργία των δύο θαλάσσιων πάρκων, πέραν των άλλων σκοπιμοτήτων, ειδικά στο θέμα της αλιείας σκοπεύει να ικανοποιήσει την πρωτοβουλία για την προστασία των ωκεανών και το δόγμα του 30 – 30, δηλαδή μέχρι το 2030 να έχουν θεσπιστεί προστατευόμενες περιοχές που θα καταλαμβάνουν το 30% των χωρικών υδάτων
Το <u>2020</u> εκδόθηκε η Στρατηγική της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030 (COM 2020 380 final/ 20-5-2020) , που όριζε ότι το 30% των θαλασσών της ΕΕ θα πρέπει να προστατεύεται έως το 2030 και τουλάχιστον το ένα τρίτο των προστατευόμενων περιοχών, θα πρέπει να προστατεύεται αυστηρά. ΠΡΟΣΟΧΗ: Οι παραπάνω στόχοι έλαβαν υπόψη το μέσο όρο προστασίας των θαλασσών των κρατών μελών το 2020, δηλαδή το 11% σε προστατευόμενες περιοχές και το 1% με αυστηρή προστασία των θαλασσών από την αλιεία και ενδεχομένως στοιχεία του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος.
Το <u>2021</u> τον Σεπτέμβριο, στη Μασσαλία, στη διάσκεψη του ΟΗΕ για τους ωκεανούς, ο Πρωθυπουργός δεσμεύτηκε ότι θα κηρύξει «θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές» το 30% των θαλασσών μας, ενώ στο 10% του χώρου τους, θα απαγορευτεί τελείως η αλιεία, ώστε να διατηρηθεί η βιοποικιλότητά τους.
Στις <u>22/2/2023</u>, στην Βαρκελώνη, σε συνεδρίαση του Μεσογειακού Γνωμοδοτικού Συμβουλίου (MEDAC), μέλος του οποίου είναι η ΠΕΠΜΑ, ανακοινώθηκε για πρώτη φορά ένα σχέδιο δράσης, σχετικά με την πρωτοβουλία «our ocean». Το εν λόγω σχέδιο δράσης εδραζόταν στην Ανακοίνωση της Επιτροπής COM(2023) 102 final, Brussels 21.2.2023 Σχέδιο δράσης της ΕΕ: Προστασία και αποκατάσταση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων για βιώσιμη και ανθεκτική αλιεία.
Το εν λόγω σχέδιο δράσης, μεταξύ άλλων εισήγαγε <u>κάτι νέο</u> : έκανε λόγο για απαγόρευση αλιείας με Μηχανότρατα, σε όλες τις περιοχές (προστατευόμενες) Natura, μέχρι τον Μάρτιο του 2024, σε όλες τις νέες προστατευόμενες περιοχές μέχρι το 2026, σε όλες τις υπάρχουσες μέχρι το 2030, καθώς επίσης δημιουργία 10% αυστηρά απαγορευμένων περιοχών για αλιεία.
Το εν λόγω Σχέδιο Δράσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, φαίνεται να αγνοεί την αποτελεσματικότητα των δράσεων που αναπτύχθηκαν μέχρι τώρα, για την ορθολογική διαχείρισης της αλιείας, να μην τεκμηριώνει αποτελεσματικά τη διαφοροποίησή της, ως προς τις υφιστάμενες πολιτικές και, να παρακάμπτει τις διαδικασίες για τη θεσμοθέτηση νέων περιοχών, που είναι συγκεκριμένες τόσο σε εθνικό επίπεδο όσο και σε Ενωσιακό επίπεδο (όπως Καν ΕΕ 1380/2009 άρθρα 3 και 7 έως 13, Οδηγία 92/43/ΕΟΚ, άρθρο 6). Με άλλα λόγια με το εν λόγο σχέδιο δράσης, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή αυτοαναιρείται!
(Στο πλαίσιο των οδηγιών 79/409/ΕΟΚ, για προστασία των άγριων πτηνών και τη δημιουργία Ζωνών Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ ή SPAs) και της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ – για διατήρηση οικοτόπων και ειδών δεν προβλέπεται πλήρης απαγόρευση της μηχανότρατας, καθώς οι παραπάνω οδηγίες εστιάζουν αξιολογώντας τους επιμέρους κινδύνους, στην προστασία συγκεκριμένων ειδών και οικοτόπων από συγκεκριμένες δραστηριότητες<u>.</u> Αρμόδιο για την εφαρμογή των Οδηγιών και του πλαισίου Natura, είναι το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας.)
Στις <u>20/6/2024</u> στην Αθήνα, στην συνεδρίαση του MEDAC, εισπράξαμε δια στόματος του εκπροσώπου της DG ENVI της Επιτροπής κ. Vedran Nikolić , (είναι καταχωρημένες στα πρακτικά της συνεδρίασης), τις παρακάτω ενδιαφέρουσες παραδοχές, σχετικά με τις προστατευόμενες περιοχές και τις περιοχές Natura, όπως:
- Ο κοινός στόχος όλων των κυβερνήσεων για το 30 – 30, δεν αντιπροσωπεύει ένα νομικό προαπαιτούμενο αλλά μια πολιτική δέσμευση.
- Στις προστατευόμενες περιοχές δεν είναι υποχρεωτικός ο αποκλεισμός των δραστηριοτήτων με μηχανότρατες, ως εκ τούτου, σταδιακή εξάλειψη της αλιείας με τράτες δεν είναι νομικά δεσμευτική.
Πρωτίστως όμως,
- έκανε λόγο για αξιολόγηση κινδύνου, με την έννοια ότι μια προστατευόμενη περιοχή, η οποία υποτίθεται ότι είναι μία περιοχή στην οποία ενδημεί ένα είδος της χλωρίδας ή της πανίδας, το οποίο χρήζει προστασίας, πρέπει να εξετάσουμε από τι κινδυνεύει.
Στις <u>5/6/25</u> εκδόθηκε Ανακοίνωση της Επιτροπής προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή οικονομική και κοινωνική Επιτροπή και την επιτροπή περιφερειών, σχετικά με το ευρωπαϊκό σύμφωνο για τους ωκεανούς COM(2025) 281 final, Βρυξέλλες, 5.6.2025.
Εν προκειμένω, το Oceans pact, αντιμετωπίζεται ολιστικά, εξετάζονται δηλαδή όλες οι παράμετροι σε μία ενιαία θεώρηση. Μεταξύ αυτών και η επίδραση της αλιείας.
Συγκεκριμένα, σχετικά με τις προστατευόμενες περιοχές, αναφέρει :
«Η ΕΕ έχει επεκτείνει το δίκτυο ΠΘΠ της στο 12,3 % των υδάτων της, αλλά τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να επιταχύνουν τις προσπάθειες για την επίτευξη του στόχου της στρατηγικής της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα <u>με ορίζοντα το 2030 για νομική προστασία</u><u> του 30 % και αυστηρή προστασία του 10 % των θαλασσών της</u>. Αυτό συνεπάγεται την πρόταση σχεδίων διαχείρισης για κάθε ΠΘΠ, με βάση την επιστήμη και με τη συμμετοχή όλων των τοπικών ενδιαφερόμενων μερών, συμπεριλαμβανομένων των αλιέων, που αποσκοπούν στην κάλυψη των ειδικών χαρακτηριστικών των σχετικών ΠΘΠ σε οικολογικά σημαντικές περιοχές. Αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνει, κατά περίπτωση, τον προσδιορισμό των αλιευτικών τεχνικών που είναι συμβατές με τη διατήρηση των στοχευόμενων ειδών και οικοτόπων στις σχετικές ΠΘΠ».
Έχει ληφθεί υπόψη αυτή η εξέλιξη – αυτή η μεταστροφή από πλευράς Επιτροπής, η οποία έχει αλλάξει στρατηγική και τρόπο σκέψης, δεν κάνει σε κανένα σημείο λόγο για πλήρη απαγόρευση της Μηχανότρατας σε προστατευόμενες περιοχές, παρά μόνο για αξιολόγηση κινδύνου, όπως προαναφέραμε ? και όχι τον πλήρη, αυθαίρετο, επιστημονικά μη τεκμηριωμένο και αναιτιολόγητο αποκλεισμό κάθε αλιευτικής δραστηριότητας.
Εν προκειμένου, κανένα από τα προστατευτέα είδη δεν κινδυνεύει από την Μηχανότρατα !
- Έχει ληφθεί υπόψη, οτι η μελέτη των υπαρχουσών προστατευόμενων περιοχών, αλλά και πληθώρα επιστημονικών μελετών, καταδεικνύουν, ότι οι προστατευόμενες περιοχές (ΠΠ), δεν έχουν πάντα βιολογική επιτυχία, ενώ στην πραγματικότητα, μπορούν να καταστούν κοινωνική «αποτυχία» αν εφαρμοστούν κριτήρια κοινωνικής αξιολόγησης ? Υπάρχουν διαθέσιμες αρνητικές επιστημονικές αξιολογήσεις, για τις υπάρχουσες κλειστές περιοχές ανά τον κόσμο όπως : The Georges Bank closures, The North Sea Cod Box, The Plaice Box, το θαλάσσιο πάρκο των Βορείων Σποράδων, που συνιστά μια από τις μεγαλύτερες κλειστές περιοχές στην Μεσόγειο, που είναι αναγκαίο να ληφθούν υπόψη.
Παρενθετικά, να αναφερθεί ότι υπάρχουν αρκετές μελέτες που δείχνουν ότι η τράτα βυθού με την λειτουργία της, δημιουργεί συνθήκες που ωφελούν τα μικρά βενθικά ασπόνδυλα, τα οποία αποτελούν βασικό διατροφικό πόρο για πολλά είδη ψαριών, με αποτέλεσμα την αύξηση της βιομάζας και της ποικιλότητας, ιδίως όταν δεν υπάρχει μεγάλη ένταση της δραστηριότητας. Αντίστροφα, πολλές περιπτώσεις κλεισίματος μιας περιοχής είχε αρνητικό αντίκτυπο στην τροφική υποστήριξη που παρέχει αυτό το στοιχείο του μακροβενθικού περιβάλλοντος και στα ιχθυοαποθέματα κατ’ επέκταση.
- Αναφορικά με την επίδραση της μηχανότρατας στον πυθμένα, για τον κύκλο του άνθρακα και για τις εκπομπές CO2, εχει ληφθεί υπόψη, ότι όλες οι αιτιάσεις που αποδίδονται στην μηχανότρατα, εδράζονται σε μία μελέτη των Sala et al. (2021) <u>και μόνον</u>, μια μελέτη η οποία έχει καταπέσει από το επιστημονικό περιοδικό, στο οποίο ήταν αναρτημένη, μετά από σφοδρή κριτική από σύσσωμη την επιστημονική κοινότητα, μια μελέτη η οποία χαρακτηρίζεται επιεικώς αναξιόπιστη και ανακριβής. Ο μεγάλος βαθμός αβεβαιότητας αναφορικά με τον αποθηκευμένο οργανικό άνθρακα στον βυθό και την επίπτωση από τη δράση της μηχανότρατας, προκύπτει και από μελέτη του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος.
- Η αλιεία με τράτα, που διεξάγεται σε λασπώδεις βυθούς στα Ελληνικά ύδατα, επηρεάζει μόνο το ανώτερο στρώμα του πυθμένα, (περίπου 2,54 cm, Max Mossler June 14, 2023
https://sustainablefisheries-uw.org/bottom-trawling-carbon-climate-changedebunked/?
mibextid=xfxF2i&fbclid=IwZXh0bgNhZW0CMTAAAR04_7%E2%80%A6) όμως δεν έχει σωρευτική επίδραση και βιολογική μεγέθυνση, κάτι που συμβαίνει με πολλούς ρύπους. Τα οικοσυστήματα έχουν περιέλθει σε μια εναλλακτική κατάσταση σε σχέση με την παρθένα κατάστασή τους, η οποία είναι δυνητικά τόσο σταθερή όσο η αρχική. (Vatova, A., 1949. La fauna bentonica dell’Alto e Medio Adriatico. Nova Thalassia, 3: 3-110).Εάν αυτή η επίδραση διακοπεί, δεδομένων των σημαντικών διαδικασιών μετατοπίσεων ειδών που λαμβάνουν χώρα στη Μεσόγειο, η οποία έχει ως αποτέλεσμα την μετατόπιση χωροκατακτητικών ειδών τόσο της πανίδας, όσο και της χλωρίδας από τον νότο προς τον βορρά, θέτει εν αμφιβολω, ότι το αποτέλεσμα της επαναφοράς μέσω μίας αντίστροφης διαδικασίας, θα έχει τα προσδοκώμενα αποτελέσματα ή θα έχει απροσδόκητα δυσμενή επίπτωση στα οικοσυστήματα .Ο σοβαρότατος αυτός κίνδυνος ειδικά για τις Κυκλάδες είναι ορατός, αφού τα χωροκατακτητικά ξενικά είδη έχουν ήδη φτάσει στην Κρήτη και τα Δωδεκάνησα. Υπάρχουν στοιχεία που επιβεβαιώνουν του λόγου το αληθές.Έχει εξεταστεί το ως άνω ενδεχόμενο ?
- Για την αποτύπωση και αξιολόγηση της υφιστάμενης αλιευτικής δραστηριότητας στην περιοχή του Ιονίου, προς έκπληξη, διαπιστώνεται ότι οι μελετητές λαμβάνουν υπόψη δεδομένα θέσης που εκπέμπουν συσκευές AIS επεξεργασμένα από μη κυβερνητικές οργανώσεις όπως Global Fishing Watch. Γιατί δεν αξιοποιήθηκαν τα πραγματικά στοιχεία, που διαθέτουν οι αρμόδιες αρχές του ΥΠΑΑΤ και ΥΝΑΝΠ, ήτοι μέσω των συσκευών δορυφορικού εντοπισμού (VMS) ?
- Ειδικά στην ΕΠΜ για το πάρκο του Ιονίου, δεν λαμβάνεται υπόψη τη δραστηριότητα αλιευτικών σκαφών Ιταλικής σημαίας στη ζώνη 6-12 νμ. Δεν λαμβάνεται υπόψη η διαδικασία του άρθρου 11 της ΚΑΛΠ , όπου για λήψη μέτρων που επηρεάζουν άλλα κράτη μέλη απαιτείται συγκεκριμένη διαδικασία και έκδοση απόφασης από την Επιτροπή.
- Γιατί στις ομάδες μελέτης της ΕΠΜ δεν συμμετείχαν επιστήμονες από τους φορείς υλοποίησης του Εθνικού Προγράμματος Συλλογής Αλιευτικών Δεδομένων ? Γιατί δεν έχουν εμπλακεί στην μελέτη και τον συντονισμό, τα δύο έγκριτα επιστημονικά ινστιτούτα, δηλαδή το ΕΛΚΕΘΕ και το ΙΝΑΛΕ, παρά μόνο ο ΟΦΥΠΕΚΑ ?
- Έχει ληφθεί υπόψη το γεγονός ότι 100 περίπου Μηχανότρατες, εκφορτώνουν περίπου 120 τόνου πλαστικών ρύπων κατ’ έτος , εθελοντικά ?
Γίνεται λόγος για δίκτυο προστατευόμενων περιοχών όταν η Χώρα μας είναι χαρακτηριστικό παράδειγμα δικτύου προστατευόμενων περιοχών, από την μηχανότρατα, αφού όλες οι απαγορευμένες – προστατευόμενες περιοχές, συνδέονται μεταξύ τους, μέσω της ζώνης απαγόρευσης αλιείας για την Μηχανότρατα, από την ακτή και μέχρι του 1,5 ναυτικού μιλίου από αυτή, σε όλη την Ελληνική ακτογραμμή, των 2 ναυτικών μιλίων στον Θερμαϊκό κόλπο και των τριών ναυτικών μιλίων στο Θρακικό πέλαγος και τριών ναυτικών μιλίων στις εκβολές, στα δέλτα ποταμών, όπως αναλυτικότερα προαναφέρθηκε πιο πάνω.
Επιπρόσθετα ισχύει ελάχιστο επιτρεπόμενο βάθος τα 50 μέτρα σε όλη την επικράτεια, αυστηρά και απαρέγκλιτα, που σημαίνει ότι υπάρχει και άλλη σημαντική απαγορευμένη περιοχή , που δεν έχει καταχωρηθεί, όταν τα 50 μέτρα βάθους είναι πέραν του 1,5 ναυτικού μιλίου από την ακτή.
Κι όμως, όλες οι απαγορευμένες περιοχές για την Μηχανότρατα, είναι άκρως υποβαθμισμένες, όπως παράκτια ζώνη, κλειστοί κόλποι κ.λπ. από τις ποικίλες ανθρώπινες δραστηριότητες τόσο στη στεριά, όσο και στην παράκτια ζώνη, για την οποία ουδέποτε θεσμοθετήθηκε η ολοκληρωμένη διαχείρισή της.
Εκεί που εργάζεται η Μηχανότρατα όμως, υπάρχει αφθονία αλιευμάτων όπως αποδεικνύεται από την σταθερότητα των εκφορτώσεων κατ’ έτος (με την ίδια αλιευτική προσπάθεια), αλλά και από μαρτυρίες των παράκτιων αλιέων…..
Συμπερασματικά λοιπόν, <u>οιαδήποτε</u> νέα απαγόρευση για την Μηχανότρατα θα σημάνει την κατάργηση μίας εκ των σημαντικότερων δραστηριοτήτων της πρωτογενούς παραγωγής, που είναι καθοριστικής σημασίας για τον εφοδιασμό με υγιεινή τροφή στις τοπικές αγορές, διασφαλίζει την επισιτιστική ασφάλεια και την <u>στρατηγική αυτονομία</u> της Χώρας μας, εγγυάται απασχόληση σε χιλιάδες οικογένειες, συμβάλει στο 25% των συνολικών εκφορτώσεων αλιευμάτων και το 50% του τζίρου, θα σημάνει αλυσιδωτά την απόλυτη κατάρρευση του Ελληνικού αλιευτικού κλάδου, όπου η τράτα παίζει καθοριστικό ρόλο για τη διατήρηση του κρίσιμου όγκου παραγωγής, προκειμένου να συντηρηθεί η επαγγελματική οργάνωση του κλάδου και όλης της κοινωνίας με επαγγέλματα που εξαρτώνται από αυτόν. Εκτιμούμε ότι ο κλάδος μας, εξασφαλίζει 70.000 θέσεις εργασίας. Σε Εθνικό επίπεδο, ποιός θα ήθελε να παραδώσουμε το Αιγαίο στους Τούρκους, στους οποίους, ακολούθως, θα πρέπει να στραφούμε προκειμένου να καλύψουμε τις ανάγκες των Ελλήνων καταναλωτών σε ψάρι.
<u>Επίλογος : </u>
για όλους τους ανωτέρω λόγους, πρέπει να αφαιρεθεί και από τις δύο ΕΠΜ, καθώς επίσης σε καμία περίπτωση, δεν πρέπει να εμπεριέχεται στο προσχέδιο ΠΔ , που θα βγει σε διαβούλευση, η πρόβλεψη για απαγόρευση της Μηχανότρατας στην επιφάνεια των πάρκων, πέραν των υφισταμένων απαγορεύσεων, όπως απορρέουν από την αλιευτική νομοθεσία. Όπως προαναφέραμε, η <u>πολιτική</u> δέσμευση για δημιουργία 30% προστατευόμενων περιοχών εντός χωρικών υδάτων, υπερκαλύπτεται ήδη !
Είμαστε στη διάθεση σας, για παροχή σχετικών διευκρινίσεων και στοιχείων.
22/9/2025
ΑΛΙΕΥΤΙΚΟΣ ΑΓΡΟΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΛΟΝΝΗΣΟΥ
Τοποθέτηση του Αλιευτικού Συλλόγου Αλοννήσου στη δημόσια διαβούλευση για τη δημιουργία νέων Θαλάσσιων Πάρκων
Ο Αλιευτικός Σύλλογος Αλοννήσου συγχαίρει την πρωτοβουλία για τη δημιουργία νέων Θαλάσσιων Πάρκων, στο Ιόνιο και στο Νότιο Αιγαίο. Η θεσμοθέτησή τους θα ενισχύσει την προστασία του οικοσυστήματος σε στεριά και θάλασσα. Για εμάς τους επαγγελματίες αλιείς αυτό σημαίνει επιπλέον την προστασία των ιχθυοαποθεμάτων, ώστε να υπάρξει βιώσιμη αλιεία και για τις επόμενες γενιές. Χωρίς αυτήν την προστασία, η παραδοσιακή παράκτια αλιεία κινδυνεύει να εξαφανιστεί για πάντα.
Το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο της Αλοννήσου, που ιδρύθηκε στην περιοχή μας από το 1992, με πρωτοβουλία των ντόπιων παράκτιων ψαράδων, αποτελεί παράδειγμα καλών πρακτικών και πρέπει να εμπνεύσει τη λειτουργία των νέων θαλάσσιων πάρκων, καθώς έχει αναγνωριστεί διεθνώς ως πρότυπο αρμονικής συνύπαρξης τοπικής κοινωνίας και προστασίας του περιβάλλοντος.
Στην περιοχή μας λόγω του Θαλάσσιου Πάρκου ισχύουν επιπλέον περιορισμοί και απαγορεύσεις απ’ ότι στην υπόλοιπη Ελλάδα. Αν και σίγουρα δυσκολεύουν την καθημερινότητά μας, κατανοούμε ότι χωρίς αυτούς τους περιορισμούς, η παραδοσιακή αλιεία θα είχε εξαφανιστεί μια για πάντα από το νησί μας. Αναγνωρίζουμε ότι ο περιορισμός αλιευτικών πεδίων στην περιοχή μας (π.χ. πυρήνας του Πάρκου, νησί Πιπέρι), ο περιορισμός αλιευτικών εργαλείων, ο έλεγχος της ερασιτεχνικής αλιείας, η φύλαξη του Πάρκου σε εικοσιτετράωρη βάση, η πάταξη της παράνομης αλιείας, το εισιτήριο και η άδεια εισόδου για αλιείς από άλλες περιοχές, περιόρισαν την υπεραλίευση και την υποβάθμιση του περιβάλλοντος στο Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου.
Τα μέτρα αυτά, σε συνδυασμό με τη συνεργασία των ντόπιων αλιέων όσον αφορά τη φύλαξη, έφεραν τα εξής αποτελέσματα:
– Επιβίωση του αλιευτικού στόλου της Αλοννήσου μέχρι σήμερα.
– Παραμονή των ντόπιων παράκτιων ψαράδων στον τόπο μας, αποφυγή μετανάστευσης.
– Καλύτερη κατάσταση στο Πάρκο της Αλοννήσου από το υπόλοιπο Αιγαίο, όπως δείχνουν μελέτες, σε σχέση με τα ιχθυοαποθέματα.
– Προστασία του περιβάλλοντος, της πλούσιας χλωρίδας και πανίδας του τόπου μας.
– Ανάδειξη της Αλοννήσου τουριστικά διεθνώς.
Το Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου, με την εύρυθμη λειτουργία του, εγγυάται το μέλλον της αλιείας και του τουρισμού στην περιοχή μας. Πρέπει λοιπόν να λειτουργήσει ως πρότυπο για τη θεσμοθέτηση και λειτουργία των νέων Θαλάσσιων Πάρκων, ώστε, με τη συνεργασία των αρμόδιων αρχών και των τοπικών κοινωνιών να υπάρξει ουσιαστική προστασία του περιβάλλοντος και βιώσιμη ανάπτυξη.
Η Πρόεδρος του Αλιευτικού Συλλόγου Αλοννήσου
Ιωάννα Ουρανίτσα
ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΩΜΑΤΕΙΟ ΑΛΙΕΥΤΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΩΝ ΑΛΙΕΩΝ ΕΛΛΑΔΟΣ
Αξιότιμοι κύριοι,
Το Πανελλήνιο Σωματείο Αλιευτικού Τουρισμού Επαγγελματιών Αλιέων Ελλάδος, θα ήθελε να εκφράσει την άποψη του για την δημιουργία των Θαλάσσιων Πάρκων.
Πολύ επιγραμματικά θα αναφερθούμε σε κάποια σημεία της ΕΠΜ. Έχει ήδη σταλεί επίσημο έγγραφο σε όλους τους εμπλεκόμενους φορείς με λεπτομερείς παρατηρήσεις αλλά και προτάσεις.
Συνολικά, τα θαλάσσια πάρκα προσφέρουν σημαντικά πλεονεκτήματα για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος, αλλά απαιτούν προσεκτική διαχείριση και συνεργασία με τις τοπικές κοινότητες για να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα τους.
Η θεσμοθέτηση θαλάσσιων πάρκων μπορεί να επιφέρει περιορισμούς στην αλιεία και άλλες οικονομικές δραστηριότητες, προκαλώντας ανησυχίες για την επιβίωση των τοπικών κοινοτήτων που εξαρτώνται από αυτές αν και εφόσον δεν υπάρχει ο σωστός σχεδιασμός και ακόμα σωστότερη εφαρμογή των όποιων μέτρων.
<u>Σύνοψη θεσμικού πλαισίου καθορισμού προστατευόμενων περιοχών</u>
Το Άρθρο 24 του Συντάγματος, προβλέπει ότι η προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος αποτελεί υποχρέωση του Κράτους και δικαίωμα του καθενός.
Για τη διαφύλαξή του το Κράτος έχει υποχρέωση να λαμβάνει προληπτικά ή κατασταλτικά μέτρα στο πλαίσιο της αρχής της αειφορίας.
Προς την κατεύθυνση αυτή, ο ν. 1650/1986 (Α’ 160) «Για την Προστασία του Περιβάλλοντος», έθεσε το πλαίσιο για την προστασία του περιβάλλοντος (ο ν. 1650/1986 έχει τροποποιηθεί και συμπληρωθεί με τους ν.4685/2020 και ν.5037/2023).
Ειδικότερα στα άρθρα 18 έως 22, προβλέπονται διατάξεις για την ορθολογική διαχείριση των φυσικών πόρων, τα αντικείμενα προστασίας και διατήρησης, τα κριτήρια χαρακτηρισμού, τις αρχές προστασίας, στον τρόπο χαρακτηρισμού αυτών των περιοχών και τέλος στις οικονομικές ρυθμίσεις για τη χορήγηση αντισταθμισμάτων.
Σύμφωνα με την παράγραφο 3 του άρθρου 18, οι προστατευόμενες περιοχές, (χερσαίες ή και θαλάσσιες) δύναται να χαρακτηρίζονται ως:
α. Περιοχές προστασίας της βιοποικιλότητας.
β. Εθνικά πάρκα.
γ. Καταφύγια άγριας ζωής.
δ. Προστατευόμενα τοπία και προστατευόμενοι φυσικοί σχηματισμοί.
Ειδικά για τις δύο πρώτες περιπτώσεις (Περιοχές Προστασίας της βιοποικιλότητας και τα Εθνικά Πάρκα), προβλέπεται η κατάρτιση Σχεδίων Διαχείρισης και η έκδοση προεδρικών διαταγμάτων, κατόπιν Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης και δύναται να καθοριστούν, μία ή περισσότερες ζώνες προστασίας και διαχείρισης.
Ζώνες προστασίας:
α. Ζώνες απόλυτης προστασίας της φύσης (ΖΑΠΦ).
β. Ζώνες προστασίας της φύσης (ΖΠΦ).
γ. Ζώνες διατήρησης οικοτόπων και ειδών (ΖΔΟΕ).
δ. Ζώνες βιώσιμης διαχείρισης φυσικών πόρων (ΖΒΔΦΠ).
Οι επιτρεπόμενες ειδικές κατηγορίες χρήσεων (δραστηριότητες, λειτουργίες, εγκαταστάσεις και υποδομές) έχουν καθοριστεί με το π.δ. 59/2018, και ειδικά για την αλιεία (άρθρα 14 α έως 14δ) προβλέπεται ότι αυτή επιτρέπεται μόνο σε περιοχές που χαρακτηρίζονται ως «Ζώνες βιώσιμης διαχείρισης φυσικών πόρων (ΖΒΔΦΠ)».
Ακολούθως, με βάση τις προτάσεις των ΕΠΜ, εκδίδονται προεδρικά διατάγματα με πρόταση του ΥΠΕΝ και μετά από γνώμη της Επιτροπής Φύση 2000. Με τα π.δ. γίνεται ο χαρακτηρισμός και η οριοθέτηση των περιοχών, ο καθορισμός γειτονικών εκτάσεων και οικολογικών διαδρόμων, η ζώνωση και ο καθορισμός χρήσεων γης και ρύθμιση δραστηριοτήτων ανά ζώνη και στις γειτονικές εκτάσεις. Όταν στην προστατευόμενη περιοχή περιλαμβάνονται και αγροτικές περιοχές (χερσαίες και υδάτινες) υψηλής φυσικής αξίας, το προεδρικό διάταγμα εκδίδεται με πρόταση των Υπουργών Περιβάλλοντος και Ενέργειας και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.
Τα Σχέδια Διαχείρισης, εγκρίνονται με απόφαση του ΥΠΕΝ, ενώ για τις περιπτώσεις που περιλαμβάνονται ρυθμίσεις που αφορούν στη γεωργική, αλιευτική και υδατοκαλλιεργητική δραστηριότητα, εγκρίνονται με ΚΥΑ ΥΠΕΝ και ΥΠΑΑΤ.
Με τα Σχέδια Διαχείρισης τίθενται:
α. Οι στόχοι διατήρησης και πιθανή ιεράρχηση προτεραιοτήτων διαχείρισης της ΠΠ.
β. Διαχειριστικές δράσεις, παρεμβάσεις και μέτρα.
γ. Εξειδίκευση όρων και περιορισμών για δραστηριότητες και έργα.
δ. Κατευθύνσεις και προτεραιότητες για την υλοποίηση έργων, δράσεων και μέτρων.
ε. Προγράμματα παρακολούθησης και αξιολόγησης.
Σχέδια δράσης με τα οποία εξειδικεύονται τα αναγκαία μέτρα, δράσεις, έργα και προγράμματα, τις φάσεις, το κόστος, οι πηγές και οι φορείς χρηματοδότησής τους, καθώς και το χρονοδιάγραμμα εκτέλεσης τους και οι φορείς εφαρμογής τους.
Στόχοι προστασίας της φύσης
Με το άρθρο 174 του ν. 5037/2023 (Α’ 78), η Ελλάδα δεσμεύτηκε ότι μέχρι το 2030, τουλάχιστον το 30% των χωρικών υδάτων της χώρας, θα οριστούν ως περιοχές προστασίας της βιοποικιλότητας, σύμφωνα με τις παρ. 1 και 2 του άρθρου 19 του ν. 1650/1986.
Παράλληλα, στο περιθώριο των εργασιών του διεθνούς συνεδρίου 9<sup>th</sup> Our Ocean Conference, το οποίο διοργανώθηκε στην Αθήνα τον Απρίλιο του 2024, η Ελλάδα δεσμεύτηκε ότι θα θεσμοθετήσει δύο επιπλέον θαλάσσια πάρκα, ώστε να επιτευχθεί ο στόχος προστασίας 30% των εθνικών χωρικών υδάτων, και στα οποία θα απαγορευτεί η αλιεία με συρόμενα εργαλεία (μηχανότρατα) από το 2026.
Η συνολική έκταση των εθνικών χωρικών υδάτων εκτιμάται σε περίπου 125.000 km<sup>2</sup>.
Από αυτά το υφιστάμενο δίκτυο Θαλάσσιων Προστατευόμενων Περιοχών, καλύπτει συνολική επιφάνεια 22.796 km<sup>2</sup>, δηλαδή ποσοστό 18,3%επί της συνολικής επιφάνειας των ελληνικών χωρικών υδάτων.
Σύμφωνα με τα στοιχεία των ΕΠΜ που τέθηκαν πρόσφατα σε δημόσια διαβούλευση, η συνολική έκταση του δικτύου των Θαλάσσιων Προστατευόμενων Περιοχών εκτιμάται ότι θα είναι περίπου 45.000 km<sup>2</sup>, ήτοι ποσοστό περίπου 36% επί της συνολικής επιφάνειας των ελληνικών χωρικών υδάτων.
Τα σχόλια μας συνοπτικά επί του περιεχομένου των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών (ΕΠΜ) είναι τα ακόλουθα :
Δεν λαμβάνεται υπόψη το γεγονός ότι βάσει του Κανονισμού της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής – ΚΑΛΠ (Καν. 1380/2013), η χώρα μας εφαρμόζει όλα εκείνα τα μέτρα για τη συμμόρφωση με τις υποχρεώσεις που προβλέπονται στις Οδηγίες για τους 1992/43/ΕΟΚ, 2009/147/ΕΚ και 2008/56 για την προστασία ευαίσθητων ενδιαιτημάτων και προστατευόμενων ειδών.
Δεν υπάρχει περιγραφή του αλιευτικού δυναμικού της περιοχής, ώστε να παρέχονται οι απαραίτητες πληροφορίες ώστε να έχουμε ακριβή συμπεράσματα..
Σχετικά με την οριζόντια απαγόρευση για το διάστημα 15/4-31/5 «απαγόρευση επαγγελματικής και ερασιτεχνικής αλιείας με οποιοδήποτε εργαλείο σε ακτίνα 0,5 ν.μ από τις ακτές σε όλες τις νησίδες του Πάρκου, για την ανάκαμψη των ιχθυαποθεμάτων και για τον περιορισμό της τυχαίας παγίδευσης θαλασσοπουλιών σε αλιευτικά εργαλεία υπάρχουν ελλείψεις και χρειάζονται αποσαφηνίσεις. Γιατί επιλέγεται η συγκεκριμένη περίοδος και απόσταση από την ακτή, χωρίς να υπάρχει επιστημονική τεκμηρίωση (βιβλιογραφία, Χάρτες INCA, Marisca για παράκτια αλιεία).
Ποια είδη προστατεύονται (βενθικά, πελαγικά κτλ; όλα; εμπορικά – μη εμπορικά;). Ένα πολύ σημαντικό κομμάτι είναι, για το διάστημα της απαγόρευσης της αλιείας, πως οι αλιείς θα μπορέσουν να επιβιώσουν ; Μιλάμε για ανθρώπους που βιοπορίζονται αποκλειστικά από την αλιεία. Δεν είναι απλά μια παύση της αλιείας. Ίσως για το χρονικό αυτό διάστημα των δυο μηνών θα πρέπει να υπάρχει και η απαλλαγή των αλιέων από κάθε υποχρέωση σε ασφαλιστικά ταμεία, υποχρεώσεις στην Εφορία αλλά και προς τις τράπεζες και πάλι όμως δεν λύνει το βιοποριστικό κομμάτι. Τα ερωτήματα πολλά χωρίς όμως απαντήσεις.
Μια πολλή σημαντική παράλειψη είναι ότι δεν υπάρχει ειδική αναφορά για τον αλιευτικό τουρισμό, μιας και η αναφερθείσα περίοδος είναι η αρχή της τουριστικής περιόδου και πολλές από τις περιοχές είναι άκρως τουριστικές. Οι Αλιείς τα τελευταία 10 χρόνια με τον Αλιευτικό Τουρισμό έχουν συμβάλλει περισσότερο από τον καθένα για την διατήρηση των ιχθυαποθεμάτων και την προστασία του περιβάλλοντος. Οι αλιείς που διενεργούν αλιευτικό τουρισμό δεν χρειάζεται να ορισθεί καμία μείωση των αλιευτικών τους εργαλείων αλλά και οποιαδήποτε άλλη αλλαγή στον τρόπο που διενεργούν Αλιευτικό Τουρισμό. Εμείς που επί 10 χρόνια τώρα διενεργούμε Αλιευτικό Τουρισμό στις περιοχές μας , γνωρίζουμε πολύ καλά ότι η αλιευτική μας δραστηριότητα είναι σε πάρα πολύ μεγάλο ποσοστό μειωμένη και συνάδει με την προστασία του περιβάλλοντος και την διατήρηση αν όχι την αύξηση των ιχθυαποθεμάτων.
Δεν υπάρχει αναφορά πουθενά εάν για την υπάρχουσα κατάσταση των περιοχών έχει συμβάλλει η κλιματική αλλαγή και η άνοδος της θερμοκρασίας της θάλασσας.
Δεν υπάρχει αναφορά για αντισταθμιστικά μέτρα, μιας και στις περιοχές υπάρχουν και σκάφη μικρού μεγέθους που πιθανόν λόγω καιρικών συνθηκών να δυσκολεύονται να απομακρυνθούν περισσότερο από 0.5nm (~800m) από την ακτή.
Σχετικά με την ερασιτεχνική αλιεία γίνεται αναφορά ότι «ο τρόπος άσκησης της ερασιτεχνικής αλιείας ρυθμίζεται με βάση αποτελέσματα αλιευτικών μελετών» Δεν υπάρχει αναφορά για ρυθμίσεις που αφορούν την αλιεία ευαίσθητων ειδών όπως ροφοειδών , αχινών ή άλλων ειδών που κατατάσσονται at least ως vulnerable σύμφωνα με τον IUCN. Η άσκηση της ερασιτεχνικής αλιείας θα πρέπει να γίνεται υπό συγκεκριμένους περιορισμούς και επιτρεπόμενα εργαλεία. Θέσπιση εισιτηρίου για τους ερασιτέχνες, με στόχο τη μείωση της αλιευτικής πίεσης, την καλύτερη διαχείριση των επισκεπτών του πάρκου και την ενίσχυση της τοπικής κοινωνίας με ανταποδοτικά οφέλη.
Οι αλιείς έχουν βοηθήσει και βοηθούν και θα συνεχίσουν να βοηθούν με οποιοδήποτε τρόπο. Η εκάστοτε κυβέρνηση όμως, γιατί αρνείται επιδεικτικά να περιορίσει την άναρχη ερασιτεχνική αλιεία; Ακόμα μια φορά βλέπουμε ότι δεν αγγίζεται ουσιαστικά το θέμα ερασιτεχνική (επαγγελματική) αλιεία.
Ξενικά είδη. Η μόνη αναφορά στο κείμενο της ΕΠΜ είναι στην έκθεση του WWF (2021) με αναφορά γενικά στα ξενικά είδη και το tropicaliziation της Μεσογείου. Δεν υπάρχει σε κανένα σημείο της ΕΠΜ ειδική μνεία για σχέδια παρακολούθηση και αντιμετώπισης της εξάπλωσης ξενικών ειδών.
Ιχθυοκαλλιέργειες Ιόνιο. Δεν μπορεί να κλείνουμε την αλιεία και να αφήνουμε επιδεικτικά τις ιχθυοκαλλιέργειες.
Ειδικά στην ΕΠΜ για το πάρκο του Ιονίου, δεν λαμβάνεται υπόψη η δραστηριότητα αλιευτικών σκαφών Ιταλικής σημαίας στη ζώνη 6-12 νμ. Δεν λαμβάνεται υπόψη η διαδικασία του άρθρου 11 της ΚΑΛΠ , όπου για λήψη μέτρων που επηρεάζουν άλλα κράτη μέλη απαιτείται συγκεκριμένη διαδικασία και έκδοση απόφασης από την Επιτροπή.
Δεν λαμβάνονται υπόψη βασικά στοιχεία όπως: η τρέχουσα κατάσταση, τα υφιστάμενα επιστημονικά δεδομένα, οι κοινωνικοοικονομικές συνέπειες.
Το πιο σημαντικό όλων είναι ότι δεν λαμβάνεται υπόψη η μετατόπιση της αλιευτικής προσπάθειας και οι συνέπειες αυτής.
Δεν υπάρχει αναφορά για παρακολούθηση μέσω χρήσης ΑΙ.
Προς έκπληξη, διαπιστώνεται ότι οι μελετητές λαμβάνουν υπόψη δεδομένα θέση που εκπέμπουν συσκευές AIS επεξεργασμένα από μη κυβερνητικές οργανώσεις όπως Global Fishing Watch. Γιατί δεν αξιοποιήθηκαν τα πραγματικά στοιχεία που διαθέτουν οι αρμόδιες αρχές του ΥΠΑΑΤ και ΥΝΑΝΠ?
Γιατί στις ομάδες μελέτης της ΕΠΜ δεν συμμετείχαν επιστήμονες από τους φορείς υλοποίησης του Εθνικού Προγράμματος Συλλογής Αλιευτικών Δεδομένων?
Γιατί δεν προτείνονται αντισταθμιστικά μέτρα?
Το σημαντικότερο όλων ίσως είναι εάν έχουν εξασφαλιστεί επαρκείς οικονομικοί πόροι για την υλοποίηση τέτοιων πολιτικών.
Ζωτικής σημασίας είναι η συμμετοχή των αλιέων στον σχεδιασμό και την υλοποίηση του έργου. Οι αλιείς ζουν στην θάλασσα και από την θάλασσα. Είναι το σπίτι μας και δεν μπορεί να βοηθήσει κανείς περισσότερο από εμάς τους ίδιους, πάντα σε συνεργασία με τους επιστήμονες και τις περιβαλλοντικές οργανώσεις.
Το ΔΣ του
Πανελλήνιου Σωματείου Αλιευτικού Τουρισμού Επαγγελματιών Αλιέων Ελλάδος
Αξιότιμοι κύριοι,
Ως ενεργός πολίτης του Νομού Ηλείας αισθάνομαι την ανάγκη να εκφράσω την αγωνία μου για την παράλειψη ένταξης του Χελωνίτη Κόλπου στο υπό σχεδιασμό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου. Η παράλειψη αυτή δεν αποτελεί μόνο υποβάθμιση του φυσικού μας περιβάλλοντος, αλλά δημιουργεί και ένα καθεστώς ανισότητας μεταξύ του τόπου μας και άλλων νομών που θα έχουν το προνόμιο να εντάσσονται στο νέο αυτό θεσμικό πλαίσιο προστασίας.
Ο Χελωνίτης Κόλπος δεν είναι μια τυχαία θαλάσσια έκταση. Είναι τόπος μοναδικής βιοποικιλότητας, γόνιμων θαλάσσιων ρευμάτων και πλούσιας αλιευτικής παράδοσης. Η μη ένταξή του ισοδυναμεί με έκθεση σε περαιτέρω περιβαλλοντική υποβάθμιση, απώλεια φυσικών πόρων και σταδιακή κατάρρευση της τοπικής μας αλιείας.
Επιπλέον, σε μια εποχή που οι τοπικές κοινωνίες καλούνται να βρουν νέες διεξόδους ανάπτυξης, η απουσία του Χελωνίτη από το Θαλάσσιο Πάρκο θα μας αφήσει πίσω σε σχέση με γειτονικούς νομούς. Εκείνοι θα αξιοποιήσουν τα περιβαλλοντικά, τουριστικά και αναπτυξιακά οφέλη της ένταξης, ενώ ο τόπος μας θα μοιάζει αδικημένος και παραμελημένος, παρότι διαθέτει όλα τα φυσικά εχέγγυα.
Σας καλώ με όλη τη δύναμη της φωνής μου να επανεξετάσετε την απόφαση και να συμπεριλάβετε τον Χελωνίτη Κόλπο στο Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου. Η προστασία της φύσης δεν μπορεί να είναι αποσπασματική, ούτε να αφήνει εκτός περιοχές που έχουν ανάγκη. Μόνο έτσι θα μπορέσει ο Νομός Ηλείας να σταθεί ισότιμα απέναντι στους άλλους νομούς και να προχωρήσει σε ένα βιώσιμο μέλλον.
Με τιμή,
Αναστασία Λαδά
Ενεργός πολίτης του Νομού Ηλείας
<p style=”text-align: center;”>Τα σχόλια της Τερα Σιλβέστρις Αστικής μη κερδοσκοπικής εταιρείας με έδρα το νησί Κάλαμο νομού Λευκάδος και σκοπό την προστασία του περιβάλλοντος μαζί με προσωπικά σχόλια και ερωτήσεις κάποιων συνεργατών της σε σχέση με την μελέτη υπό διαβούλευση για το εθνικό θαλάσσιο πάρκο Ιονίου</p>
<p style=”text-align: center;”> </p>
<p style=”text-align: center;”>Κατατέθηκε στην δημόσια διαβούλευση για το εθνικό θαλάσσιο πάρκο του Ιονίου στις 21/09/2025 εκ μέρους της Τέρα Σιλβέστρις από τον Θεόδωρο Καρφάκη (BSc,M.Sc.,PhD), Ειδικό επιστήμονα στην διαχείριση οικοσυστημάτων και αειφόρο ανάπτυξη μέλος της Τέρα Σιλβέστρις και της Ευρωπαϊκής ομάδας συντονισμού του ICCA Consortium</p>
Το κειμενο είναι διαθέσιμο στον παρακάτω σύνδεσμοhttps://drive.google.com/file/d/1bH1pXjP3YFloqdo960mpg80yGWFP__Uc/view?usp=sharing
Θα ήθελα να παραθέσω ένα άρθρο της τοπικής εφημερίδας του νόμου Ηλείας “Πατρίς”
Με έντονη κινητικότητα και συλλογική δράση, η Ηλεία και συγκεκριμένα οι αλιείς του Παλουκίου διεκδικούν θέση στο υπό δημιουργία Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου.
Η πρωτοβουλία έρχεται μετά από επιστολές ενεργών πολιτών και θεσμικών εκπροσώπων προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με στόχο να συμπεριληφθεί ο νομός σε ένα έργο στρατηγικής σημασίας για την προστασία της θαλάσσιας ζωής και την ενίσχυση της τοπικής οικονομίας. Παρά τις δεσμεύσεις και την κοινοποίηση του αιτήματος στον ΟΦΥΠΕΚΑ, η Ηλεία παραμένει εκτός σχεδίου, γεγονός που επιβεβαιώνει την ανάγκη για μεγαλύτερη πίεση και συλλογική διεκδίκηση από Δήμους, φορείς και συλλόγους.
Η πορεία του αιτήματος
Η πρωτοβουλία ξεκίνησε πέρυσι τον Ιούνιο, όταν ο ενεργός πολίτης Νίκος Δημάκης κατέθεσε επιστολή προς τον Γενικό Γραμματέα Φυσικού Περιβάλλοντος και Υδάτων Πέτρο Βαρελίδη, ζητώντας την ένταξη της Ηλείας στο Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου. Η απάντηση του Γενικού Γραμματέα επιβεβαίωσε την καταγραφή του αιτήματος και την περαιτέρω αξιολόγησή του από τον ΟΦΥΠΕΚΑ, αρμόδιο φορέα για την εκπόνηση των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών (ΕΠΜ). Παρά τις θεσμικές κινήσεις και τη διεκπεραίωση της διαδικασίας, ένα χρόνο μετά η Ηλεία συνεχίζει να βρίσκεται εκτός σχεδιασμού, ενώ το σχετικό ερώτημα προς τον ΟΦΥΠΕΚΑ παραμένει αναπάντητο.
Οι στόχοι της διεκδίκησης
Η τοπική κοινωνία και οι επαγγελματίες αλιείς ζητούν να συγκληθούν οι Δήμοι Πηνειού, Πύργου και Ήλιδας, μαζί με τοπικούς φορείς και συλλόγους, ώστε να καταθέσουν μια κοινή πρόταση στη διαβούλευση. Στόχος είναι να φανεί η συσπείρωση και η δύναμη του νομού προκειμένου η Ηλεία να ενταχθεί στον εθνικό σχεδιασμό, συνδυάζοντας περιβαλλοντική προστασία με αναπτυξιακές προοπτικές.
Πλεονεκτήματα του Θαλάσσιου Πάρκου για την Ηλεία
Ένα Θαλάσσιο Πάρκο στην Ηλεία θα προσφέρει πολλαπλά οφέλη. Προστασία απειλούμενων ειδών (caretta-caretta), αναγέννηση λιβαδιών ποσειδωνίας, αύξηση ιχθυοαποθεμάτων, ενίσχυση υποθαλάσσιου τουρισμού και οικοτουρισμού, βελτίωση τοπικής οικονομίας και βιώσιμη ανάπτυξη της παράκτιας αλιείας. Επιπλέον, η συνύπαρξη με τον αυτοκινητόδρομο Πύργου–Πατρών λειτουργεί ως μοχλός προσβασιμότητας, ενισχύοντας τις δυνατότητες επισκεψιμότητας και την αναπτυξιακή δυναμική της περιοχής.
Οι φωνές των φορέων και των αλιέων
Ο Πρόεδρος του Ναυτικού Ομίλου Παλουκίου Κώστας Παρράς, επισημαίνει ότι η μη ένταξη της Ηλείας στο σχέδιο του Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου αποτελεί σημαντικό λάθος, καθώς η περιοχή φιλοξενεί απειλούμενα είδη όπως η καρέτα-καρέτα, ενώ ο πλούτος του βυθού έχει μεγάλη σημασία για τη βιώσιμη ανάπτυξη. Τονίζει ότι η ένταξη στο πάρκο θα ενισχύσει την υποθαλάσσια βιοποικιλότητα και θα δημιουργήσει πολλαπλά οφέλη για τους επαγγελματίες ψαράδες, το θαλάσσιο τουρισμό και την τοπική οικονομία. Σημειώνει, μάλιστα, ότι «η περιοχή αντιμετωπίζει σήμερα σοβαρά προβλήματα, τα οποία μπορούν να μετριαστούν με την προστασία και την αναβάθμιση του βυθού». Παράλληλα, υπογραμμίζει τη σημασία του συνδυασμού με τον αυτοκινητόδρομο Πύργου–Πατρών, που «θα λειτουργήσει ως μοχλός ανάπτυξης και προσβασιμότητας, ενισχύοντας περαιτέρω τις δυνατότητες υποθαλάσσιου τουρισμού και οικοτουρισμού».
Ο Επίτιμος Πρόεδρος του Ναυτικού Ομίλου Παλουκίου Θεόδωρος Βουκελάτος αναφέρει ότι έχουν ήδη κατατεθεί υπομνήματα στο Υπουργείο Περιβάλλοντος, ενώ οι προτάσεις έχουν κοινοποιηθεί και σε τοπικούς φορείς για τη συλλογή επιπλέον προτάσεων. Παρατηρεί με ανησυχία ότι, ενώ το Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου εκτείνεται από τη Λευκάδα μέχρι τα Κύθηρα, καλύπτοντας ολόκληρη τη Δυτική και Νότια Πελοπόννησο, η Ηλεία παραμένει εκτός, με κίνδυνο οι περιοχές αυτές να δεχθούν πίεση από τράτες που μετακινούνται από αλλού. Υπογραμμίζει ότι «η πιο έντιμη λύση για όσους πλήττονται είναι η αποζημίωση και η υποστήριξη της εργασίας τους», ενώ «η προστασία του βυθού, της ποσειδωνίας και της θαλάσσιας πανίδας είναι αναγκαία». Παράλληλα, επισημαίνει ότι «η δημιουργία του πάρκου, σε συνδυασμό με τον αυτοκινητόδρομο Πύργου–Πατρών, θα φέρει ανάπτυξη και θα ενισχύσει τον υποθαλάσσιο πλούτο της περιοχής, ενισχύοντας τις αναπτυξιακές προοπτικές των παράκτιων κοινοτήτων».
Από την πλευρά του, ο επαγγελματίας αλιέας Παλουκίου Αλέξανδρος Μωραΐτης υπογραμμίζει τη δυσκολία και τη σύνθετη φύση της επίλυσης του ζητήματος, καθώς «η δημιουργία του Θαλάσσιου Πάρκου είναι ζωτικής σημασίας για την προστασία της περιοχής και την ενίσχυση των ιχθυοαποθεμάτων», ενώ «ταυτόχρονα διασφαλίζει το εισόδημα των ψαράδων και ανοίγει προοπτικές υποθαλάσσιου τουρισμού». Υπογραμμίζει, όμως, ότι «οι περιορισμοί που θα επιβληθούν για τους συναδέλφους της μέσης αλιείας απαιτούν αντισταθμιστικά μέτρα, ώστε να διασφαλιστεί η ισορροπία ανάμεσα στην προστασία του περιβάλλοντος και την επιβίωση των επαγγελματιών». Προσθέται μάλιστα ότι «η ένταξη της περιοχής στο πάρκο μπορεί να δημιουργήσει σημαντικές αναπτυξιακές δυνατότητες για όλο το νομό, ενισχύοντας όχι μόνο την αλιεία αλλά και τον οικοτουρισμό», όπως δείχνει το παράδειγμα του μικρού πάρκου στον κόλπο του Λαγανά, που έχει προσελκύσει επισκέπτες και ενίσχυσε την τοπική οικονομία.
Ο επαγγελματίας ψαράς του Αλιευτικού Συλλόγου Παλουκίου Αναστάσης Κανδυλιώτης, επισημαίνει ότι τα θαλάσσια πάρκα είναι θετικά για ολόκληρη τη χώρα, αλλά θεωρεί αδικία το γεγονός ότι η περιοχή του Χελωνίτη κόλπου, από το Αρκούδι μέχρι το Κατάκολο, εξαιρέθηκε από το σχέδιο. Σημειώνει ότι «πρόκειται για έναν βιότοπο ζωτικής σημασίας», καθώς και ότι «το κράτος πρέπει να στηρίξει όσους θα επηρεαστούν από την ένταξη στο πάρκο και να προβλέψει πλήρη αποζημίωση, ώστε να εξασφαλιστεί η ισορροπία ανάμεσα στην προστασία του περιβάλλοντος και την επιβίωση των ψαράδων». Αναφέρει ακόμη ότι «η δημιουργία του πάρκου θα έχει πολλαπλά οφέλη για την περιοχή, όπως η ανάπτυξη του αλιευτικού και υποθαλάσσιου τουρισμού», ενώ ο συνδυασμός με τον αυτοκινητόδρομο Πύργου–Πατρών μπορεί να ενισχύσει ακόμα περισσότερο την ανάπτυξη και την προσέλευση επισκεπτών.
Τέλος, ο πρόεδρος των Αλιέων Παλουκίου Γεράσιμος Κρινάς σημειώνει την έντονη επιθυμία των τοπικών αλιέων να ενταχθεί η περιοχή τους στο Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου, επισημαίνοντας ότι «η δημιουργία του είναι βιώσιμη για όλους και προστατεύει την πανίδα και τη χλωρίδα του βυθού». Συνεχίζει λέγοντας ότι «η συμμετοχή της Ηλείας στον εθνικό σχεδιασμό είναι κρίσιμη για την ανάπτυξη της περιοχής και την ενίσχυση της τοπικής οικονομίας». Προσθέτει δε ότι «η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος πρέπει να συνδυαστεί με μέτρα στήριξης για τους επαγγελματίες που θα επηρεαστούν, ώστε όλοι οι εμπλεκόμενοι να ωφεληθούν ισότιμα».
Αν μη τι άλλο, η Ηλεία βρίσκεται σε κρίσιμο σημείο. Η ένταξή της στο Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου αποτελεί μια ευκαιρία να συνδυαστεί η προστασία της θαλάσσιας πανίδας και χλωρίδας με οικονομικά και κοινωνικά οφέλη. Η συλλογική δράση των Δήμων, των φορέων και των επαγγελματιών αλιέων είναι καθοριστική και επιτακτική για να διασφαλιστεί ότι η φωνή του νομού θα ακουστεί μέχρι τους αρμόδιους φορείς της κυβέρνησης και θα ικανοποιηθεί η επιθυμία τους για ένταξη των περιοχών του νομού μας στον εθνικό σχεδιασμό.
ΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΑΡΚΟ ΙΟΝΙΟ
ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΑΛΙΕΩΝ ΔΗΜΟΥ Ι.Π.ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ << ΛΙΑΚΑΤΑΣ >>
ΑΙΤΩΛΙΚΟ 19/09/2025
Από την διαβουλευση στο σχεδιο 589 που αφορουσε την βιωσιμότητα των αλιευτικων πορων της Μεσογειου μεχρι την δημοσιευση στην εφημεριδα των Ευρωπαικων κοινοτητων του Κ.Κ 1967 /2006 το κυριαρχο θεμα των συζητησεων ηταν η δημιουργια προστατευομενων περιοχων στις οποιες θα απαγορευονταν ολοκληρωτικα η αλιεια με συρόμενα αλιευτικα εργαλεια και γρι – γρι .
Στο πλαισιο αυτης της διαβουλευσης προβλεφτηκε στον Κ.Κ 1967/2006 η δημιουργεια αυτων των περιοχων καθως επισης και διαφορα περιοριστικα μετρα στην αλιεια με συρωμενα αλιευτικα εργαλεια .
Επισης υπηρξε προβλεψη για περιορισμο και ελεγχο της ερασιτεχνικης αλιειας η οποια αποτελλει αθροιστικα ένα συμαντικο παράγοντα στην αλιευτικη δραστηριοτητα διοτι αν και φαινεται μικρος αθροιστικα είναι τεραστιος .
Στο αρθρο 4 του Κ.Κ 1967/ 2006 αναφερεται ότι << απαγορευεται η αλιεια με διχτυα τρατας δραγες γρι –γρι γριπους συρομενους από σκαφος πεζοτρατες η αλλα παρομοια διχτυα πανω από βυθους με θαλασσια βλαστηση posidonia oceanica η αλλα θαλασσια φανερογαμα .
Ολες οι παρακτες περιοχες που οριζει το παρκο του ΙΟΝΙΟΥ στην παρτακτια ζωνη κυριαρχουνται από λιβαδια ποσειδωνιας . Μεχρι σημερα δυστιχως με τις λεγομενες παρεκκλίσεις δεν κατεστει δυνατη η εφαρμογη του αρθρου 4 με αποτελεσμα να υπαρξει πραγματικη και σοβαρη υποβαθμιση των παρακτιων αυτων οικοσυστηματων με ταυτοχρονη συρρίκνωση των ιχθυοπληθυσμων των περιοχων αυτων . Αξιζει να σημειωθει ότι στη παραγραφο 6 του ιδιου αρθρου αναφερεται ΡΗΤΑ ότι << τα κρατη μελη λαμβανουν τα καταληλα μετρα ώστε να εξασφαλισθει η συλλογη επιστημονικων πληροφοριων προκειμενου να εντοπισθουν και να χαρτογραφιθουν οι βιοτοποι που προστατευονται δυναμη του παροντος αρθρου >> πραγμα που δεν εγινε ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ αλλα αποσπασματικα προκειμενου να διασφαλιζεται η δραστηριοτητα αυτων των αλιευτικων πρακτικων με ότι αυτο συνεπαγεται για αυτά τα θαλασσια οικοσυστηματα και τους πληθυσμους που υπαρχουν εκει .
Στο αρθρο 5 του ως ανω κανονισμου αναφερεται ΡΗΤΑ ότι << τα κρατη μελη παρεχουν στην επιτροπη για πρωτη φορα πριν από τις 31 /12 /2007 πληροφοριες σχετικα με τον καθορισμο προστατευομενων περιοχων αλιειας καθως και με τα ενδεχομενα διαχειρησης που προκειται να εφαρμοστουν τοσο στα υδατα που εμπιπτουν στην δικαιοδοσια τους οσο και εκτος αυτης οταν η προστασια περιοχων γονου , περιοχων αναπαραγωγης η του θαλασσιου οικοσυστηματος από τις επιβλαβεις επιπτωσεις της αλιειας επιβαλλει την ληψη μετρων .
Μεχρι σημερα για λογους γνωστους σε ολους τους εμπλεκομενους η χωρα μας δεν προχωρησε στις απαιτουμενες ενεργειες ώστε να προσδιορισει αυτές τις προστατευομενες περιοχες αν και ηταν ΠΑΓΙΟ και ΔΙΑΡΚΕΣ αιτημα της Συνομοσπονδιας αλιειων Ελλαδας .
Το ότι εστω και σημερα ξεκινησε αυτή η ιστορια με το παρκο του Ιονιου ειναι σημαντικο για τους ψαραδες της περιοχης και για τον λογο αυτό θα καταθεσουμε συγκεκριμενες προτασεις στο τελος .
Πριν όμως προχωρησουμε θα θελαμε να σταθουμε στο αρθρο 6 του ΚΚ 1967/2006 που αναφερφεται στον προσδιορισμο θαλασσιων παρκων εκτος των χωρικων υδατων των κρατων μελων .
Το αρθρο 6 αναφερει ΡΗΤΑ τα εξης << παρ 1 βαση των πληροφοριων που παρεχονται από το αρθρο 5 του παροντος κανονισμου καθως και οποιοδηποτε αλλων σχετικων πληροφοριων για τον ιδιο σκοπο το ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ καθοριζει εντος δυο ετων από απο την εκδοση το παροντος κανονισμου προστατευομενες περιοχες αλιειας οι οποιες βρίσκονται κυριως ΕΚΤΟΣ των χωρικων υδατων των κρατων μελων ΟΣΟΝ ΑΦΟΡΑ τους τυπους των αλιευτικων δραστηριοτητων που επιτρεπονται η απαγορευονται εντος αυτων >>.
Επισης στην παρ 2 αναφερει ότι το ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ μορει να οριζει εν συνεχεια άλλες προστατευομενες περιοχες αλιειας η να τροποποιει τους κανονες οριοθετησης η χωροθετησης .Εδω εχουμε να επισημανουμε ότι αν η χωρα ειχε προχωρησει στην χωροθετηση των παρκων εντος των εθνικων υδατων και εν συνεχεια το συμβουλιο χωροθετουσε τα παρκα στα διεθνη τα οποια μαλιστα θα εφαπτονταν με τα εθνικα παρκα δεν θα υπηρχε προβλημα με την γείτονα .
Στη παρ 3 αναφερει ότι << Τα κρατη μελη λαμβανουν ΤΑ ΚΑΤΑΛΛΗΛΑ μετρα για να εξασφαλιζουν επαρκη συλλογη επιστημονικων πληροφοριων για την επιστημονικη ταυτοποιηση και χαρτογραφιση των περιοχων που χριζουν προστασιας συμφωνα με το παρον >> .
Παρ όλα αυτα δεν εγινε τιποτα και προς αυτην την κατευθυνση με αποτελεσμα σημερα η Τουρκια να προχωρα σε χωροθετηση θαλασσιων παρκων στο Αιγαιο δημιουργοντας ουσιαστικα σοβαρα προβληματα στην αλιεια αλλα και γεωπολιτικά την στιγμη που αυτό μπορουσε να γινει από το Συμβουλιο και η χωρα να παιζει ουσιαστικο ρολο και να εχει το καθοριστικο λογο στην διαχειρηση αυτων των περιοχων χωρις να υπαρχει κανενα προβλημα σε αντιθεση με σημερα οπου οι ψαραδες θα εχουν σοβαρο προβλημα προς αυτην την κατευθυνση πχ στην περιοχη της Λήμνου και της Σαμοθρακης οπου το παρκο που εχει χωροθετησει η Τουρκια είναι στα ΔΙΕΘΝΗ υδατα αλλα παρτ όλα αυτά οι Ελληνες ψαραδες θα εχουν σοβαρα προβλημα μακροπ[ροθεσμα και θα χρειαζεται να παιρνουν αδεια από του Τουρκικο προξενεια για να εργαστουν στυα διεθνη υδατα στα οποια επιτρεται η ελεθυθερη ναυσιπλοια και αλιεια .
Επι της ουσιας θα θελαμε να εστιασουμε στο παρκο του Ιονιου το οποιο θα επιρεασει συμαντικα τον αλιευτικο κλαδο της περιοχης μας και προς την κατευθυνση αυτή θελουμε να καταθεσουμε προτασεις που αφορουν ολες τις αλιευτικες δραστηριοτητες ώστε η υπαρξη του θαλασσιου αυτου παρκου να εχει πραγματικη αξια .
Εμεις οι παρακτιοι ψαραδες του αλιευτικου συλλογου ελευθερων αλιεων << Ο ΛΙΑ-
ΚΑΤΑΣ >> Δημου Μεσολογγιου .
Λαμβανοντας υπ οψιν :
1) Την συμβαση του Ο.Η. Ε με την επωνυμια << Συμβαση της Βαρκελωνης >> που θεσπιστηκε το 1976 για την προστασια του θαλασσιου περιβαλλοντος και των παρακτιων περιοχων της Μεσογειου .
2) Την συμβαση της Βερνης που θεσπιστηκε το 1999 και που προωθουσε την συνεργασια για την διατηρηση της αγριας ζωης και των φυσικων οικοτοπων .
3) Τη συμβαση CITES που θεσπίστηκε το 1973 που ρυθμιζει το διεθνες εμποριο των απειλουμενων ειδων .
4) Την συμβαση της Βονης που θεσπιστηκε το 1979 και που αφορα την διατηρηση των αποδημητικων ειδων .
5) Την συμβαση του Ο.Η.Ε που θεσπιστηκε τυο 1993 στο Ριο Ντε Τζανειρο για την μειωση της απωλειας της βιοποικιλοτητας και την προστασια του 30% της Γης και των Ωκεανων μεχρι το 2030 .
6) Το Ευρωπαικο Κανονισμο 1967 / 2006 αρθ 5 , 6 , και 7 που αφορα την βιωσιμότητα των αλιευτικων πορων της Μεσογειου .
7) Την κακη κατασταση των οικοσυστηματων , των ιχθυοπληθυσμων από τις καταστροφικες αλιευτικες πρακτικες αλλα και την πολύ ασχημη οικονομικη και κοινωνικη καταστασητων ψαραδων της παρακτιας αλιειας της περιοπχης μας .
Προτεινουμε τα παρακατω σχετικα με τις δραστηριοτητες που λαμβανουν χωρα αυτην την στιγμη εντως των οριων του Θαλασσιου Παρκου του Ιονοιου οπως εχει δωθει στην δημοσιοτητα .
ΑΛΙΕΙΑ ΜΕ ΜΗΧΑΝΟΤΡΤΑΤΑ
Απαγορευση της αλιειας με τρατες βυθου εντος των οριων του παρκου και σε αποσταση 1 νμ από τα προσδιοριζομενα ορια αυτου ωστε να διασφαλιστει η αποτροπη κάθε προσπαθειας παρανομης αναρχης και λαθραιας αλιειας .
Η απαγορευση αυτή θα πρεπει να ισχυει σε μονιμη βαση και και να μην καταστρατηγείται στο ονομα οικονομικων συμφεροντων .
Θα πρεπει εντος των οριων του παρκου να μπει και η περιοχη ακροτηριου Αραξου και Κυλληνης η οποια περιοχη εχει μεινει εκτος και η οποια αποτελλει χωρο αναπαραγωγης και αναπτυξης νεαρων ιχθυων Μπακαλιαρου και κουτσομουρας ..
Επισης θα πρεπει το υπουργειο να δει σοβαρα την δυνατοτητα επεκτασης του θαλασσιου Παρκου και ΝΑ ΣΥΜΠΕΡΙΛΑΒΕΙ ΣΕ ΑΥΤΟ και τον Πατραικο και Κορινθιακο που επι της ουσιας είναι μια μικρογραφία της Μεσογειου αλλα με εντονη αστικη και βιομηχανικη ρυπανση καθως επισης και εντονη αλιευτικη δραστηριοτητα τρατων και γρι –γρι που σε συνδιασμο δημιουργουν σοβαρο προβλημα βιοσυμοτητας του περιβαλλοντος αλλα και των παρακτιων ψαραδων που καταρεουν .
Επισημαινουμε οτι ο Πατραικος και ο Κορινθιακός ειναιο χωρος αναπτυξης νεαρων ατομων Ερυθρου τονου ο οποιος είναι προστατευομενο ειδος από την Κοινη Αλιευτικη Πολιτικη , στον Πατραικο μαλιστα υπαρχουν δυο συμαντια θαλασσια οικοσυστηματα , το συμλεγμα των λιμνοθαλασσων ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ – ΑΙΤΩΛΙΚΟΥ η μεγαλυτερη Λιμνοθαλασσα της Ευρωπης και από την πλευρα της Πελοποννησου η λιμνοθαλασσα του Παπα και οι δυο είναι συμαντικοι υγροτοποι για τα αλιευματα αλλα και τα αποδημητικα πουλια για τα οποια είναι σταθμοι .
Γι αυτους τους παραπανω λογους θα πρεπει να απαγορευθει η λειτουργεια της μηχανοτρατας και εντος του Πατραικου και του Κορινθιακου και να ενσωματωθουν στο θαλασσιο παρκο του Ιονιου .
ΑΛΙΕΙΑ ΜΕ ΓΡΙ – ΓΡΙ
Η περιοχη ου παρκου του Ιονιοου που ευρισκεται απο την Κυλληνη ακροτηριο Αραξου μετωπο του συμπλεγματος των λιμνοθαλασσων Μεσολογγιου – Αιτωλικου νησο Οξια καθως και ολη η παρακτια ζωνη αποτελειται από λιβαδια Ποσειδωνιας που είναι παγκοσμια προστατευομενο ενδιαιτημα και από τον ΦΑΟ αλλα και από την Ε.Ε.
Η Ποσειδωνια φωτοσυνθετει μεχρι βαθος 50 μετρα και αποτελλει ενδιαιιτημα αλλα και χωρο καταφυγίου για ολλα τα εδη των ψαριων που υπαρχουν στις περιοχες αυτές συνεπως με βαση το αρθρο 4 του ΚΚ 1967/2006 ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αλιεια στις περιοχες αυτές και συμεπως το γρι –γρι πρεπει να απαγορευθει στο παρκο του Ιονιου σε βαθη μκιροτερα από 50 μετρα ώστε να προστατευθουν τα λιβαδια της Ποσειδωνιας αλλα και οι νεαροι ιχθυοπλυθησμοι που αναπτυσονται εκει . Επισης να ισχυσουν εντος του θαλασσιου παρκου οι διαταξεις του αρθρου 13 του Κ.Κ 1967 /2006 ΩΣΤΕ ΝΑ ΔΙΑΣΦΑΛΙΣΤΕΙ ΣΤΟ ΜΕΓΙΣΤΟ ΔΥΝΑΤΟΝ η προστασια των θαλασσιων αυτων λιβαδιων καθος και η προστασια των ιχθυοπληθυσμων και η βιωσιμότητα του αλιευτικου κλαδου αυτων των περιοχων .
ΕΡΑΣΙΤΕΧΝΙΚΗ ΑΛΙΕΙΑ
Η ερασιτεχνικη αλιεια είναι μια αλιεια αναψυχης και μονο . Εκμεταλευεται το ιδιο αποθεμα αλλα αθροιστικα εχει τεραστια αλιευτικη ικανοτητα λογο του μεγαλου αριθμου των σκαφων και των ερασιτεχνων αλιεων . Με βαση αυτην την τεραστια αλιευτικη ικανοτητα και δυνατοτητα της ερασιταχνικης αλιειας πρεπει να μπουν κανονες ουσιαστικοι ώστε να μειωθει η επιπτωση από αυτην την δραστηρειοτητα εντασοντας την σε καθεστως ελεγχου αλιευτικης προσπαθειας .
Συγκεκριμενα να υπαρξη απαγορευση της ερασιτεχνικης αλιειας εντος του παρκου για ολες τις ημερες της εβδομαδας πλην Παρασκευης και Σαββατου από την ανατολη του ηλιου μεχρι την δυση του ηλιου .
Απαγορευση της χρησης μηχανισμων ανασυρσης καθετης καθως και της χρησης συρτης βυθου με ζωντανου δολωματος για το οποιο μαλιστα υπαρχει σχετικη νομολογια δημοσιευμενη στην σελιδα του υπουργειου Ναυτιλιας και να απαγορευεται η υπαρξη δεξαμενης ζωντανου δολωματος επι του σκαφους καθως επισης και η χρησης παραγαδιων .
Για την δραστηριοτητα αυτή να απαιτηται μηνιαιο παραβολο 10 ευρω υπερ του παρκου για ερασιτεχνικη αλιεια εντος του παρκου με τα επιτρεπομενα εργαλεια και να γινεται αναγγελια εισοδου και εξοδου σε αυτό .
Να υπαρξει καταγραφη των αλιευματων και ηλεκτρονικη διαβιβαση στο ΟΣΠΑ του ΥΠΑΑΤ ώστε να υπαρχουν στοιχεια σχετικα με την επιπτωση από αυτην την δραστηριοτητα και καταγραφη του αλιευματος που εξερχεται από την βιομαζα από την ερασιτεχνική αλιεια .
ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΑΛΙΕΙΑ
Παρ ότι η επιστημονικη τεχνικη και οικονομικη επιτροπη αλιειας της ΕΕ καθως και το συνολο της επιστημονικης κοινοτητας εχει αποφανθει σχετικα με τις επιπτωσειςν των αλιευτικων εργαλειων της παρακτια αλιειας τονιζοντας ότι αυτά ΤΑ ΠΑΡΑΚΤΙΑ ΑΛΙΕΥΤΙΚΑ ΕΡΓΑΛΕΙΑ ΕΙΝΑΙ ΤΑ ΠΛΕΟΝ ΕΠΙΛΕΚΤΙΚΑ , στο πλαισιο της ισονομης αλλα και ισης αντιμετώπισης θα συμμετασχουμε και μεις με τις παρακατω προτασεις .
Μια επισημανση όμως . Οι παρακτιοι ψαραδες σε καμια περιπτωση δεν θα αποδεχθουν συνευθυνη για τις καταστροφικες αλιευτικες πρακτικες , απ οποιον και αν το επιχειρησει , γιατι χρονια αγωνιζονταν εναντια σε αυτές .
1) Συμφωνουμε απολυτα με την απαγορευση του ενός μηνος την Ανοιξη γι την ανακαμψη των ιχθυοπληθυσμων των παρακτιων περιοχων αν και τα ψαρια δεν αναπαραγωνται όλα στην ιδια χρονικη περιοδο .
2) Τα απλαδια διχτυα για τον μπακαλιαρο να απαγορευονται με μεγεθος ματιου μικροτερο των 60μμ κατά την μετριση της ΕΕ .
3) Τα μανωμενα διχτυα να απαγορευονται με ανοιγμα ματιου μικροτερο από 60 μμ κατα την μετριση της ΕΕ
4) Για την αλιεια της κουτσομουρας και του μπαρμπουνιου η απλαδι διχτυ η μανωμενο να απαγορευεται η αλιεια με ανοιγμα ματιου μικροτερο από 40μμ κατά την μετριση της ΕΕ .
5) Για τα αγκιστρωτα εργαλεια προτεινουμε να απαγορευεται η αλιεια με αγκιστρια 16 νουμερο και ποιο ψιλα .
6) Επισης ζητουμε να εξαιρεθουν από την ζωνη απολυτης προστασιας τα νησια Φερμεκουλα Ατοκος και Αρκουδη οπου δραστηροποιουνται παρακτιοι και από την περιοχη μας , καθως επισης και η νησιδες του μετωπου του συμπλεγματος των λιμνοθαλασσων Μεσολογγιου –Αιτωλικου που είναι οι εξης : νησος Τουρλιδα ,Βασιλαδι , Κομμα , Σχοινιας ,Προκοπανιστος , και Θολη .
Η επιπτωση από αυτην την αλλαγη στα αλιευτικα εργαλεια της παρακτιας αλιειας η απομακρυνση σε άλλες περιοχες λογω των ζωνων ΑΠΟΛΥΤΗΣ προστασιας θα είναι συμαντικη για το εισοδημα του ψαρα λογω της μειωσης των αλιευματων της αυξησης του κοστους και της αλλαγης των αλιευτικων εργαλειων κτλ και για τον λογω αυτό θεωρουμε ότι είναι απαραιτητο να συνοδευεται από τα αναλογα αντισταθμιστικα για την αναπληρωση του χαμενου εισοδηματος .
ΑΣΤΙΚΗ ΡΥΠΑΝΣΗ ΚΑΙ ΥΔΑΤΟΚΑΛΙΕΡΓΕΙΑ
Η αστικη ρυπανση που προκαλειται από αστικα λυματα που πεφτουν αυτουσια στην θαλασσια περιοχη του παρκου θα εχει μακροπροθεσμα επιπτωσεις μη αναστρέψιμες . Προτεινουμε να μπουν εξειδικευμενοι κανονες στην παρανομη δομιση καθως και στην αλογιστη προσβαση στην ακτη .
Για την υδατοκαλιεργεια προτεινουμε να μπουν σταθερες που να αφορουν την ποιοτητα των νερων καθως και του υποστρωματος του βυθου με τακτικους ελεγχους από πανεπιστημιακα ιδρυματα της χωρας που θα διασφαλιζουν την ποιοτικη και χημική συσταση των νερων καθως και του επιφανειακου ιζήματος και του υποστρωματος του βυθου των περιοχων αυτων ώστε να διασφαλιστει η φυσικη ισσοροπια των θαλασσιων και παρακτιων οικοσυστηματων .
Εστω και καθυστεριμενα θα πρεπει η επιστημονιοκη κοινοτητα να δωσει μια απαντηση σχετικα με την λεγομενη γεννετικη ρυπανση απο τους γεννητορες αλλα και την αναπαραγωγικη διαδικασια που τελικα αναπτυχθηκε μεσα στα κλουβια της υδατοκαλιεργειας παρ ολες τις διαβεβαιωσεις κατά την εναρξη αυτης της δραστηριοτητας ότι δεν θα υπαρξει και η οποια απλωθηκε σε ολη την περιοχη της Μεσογειου .
ΔΙΑΧΕΙΡΗΣΗ ΚΑΙ ΕΛΕΓΧΟΣ
Θεωρουμε ότι ολοι οι συλλογικοι φορεις της αλιειας της περιοχης του παρκου θα πρεπει να συμετεχουν στην διαχειρησση αλλα και στον ελεγχο .
Στο πλαισιο της διαχειρησης το παρκο θα πρεπει να αποκτησει εσοδα τα οποια θα διατίθενται για την στηριξη του Παρκου αλλα των ψαραδων εντος της περιοχης του παρκου .
Τα εσοδα αυτά θα αποκτουνται από τις παρανομες αλιευτικες δραστηριοτητες που θα βεβαιώνονται από την δομη που θα αναλαβει την περιφρουριση του παρκου καθως και από κονδυλια που θα αναζητηθουν από το Ευρωπαικο ταμειο αλιειας καθως επισης και από τον FAO.
Θα πρεπει να δημιουργηθει ενας φορεας διαχειρησης του παρκου στον οποιον φορεα θα συμμετεουν οι ψαραδες μεσω των συλλογικων τους οργανωσεων .
Θα πρεπει καποια στιγμη η πολιτεια να δει την δημιουργεια με χρηματοδοτηση από την ΕΕ του παρκου υδατοκαλιεργειων σε σημειο στο ανοικτο πελαγος ώστε να αποσυμφοριθουν οι ακτες που εχουν δεσμευθει από τις μοναδες καθως επισης να απελευθερωθουν οι τεραστιοι ιχθυοπληθυσμοι που είναι εγκλωβισμένοι κατω από τις μοναδες λογος της τροφης που διαφευγει από τα κλουβια και είναι προσιτη στα ψαρια της περιοχης .
Η συμμετοχη των παρακτιων ψαραδων σε διαφορες δρασεις είναι αναγκαια και προς αυτην την κατευθυνση περιμενουμε και την στηριξη της πολιτειας μεσω αντισταθμισματος ώστε να καλυφθει το εισοδημα που θα χαθει και να βελτιωθει παραπερα η ζωη των παρακτιων ψαραδων που σημερα είναι κατω από τα ορια της φτωχιας .
Ειμαστε στην διαθεση σας για οτιδηποτε χρειαστείτε και περιμενουμε από σας μια συναντηση αναμεσα στις αρμοδιες υπηρεσιες του υπουργειου και γιατι όχι με την πολιτικη ηγεσια του υπουργειου και με αντιπροσωπεια του συλλογου μας . . .
ΕΝΩΣΗ ΠΛΟΙΟΚΤΗΤΩΝ ΠΑΡΑΚΤΙΑΣ ΑΛΙΕΙΑΣ ΚΑΙ ΑΛΙΕΥΤΙΚΟΥ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ ΕΛΛΑΔΟΣ
Υποβολή απόψεων για την δημιουργία Εθνικών Θαλασσίων πάρκων στο Ιόνιο και το νότιο Αιγαίο πέλαγος.
Η Ένωση Πλοιοκτητών Παράκτιας Αλιείας και Αλιευτικού Τουρισμού Ελλάδος χαιρετίζει τον χαρακτηρισμό του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου και του νότιου Αιγαίου Πελάγους και τον στόχο που έχει τεθεί για την προστασία της βιοποικιλότητας στις περιοχές αυτές. Εκπροσωπώντας τον κλάδο της παράκτιας αλιείας θα θέλαμε να επισημάνουμε κάποια σημεία του προς διαβούλευση νομοσχεδίου στα οποία διατηρούμε αρκετές επιφυλάξεις και παράλληλα να καταθέσουμε τις προτάσεις μας.
Πιο συγκεκριμένα και σύμφωνα με τον πρόλογο στην διαβούλευση, αναφέρεται πως «Οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες ΕΠΜ θα υποδείξουν τις ζώνες και τις επιτρεπόμενες χρήσεις γης εντός των ορίων τους, σε συνάρτηση με τα προστατευόμενα είδη και οικοτόπους κάθε ομάδας περιοχών και σε αρμονία με τις ανθρωπογενείς δραστηριότητες της ευρύτερης περιοχής. Τα Σχέδια Διαχείρισης θα επιτρέψουν τη θέσπιση κανόνων άσκησης των επιτρεπόμενων ανθρωπογενών δραστηριοτήτων στις περιοχές της μελέτης.
Στο νομοσχέδιο αναφέρεται μεν πως επιτρέπεται η διενέργεια επαγγελματικής παράκτιας αλιείας όμως στις προστατευόμενες ζώνες υπάρχουν «παράθυρα» για μελλοντικές απαγορεύσεις. Θα πρέπει να υπάρξει μέριμνα και με κάθε τρόπο να διασφαλιστεί το δικαίωμα της εργασίας των παράκτιων επαγγελματιών αλιέων και να προστατευτεί το εισόδημά τους! Στις συγκεκριμένες περιοχές δραστηριοποιείται ένα πολύ σημαντικό ποσοστό συναδέλφων οι οποίοι αποζούν από την αλιεία και μαζί με αυτούς και ένας ευρύς κύκλος συναφών επαγγελμάτων. Άλλωστε η αλιεία είναι ένα από τα αρχαιότερα επαγγέλματα και αποτελεί σημαντικό οικονομικό και κοινωνικό παράγοντα στην εξέλιξη των τοπικών κοινωνιών.
Είναι γενική παραδοχή πως η παράκτια αλιεία είναι η λιγότερο επιζήμια προς την βιοποικιλότητα των θαλασσών καθώς χρησιμοποιεί στατικά εργαλεία και ενώ παράλληλα ο παράκτιος αλιέας τα τελευταία έτη πιέζεται πολλαπλά από προβλήματα όπως η κλιματική αλλαγή, οι επιθέσεις στα εργαλεία τους από θαλάσσια θηλαστικά και χελώνες, τα εισβολικά είδη, οι συνεχόμενα αυξανόμενες τιμές στις πρώτες ύλες και τα καύσιμα κλπ. η πολιτεία θα πρέπει να στηρίξει τον επαγγελματία αυτόν και όχι να γίνει αιτία για να βγει οριστικά από το επάγγελμα.
Πρότασή μας σχετικά με τα θαλάσσια πάρκα είναι αντί του ενάμισυ (1,5) μιλίου απόστασης από τις ακτές να επιτρέπεται η αλιεία από το μισό (0,5) μίλι ενώ στις προστατευόμενες ζώνες να είναι ελεύθερη η επαγγελματική παράκτια αλιεία. Ως περαιτέρω περιορισμός θα μπορούσε να υπάρξει μελλοντικά η χρήση πλέον επιλεκτικών εργαλείων όπως πχ. συγκεκριμένου μεγέθους και άνω αγκιστριών στα παραγάδια ή διαμέτρημα ματιού διχτυών.
Η δίμηνη παύση αλιείας είναι κάτι που μας βρίσκει σύμφωνους και την επικροτούμε καθώς μάλιστα την έχουμε επανειλημμένως προτείνει ως Ένωση στο υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων. Όμως ζητούμε να λειτουργήσει στα πλαίσια του ΠΑΛΥΘ 2021-2027 στο μέτρο της Προσωρινής Παύσης Αλιευτικών Δραστηριοτήτων, ώστε να υπάρξει μια οικονομική αποζημίωση των αλιέων προκειμένου να καλύψουν κάποια βασικά έξοδα διαβίωσης για το διάστημα αυτό που δεν θα έχουν εισόδημα.
Φυσικά, η δίμηνη παύση αλιείας θα πρέπει να αφορά σε όλα τα αλιευτικά εργαλεία, σε επαγγελματική και ερασιτεχνική αλιεία, ενώ τονίζουμε την απαγόρευση για την υποβρύχια αλιεία (ψαροτούφεκο) καθώς όλοι γνωρίζουμε πως ιδιαίτερα στις συγκεκριμένες περιοχές που θα δημιουργηθούν τα θαλάσσια πάρκα και κατά τους καλοκαιρινούς κυρίως μήνες οργιάζει η παράνομη υποβρύχια αλιεία με ταυτόχρονα παράνομη πώληση των αλιευμάτων σε καταστήματα υγειονομικού ενδιαφέροντος.
Ο αλιευτικός τουρισμός φυσικά και θα πρέπει να διεξάγεται ελεύθερα εντός των εθνικών θαλάσσιων πάρκων. Ίσως θα πρέπει να τεθεί κάποιος περιορισμός στην ποσότητα των αλιευτικών εργαλείων σε μέτρα διχτυού ή αριθμό αγκιστριών στα παραγάδια.
Σοβαρές επιφυλάξεις έχουμε στο θέμα του ελέγχου και της προστασίας των θαλάσσιων πάρκων. Ενώ οι ελληνικές μηχανότρατες αποβάλλονται από τα πάρκα, ποια θα είναι η αντιμετώπιση στις μηχανότρατες και τα γρι γρι των γειτόνων μας που θα θελήσουν να αλιεύσουν εντός των θαλασσίων πάρκων? Ήδη οι γείτονες εξ ανατολών θεσμοθετούν θαλάσσια πάρκα στα διεθνή ύδατα του βορείου Αιγαίου δημιουργώντας προβλήματα στην διενέργεια αλιείας των Ελλήνων συναδέλφων μας, ποιά θα είναι η στάση του ελεγκτικού μηχανισμού στους παράνομους Τούρκους αλιείς? Είναι σίγουρα ένα πολύ λεπτό θέμα που θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με σοβαρότητα αλλά και σύμφωνα με την αρχή της ίσης και δίκαιης αντιμετώπισης.
Θεωρούμε πως η ύπαρξη μονάδων ιχθυοκαλλιέργειας δεν συνάδει με την λογική του εθνικού θαλάσσιου πάρκου καθώς μολύνει και υποβαθμίζει το θαλάσσιο περιβάλλον. Το λιγότερο που μπορούμε να προτείνουμε είναι η παύση των νέων αδειοδοτήσεων για επιχειρήσεις ιχθυοκαλλιέργειας.
Παρόλο που το απευχόμαστε, κατά τα φαινόμενα πολλοί θα είναι οι συνάδελφοι που θα οδηγηθούν σε έξοδο από το επάγγελμα. Μια πρόταση που καταθέτουμε είναι στο ερχόμενο ΠΑΛΥΘ να υπάρξει το μέτρο της οριστικής παύσης αλιευτικών δραστηριοτήτων, προκειμένου να στηρίξει τους αλιείς που οδηγούνται να σταματήσουν τις δραστηριότητές τους.
Ένας από τους λόγους δημιουργίας των εθνικών θαλάσσιων πάρκων είναι και η προστασία των θαλάσσιων θηλαστικών, θαλάσσιων χελωνών κλπ. Την κοινή γνώμη διχάζουν τα λεγόμενα των ΜΚΟ και σύμφωνα με τα συμφέροντά τους πως οι σχετικοί πληθυσμοί αυτών κινδυνεύουν και αντιθέτως τα λεγόμενα των αλιέων, επαγγελματιών αλλά και ερασιτεχνών που οι μεν ζουν καθημερινά τις καταστροφές στα εργαλεία τους και την υφαρπαγή των αλιευμάτων από τα θαλάσσια θηλαστικά και οι δε αναφέρουν πολύ συχνότερες συναντήσεις με αυτά. Φυσικά με την προστασία αυτών ο πληθυσμός τους θα πολλαπλασιαστεί ακόμα γρηγορότερα, οπότε και η ζημιά που θα προκαλούν στους επαγγελματίες αλιείς θα είναι ακόμα μεγαλύτερη. Ζητούμε από την πολιτεία και συγκεκριμένα από το ΥΠΑΑΤ να συνεχιστεί για τα επόμενα έτη αλλά και στο επόμενο ΠΑΛΥΘ η αποζημίωσή μας για την ζημιά που προκαλούν τα θαλάσσια θηλαστικά στο εισόδημα και τα αλιευτικά εργαλεία μας. Είναι θέμα πλέον επιβίωσης και βιωσιμότητας του κλάδου.
Για το διοικητικό συμβούλιο της ΕΠΠΑΑΤΕ
<h1>Υπόμνημα για τη «Διαβούλευση της ΕΠΜ του ‘Εθνικού Θαλασσίου Πάρκου Ιονίου’</h1>
Η περιβαλλοντική πολιτική για τον Κυπαρισσιακό κόλπο χαρακτηρίζεται από διαδοχικές μελέτες και κανονιστικά κείμενα, τα οποία παρουσιάζουν σημαντικές αποκλίσεις, τόσο ως προς την επιστημονική αποτίμηση της περιοχής, όσο και ως προς τα μέτρα προστασίας.
<h2>1. H ΕΠΜ του 2011</h2>
Η Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη (ΕΠΜ) του 2011 διαπίστωσε ότι ο «Βόρειος Κυπαρισσιακός- ΝΟΤΙΑ ΗΛΕΙΑ» είναι «αδιάφορη» περιοχή για την αναπαραγωγή της caretta. Ωστόσο οι προτάσεις της ήταν εξαιρετικά αυστηρές και αναντίστοιχες με τις διαπιστώσεις της, με αποτέλεσμα να επιβληθούν περιορισμοί στις ανθρώπινες δραστηριότητες, που δεν δικαιολογούνται από την οικολογική ταυτότητα της περιοχής. Επιπροσθέτως, αυτή η μελέτη περι-έχει ανακρίβειες ως προς τους χαρακτηρισμούς των οικοτόπων, π.χ.: το υπάρχον δάσος χαλεπίου πεύκης χαρακτηρίστηκε αναληθώς σαν δάσος κουκουναριάς (που ως γνωστόν είναι οικότοπος προτεραιότητας), για τις θίνες χρησιμοποιήθηκαν κωδικοί που αντιστοιχούν στις θίνες της Βαλτικής Θάλασσας, η χαρτογράφηση των οικοτόπων είναι ασαφής και χαοτική, κ.α.
<h2>2. Το Προεδρικό Διάταγμα του 2018</h2>
Με βάση την ΕΠΜ/2011 που αφορά αποκλειστικά την περιοχή του «Βόρειου Κυπαρισσια-κού- Νότια Ηλεία» και την ΕΠΜ/2013 που αφορά αποκλειστικά την περιοχή του «Νότιου Κυπαρισσιακού- ΒΟΡΕΙΑ ΜΕΣΣΗΝΙΑ», εκδόθηκε το Π.Δ./2018, με το οποίο επεβλήθησαν εξαιρετικά αυστηρές ρυθμίσεις και απαγορεύσεις για το σύνολο του Κυπαρισσιακού κόλπου, χωρίς να ληφθούν υπόψη οι πολύ μεγάλες διαφορές ως προς την πυκνότητα φωλεοποίησης της caretta μεταξύ του «Βόρειου Κυπαρισσιακού- Νότια Ηλεία» και του «Νότιου Κυπαρισσιακού- Βόρεια Μεσσηνία».
<h2>3. Το ‘Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Caretta caretta’ (ΦΕΚ Β’ 3678/10.8.2021)’</h2>
Ωστόσο το ‘Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την Caretta caretta (ΦΕΚ Β’ 3678/10.8.2021)’ αναγνώ-ρισε τη υφιστάμενη, στην πραγματικότητα, διαφορά μεταξύ του «Βόρειου Κυπαρισσιακού- Νότια Ηλεία» και του «Νότιου Κυπαρισσιακού- Βόρεια Μεσσηνία» και έχει χαρακτηρίσει τον «Νότιο Κυπαρισσιακό- Βόρεια Μεσσηνία» ως «περιοχή ΚΥΡΙΑΣ φωλεοποίησης» και τον «Βόρειο Κυπαρισσιακό- Νότια Ηλεία» ως «περιοχή ΜΕΤΡΙΑΣ φωλεοποίησης». Έτσι κατέστη-σε αναγκαία και επιβεβλημένη την διαφορετική αντιμετώπιση των δύο περιοχών.
<h2>4. Η Νέα Επικαιροποιημένη ΕΠΜ 5β</h2>
Το ΥΠΕΝ ανέθεσε για τον Κυπαρισσιακό την εκπόνηση νέας ΕΠΜ 5β με στόχο την επικαιροποίηση των οικολογικών στοιχείων και τη διόρθωση αβλεψιών, λαθών, στρεβλώσεων, κπλ. της ΕΠΜ/2011, η οποία έχει ολοκληρωθεί και αναμένεται να τεθεί σε διαβούλευση.
<h2>5. Η ΕΠΜ του ‘Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου- (Ε.Θ.Π.Ι.)</h2>
Αντί αυτής της αναμενόμενης, νέας επικαιροποιημένης ΕΠΜ 5β, απρόσμενα τέθηκε σε διαβούλευση η ΕΠΜ του «Ε.Θ.Π.Ι.», που είναι γενικού σκοπού, ευρύτατης κλίμακας και υπερτοπικού χαρακτήρα, ωστόσο περιλαμβάνει στα όρια του «Ε.Θ.Π.Ι.» και χερσαίες περιοχές του Κυπαρισσιακού που αφορούν το αντικείμενο της αναμενόμενης, νέας, επικαιροποιημένης ΕΠΜ 5β. Ως επιχείρημα για τη συμπερίληψη στο «Ε.Θ.Π.Ι.» της χερσαίας περιοχής και ειδικότερα εκείνης του «Βόρειου Κυπαρισσιακού- Νότια Ηλεία» επικαλείται και βασίζεται αποκλειστικά, στα δεδομένα της ΕΠΜ/2011, δεν κάνει καμία διάκριση μεταξύ του «Βόρειου Κυπαρισσιακού- Νότια Ηλεία» και του «Νότιου Κυπαρισσιακού- Βόρεια Μεσσηνία» και το χειρότερο, προτείνει ακόμη πιο αυστηρούς περιορισμούς από εκείνους του Π.Δ./2018, χωρίς νέα τεκμηρίωση.Ειδικότερα, η ένταξη της χερσαίας περιοχής του «Βόρειου Κυπαρισσιακού- Νότια Ηλεία» στο «Ε.Θ.Π.Ι.» γίνεται με το ανυπόστατο επιχείρημα ότι η περιοχή αυτή είναι σημαντική για την αναπαραγωγική διαδικασία της χελώνας caretta. Το επιχείρημα αυτό το διαψεύδουν, το ανατρέπουν και το καθιστούν καταχρηστικό τα παρακάτω δημόσια έγγραφα, στα οποία γίνεται σαφής διαχωρισμός μεταξύ «Βόρειου Κυπαρισσιακού- Νότια Ηλεία» και «Νότιου Κυπαρισσιακού- Βόρεια Μεσσηνία», ως προς την φωλεοποίηση της caretta, ήτοι:
5.1 Στο ‘Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την θαλάσσια χελώνα (Caretta caretta) στην Ελλάδα (ΦΕΚ Β’ 3678/10.8.2021)’ αναφέρεται ως «<u>περιοχή ΚΥΡΙΑΣ φωλεοποίησης</u>» μόνο ο Νότιος Κυπαρισσιακός (Βόρεια Μεσσηνία)! όπως και ως προς τις «Τάσεις φωλεοποίησης στην Ελλάδα» αναφέρεται επίσης μόνο ο Νότιος Κυπαρισσιακός (Βόρεια Μεσσηνία).
Αντίθετα, ο «Βόρειος Κυπαρισσιακός- Νότια Ηλεία» χαρακτηρίζεται ως «περιοχή ΜΕΤΡΙΑΣ φωλεοποίησης»! με μόλις 100 φωλιές, με την υποσημείωση ότι: «[η περιοχή του Βόρειου Κυπαρισσιακού- Νότια Ηλεία] περιλαμβάνει την αναπαραγωγική δραστηριότητα στον Κυπαρισσιακό κόλπο, [που βρίσκεται] ΕΚΤΟΣ του πυρήνα του βιότοπου αναπαραγωγής [που είναι ο Νότιος Κυπαρισσιακός- Βόρεια Μεσσηνία]». Με αυτή την υποσημείωση διευκρινίζονται τα αυτονόητα: ότι δηλαδή ο «Βόρειος Κυπαρισσιακός- Νότια Ηλεία» ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΒΙΟΤΟΠΟΣ ΑΝΑΠΑΡΑΓΩΓΗΣ ΤΗΣ ΧΕΛΩΝΑΣ! Στη συνέχεια αναφέρει ότι σκοπός είναι «η διατήρηση των αναπαραγωγικών πληθυσμών της caretta στα σημερινά τουλάχιστον επίπεδα (ειδικά στη Ζάκυνθο, στον Νότιο Κυπαρισσιακό [Βόρεια Μεσσηνία] και τον Λακωνικό κόλπο». Διευκρινίζει σαφώς, ότι σκοπός είναι η διατήρηση και όχι η αλόγιστη αύξησή με τη μεθοδική… «καλλιέργεια» του είδους αυτού σε βάρος άλλων ειδών. Αυτή άλλωστε είναι και η πάγια Οδηγία της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.
5.2 Συνεπώς στην ΕΠΜ του «Ε.Θ.Π.Ι.», στον πίνακα της σελ. 734, οι χερσαίες περιοχές του «Βόρειου Κυπαρισσιακού- Νότια Ηλεία» που αντικειμενικά και θεσμικά θεωρούνται ως «περιοχή ΜΕΤΡΙΑΣ φωλεοποίησης», ΕΣΦΑΛΜΕΝΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑΧΡΙΣΤΙΚΑ ΕΝΟΠΟΙΟΥΝΤΑΙ ΚΑΙ ΕΞΙΣΩΝΟΝΤΑΙ με την «περιοχή ΚΥΡΙΑΣ φωλεοποίησης» του «Νότιου Κυπαρισσιακού- Βόρεια Μεσσηνία», με συνέπεια να επιβάλλονται, μη νόμιμα, ενιαίες, άδικες και εξοντωτικές ρυθμίσεις για τους κατοίκους της Νότιας Ηλείας, με ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΙΚΕΣ ΣΥΝΕΠΕΙΕΣ για την Οικονομία και την Κοινωνία που επηρεάζουν το σύνολο του νομού Ηλείας, που είδη φθίνει δημογραφικά.
Ο χαρακτηρισμός του «Βόρειου Κυπαρισσιακού- Νότια Ηλεία» ως «περιοχή μέτριας φωλεοποίησης» στο ‘Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη θαλάσσια χελώνα (Caretta caretta) στην Ελλάδα (ΦΕΚ Β’3678/10.8.2021)’ έχει προκύψει από τις επιτόπιες διαπιστώσεις ανά διακριτή παραλία του Βόρειου Κυπαρισσιακού (Νότια Ηλεία), όπως αναφέρονται στην ΕΠΜ/2011 (βλ. «παρ. 3.3 κεφ. 2.1, πίν.Π3.3-2 σελ. 4 και σχ. Π.3.3-1»), ήτοι των παραλιών:
-Νεοχωρίου μήκους 3χλμ. καταμετρήθηκαν 15 φωλιές, ήτοι 5 φωλιές/χλμ.
-Κακοβάτου μήκους 2,5 χλμ. καταμετρήθηκαν 10 φωλιές, ήτοι 4 φωλιές/χλμ.,
-Ζαχάρως μήκους 2,5 χλμ. καταμετρήθηκαν 8 φωλιές, ήτοι 3,2 φωλιές/χλμ.,
-Καϊάφα μήκους 5 χλμ. καταμετρήθηκαν 2 φωλιές, ήτοι 0,4 φωλιές/χλμ.,
-Αγουλινίτσας μήκους 12 χλμ. καταμετρήθηκαν 8 φωλιές, ήτοι 0,7 φωλιές/χλμ.,
-Αλφειού μήκους 5,5 χλμ. καταμετρήθηκαν 2 φωλιές, ήτοι 0,4 φωλιές/χλμ.
Μάλιστα για τον «Βόρειο Κυπαρισσιακό- Νότια Ηλεία» ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ νεότερες κατά-γραφές γιατί, σύμφωνα με την ΕΠΜ/2011 (σελ. 530): «στις υπόλοιπες παραλίες του κόλπου της Κυπαρισσίας, δηλαδή στις παραλίες της περιοχής μελέτης (Νομός Ηλείας – Βόρειος Κυπαρισσιακός) οι παρατηρήσεις από το 1990 και μετά είναι περιστασιακές λόγω της μειωμένης αναπαραγωγικής δραστηριότητας που παρουσιάζουν οι παραλίες αυτές (ΟΙΚΟΣ 2002)». Επίσης στη συνέχεια (σελ. 542, 543) αναφέρεται ότι: «Οι παραλίες της νότιας Ηλείας (Βόρειος Κυπαρισσιακός) ΔΕΝ ΠΛΗΡΟΥΝ ΤΑ ΚΡΙΤΙΡΙΑ για τον χαρακτηρισμό τους ως «σημαντικές» [για την αναπαραγωγική διαδικασία της χελώνας caretta] αλλά κατατάσσονται στην ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ κατηγορία ως ‘διάχυτες’ ή ‘diffused’, μαζί με όλες τις υπόλοιπες αμμώδεις παραλίες στην Ελλάδα»! και ότι:
«Με βάση στοιχεία του Συλλόγου για την Προστασία της Θαλάσσιας Χελώνας ΑΡΧΕΛΩΝ (όπως παραθέτονται στην ΕΠΜ Ν. Κυπαρισσιακού Κόλπου (νότια του ποταμού Νέδας, ν. Μεσσηνίας, ΟΙΚΟΣ 2002), στην περιοχή μελέτης (Βόρειος Κυπαρισσιακός κόλπος [Νότια Ηλεία] γίνονται κάθε καλοκαίρι περίπου 112 φωλιές (περίπου 15% του συνολικού αριθμού φωλιών που γίνονται σε όλο το μήκος του Κυπαρισσιακού Κόλπου) με μέση πυκνότητα φωλιών 3,3 φωλιές/χλμ. (στοιχεία από 12 αναπαραγωγικές περιόδους 1984-1999). Με βάση τις ίδιες αναφορές, η πυκνότητα φωλιών ακολουθεί φθίνουσα πορεία από νότο προς βορρά».
Από τα παραπάνω συνάγεται πως ο «Βόρειος Κυπαρισσιακός- Νότια Ηλεία», είτε από τις μελέτες ΕΠΜ, είτε από το ‘Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη θαλάσσια χελώνα (Caretta caretta) στην Ελλάδα (ΦΕΚ Β’ 3678/10.8.2021)’, ΔΕΝ ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΕΤΑΙ/ΚΑΤΑΤΑΣΣΕΤΑΙ ούτε ως κρίσιμος βιότοπος για την αναπαραγωγική διαδικασία της χελώνας, ούτε αποτελεί μέρος του σκοπού για τη «διατήρηση των αναπαραγωγικών πληθυσμών της caretta».
Κάθε ενέργεια ή απόφαση που αντίκειται στις παραπάνω διαπιστώσεις είναι αυθαίρετη, μεροληπτική, μη νόμιμη και άδικη για τους κατοίκους της Νότιας Ηλείας. Μάλιστα τα μέτρα που έχουν επιβληθεί στην περιοχή, από το 2016 με την πρόδρομη Απόφαση του Υφ. Περιβάλλοντος και στη συνέχεια με το Π.Δ. του 2018, έχουν στην κυριολεξία παγώσει την Οικονομία του Τόπου, με ότι αυτό συνεπάγεται για την κοινωνική και πολιτιστική του πρόοδο και πρέπει, στο πλαίσιο της αναμενόμενης, νέας, επικαιροποιημένης ΕΠΜ 5β, να αναθεωρηθούν ώστε να ανταποκρίνονται στην πραγματική οικολογική ταυτότητα του Τόπου και όχι σε εκείνη που έχει «φιλοτεχνηθεί» από σκοπιμότητες και απέχει πολύ από την αλήθεια.
<h2>6.Ζήτημα Αντικειμενικότητας και Πιθανής Σύγκρουσης Συμφερόντων</h2>
Αναφύεται λοιπόν σοβαρό ζήτημα ως προς την αντικειμενικότητα της πρότασης για την ένταξη της χερσαίας περιοχής του «Βόρειου Κυπαρισσιακού- Νότια Ηλεία» στα όρια του «Ε.Θ.Π.Ι.», δεδομένου ότι ο ίδιος μελετητής που συνέταξε την ΕΠΜ/2011 για τον Βόρειο Κυπαρισσιακό κόλπο είναι και ο συντάκτης της ΕΠΜ για το «Ε.Θ.Π.Ι.». Και ενώ ο ίδιος γράφει ότι «Οι παραλίες της νότιας Ηλείας (Βόρειος Κυπαρισσιακός) ΔΕΝ ΠΛΗΡΟΥΝ τα κριτήρια για τον χαρακτηρισμό τους ως ‘σημαντικές’ [για την αναπαραγωγική διαδικασία της χελώνας caretta]», στο πλαίσιο της ΕΠΜ του «Ε.Θ.Π.Ι.» αδίστακτά εξομοιώνει τον «Βόρειο Κυπαρισσιακό- Νότια Ηλεία» με τον «Νότιο Κυπαρισσιακό- Βόρεια Μεσσηνία», αφενός παρακάμπτοντας τις διαπιστώσεις της δικής του ΕΠΜ/2011και αφετέρου παραβιάζοντας το ‘Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη θαλάσσια χελώνα (Caretta caretta) στην Ελλάδα (ΦΕΚ Β’ 3678 /10.8. 2021)’. Η συγκυρία αυτή δημιουργεί εύλογες αμφιβολίες για την αντικειμενικότητα της διαδικασίας και θέτει ζητήματα διαφάνειας και ενδεχόμενης σύγκρουσης συμφερόντων.Υπο το πρίσμα αυτό είναι θεσμικά αναγκαίο να προηγηθεί και να τεθεί άμεσα σε διαβούλευση η νέα, επικαιροποιημένη ΕΠΜ 5β για τον Κυπαρισσιακό, ώστε να διασφαλιστεί ότι τα μέτρα προστασίας θα στηριχθούν σε επικαιροποιημένα στοιχεία και συμπεράσματα, αλλά και για να διασφαλιστεί η διαφάνεια και η νομιμότητα της διαδικασίας, προϋποθέσεις που είναι απαραίτητες για την αποδοχή των όποιων ρυθμίσεων από την Κοινωνία.
<h2>7.Ζητήματα αξιοπιστίας – Οικονομικές και θεσμικές συνέπειες</h2>
Η ΕΠΜ/2011 για τον «Βόρειο Κυπαρισσιακό- Νότια Ηλεία» εμφανίζει έντονα ασαφή σημεία και λανθασμένους χαρακτηρισμούς τύπων οικοτόπων. Αυτό αποδεικνύεται και βεβαιώνεται από έγγραφα Δημόσιων Υπηρεσιών και Επιστημονικών Ιδρυμάτων, που έχουν τεθεί έγκαιρα και εγγράφως υπόψη του ΥΠΕΝ. Τον λανθασμένο χαρακτηρισμό τύπων οικοτόπων, την παραπλάνηση ως προς την ταυτότητά τους, τη δήλωση ανύπαρκτων οικοτόπων κ.α., προκειμένου να ΕΚΒΙΑΣΤΕΙ! ο χαρακτηρισμός μιάς περιοχής ως προστατευτέας, η Κοινή Γνώμη τα αντιλαμβάνεται ως ενέργειες που παραπέμπουν σε «υπόθεση» ανάλογη του ΟΠΕΚΕΠΕ! για την οποία ευθύνονται οι αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΕΝ. Όλα αυτά δημιουργούν θέματα ως προς:- τη Νομική και διαχειριστική βάση, ήτοι: τα λανθασμένα δεδομένα οδηγούν σε επισφαλείς και μη νόμιμες αποφάσεις.
- τη Οικονομική δαπάνη: γίνεται μη νόμιμη διάθεση εθνικών και ευρωπαϊκών πόρων σε λανθασμένους και ανύπαρκτους στόχους.
- τον Κίνδυνο δόλιας εκμετάλλευσης: δίνεται η δυνατότητα απορρόφησης κονδυλίων από ΜΚΟ και λοιπούς φορείς χωρίς αντικειμενικό ή νόμιμο λόγο.
- την Έλλειψη διαφάνειας και λογοδοσίας.
<h2>Συμπέρασμα – Πρόταση</h2>
Η θεσμική πορεία δείχνει ασυνέπεια. Η ΕΠΜ/2011 περιέχει σοβαρές ανακρίβειες ευρύτατα διαπιστωμένες. Με το Π.Δ./2018 επεβλήθησαν δυσανάλογοι και αυστηρότατοι όροι, αναντίστοιχοι και εξαιρετικά δυσανάλογοι ως προς τα πραγματικά οικολογικά στοιχεία που υπάρχουν στη περιοχή του «Βόρειου Κυπαρισσιακού- Νότια Ηλεία», ιδιαίτερα ως προς τα στοιχεία φωλεοποίησης της caretta.α. Από τα στοιχεία τόσο της ΕΠΜ/2011 όσο και τα στοιχεία που περιλαμβάνονται στο ‘Εθνι-κό Σχέδιο Δράσης για την θαλάσσια χελώνα (Caretta caretta) στην Ελλάδα (ΦΕΚ Β’ 3678/ /10.8.2021)’, ο «Βόρειος Κυπαρισσιακός- Νότια Ηλεία» ΔΕΝ ΑΝΑΓΝΩΡΙΖΕΤΑΙ ως «περιοχή κύριας» φωλεοποίησης της χελώνας caretta, αλλά αναγνωρίζεται ως «περιοχή μέτριας» φωλεοποίησης, ενώ στην ΕΠΜ/2011 χαρακτηρίζεται ως περιοχή «αδιάφορη» για την φωλεοποίηση της χελώνας caretta!
β. Επίκειται η κατάθεση για διαβούλευση της νέας, επικαιροποιημένης ΕΠΜ 5β, της οποίας οι διαπιστώσεις, τα συμπεράσματα, οι προτάσεις και οι ανάγκες διαχείρισης, λόγω της φύσης και της κλίμακάς της, οφείλουν είναι πολύ πιο λεπτομερείς και τοπικά προσανατολισμένες από ό,τι εκείνες της ΕΠΜ του «Ε.Θ.Π.Ι.» και ενδέχεται να διαφοροποιήσουν, να τροποποιήσουν ή να αντικαταστήσουν το ισχύον Π.Δ./2018 για την περιοχή του «Βόρειου Κυπαρισσιακού- Νότιας Ηλείας (Δήμων Ζαχαρως, Ανδρίτσαινας-Κρεσταίνων και Πύργου)».
γ. Οι προτεινόμενες ρυθμίσεις από την ΕΠΜ του «Ε.Θ.Π.Ι.» στηρίζονται αποκλειστικά στην ΕΠΜ/2011, ενώ επίκειται η κατάθεση της νέας, επικαιροποιημένης ΕΠΜ 5β, που θα την αντικαταστήσει.
δ. Το γεγονός της συνύπαρξης και αλληλοεπικάλυψης της ΕΠΜ του «Ε.Θ.Π.Ι.» με την νέα, επικαιροποιημένη ΕΠΜ 5β, επισύρει ανεπίτρεπτη θεσμική και διοικητική αταξία, δεδομένου ότι οι μελέτες αυτές έχουν πολύ διαφορετικές προσεγγίσεις κλίμακας.
ε. Η έκδοση του Π.Δ. για το «Ε.Θ.Π.Ι.» θα προκαταλάβει την, προβλεπόμενη από τον νόμο, αναθεώρηση του Π.Δ./2018 και ταυτόχρονα ακυρώνει την τρέχουσα διαδικασία της νέας, επικαιροποιημένης ΕΠΜ 5β. Ωστόσο θέλουμε να πιστεύουμε ότι η καταχρηστική ένταξη της χερσαίας περιοχής του «Βόρειου Κυπαρισσιακού- Νότια Ηλεία» στο «Ε.Θ.Π.Ι.», δεν επιδιώκει, σκόπιμα, να παρατείνει τις ανεδαφικές και παράλογες ρυθμίσεις του Π.Δ./2018.
στ. Αυτές οι άστοχες ενέργειες υπονομεύουν τη θεσμική αξιοπιστία και τη συμμετοχή της κοινωνίας σε ουσιαστική διαβούλευση και αυξάνουν κατακόρυφα τη καχυποψία των κατοίκων, όχι μόνο του Δήμου Ζαχάρως, που καθημερινά βιώνουν τη σκληρή πραγματικότητα του Π.Δ./2018, αλλά και ολόκληρης της Ηλείας.
Η διαχείριση του «Βόρειου Κυπαρισσιακού- Νότιας Ηλείας» πρέπει να στηρίζεται σε νόμιμα, επικαιροποιημένα, τοπικά εξειδικευμένα και επιστημονικά τεκμηριωμένα στοιχεία.
Ενόψει τούτων, κρίνεται αναγκαίο:
1<sup>ο</sup> Να τεθεί κατά προτεραιότητα σε δημόσια διαβούλευση η νέα, επικαιροποιημένη ΕΠΜ 5β του Κυπαρισσιακού, ώστε να αξιοποιηθούν τα νεότερα δεδομένα και να εξεταστεί η ενδεχόμενη τροποποίηση του Π.Δ. 2018. Εναλλακτικά να εξαιρεθεί από τα όρια του «Ε.Θ.Π.Ι.» ο «Βόρειος Κυπαρισσιακός- Νότια Ηλεία», που σαφώς αντιμετωπίζεται διαφορετικά από το ‘Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη θαλάσσια χελώνα (Caretta caretta) στην Ελλάδα (ΦΕΚ Β’ 3678/ /10.2021)’ και θεωρείται «περιοχή ΜΕΤΡΙΑΣ φωλεοποίησης».
2<sup>ο</sup> Να αποφευχθεί η αυθαίρετη, αντιεπιστημονική και εν τέλη μη νόμιμη υιοθέτηση γενικών, οριζόντιων και υπερβολικά αυστηρών περιορισμών για τον «Βόρειο Κυπαρισσιακό- Νότια Ηλεία», όταν η ήδη υπάρχουσα Νομική και Επιστημονική πραγματικότητα τεκμηριώνει τη διαφορετική ταυτότητά του σε σχέση με τον «Νότιο Κυπαρισσιακό- Βόρεια Μεσσηνία» και, σε κάθε περίπτωση, όχι πριν την ολοκλήρωση της διαδικασίας που έχει δρομολογηθεί από το ΥΠΕΝ με την ΕΠΜ 5β, σε συνδυασμό με την πραγματική οικολογική ταυτότητα κάθε τμήματος του Κυπαρισσιακού, όπως αποτυπώνεται στο ‘Εθνικό Σχέδιο Δράσης για τη θαλάσσια χελώνα (Caretta caretta) στην Ελλάδα’.-
Ελάσσον Αντιπολίτευση Δήμου Ζαχάρως
Dr Αλεξανδρόπουλος Κωνσταντίνος, Αλεξανδρόπουλος Φώτιος, Καλογερόπουλος Φώτιος, Σκαλτσά Δήμητρα
Μουρκογιάννης Νίκος
Δημοτικός Σύμβουλος
Ιεράς Πόλεως Μεσολογγίου
Δημοτική Παράταξη ΑΝ.ΤΑ.ΜΑ.
ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΑΡΚΟ ΙΟΝΙΟΥ
Επισημάνσεις, ερωτήματα και προτάσεις στη διαβούλευση
Μετά από καθυστερήσεις και διαδοχικές αναβολές ετών που κατέστησαν τη χώρα υπόλογο στην Ε.Ε. και καταδικασμένη από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο για την καθυστέρηση διαχείρισης των προστατευόμενων περιοχών (συμπεριλαμβανομένων και των θαλάσσιων), επιτέλους τίθεται σε δημόσια διαβούλευση το Θαλάσσιο Πάρκο του Ιονίου και αυτό αποτελεί από μόνο του ένα θετικό γεγονός.
Για να έχει ουσιαστική και όχι θεωρητική αξία η εξαγγελία αυτή της κυβέρνησης, οφείλει να συνοδεύεται από απαντήσεις σε τρία ερωτήματα που εδώ και χρόνια παραμένουν αναπάντητα:
- Θα ολοκληρωθούν και πότε οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες που ανατέθηκαν από το 2019 και περιλάμβαναν τις περιοχές των ανακοινωθέντων θαλάσσιων πάρκων;
- Θα προχωρήσουν και πότε τα Προεδρικά Διατάγματα Προστασίας και τα Σχέδια Διαχείρισης για τις θαλάσσιες περιοχές του δικτύου NATURA 2000 του θαλάσσιου πάρκου του Ιονίου, που αποτελούν πολύτιμες παρακαταθήκες για τη διαχείρισή τους;
- Θα αντιμετωπιστεί πραγματικά ο κατακερματισμός – σύγχυση των αρμοδιοτήτων και συγκεκριμένα στην εφαρμογή των μέτρων προστασίας στις υπάρχουσες προστατευόμενες περιοχές, χερσαίες και θαλάσσιες, που ειδικά στο θαλάσσιο χώρο επιτρέπει συχνά ανεξέλεγκτες καταστάσεις στον πυρήνα των σημαντικών Θαλάσσιων Προστατευόμενων Περιοχών (ΘΠΠ);
Στην αντίθετη περίπτωση, το Θαλάσσιο Πάρκο του Ιονίου θα μείνει εκ νέου στα χαρτιά και στην επικοινωνιακή διαχείριση εξαγγελιών.
Όσον αφορά την Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη (ΕΠΜ) για το Θαλάσσιο Πάρκο του Ιονίου συνολικής έκτασης 17.970 χιλιομέτρων, εκ των οποίων τα 17.690 αφορούν θαλάσσιες ζώνες και τα 280 χιλιόμετρα χερσαίες εκτάσεις, στην εν εξελίξει διαβούλευση επισημαίνουμε, ρωτάμε και προτείνουμε:
- Απαγόρευσης αλιείας με μηχανότρατες: Το μέτρο αποτελεί αναμφίβολα ένα ιδιαίτερα θετικό γεγονός, το οποίο επιβάλλεται να ελεγχθεί με τεχνολογικά μέσα και αυστηρούς μηχανισμούς προστασίας, αφού ως γνωστόν οι υπάρχουσες ΘΠΠ πάσχουν από έλλειψη φύλαξης και συντονισμού. Απαιτείται πραγματικό σύστημα καταγγελιών και εφαρμογή κυρώσεων στους παραβάτες, προκειμένου να υπάρξει αληθινή προστασία και όχι απλώς υποσχέσεις. Υπάρχει η πολιτική βούληση στο νέο ΘΠ του Ιονίου αυτά να υλοποιηθούν;
- Ολική απαγόρευση Αλιείας: Η ολική απαγόρευση της Αλιείας σε συγκεκριμένες περιοχές του ΘΠ είναι ανεφάρμοστη και παντελώς λανθασμένη. Η απαγόρευση ακόμη και ο περιορισμός της σε μια τόσο μεγάλη έκταση της χώρας δεν δικαιολογείται, ποσό μάλλον όταν επιτρέπεται η επαγγελματική αλιεία και η ιχθυοκαλλιέργεια. Στη μελέτη του ΘΠ Ιονίου αναφέρεται πως όλες οι υφιστάμενες μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας νομιμοποιούνται, ενώ και νέες επιτρέπονται στο Δήμο Ξηρόμερο, στις Εχινάδες Νήσους, στην Κεφαλονιά, στον Κάλαμο και στον Όρμο Παλαίρου, ήτοι σε όλες τις περιοχές των νέων ΠΟΑΥ εντός του θαλάσσιου πάρκου του Ιονίου. Δύο μέτρα και δύο σταθμά;
Όσον αφορά την ερασιτεχνική αλιεία, αυτή έχει ελάχιστο αποτύπωμα και είναι ιδιαίτερα περιορισμένη σε ποσότητα αλιευμάτων εκ του ισχύοντος νόμου. Η πρόταση να απαγορεύεται σε περιοχές, στις οποίες όμως θα επιτρέπεται η επαγγελματική αλιεία, προσκρούει στη κοινή λογική προστασίας του περιβάλλοντος.
- Το ίδιο ισχύει για το Ψαροντούφεκο: Η ερασιτεχνική αλιεία και ιδιαίτερα η πλευρά εκείνη που αφορά το ψαροντούφεκο, αποτελεί την πιο επιλεκτική και βιώσιμη μορφή αλιείας και φυσικά δεν πρέπει να αποκλειστεί ή να περιοριστεί.
- Παράκτιοι Ψαράδες: Οι Παράκτιοι Ψαράδες μας πρέπει να επιδιωχθεί και μέσω του ΘΠ να βρεθούν σε θέση και ρόλο πρωταγωνιστών και όχι κομπάρσων στο Ιόνιο, στο Αιγαίο, στη Μεσόγειο και στην Ευρώπη συνολικά, για όλα τα θέματα Αλιείας και Θαλασσίου Περιβάλλοντος, τώρα καθώς και μελλοντικά.
- Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ): Επιτρέπεται η εγκατάσταση θαλάσσιων αιολικών πάρκων δυτικά των Αντικυθήρων, ενώ η μελέτη αποδέχεται ως συμβατά και τα χερσαία αιολικά που βρίσκονται ή σχεδιάζονται να κατασκευαστούν σε όμορες χερσαίες περιοχές περιμετρικά της περιοχής του ΘΠ (ενδοχώρα) ή στα εσωτερικά τμήματα αυτού (νησιά), σε μικρή απόσταση από το πάρκο (Κεφαλονιά, Μάνη, Κύθηρα, Ξηρόμερο κ.α.). Υπάρχουν αξιόπιστες μελέτες που αποδεικνύουν πως δεν θα υπάρξουν αρνητικές επιπτώσεις στα είδη της ορνιθοπανίδας τα οποία αποτελούν μέρος του αντικειμένου που επιχειρείται η προστασία του με τη θεσμοθέτηση του ΘΠ;
- Πατραϊκός Κόλπος: Εξαιρείται ολάκερη η περιοχή του Πατραϊκού Κόλπου από το ΘΠ, ο χώρος δηλαδή όπου σχεδιάζεται το τεράστιο θαλάσσιο αιολικό πάρκο. Γιατί δεν επεκτείνεται η περιοχή προστασίας του ΘΠ στον Πατραϊκό Κόλπο μέχρι τη γέφυρα Ρίου Αντιρρίου και επί της ουσίας η Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη επιτρέπει ακριβώς στα όρια του Θαλάσσιου Πάρκου του Ιονίου να γίνει το υπεράκτιο αιολικό στον Πατραϊκό;
Γιατί η μελέτη δεν αναφέρει σε κάποιο σημείο της το υπεράκτιο αιολικό στον Πατραϊκό; Η Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδος, η ΚΕΔΕ , η ΠΕΔ, οι Δήμοι της περιοχής, το ΤΕΕ και άλλοι επαγγελματικοί και περιβαλλοντικοί φορείς, έχουν πάρει αρνητικές αποφάσεις για την δημιουργία του Υπεράκτιου Αιολικού Πάρκου στον Πατραϊκό, γιατί θα έχει περιβαλλοντικές επιπτώσεις στην περιοχή. Η μελέτη απαιτείται να αναθεωρηθεί με τα ισχύοντα στοιχεία όλων των ΑΠΕ στην περιοχή του Πατραϊκού. Οι γιγάντιες ΑΠΕ που σχεδιάζονται στο Ιόνιο παραμένουν ασύμβατες με την προστασία της περιοχής.
- Εξορύξεις: Πως θα αντιμετωπιστεί η άμεση γειτνίαση ΘΠΠ με περιοχή που έχει παραχωρηθεί για εξορύξεις αερίου; Αναφερόμαστε στο τετράγωνο κενό στο χάρτη που ακολουθεί της ΕΠΜ του Εθνικού θαλάσσιου Πάρκου του Ιονίου. Οι εξορύξεις είναι συμβατές με την προστασία της θαλάσσιας βιοποικιλότητας του ΘΠ;
Ισχύει πως και στο Πλατυγιάλι Αστακού σχεδιάζεται η «εξυπηρέτηση» των εξορύξεων; Πως αυτός ο ιδιωτικός λιμένας εντάσσεται πλήρως στον σχεδιασμό για την υποδοχή υλικών σχετικών με εξορυκτική δραστηριότητα, όπως πλατφόρμες εξόρυξης;
Όπως αναφέρεται στην ΜΠΕ και στην ΕΟΑ του έργου ”Συγκρότημα τριών (3) (ΑΣΠΗΕ) συνολικής εγκατεστημένης ισχύος 135MW και μέγιστης αποδιδόμενης ισχύος 131,42MW στις θέσεις ‘ΚΑΡΒΟΥΝΟΛΑΚΚΟΣ – ΦΟΙΝΙΚΙΕΣ’ (31,5 MW), ‘ΚΟΡΔΕΛΙΔΕΣ’ (51,96 MW) & ‘ΞΕΡΟΚΑΜΠΙΑ’ (47,9), για την προσαιγιάλωση των φέρρυ μποτ που θα
μεταφέρουν τον εξοπλισμό των Ανεμογεννητριών (πτερύγια, πυλώνες, πλήμνες) από την Πελοπόννησο
στο νησί, θα χρησιμοποιηθεί η παραλία Ρούτσουνας. Η γειτονική παραλία Καρπάθι προβλέπεται επίσης
να χρησιμοποηθεί ως η παραλία πόντισης του καλωδίου.
Και οι δύο παραλίες περιλαμβάνονται στις παραλίες υψηλής προστασίας (τις λεγόμενες «Απάτητες
Παραλίες») που θεσπίστηκαν με το Ν.5092/24 (ΦΕΚ A’ 33/04.03.2024) και την
ΥΠΕΝ/ΓΔΠΠ/35330/646 (ΦΕΚ Β΄ 2364/ 02.04.2024) που καθόρισε τους όρους και περιορισμούς. Εν
γένει, απαγορεύεται η παραχώρηση του δικαιώματος απλής χρήσης αιγιαλού και παραλίας, καθώς και
οποιαδήποτε άλλη δράση μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη μορφολογία τους και την ακεραιότητά τους ως
προς τις οικολογικές τους λειτουργίες (όπως ακόμα και λ.χ. οι συνεστιάσεις άνω των 10 ατόμων, η
χρήση μουσικής ή οι τροχήλατες καντίνες).
Είναι προφανές ότι η χρήση των εν λόγω παραλιών ως λιμένα φορτοεκφόρτωσης εξοπλισμού Α/Γ και
για την πόντιση καλωδίων είναι πάρα πολύ πιο επιβαρυντική, και φυσικά βρίσκεται σε αντίθεση με το
ι με το
προτεινόμενο Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου και θα απειλούν τα φυσικά του στοιχεία, προτού καν αυτό
θεσπιστεί.Υποβολή γνώμης για το Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου
- Σκοπός θαλάσσιων πάρκων
Τα θαλάσσια πάρκα δημιουργούνται για την προστασία της βιοποικιλότητας (χελώνες, θηλαστικά, ψάρια, λιβάδια Ποσειδωνίας, κοραλλιογενείς σχηματισμοί).Εκτός από την οικολογική διάσταση, είναι και εργαλείο για βιώσιμη ανάπτυξη (π.χ. ήπιος τουρισμός, παρατήρηση φύσης, επιστημονική έρευνα). Ωστόσο, το προτεινόμενο πλαίσιο παρουσιάζει σοβαρές αντιφάσεις που θέτουν σε κίνδυνο τον ίδιο τον σκοπό του πάρκου. Φαίνεται ότι το θαλάσσιο πάρκο προβάλλεται ως ομπρέλα βιώσιμης ανάπτυξης, αλλά με υπερβολικά «χαλαρούς» όρους που αφήνουν παράθυρα για βαριές βιομηχανικές και επιχειρηματικές δραστηριότητες. Αυτό δημιουργεί αντίφαση μεταξύ της προστασίας και της εκμετάλλευσης. Στην πράξη μπορεί να λειτουργήσει περισσότερο ως εργαλείο νομιμοποίησης χρήσεων παρά πραγματικής οικολογικής προστασίας. - Προστασία λιβαδιών Ποσειδωνίας. Τα λιβάδια Ποσειδωνίας, προστατευόμενο είδος, είναι ζωτικής σημασίας για την αναπαραγωγή της θαλάσσιας ζωής, την ποιότητα των υδάτων και την αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα. Οι υδατοκαλλιέργειες αναγνωρίζονται ως ένας υπαρκτός κίνδυνος για πολλά είδη της πανίδας στην ΘΠΠ- ενδεικτικά στον πίνακα 3.3-1 και 3.3-2 οι σχετικές με τις υδατοκαλλιέργειες απειλές (προς είδη και οικοτόπους) αριθμούν τις 276. Οι εντατικές ιχθυοκαλλιέργειες οδηγούν στην καταστροφή τους. Η παρουσία μονάδων ιχθυοκαλλιέργειας εντός των ορίων του πάρκου αναιρεί τον ίδιο τον σκοπό της προστασίας. Ο σχεδιασμός του Θαλάσσιου Πάρκου ενσωματώνει μέσα της την βιομηχανική ζώνη της Π.Ο.Α.Υ Εχινάδων Νήσων και Αιτωλ/νιας, περιοχή που έχουν αποτυπωθεί μεγάλες εκτάσεις Ποσειδωνίας. Σας προτείνω να εξεταστεί η σαφής απαγόρευση εγκατάστασης ή επέκτασης τέτοιων μονάδων μέσα σε προστατευόμενες ζώνες.
- Αντίφαση με τις εξορύξεις. Η πρόβλεψη για χερσαίες εγκαταστάσεις στο λιμάνι του Πλατυγιαλιού (ΝΑ.ΒΙ.ΠΕ) που θα εξυπηρετούν δραστηριότητες εξορύξεων είναι ασύμβατη με τη φιλοσοφία ενός θαλάσσιου πάρκου. Οι εξορύξεις αποτελούν μια από τις πιο ρυπογόνες δραστηριότητες, με σοβαρούς κινδύνους για το θαλάσσιο περιβάλλον και τον τουρισμό. Είναι απαραίτητο να αποκλειστούν τέτοιες χρήσεις.
- Ασυμβατότητα με τουριστική ανάπτυξη. Στο ίδιο λιμάνι έχει εγκριθεί πρόσφατα επένδυση για τουριστικό λιμάνι και ξενοδοχεία υψηλών προδιαγραφών. Στον ίδιο χώρο και ανοιχτά του λιμανιού (Εχινάδες Νήσοι) είναι εγκατεστημένες και πάρα πολλές μονάδες Ιχθυοκαλλιεργειών Η συνύπαρξη «mega-yachting και εξορύξεων» καθώς και Ιχθυοκαλλιεργειών στον ίδιο χώρο, στο ίδιο σημείο δεν αποτελεί δείγμα ολοκληρωμένου χωροταξικού σχεδιασμού αλλά μάλλον αντίφαση που θα βλάψει και το περιβάλλον και την τοπική ανάπτυξη.
- Ανάγκη για σαφείς ζώνες προστασίας. Η επιτυχία ενός θαλάσσιου πάρκου εξαρτάται από τη σαφήνεια και την αυστηρότητα των ζωνών του. Χρειάζονται ζώνες απόλυτης προστασίας χωρίς καμία επιβλαβή ανθρώπινη δραστηριότητα, αλλά και ζώνες ήπιας, συμβατής χρήσης (π.χ. παρατήρηση φύσης, καταδύσεις, ιστιοπλοΐα, αλιεία μικρής κλίμακας).
- Ρόλος τοπικών κοινωνιών. Η θεσμοθέτηση του πάρκου πρέπει να στηρίξει τις τοπικές κοινωνίες, τους αλιείς και τις μικρές επιχειρήσεις οικοτουρισμού, αντί να ανοίγει τον δρόμο για βαριές βιομηχανικές δραστηριότητες ή μονομερείς εταιρικές επενδύσεις.
Με βάση τα παραπάνω, θεωρώ ότι η σημερινή πρόταση χρειάζεται σημαντική αναθεώρηση για να υπηρετήσει ουσιαστικά τον σκοπό της προστασίας και της βιώσιμης ανάπτυξης του Ιονίου.
- Επίσης, συντάσσεται το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΤΠΣ) του Δήμου Ξηρομέρου, στο πλαίσιο του Προγράμματος του Υπουργείου Περιβάλλοντος «Κωνσταντίνος Δοξιάδης». Το έργο αυτό έχει σαν αντικείμενο μελέτης, την ρύθμιση των χερσαίων και έως τον αιγιαλό εδαφών του Δήμου Ξηρομέρου, τόσο των περιοχών εντός Natura, όσο καιΥποβολή γνώμης για το Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου
- Σκοπός θαλάσσιων πάρκων
Τα θαλάσσια πάρκα δημιουργούνται για την προστασία της βιοποικιλότητας (χελώνες, θηλαστικά, ψάρια, λιβάδια Ποσειδωνίας, κοραλλιογενείς σχηματισμοί).Εκτός από την οικολογική διάσταση, είναι και εργαλείο για βιώσιμη ανάπτυξη (π.χ. ήπιος τουρισμός, παρατήρηση φύσης, επιστημονική έρευνα). Ωστόσο, το προτεινόμενο πλαίσιο παρουσιάζει σοβαρές αντιφάσεις που θέτουν σε κίνδυνο τον ίδιο τον σκοπό του πάρκου. Φαίνεται ότι το θαλάσσιο πάρκο προβάλλεται ως ομπρέλα βιώσιμης ανάπτυξης, αλλά με υπερβολικά «χαλαρούς» όρους που αφήνουν παράθυρα για βαριές βιομηχανικές και επιχειρηματικές δραστηριότητες. Αυτό δημιουργεί αντίφαση μεταξύ της προστασίας και της εκμετάλλευσης. Στην πράξη μπορεί να λειτουργήσει περισσότερο ως εργαλείο νομιμοποίησης χρήσεων παρά πραγματικής οικολογικής προστασίας. - Προστασία λιβαδιών Ποσειδωνίας. Τα λιβάδια Ποσειδωνίας, προστατευόμενο είδος, είναι ζωτικής σημασίας για την αναπαραγωγή της θαλάσσιας ζωής, την ποιότητα των υδάτων και την αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα. Οι υδατοκαλλιέργειες αναγνωρίζονται ως ένας υπαρκτός κίνδυνος για πολλά είδη της πανίδας στην ΘΠΠ- ενδεικτικά στον πίνακα 3.3-1 και 3.3-2 οι σχετικές με τις υδατοκαλλιέργειες απειλές (προς είδη και οικοτόπους) αριθμούν τις 276. Οι εντατικές ιχθυοκαλλιέργειες οδηγούν στην καταστροφή τους. Η παρουσία μονάδων ιχθυοκαλλιέργειας εντός των ορίων του πάρκου αναιρεί τον ίδιο τον σκοπό της προστασίας. Ο σχεδιασμός του Θαλάσσιου Πάρκου ενσωματώνει μέσα της την βιομηχανική ζώνη της Π.Ο.Α.Υ Εχινάδων Νήσων και Αιτωλ/νιας, περιοχή που έχουν αποτυπωθεί μεγάλες εκτάσεις Ποσειδωνίας. Σας προτείνω να εξεταστεί η σαφής απαγόρευση εγκατάστασης ή επέκτασης τέτοιων μονάδων μέσα σε προστατευόμενες ζώνες.
- Αντίφαση με τις εξορύξεις. Η πρόβλεψη για χερσαίες εγκαταστάσεις στο λιμάνι του Πλατυγιαλιού (ΝΑ.ΒΙ.ΠΕ) που θα εξυπηρετούν δραστηριότητες εξορύξεων είναι ασύμβατη με τη φιλοσοφία ενός θαλάσσιου πάρκου. Οι εξορύξεις αποτελούν μια από τις πιο ρυπογόνες δραστηριότητες, με σοβαρούς κινδύνους για το θαλάσσιο περιβάλλον και τον τουρισμό. Είναι απαραίτητο να αποκλειστούν τέτοιες χρήσεις.
- Ασυμβατότητα με τουριστική ανάπτυξη. Στο ίδιο λιμάνι έχει εγκριθεί πρόσφατα επένδυση για τουριστικό λιμάνι και ξενοδοχεία υψηλών προδιαγραφών. Στον ίδιο χώρο και ανοιχτά του λιμανιού (Εχινάδες Νήσοι) είναι εγκατεστημένες και πάρα πολλές μονάδες Ιχθυοκαλλιεργειών Η συνύπαρξη «mega-yachting και εξορύξεων» καθώς και Ιχθυοκαλλιεργειών στον ίδιο χώρο, στο ίδιο σημείο δεν αποτελεί δείγμα ολοκληρωμένου χωροταξικού σχεδιασμού αλλά μάλλον αντίφαση που θα βλάψει και το περιβάλλον και την τοπική ανάπτυξη.
- Ανάγκη για σαφείς ζώνες προστασίας. Η επιτυχία ενός θαλάσσιου πάρκου εξαρτάται από τη σαφήνεια και την αυστηρότητα των ζωνών του. Χρειάζονται ζώνες απόλυτης προστασίας χωρίς καμία επιβλαβή ανθρώπινη δραστηριότητα, αλλά και ζώνες ήπιας, συμβατής χρήσης (π.χ. παρατήρηση φύσης, καταδύσεις, ιστιοπλοΐα, αλιεία μικρής κλίμακας).
- Ρόλος τοπικών κοινωνιών. Η θεσμοθέτηση του πάρκου πρέπει να στηρίξει τις τοπικές κοινωνίες, τους αλιείς και τις μικρές επιχειρήσεις οικοτουρισμού, αντί να ανοίγει τον δρόμο για βαριές βιομηχανικές δραστηριότητες ή μονομερείς εταιρικές επενδύσεις.
Με βάση τα παραπάνω, θεωρώ ότι η σημερινή πρόταση χρειάζεται σημαντική αναθεώρηση για να υπηρετήσει ουσιαστικά τον σκοπό της προστασίας και της βιώσιμης ανάπτυξης του Ιονίου.
- Επίσης, συντάσσεται το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο (ΤΠΣ) του Δήμου Ξηρομέρου, στο πλαίσιο του Προγράμματος του Υπουργείου Περιβάλλοντος «Κωνσταντίνος Δοξιάδης». Το έργο αυτό θα λάβει την νομική μορφή Προεδρικού Διατάγματος και έχει σαν αντικείμενο μελέτης, την ρύθμιση των χερσαίων και έως τον αιγιαλό εδαφών του Δήμου Ξηρομέρου, τόσο των περιοχών εντός Natura, όσο και εκτός αυτών
Στο πλαίσιο αυτό και προς αποφυγή , ασαφειών συγκρούσεων και νομικών προβλημάτων, οφείλει να εξαιρεθεί από την εξεταζόμενη ΕΠΜ-ΘΠΠ, πλήρως και στο σύνολό της η όποια παρέμβαση προτείνεται από αυτήν στη χερσαία έκταση του αυτών εκτός (Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο).
- Σκοπός θαλάσσιων πάρκων
Στο πλαίσιο αυτό και προς αποφυγή συγχύσεων, συγκρούσεων και νομικών επικαλύψεων, οφείλει να εξαιρεθεί από την εξεταζόμενη ΕΠΜ-ΘΠΠ, πλήρως και στο σύνολό της η όποια παρέμβαση προτείνεται από αυτήν σε χερσαία περιοχή του
Θέμα: Υπέρ της ένταξης της παραλίας Μύλος (Άγιος Νικήτας, Λευκάδα) στο Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου
Ο Πολιτιστικός Εξωραϊστικός Σύλλογος Αγίου Νικήτα στηρίζει με θέρμη την ένταξη της παραλίας «Μύλος» στο υπό διαβούλευση Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου, καθώς η προστασία της είναι ζωτικής σημασίας για το φυσικό και πολιτιστικό κεφάλαιο του τόπου μας.
- Οικολογική αξία
Ο Μύλος είναι παραλία χωρίς οδική πρόσβαση, γεγονός που διατήρησε τον χαρακτήρα της σχεδόν ανέπαφο.
Φιλοξενεί αμμοθίνες, οικοσύστημα μεγάλης σημασίας που συγκρατεί την άμμο και προστατεύει την ακτή από τη διάβρωση.
Στην περιοχή αναπτύσσονται σπάνια και προστατευόμενα φυτά, όπως το Stachys ionica και ο κρίνος της θάλασσας (Pancratium maritimum).
Αποτελεί τόπο ωοτοκίας της θαλάσσιας χελώνας Caretta caretta, ενός είδους αυστηρά προστατευόμενου από την εθνική, ευρωπαϊκή και διεθνή νομοθεσία.
- Θέση του Δήμου Λευκάδας
Η αξία του Μύλου έχει αναγνωριστεί κατ’ επανάληψη από την Τοπική Αυτοδιοίκηση:
Το Δημοτικό Συμβούλιο Λευκάδας, με την απόφασή του υπ’ αριθ270/ 17/07/18 απέρριψε την εκμίσθωση τμήματος της παραλίας Μύλος, επικαλούμενο λόγους προστασίας της φύσης και της τοπικής ταυτότητας.
Ο Δήμαρχος Λευκάδας απέστειλε επιστολή με αρ. πρωτ10587 / 29-5-2018, με την οποία ζητούσε την ανάκληση της παραχώρησης παραλίας στον Μύλο από την ΕΤΑΔ Α.Ε., λόγω της οικολογικής σημασίας της.
Σε δεύτερη επιστολή, με αρ. πρωτ. 14200 / 12-7-2018, ο Δήμαρχος εξέφρασε εκ νέου τις κατηγορηματικές αντιρρήσεις του στην τοποθέτηση ομπρελών-ξαπλωστρών, τονίζοντας την ανάγκη διατήρησης του φυσικού τοπίου.
Το Δ.Σ. Λευκάδας, με την απόφασή], ζήτησε την εξαίρεση της παραλίας Μύλος από οποιαδήποτε διαδικασία μίσθωσης.
- Κοινοβουλευτική παρέμβαση
Η σπουδαιότητα του ζητήματος έφτασε και στη Βουλή. Στις [ημ/νία ο βουλευτής Λευκάδας κ. Θανάσης Καββαδάς κατέθεσε ερώτηση προς τον Υπουργό Οικονομικών σχετικά με την εκμίσθωση τμήματος της παραλίας Μύλος και τις αντιδράσεις της τοπικής κοινωνίας και του Δήμου.
- Συμπέρασμα – Αίτημα
Η παραλία Μύλος δεν είναι απλώς ένας πανέμορφος τόπος· είναι ένα ευαίσθητο οικοσύστημα, ένας θησαυρός βιοποικιλότητας, και κομμάτι της πολιτιστικής ταυτότητας της Λευκάδας.
Η ένταξή της στο Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου:
Ενισχύει τη θεσμική προστασία που ήδη έχει ζητήσει η Τοπική Αυτοδιοίκηση.
Διασφαλίζει την επιβίωση της Caretta caretta και την προστασία σπάνιων φυτών.
Αποτρέπει την υποβάθμιση που θα επέφεραν μισθώσεις και εκμεταλλεύσεις.
Ανταποκρίνεται στην ξεκάθαρη βούληση της τοπικής κοινωνίας και των θεσμικών της οργάνων.
Ως Πολιτιστικός Εξωραϊστικός Σύλλογος Αγίου Νικήτα, ζητούμε την πλήρη διατήρηση και ενίσχυση της πρόβλεψης για την ένταξη της παραλίας Μύλος στο Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου, με ειδικό καθεστώς που θα διασφαλίζει τον αυστηρά προστατευόμενο χαρακτήρα της.
Με εκτίμηση,
Για το Δ.Σ.
Ιωάννης Φίλιππας
Πρόεδρος Δ.Σ.
Το Διεθνές Ταμείο για την Ευημερία των Ζώων (IFAW) αποτελεί έναν διεθνή μη κυβερνητικό οργανισμό που δραστηριοποιείται στη διάσωση των έμβιων όντων, στη διασφάλιση των πληθυσμών τους και στη διατήρηση των ενδιαιτημάτων τους. Το IFAW ασχολείται ενεργά με την προστασία των θαλάσσιων θηλαστικών ήδη από την ίδρυσή του το 1969. Ειδικότερα, έχει εμπλακεί σε πληθώρα ζητημάτων της προστασίας των κητωδών, τόσο σε επιστημονικό όσο και σε τεχνικό επίπεδο, διεξάγοντας μη παρεμβατικές έρευνες σε πληθυσμούς φαλαινών με ερευνητικά ιστιοφόρα ήδη από το 1987. Το έργο του IFAW για τη διατήρηση και προστασία της θαλάσσιας ζωής στην Ευρώπη εστιάζει κυρίως στη μείωση της ρύπανσης από τον υποθαλάσσιο θόρυβο (underwater radiated noise) που προκαλείται από τα πλοία και στην εξάλειψη των συγκρούσεων των πλοίων με τις φάλαινες (ship strikes).
Το IFAW χαιρετίζει τον χαρακτηρισμό του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου του Ιονίου Πελάγους και τον στόχο που έχει τεθεί για την προστασία των κητωδών στην περιοχή της Ελληνικής Τάφρου. Τα σχόλιά μας στη δημόσια διαβούλευση επικεντρώνονται αποκλειστικά στις επιπτώσεις της εμπορικής ναυτιλίας στο Θαλάσσιο Πάρκο:
Η περιοχή του προτεινόμενου πάρκου περιλαμβάνει κρίσιμο ενδιαιτηματικό χώρο για τον απειλούμενο υποπληθυσμό φυσητήρων της ανατολικής Μεσογείου, ο οποίος αριθμεί μόλις 200–300 άτομα. Οι συγκρούσεις με τα πλοία (ship strikes) έχουν αναγνωριστεί ως μία από τις κυριότερες αιτίες θανάτου για τους φυσητήρες της περιοχής, δημιουργώντας σοβαρές ανησυχίες για την επιβίωση και την ευζωία τους.
Σε ανταπόκριση στο πρόβλημα αυτό, αρκετές ναυτιλιακές εταιρείες έχουν ήδη προχωρήσει εθελοντικά στην αλλαγή πορείας των πλοίων τους, αποφεύγοντας την περιοχή με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση φυσητήρων στην Ελληνική Τάφρο, όπως αυτή έχει αναγνωριστεί από την Επιστημονική Επιτροπή της Διεθνούς Επιτροπής Φαλαινοθηρίας (IWC-SC).
Ωστόσο, δεδομένου ότι η περιοχή που η Επιστημονική Επιτροπή της Διεθνούς Επιτροπής Φαλαινοθηρίας (IWC-SC) συνιστά την αποφυγή της από τα διερχόμενα πλοία υπερκαλύπτει και εκτείνεται πέραν των ορίων του προτεινόμενου Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου του Ιονίου Πελάγους, το IFAW στηρίζει την καθιέρωση ενός ενιαίου ανώτατου ορίου ταχύτητας 10 κόμβων εντός του Πάρκου ως ένα ελάχιστο μέτρο για την προστασία των θαλάσσιων θηλαστικών.
Καθόσον η ταχύτητα με την οποία ένα πλοίο κινείται κατά τη στιγμή της σύγκρουσης συνδέεται άμεσα με τη σοβαρότητα των τραυμάτων που θα υποστεί η φάλαινα, ενώ η πιθανότητα θανατηφόρου τραυματισμού αυξάνεται δραματικά όσο αυξάνεται η ταχύτητα αυτή.Η διεθνής εμπειρία και πρακτική που σχετίζεται με την μείωση της συχνότητας και της θανατηφόρας φύσης των συγκρούσεων των πλοίων με τα θαλάσσια θηλαστικά έχει δείξει ότι το όριο των 10 κόμβων μειώνει σημαντικά τον κίνδυνο θανάτου, ενώ ταυτόχρονα αποτελεί ένα επιχειρησιακά εφικτό μέτρο για τα πλοία.
Επιπροσθέτως, το IFAW προτείνει τη θέσπιση μέτρων δρομολόγησης της ναυτιλιακής κίνησης (ship routeing measures) και εκτός του Θαλάσσιου Πάρκου, τα οποία θα κατευθύνουν τα διερχόμενα πλοία σε μεγαλύτερη απόσταση από το ενδιαίτημα των φυσητήρων της Ελληνικής Τάφρου, όπως αυτό έχει προσδιοριστεί στη βάση των συστάσεων της IWC για τη μείωση του κινδύνου σύγκρουσης με φυσητήρες. Μια τέτοια δρομολόγηση, εκτός από την αποτελεσματικότερη προστασία του πληθυσμού των φαλαινών, θα δημιουργούσε και μια ζώνη μετριασμού των επιπτώσεων μεταξύ της περιοχής της δρομολόγησης των πλοίων και του Θαλάσσιου Πάρκου, μειώνοντας τόσο την όχληση του πληθυσμού από την υποθαλάσσια ηχορύπανση όσο και τον κίνδυνο συγκρούσεων με πλοία.
Με σεβασμό στην αποστολή σας και με πλήρη συναίσθηση της ανάγκης προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος, καταθέτω τις ακόλουθες παρατηρήσεις και προτάσεις σχετικά με την προτεινόμενη ένταξη της παραλίας Λεπέδων στο υπό ίδρυση Ιόνιο Θαλάσσιο Πάρκο.
1. Γεωγραφικά και κοινωνικά δεδομένα
Η παραλία Λεπέδων βρίσκεται σε απόσταση μόλις 1,5 χλμ. από το Ληξούρι, τη δεύτερη μεγαλύτερη πόλη της Κεφαλονιάς, και αποτελεί σημείο αναφοράς για τους κατοίκους και τους επισκέπτες της περιοχής. Έχει μήκος περίπου 600 μέτρων, εκ των οποίων το μισό καταλαμβάνεται από βραχώδη τμήματα που σχηματίζουν και μια μικρή φυσική λιμνούλα. Εκεί, εδώ και δεκαετίες, τα παιδιά του Ληξουρίου κάνουν τα πρώτα τους μαθήματα κολύμβησης, γεγονός που συνδέει τον χώρο με τις παιδικές μνήμες και την κοινωνική ταυτότητα της πόλης.
Στην παραλία και στον οικισμό λειτουργούν περίπου 20 ιδιωτικές κατοικίες, ενώ η επαγγελματική δραστηριότητα είναι περιορισμένη σε ένα και μόνο κατάστημα υγειονομικού ενδιαφέροντος (καφέ–ουζερί–αναψυκτήριο). Το κατάστημα αυτό δραστηριοποιείται αποκλειστικά στο βραχώδες τμήμα της παραλίας, στο βόρειο μέτωπο με τα βράχια και τη φυσική λιμνούλα, και δεν έχει καμία εμπλοκή με το νότιο τμήμα, όπου λαμβάνει χώρα η αναπαραγωγή των χελωνών. Από το 1987 λειτουργεί με σταθερά ήπιο περιβαλλοντικό αποτύπωμα, διαθέτοντας μόλις 12 τραπεζοκαθίσματα και 25 σετ ξαπλώστρας–ομπρέλας, διατηρώντας τον χαρακτήρα της παραλίας αναλλοίωτο. Κατά την καλοκαιρινή περίοδο απασχολεί 14 εργαζόμενους, στηρίζοντας σημαντικά την τοπική οικονομία και την απασχόληση σε μια περιοχή που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εποχικές δραστηριότητες.
Ιδιαίτερα κρίσιμη είναι και η κοινωνική διάσταση: η παραλία διαθέτει υποδομή πρόσβασης για ΑμεΑ, εγκατεστημένη από την Περιφέρεια και τον Δήμο, η οποία λειτουργεί χάρη στη συνεχή υποστήριξη του προσωπικού του καταστήματος. Έτσι, οι συμπολίτες μας με κινητικές δυσκολίες έχουν τη δυνατότητα να απολαμβάνουν τη θάλασσα με αξιοπρέπεια και ασφάλεια. Η συνδρομή της τοπικής κοινωνίας στη λειτουργία αυτής της υποδομής συνιστά πράξη κοινωνικής ευαισθησίας που δεν θα πρέπει να παραγνωρίζεται.2. Περιβαλλοντική συνείδηση και έμπρακτη προστασία
Η παραλία Λεπέδων είναι ένα ζωντανό παράδειγμα όπου η προστασία του περιβάλλοντος έχει ενσωματωθεί στην καθημερινότητα των ανθρώπων.
Στη νότια πλευρά της παραλίας –και αποκλειστικά σε αυτό το τμήμα– καταγράφεται κάθε χρόνο η φωλεοποίηση 5–6 θαλάσσιων χελωνών. Οι φωλιές τους προστατεύονται με ειδική σήμανση, παρακολουθούνται συστηματικά και, όπου είναι απαραίτητο, μεταφέρονται με φροντίδα σε ασφαλέστερα σημεία.
Η διαδικασία αυτή έχει αγκαλιαστεί από την τοπική κοινωνία και έχει αποκτήσει εκπαιδευτικό χαρακτήρα. Γονείς, παιδιά, λουόμενοι και προσωπικό συνεργάζονται εθελοντικά, ενώ η στιγμή της εκκόλαψης έχει μετατραπεί σε ένα γεγονός που βιώνεται συλλογικά ως «γιορτή της φύσης». Μέσα από αυτή τη βιωματική εμπειρία καλλιεργείται σε μικρούς και μεγάλους η οικολογική ευαισθησία και η αγάπη για το περιβάλλον.
Αξίζει να τονιστεί ότι η ίδια η παρουσία της επιχείρησης στο βραχώδες τμήμα της παραλίας συνέβαλε στην ανάδειξη της περιοχής και στην προσέλκυση επισκεπτών. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα το ευρύτερο κοινό να γνωρίσει και να συνδεθεί με τη μοναδική εμπειρία των χελωνών, ενισχύοντας έτσι την προστασία τους και μετατρέποντας το φαινόμενο σε στοιχείο περιβαλλοντικής αγωγής και συλλογικής ταυτότητας.
Αυτό το μοντέλο κοινωνικής συμμετοχής είναι εξαιρετικά σπάνιο: αντί να αποτελεί η τοπική κοινωνία εμπόδιο στην προστασία της φύσης, έχει εξελιχθεί σε σύμμαχο και θεματοφύλακά της. Εάν, ωστόσο, η παραλία ενταχθεί αδιακρίτως στο Θαλάσσιο Πάρκο, υπάρχει σοβαρός κίνδυνος να διαρραγεί αυτός ο δεσμός: η κοινωνία θα αποξενωθεί, η ενεργή συμμετοχή θα ατονήσει και η μέχρι σήμερα υποδειγματική σχέση θα αντικατασταθεί από αδιαφορία και εγκατάλειψη. Αυτό θα αποτελούσε σοβαρή οπισθοδρόμηση στην περιβαλλοντική κουλτούρα της περιοχής.3. Παραβίαση θεμελιωδών αρχών
Η ένταξη της παραλίας Λεπέδων στο Θαλάσσιο Πάρκο χωρίς διαφοροποίηση αντίκειται σε βασικές αρχές που οφείλουν να διέπουν κάθε διοικητική απόφαση:
Αναλογικότητα: Το γεγονός ότι οι χελώνες φωλιάζουν μόνο σε ένα μικρό τμήμα δεν μπορεί να δικαιολογήσει την καθολική απαγόρευση χρήσης ολόκληρης της παραλίας.
Βιώσιμη ανάπτυξη: Έχει επιτευχθεί μια ισορροπία ανάμεσα σε οικονομική δραστηριότητα, κοινωνική ζωή και περιβαλλοντική προστασία, την οποία η Πολιτεία θα έπρεπε να αναγνωρίσει και να ενισχύσει, όχι να ακυρώσει.
Χρηστή διοίκηση και κοινωνική συμμετοχή: Η τοπική κοινωνία έχει ήδη αποδείξει ότι λειτουργεί ως υπεύθυνος διαχειριστής του χώρου. Ο αποκλεισμός της από τη διαδικασία υπονομεύει τη διαφάνεια και την αποτελεσματικότητα της διοίκησης.
Επαγγελματική ελευθερία: Η παύση της μοναδικής επιχειρηματικής δραστηριότητας, η οποία λειτουργεί νόμιμα επί σχεδόν τέσσερις δεκαετίες, συνιστά μέτρο δυσανάλογο και αναιτιολόγητο, με αρνητικές κοινωνικοοικονομικές συνέπειες.4. Πιθανές συνέπειες από την αδιαφοροποίητη ένταξη
Η ένταξη της παραλίας Λεπέδων στο Ιόνιο Θαλάσσιο Πάρκο χωρίς διαφοροποιήσεις θα προκαλέσει αλυσιδωτές συνέπειες:
Οικονομικές: Θα χαθούν 14 θέσεις εργασίας και θα πληγεί άμεσα η τοπική οικονομία.
Κοινωνικές: Θα απαξιωθεί ένας χώρος κοινωνικής ζωής και συνάντησης, χώρος που ενώνει διαφορετικές ομάδες (παιδιά, οικογένειες, ΑμεΑ).
Περιβαλλοντικές: Θα διαρραγεί η σχέση εμπιστοσύνης και συμμετοχής που έχει διαμορφωθεί επί δεκαετίες, με κίνδυνο εγκατάλειψης και υποβάθμισης του χώρου.
Πολιτιστικές/εκπαιδευτικές: Θα χαθεί η μοναδική εμπειρία της «γιορτής των χελωνών», η οποία έχει καταστεί στοιχείο περιβαλλοντικής αγωγής, πολιτιστικής ταυτότητας και βιωματικής μάθησης.5. Πρόταση
Με βάση όλα τα παραπάνω, η καθολική ένταξη της παραλίας Λεπέδων στο υπό ίδρυση Θαλάσσιο Πάρκο δεν συνιστά ορθή και αναλογική επιλογή.
Η βέλτιστη λύση είναι η πλήρης εξαίρεση της παραλίας Λεπέδων, δεδομένου ότι ήδη λειτουργεί ως πρότυπο βιώσιμης διαχείρισης και περιβαλλοντικής προστασίας από την ίδια την κοινωνία.
Εναλλακτικά, μπορεί να εξεταστεί η στοχευμένη ένταξη μόνο της νότιας πλευράς, όπου παρατηρείται και είναι δυνατή η αναπαραγωγή των χελωνών, με διατήρηση της υφιστάμενης ήπιας και ελεγχόμενης χρήσης στο υπόλοιπο τμήμα.
Με τον τρόπο αυτό, το Θαλάσσιο Πάρκο θα μπορέσει να επιτύχει τον θεμελιώδη σκοπό του: την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, χωρίς να αποδυναμώσει έναν από τους σπανιότερους και πιο πολύτιμους συμμάχους του, δηλαδή την ίδια την τοπική κοινωνία που επί δεκαετίες καλλιεργεί με πράξεις και παραδείγματα τον σεβασμό προς τη φύση.
Χ.ΠΥΛΑΡΙΝΟΣ ΜΑΡΚΑΝΤΩΝΑΤΟΣΜε τη σειρά μας συγχαίρουμε την πρωτοβουλία για τη θεσμοθέτηση νέων θαλάσσιων πάρκων, καθώς και για την απομάκρυνση των συρόμενων εργαλείων εκτός των ορίων τους. Η κίνηση αυτή συνεπάγεται την ουσιαστική επέκταση των περιοχών προστασίας, γεγονός απολύτως αναγκαίο όχι μόνο για την επίτευξη του στόχου 30×30, αλλά κυρίως για τη διασφάλιση της πραγματικής προστασίας των οικοσυστημάτων σε στεριά και θάλασσα.
Ένα πρότυπο καλών πρακτικών αποτελεί το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Αλοννήσου – Βορείων Σποράδων, το οποίο θα έπρεπε να ληφθεί σοβαρά υπόψη και να εμπνεύσει τον σχεδιασμό και τη λειτουργία των νέων πάρκων. Το πάρκο ξεκίνησε με πρωτοβουλία των ντόπιων παράκτιων αλιέων πριν ακόμη από την έκδοση του σχετικού Προεδρικού Διατάγματος το 1992, και αποτελεί διεθνώς αναγνωρισμένο παράδειγμα επιτυχημένης συνύπαρξης προστασίας και τοπικής κοινωνίας.
Οι πρακτικές που εφαρμόζονται στην Αλόννησο συνοψίζονται ως εξής:
- Αλιεία με βιώσιμες πρακτικές: δίχτυα με άνοιγμα ματιού άνω των 44 χιλιοστών· αλιεία αστακού έως τις 15 Αυγούστου μόνο με δίχτυα ανοίγματος άνω των 220 χιλιοστών· χρήση στατικών εργαλείων αποκλειστικά κατά τη διάρκεια της νύχτας (καλάρισμα τρεις ώρες πριν τη δύση, ανάσυρση έως τρεις ώρες μετά την ανατολή).
- Απαγόρευση ιχθυοπαγίδων στη Ζώνη Α και περιορισμός τους στη Ζώνη Β (έως εκατό ανά επαγγελματικό σκάφος και μόνο σε συγκεκριμένη υποζώνη).
- Απαγόρευση ψαροντούφεκου στη Ζώνη Α και περιορισμένη άσκηση σε επιλεγμένα σημεία της Ζώνης Β.
- Άσκηση ερασιτεχνικής αλιείας υπό συγκεκριμένους περιορισμούς και επιτρεπόμενα εργαλεία.
- Απόλυτη απαγόρευση συρόμενων εργαλείων σε όλο το πάρκο.
- Στον πυρήνα του πάρκου, στο νησί Πιπέρι, ισχύει πλήρης απαγόρευση προσέγγισης σε απόσταση μικρότερη των 3 ν.μ. και κάθε δραστηριότητας όλο τον χρόνο.
- Θέσπιση εισιτηρίου για τη Ζώνη Α, με στόχο τη μείωση αλιευτικής πίεσης, την καλύτερη διαχείριση επισκεπτών και την ενίσχυση της τοπικής κοινωνίας με ανταποδοτικά οφέλη.
- Ουσιαστική φύλαξη της περιοχής μέσω συνεργασίας Λιμενικού, ΟΦΥΠΕΚΑ και οργανώσεων.
- Όριο ταχύτητας σκαφών στα 10 ν.μ./ώρα σε απόσταση μικρότερη του μισού ν.μ. από τις ακτές της Ζώνης Α, καθώς και σε τμήμα της Ζώνης Β.
Το παράδειγμα αυτό αποδεικνύει ότι, με τη σωστή οργάνωση, τη συνεργασία των αρμόδιων αρχών και την ενεργό συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών, είναι δυνατή η ουσιαστική προστασία πολύτιμων οικοσυστημάτων, η διατήρηση αλιευτικών αποθεμάτων και η βιώσιμη ανάπτυξη.
Σε ό,τι αφορά τις υπό διαβούλευση ΕΠΜ, θεωρούμε ότι είναι αναγκαία η ουσιαστική επέκταση των Ζωνών Απόλυτης Προστασίας της Φύσης και η αποσαφήνιση των επιτρεπόμενων δραστηριοτήτων εντός αυτών. Η απουσία σαφών No-Take Zones αποτελεί σοβαρή παράλειψη που υπονομεύει την αποτελεσματικότητα των μέτρων. Εξίσου προβληματικός είναι ο καθορισμός των ορίων των πάρκων με βάση υφιστάμενα οικόπεδα εξορύξεων, καθώς δεν είναι δυνατόν μια προστατευόμενη περιοχή να παραμένει εκτεθειμένη σε διαρκή κίνδυνο ατυχήματος και πίεσης καθ’ όλη τη διάρκεια του κύκλου εργασιών σε αυτά τα οικόπεδα.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η προστασία της μεσογειακής φώκιας. Τα σπήλαια αναπαραγωγής και ανάπαυσης που χρησιμοποιεί το είδος δεν πρέπει να στοχοποιούνται ως τουριστικοί προορισμοί· αντιθέτως, η πρόσβαση σε αυτά πρέπει να περιορίζεται ή να απαγορεύεται πλήρως, ώστε να διασφαλίζεται η απρόσκοπτη διαβίωση του είδους.
Παράλληλα, εύλογη είναι η ανησυχία που διατυπώνει ο Σύλλογος Αλιέων Αμοργού «Η Χοζοβιώτισσα» σχετικά με τη μετατόπιση της αλιευτικής πίεσης σε γειτονικά πεδία, κάτι που θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με κατάλληλα μέτρα ώστε να αποφευχθεί η υπεραλίευση.
Σε ό,τι αφορά την ερασιτεχνική αλιεία, θεωρούμε ότι απαιτείται ένα σαφές και αυστηρό πλαίσιο, ώστε να διασφαλιστεί η σωστή διεξαγωγή της και να αποφευχθούν καταστροφικές συνέπειες στα αποθέματα. Προτείνουμε:
- Όλοι οι ερασιτέχνες ψαράδες θα πρέπει να υποβάλλονται σε εκπαίδευση και εξετάσεις πριν αποκτήσουν άδεια, ώστε να γνωρίζουν τα είδη των ψαριών, τις περιόδους αναπαραγωγής, τα επιτρεπόμενα μεγέθη και ποσότητες, εξασφαλίζοντας υπεύθυνη αλιεία και προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.
- Υποχρεωτική άδεια κατοχής και σήμανση των εργαλείων.
- Περιορισμός της ερασιτεχνικής αλιείας σε συγκεκριμένες περιοχές, με σαφή όρια και αυστηρούς κανόνες.
- Αυστηρές κυρώσεις για παραβάσεις και πώληση, όπως αφαίρεση άδειας και εργαλείων και μακροχρόνια απαγόρευση έκδοσης νέας άδειας (πέραν των διοικητικών και ποινικών διαδικασιών).
- Υποχρεωτική συμμετοχή στο Εθνικό Μητρώο Αλιέων και παροχή δεδομένων για επιστημονικούς σκοπούς.
- Απαγόρευση χρήσης εξελιγμένων τεχνολογιών (όπως προηγμένα βυθόμετρα και εργαλεία) και περιορισμός συγκεκριμένων εργαλείων σε συγκεκριμένες ζώνες, βάσει σχετικών μελετών.
Για να επιτευχθεί ουσιαστική προστασία, το κυριότερο μέλημα είναι η επαρκής στελέχωση των Λιμενικών Σταθμών και του ΟΦΥΠΕΚΑ με προσωπικό και σκάφη, καθώς και η σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων.
Ζωτικής σημασίας είναι και η ενεργή συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών, ώστε να εξασφαλιστεί ουσιαστική αποδοχή και στήριξη των μέτρων, καθιστώντας τους ίδιους τους κατοίκους φύλακες των περιοχών τους – στοιχείο που αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την επιτυχία των νέων θαλάσσιων πάρκων.
Τα νέα πάρκα θα πρέπει να αξιοποιήσουν και να ενσωματώσουν όλες τις καλές πρακτικές που προτείνονται στις ΕΠΜ, ακόμη και όταν εντοπίζονται μόνο σε μία από αυτές (π.χ. η θέσπιση εισιτηρίου στο Αιγαίο και όχι στο Ιόνιο). Κάθε επιτυχημένο μέτρο που αναγνωρίζεται ως καλό παράδειγμα σε κάποια ΕΠΜ θα πρέπει να εφαρμόζεται και στις υπόλοιπες περιοχές, ώστε να εξασφαλιστεί ομοιομορφία και αποτελεσματικότητα στη διαχείριση των πάρκων.
Η εμπειρία της Αλοννήσου, της Ζακύνθου, της Γυάρου και του Αμοργοράματος, καθώς και η πολύτιμη γνώση που έχουν αποκτήσει οι οργανώσεις ανά την Ελλάδα μέσα από τη μακρόχρονη ενασχόλησή τους με την προστασία των οικοσυστημάτων, θα πρέπει να αποτελέσουν οδηγό και σημείο αναφοράς για τον σχεδιασμό, τη διαχείριση και την αποτελεσματική φύλαξη των νέων θαλάσσιων πάρκων, συμπληρωματικά προς τις κατευθύνσεις και τα πορίσματα της επιστημονικής κοινότητας.
ΑΕΝΑΟΣ ΘΑΛΑΣΣΑ
Παρατηρήσεις του ΑΡΧΕΛΩΝ επί της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης (ΕΠΜ) για το Θαλάσσιο Πάρκο του Ιονίου
Εισαγωγική σημείωση:
Όπως αναφέρει η ΕΠΜ (βλ. Κεφάλαιο 1, ενότητα 1.2.1, σελ. 26-28, εικόνα 1.2.1-2), η περιοχή μελέτης περιλαμβάνει όχι μόνο εκτεταμένα θαλάσσια τμήματα του Ιουνίου Πελάγους (από τη θαλάσσια περιοχή βόρεια της Λευκάδας έως και τη θαλάσσια περιοχή της νήσου Αντικύθηρα) αλλά και επιλεγμένα χερσαία τμήματα, τα οποία αποτελούν κρίσιμα ενδιαιτήματα φωλεοποίησης της θαλάσσιας χελώνας Caretta caretta (αμμώδεις παραλίες). Συγκεκριμένα, στα όρια του Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου περιλήφθηκαν 80 αμμώδεις παραλίες στις οποίες αναπαράγεται η θαλάσσια χελώνα Caretta caretta, οι οποίες εντοπίζονται στη Ζάκυνθο, την Κεφαλονιά, τη Λευκάδα, τα Κύθηρα και στα παράλια της Πελοποννήσου (βλ. Κεφάλαιο 1, ενότητα 1.2.1, σελ. 29, εικόνα 1.2.1-2). Επίσης η ΕΠΜ αναγνωρίζει ότι η προστασία αυτών των παραλιών είναι ζωτικής σημασίας για τη διαχείριση και τη διατήρηση των πληθυσμών του είδους (βλ. σελ. 29).
Στα θαλάσσια τμήματα της περιοχής μελέτης εντοπίζονται σημαντικά τροφικά πεδία και μεταναστευτικοί διάδρομοι των ειδών θαλασσίων χελωνών Caretta caretta και Chelonia mydas, όχι μόνο σε εθνικό, αλλά σε Μεσογειακό επίπεδο. Επίσης, οι παραλίες που έχουν ενταχθεί στην περιοχή μελέτης, φιλοξενούν περίπου το 86% των φωλιών της Caretta caretta που εντοπίζονται στην Ελλάδα. Αμφότερα τα είδη των θαλασσίων χελωνών αποτελούν είδη προτεραιότητας, σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Οδηγία 92/43/ΕΟΚ (παραρτήματα ΙΙ και IV), ενώ η κατάσταση διατήρησης τους σε εθνικό επίπεδο είναι κακή (U2 – Unfavourable-Bad) σύμφωνα με την 4η έκθεση αναφοράς της χώρας για είδη και τύπους οικοτόπων της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ (βλ. ενδεικτικά ενότητα 2.2.2.1.3 για τα θαλάσσια ερπετά, σελ. 207-209, Πίνακα 2.2.2.2-3, σελ. 250). Δεδομένης της υψηλής ευθύνης διατήρησης της Ελλάδας για αμφότερα τα είδη θαλασσίων χελωνών, ακολουθούν παρατηρήσεις και προτάσεις βελτιώσεων επί της ΕΠΜ, ώστε να επιτευχθεί αποτελεσματική προστασία του προστατευτέου αντικειμένου, σύμφωνα με τις διεθνείς και ευρωπαϊκές υποχρεώσεις της χώρας.
Κεφάλαιο 1:
Στο πίνακα 1.2.1-1 (βλ. σελ. 31-33) παρατίθενται οι παραλίες ωοτοκίας της Caretta caretta που συμπεριλαμβάνονται στην περιοχή μελέτης. Στον αύξοντα αριθμό (31) αναφέρεται ο Κυπαρισσιακός κόλπος, και ως όνομα της παραλίας αναφέρεται «Κυπαρισσία». Αυτή η ονομασία είναι πολύ γενική και αναμένεται να δημιουργήσει σύγχυση ως προς τα όρια της παραλίας ωοτοκίας, ειδικά αν ληφθεί υπόψη ότι πρόκειται για συνεχή αμμώδη παραλία, μήκους 41χλμ, που βρίσκεται εντός των Νομών Ηλείας και Μεσσηνίας και περιγράφεται με διαφορετικά τοπωνύμια στις διάφορες θέσεις. Στον πίνακα πρέπει να προστεθούν τα όρια του βιοτόπου που φιλοξενεί τον μεγαλύτερο αναπαραγωγικό πληθυσμό της Caretta caretta στη Μεσόγειο, δηλαδή: νομός Ηλείας (από εκβολή ποταμού Αλφειού έως εκβολή ποταμού Νέδα) και νομός Μεσσηνίας (από εκβολή ποταμού Νέδα έως πόλη της Κυπαρισσίας και παραλία Γιαννίτσαινα). Ειδικά η παραλία της Γιαννίτσαινας θα πρέπει να προστεθεί στον κατάλογο των 80 παραλιών, ως τμήμα του Κυπαρισσιακού κόλπου, διότι κάθε χρόνο φιλοξενεί >30-40 φωλιές τους είδους και θεωρείται το νοτιότερο τμήμα του βιοτόπου του Κυπαρισσιακού. Στον αύξοντα αριθμό (57) αναφέρεται η «Παραλία Ευρώτα». Πρόκειται για μια συνεχή παραλία, μήκους περίπου 15χλμ, που στη μέση εκβάλει ο ποταμός. Για να μην υπάρχει σύγχυση για τα όρια της παραλίας, θα πρέπει να προστεθούν τα όρια, δηλ. από Τρίνησα (δυτικά) έως και Κοκκινιά (ανατολικά). Οι αύξοντες αριθμοί (8) Αλμυρόλακκα, (12) Βοϊδοκοιλιά, (17) Γλυφαδάκι, (32) Λαγκούβαρδος, (60) Παραλία Πετροχωρίου και (61) Παραλία Ρωμανού θα πρέπει να διορθωθούν ότι βρίσκονται στην περιοχή «Δυτική Μεσσηνία», και όχι στην «Ανατολική Μεσσηνία» όπως αναγράφεται εσφαλμένα στον πίνακα. Οι αύξοντες αριθμοί (14) Βρωμονέρι και (52) Μύτικας θα πρέπει να διορθωθούν ότι βρίσκονται στην περιοχή «Δυτική Μεσσηνία», και όχι στη «Νότιο-δυτική Μεσσηνία» όπως αναγράφεται εσφαλμένα στον πίνακα. Ως «Νότια Μεσσηνία» να παραμείνουν μόνο οι αύξοντες αριθμοί: (21) Ζάγκα-Μεμί, (23) Καλαμάκι Μεσσηνίας (ειδικά για το 23 θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι αναφέρεται στην παραλία Natura GR2550003 κοντά στη Φανερωμένη, νοτίως της Ζάγκα-Μεμί, και όχι στην Παραλία Καλαμάκι μεταξύ Χράνων-Πεταλιδίου, εκτός Natura), (33) Λάμπες Μεθώνης, (38) Λούτσα Φοινικούντας, (39) Μαράθι, (54) Αμμούδι, (58) Παραλία Καμαρίων (Μαυροβούνι, Ανεμόμυλος) και (78) Τσαπί. Τέλος, για τον αύξοντα αριθμό (63) Πευκούλια θα πρέπει να ελεγχθεί μήπως εννοείται η παραλία Περούλια (δεν υπάρχει τοπωνύμιο Πευκούλια στη Νότια Μεσσηνία).
Στην εικόνα 1.2.1-4 (βλ. σελ. 39) παρουσιάζονται τα όρια της περιοχής μελέτης. Είναι αξιοσημείωτο ότι για την οριοθέτηση της περιοχής έχουν ληφθεί υπόψη τα οικόπεδα εξόρυξης υδρογονανθράκων, τα οποία δεν έχουν ενταχθεί στην περιοχή μελέτης (αφού οι εξορυκτικές δραστηριότητες αποτελούν την ειδική χρήση γης [25] που σύμφωνα με το ΠΔ 59/2018, άρθρα 14γ και 14δ, είναι επιτρεπόμενη μόνο σε στις ζώνες ΖΔΟΕ και ΖΒΔΦΠ, εφόσον δεν θέτει σε κίνδυνο το προστατευτέο αντικείμενο, δηλ. εφόσον κριθεί συμβατή με τους στόχους διατήρησης), αλλά είτε εφάπτονται με αυτή (στο νότιο τμήμα), είτε ακόμα παρεμβάλλονται σε αυτή (ανοιχτά του Κυπαρισσιακού Κόλπου). Για να επιτευχθεί η οικολογική συνοχή της περιοχής, για να ληφθούν υπόψη οι ανάγκες των ειδών που χρήζουν προστασίας (κητώδη, φώκιες, θαλάσσιες χελώνες, χονδριχθύες) και είναι άκρως μεταναστευτικά και για να εξυπηρετηθεί ο στόχος περί διατήρησης και αποκατάστασης των θαλάσσιων ειδών και τύπων οικοτόπων, θεωρούμε ιδιαίτερα επιτακτική την ανάγκη συμμόρφωσης με την επισήμανση της ΕΠΜ (βλ. ενότητα 1.3, σελ. 48), στην οποία αναφέρεται ότι: «Η απομόνωση των μέτρων διατήρησης από το ευρύτερο δίκτυο ενδιαιτημάτων μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της γενετικής ποικιλότητας και στην αποτυχία διατήρησης των πληθυσμών μακροπρόθεσμα. Οι μεταναστευτικοί διάδρομοι εξασφαλίζουν την πρόσβαση σε ζωτικούς πόρους και ενδιαιτήματα που είναι απαραίτητα για την επιβίωση και την αναπαραγωγή της χελώνας. Εντούτοις, αυτοί οι διάδρομοι απειλούνται από ανθρωπογενείς δραστηριότητες, όπως η αλιεία, η ναυτιλιακή κυκλοφορία και η ρύπανση, καθιστώντας αναγκαία την ύπαρξη επαρκών διαχειριστικών μέτρων και εκτός των αυστηρών ορίων του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου. Επομένως, απαιτείται μια ολοκληρωμένη προσέγγιση στην ευρύτερη περιοχή που να ενσωματώνει τη διατήρηση τόσο των τοπικών ενδιαιτημάτων όσο και των μεταναστευτικών διαδρόμων». Ομοίως, θεωρούμε επιτακτική την ανάγκη συμμόρφωσης με την πρόταση της ΕΠΜ, σύμφωνα με την οποία σημαντικό τμήμα του οικοπέδου εξόρυξης «μπλοκ 10» προτείνεται ως Περιφερειακή ζώνη Α (βλ. Κεφάλαιο 4, ενότητα 4.3.3.3.5, σελ. 898-899) αναγνωρίζοντας πως «Παρά το γεγονός ότι η συγκεκριμένη περιοχή δεν συμπεριλαμβάνεται ως τμήμα του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου, φιλοξενεί, όπως και οι γειτονικές της περιοχές, σημαντικά ενδιαιτήματα για πλήθος θαλάσσιων ειδών θαλάσσιας μεγαπανίδας. Η περιοχή, συνολικής επιφάνειας 1528 τ.χλμ. δημιουργεί χωρικά ένα κενό στη φυσική συνέχεια του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου.»
Ως προς την οριοθέτηση της περιοχής, θεωρούμε πως πρέπει να προστεθεί ο «Χελωνίτης Κόλπος» που εκτείνεται από το Ακρωτήριο Κατάκολο έως το Ακρωτήριο Αρκούδι, διότι αποτελεί σημαντικό ενδιαίτημα των 2 ειδών θαλασσίων χελωνών (τροφικό πεδίο ενήλικων ατόμων, πεδίο ανάπτυξης νεαρών ατόμων, ενώ λειτουργεί και ως μεταναστευτικός διάδρομος των πληθυσμών που αναπαράγονται στη Ζάκυνθο και τον Κυπαρισσιακό Κόλπο). Εναλλακτικά η εν λόγω θαλάσσια περιοχή μπορεί να χαρακτηριστεί ως Περιφερειακή Ζώνη του Εθνικού Πάρκου .
Στη ενότητα 1.2.2 (βλ. σελ. 40) η ΕΠΜ αναφέρει ότι το τελικό όριο του «Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου» θα οριστεί αφού προστεθούν και τα χερσαία τμήματα των περιοχών Natura 2000 που εφάπτονται στην περιοχή μελέτης. Για αυτές τις περιοχές (δηλ. τις περιοχές GR2210001, GR2210002, GR2330005, GR2550005, GR3000008, GR3000012, GR3000013, GR2540002) έχουν εκπονηθεί οι ΕΠΜ 5α, 5β, 7α; 10β, και για τα χερσαία τμήματα που θα προστεθούν, θα ισχύσουν αυτά που προβλέπουν οι προαναφερόμενες ΕΠΜ. Όμως οι ΕΠΜ αυτές προβλέπουν αξιολόγηση, ζώνωση και επιτρεπόμενες χρήσεις γης και για τις παραλίες ωοτοκίας της Caretta caretta. Το ίδιο συμβαίνει και με άλλες παραλίες από τις 80 του πίνακα 1.2.1-1 (βλ. σελ. 31-33) που είναι ενταγμένες στο δίκτυο Natura 2000, (των οποίων οι χερσαίες περιοχές δεν θα προστεθούν στο «Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου») και για τις οποίες έχουν ήδη εκπονηθεί άλλες ΕΠΜ (π.χ. παραλίες Κεφαλονιάς με ΕΠΜ 5α, παραλίες Δυτικής και Νότιας Μεσσηνίας με ΕΠΜ 10α, παραλίες Λακωνικού Κόλπου και παραλίες Νότιας Λακωνίας με ΕΠΜ 10β). Δηλαδή φτάνουμε στα εξής παράδοξο: όσες από τις 80 παραλίες ωοτοκίας της Caretta caretta, που αναφέρονται στον πίνακα 1.2.1-1 είναι ενταγμένες στο δίκτυο Natura 2000, έχουν ήδη ενταχθεί σε κάποια άλλη ΕΠΜ και έχει ήδη προβλεφθεί προτεινόμενη ζώνωση και επιτρεπόμενες ειδικές χρήσεις γης. Όμως εντάσσονται και στην παρούσα ΕΠΜ, με τον σοβαρό κίνδυνο να υπάρχουν αντιφατικές προβλέψεις.
Στην ενότητα 1.4.2 και συγκεκριμένα στους πίνακες 1.4.2-1 και 1.4.2-3 (σελ. 60-65) αναφέρονται τα κύρια σχέδια διαχείρισης και δράσεις προστασίας που έχουν υλοποιηθεί (συμ/μενων προγραμμάτων LIFE) και τα σημαντικά ερευνητικά προγράμματα αντίστοιχα. Στους πίνακες αυτούς θα πρέπει να προστεθούν:
• Το ερευνητικό πρόγραμμα πεδίου για καταγραφή και προστασία φωλιών και νεοσσών του είδους Caretta caretta που διεξάγει ο ΑΡΧΕΛΩΝ στις παραλίες ωοτοκίας του Κόλπου Λαγανά Ζακύνθου ανελλιπώς από το 1984 (διάρκεια 1984-2025).
• Το ερευνητικό πρόγραμμα πεδίου για καταγραφή και προστασία φωλιών και νεοσσών του είδους Caretta caretta που διεξάγει ο ΑΡΧΕΛΩΝ στον Κυπαρισσιακό Κόλπο ανελλιπώς από το 1984 (διάρκεια 1984-2025).
• Το ερευνητικό πρόγραμμα πεδίου για καταγραφή και προστασία φωλιών και νεοσσών του είδους Caretta caretta που διεξάγει ο ΑΡΧΕΛΩΝ στον Λακωνικό Κόλπο (παραλίες Λακωνικού κόλπου και παραλία Ευρώτα) ανελλιπώς από το 1985 (διάρκεια 1985-2025).
• Το ερευνητικό πρόγραμμα πεδίου για καταγραφή και προστασία φωλιών και νεοσσών του είδους Caretta caretta που διεξάγει ο ΑΡΧΕΛΩΝ στην Κορώνη (παραλία Ζάγκα-Μεμί) ανελλιπώς από το 1995 (διάρκεια 1995-2025).
• Το ερευνητικό πρόγραμμα πεδίου για καταγραφή και προστασία φωλιών και νεοσσών του είδους Caretta caretta που διεξάγει ο τοπικός Σύλλογος Κατελειού για τη Μελέτη και την Προστασία της Θαλάσσιας και Χερσαίας Ζωής, σε συνεργασία με τον ΑΡΧΕΛΩΝ στην Κεφαλονιά (παραλία Μούντα και γειτονικές παραλίες) ανελλιπώς από το 2000 (διάρκεια 2000-2025).
• Το ερευνητικό πρόγραμμα πεδίου για καταγραφή και προστασία φωλιών και νεοσσών του είδους Caretta caretta που διεξάγει ο τοπικός Σύλλογος «Τουλίπα Γουλιμή», σε συνεργασία με τον ΑΡΧΕΛΩΝ στις παραλίες της Ανατολικής Λακωνίας (παραλίες Νεάπολης και Ελαφονήσου) ανελλιπώς από το 2018 (διάρκεια 2018-2025).
• Το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα LIFE EUROTURTLES με τίτλο «COLLECTIVE ACTIONS FOR IMPROVING THE CONSERVATION STATUS OF THE EU SEA TURTLE POPULATIONS» LIFE15 NAT/HR/000997, διάρκειας 2016-2021, με τη συμμετοχή 6 ευρωπαϊκών χωρών (Κροατία, Σλοβενία, Ιταλία, Κύπρος, Μάλτα, Ελλάδα), συντονιστή το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κροατίας και εταίρο στην Ελλάδα τον ΑΡΧΕΛΩΝ (περιοχές Natura 2000 που υλοποιήθηκαν δράσεις: GR2330005, GR2330008, GR2550005, GR2540003).
• Το Ευρωπαϊκό Πρόγραμμα LIFE «Implementation of Management Plans for Pylos Lagoon and Evrotas Delta, Natura 2000 sites, Greece» Code: LIFE97NAT/GR/4247 (περιοχή Natura 2000 που υλοποιήθηκαν δράσεις: GR2540003).
• Τα Μεσογειακά προγράμματα με τίτλο «Conservation of Marine Turtles in the Mediterranean Region» φάση Ι (2017-2020) και φάση ΙΙ (2020-2022) με συντονιστή το Regional Activity Centre for Specially Protected Areas (RAC/SPA), και χρηματοδότηση MAVA, όπου τοποθετήθηκαν 29 δορυφορικοί πομποί σε ενήλικες θηλυκές χελώνες Caretta caretta στον Κυπαρισσιακό Κόλπο, για εντοπισμό κρίσιμων ενδιαιτημάτων στον θαλάσσιο χώρο (περιοχές Natura 2000 που υλοποιήθηκαν δράσεις: GR2330005, GR2330008, GR2550005).
Κεφάλαιο 2:
Στην ενότητα 2.2.2.1.3 (βλ. σελ. 207-209) παρουσιάζονται τα θαλάσσια ερπετά και συγκεκριμένα τα 2 είδη θαλασσίων χελωνών (Caretta Caretta και Chelonia mydas) που απαντώνται στο σύνολο της περιοχής μελέτης. Εντύπωση προκαλεί ότι για τη Chelonia mydas δεν σημειώνεται στο χάρτη η τεκμηριωμένη περιοχή τροφοληψίας και ανάπτυξης νεαρών ατόμων του είδους στο Λακωνικό Κόλπο (βλ. Margaritoulis and Teneketzis, 2003; Teneketzis et al., 2006; Casale et al., 2018), ενώ για όλα τα υπόλοιπα είδη και τύπους οικοτόπων υπάρχουν αντίστοιχες εικόνες (αποτύπωση θέσεων σε χάρτη). Επομένως θα πρέπει να προστεθεί. Επίσης για το είδος Caretta Caretta υπάρχει η εικόνα 2.2.2.1.3-1 (βλ. σελ. 208) που δείχνει τις περιοχές τροφοληψίας (νεαρών και ενήλικων ατόμων) και τις θέσεις φωλεοποίησης. Ειδικά για τον Κυπαρισσιακό κόλπο, όπου η συνεχής παραλία, μήκους 41χλμ, φιλοξενεί τον μεγαλύτερο αναπαραγωγικό πληθυσμό του είδους στη Μεσόγειο, προκαλεί εντύπωση ότι η φωλεοποίηση αποτυπώνεται με 1 μόνο «κόκκινη πυραμίδα» σε όλο τον Κόλπο, δίνοντας την εσφαλμένη εντύπωση ότι η φωλεοποίηση έχει μικρότερη ένταση σε σχέση με τη Κεφαλονιά ή τις ακτές της δυτικής Μεσσηνίας. Για να μην υπάρχουν παρερμηνείες θα πρέπει να προστεθούν «κόκκινες πυραμίδες» καθ’ όλο το μήκος του Κόλπου [δηλ. στον νομό Ηλείας (από εκβολή ποταμού Αλφειού έως εκβολή ποταμού Νέδα) και στο νομό Μεσσηνίας (από εκβολή ποταμού Νέδα έως την πόλη της Κυπαρισσίας και νοτίως μέχρι και την παραλία Γιαννίτσαινα)].
Στην ενότητα 2.2.2.3 (βλ. σελ. 256επ.) παρουσιάζονται τα είδη πανίδας που απαντώνται στις περιοχές του Δικτύου Natura 2000, οι οποίες αποτελούν μέρος της περιοχής μελέτης. Τα 2 είδη των θαλασσίων χελωνών (Caretta Caretta και Chelonia mydas) αναφέρονται στις περιοχές: GR2210001 – «Δυτικές και βορειοδυτικές ακτές Ζακύνθου», GR2210002 – «Κόλπος Λαγανά Ζακύνθου (Ακρ. Γεράκι – Κερί) και νησίδες Μαραθονήσι και Πελούζο», GR2220003 – «Εσωτερικό αρχιπέλαγος Ιονίου (Μεγανήσι, Αρκούδι, Άτοκος, Βρόμωνας)», GR2220004 – «Παράκτια θαλάσσια ζώνη από Αργοστόλι έως Βλαχάτα (Κεφαλονιά) και όρμος Μούντα», GR2220005 – «Δυτικές ακτές Κεφαλονιάς – Στενό Κεφαλονιάς Ιθάκης – Βόρεια Ιθάκη (Ακρωτήρια Γέρο Γκόμπος – Δράκου Πήδημα – Κεντρί – Αγ. Ιωάννης)», GR2220007 – «Θαλάσσια ζώνη από Αργοστόλι έως όρμο Μούντα», GR2330008 – «Θαλάσσια περιοχή κόλπου Κυπαρισσίας: Ακρ. Κατάκολο – Κυπαρισσία», GR2540003 – «Εκβολές Ευρώτα, περιοχή Βρονταμά και θαλάσσια περιοχή Λακωνικού κόλπου», GR2540009 – «Θαλάσσια ζώνη νότιας Μάνης», GR2550004 – «Λιμνοθάλασσα Πύλου (Διβάρι) και Νήσος Σφακτηρία, Άγιος Δημήτριος», GR2550007 – «Θαλάσσια περιοχή Στενού Μεθώνης», GR2550010 – «Θαλάσσια περιοχή Νότιας Μεσσηνίας», GR3000008 – «Αντικύθηρα – Πρασσονήσι και Λαγουβάρδος» και GR3000010 – «Νησίδες Κυθήρων: Πρασσονήσι, Δραγονέρα, Αντιδραγονέρα». Θα πρέπει να προστεθούν οι εξής περιοχές NATURA που έχουν παραληφθεί και στις οποίες καταγράφεται σταθερή ωοτοκία της Caretta caretta:
• GR2330005 – Θίνες και παράκτιο δάσος Ζαχάρως, Λίμνη Καϊάφα, Στροφυλιά, Κακόβατος, όπου υπάρχει ωοτοκία του είδους Caretta caretta.
• GR2540002 – Περιοχή Νεάπολης και νήσος Ελαφόνησος, όπου υπάρχει ωοτοκία του είδους Caretta caretta.
• GR2550003 – Νήσοι Σαπιέντζα και Σχίζα, Ακρωτήριο Ακρίτας, όπου υπάρχει ωοτοκία του είδους Caretta caretta.
• GR2550005 – Θίνες Κυπαρισσίας (Νεοχώρι – Κυπαρισσία), όπου υπάρχει ωοτοκία του είδους Caretta caretta.
• GR2540008 – Νότια Μάνη, όπου υπάρχει ωοτοκία του είδους Caretta caretta.
Στην ενότητα 2.2.3 (βλ. σελ. 331επ.) παρουσιάζονται οι 8 Οικοσυστημικές Χωρικές Ενότητες (ΟΧΕ) που είναι σημαντικοί βιότοποι για τα είδη πανίδας και περιοχές εμφάνισης για τους τύπους οικοτόπων. Επίσης στον πίνακα 2.2.3-1 (βλ. σελ. 337-339) γίνεται κατάταξη των ειδών και τύπων οικοτόπων στις 8 ΟΧΕ της περιοχής μελέτης και ιεράρχηση της σημαντικότητας της κάθε ΟΧΕ για τα είδη και τους οικοτόπους. Ως προς την κατάταξη των 2 ειδών θαλασσίων χελωνών (Caretta Caretta και Chelonia mydas) συμφωνούμε, όμως από τον πίνακα δεν προκύπτει η ιεράρχηση της σημαντικότητας των ΟΧΕ (δηλ. αν είναι χαμηλής, μέσης ή υψηλής σημασίας).
Στην ενότητα 2.3.4 (βλ. σελ. 435επ.) παρουσιάζονται οι πιέσεις που ασκούνται στα είδη και τύπους οικοτόπων από τις ανθρωπογενείς δραστηριότητες. Όπως αναγνωρίζει και η ίδια η ΕΠΜ (βλ. σελ. 435), η καταγραφή των πιέσεων παίζει καθοριστικό ρόλο στη ζώνωση, στις επιτρεπόμενες ειδικές χρήσεις γης και στα διαχειριστικά μέτρα που θα προταθούν. Για τα θαλάσσια ερπετά (Caretta Caretta και Chelonia mydas) η ΕΠΜ αναγνωρίζει τις εξής πιέσεις, στην ενότητα 2.3.4.3 (βλ. σελ. 449επ.):
Α. για το είδος Caretta caretta:
– PE01 Δρόμοι, μονοπάτια, σιδηροδρομικές γραμμές και συναφείς υποδομές ως μέτριας (Μ) έντασης σε συγκεκριμένες περιοχές της περιοχής μελέτης (παραλίες ωοτοκίας και περιμετρικά αυτών).
– PF01 Μετατροπή από άλλες χρήσεις γης σε δομημένες περιοχές ως μέτριας (Μ) έντασης σε συγκεκριμένες περιοχές της περιοχής μελέτης (παραλίες ωοτοκίας και περιμετρικά αυτών).
– PF03 Δημιουργία ή ανάπτυξη υποδομών για δραστηριότητες αθλητισμού, τουρισμού και δραστηριότητες αναψυχής ως μέτριας (Μ) έντασης σε συγκεκριμένες περιοχές της περιοχής μελέτης με έντονη τουριστική δραστηριότητα (π.χ. παραλίες ωοτοκίας και θαλάσσιο μέτωπο αυτών, περιοχές τροφοληψίας).
– PF05 Αθλητισμός, τουρισμός και δραστηριότητες αναψυχής ως μέτριας (Μ) έντασης σε συγκεκριμένες περιοχές της περιοχής μελέτης με έντονη τουριστική δραστηριότητα και χρήση του χώρου από τα ζώα (π.χ. παραλίες ωοτοκίας και θαλάσσιο μέτωπο αυτών, περιοχές τροφοληψίας).
– PF06 Απόθεση και διαχείριση αποβλήτων/σκουπιδιών από δομημένες περιοχές ως μέτριας (Μ) έντασης σε συγκεκριμένες περιοχές της περιοχής μελέτης με έντονη αστική και τουριστική δραστηριότητα (π.χ. παραλίες ωοτοκίας και θαλάσσιο μέτωπο αυτών, περιοχές τροφοληψίας).
– PF10 Οικιακές, εμπορικές και βιομηχανικές δραστηριότητες και κατασκευές που προκαλούν ρύπανση στα θαλάσσια ύδατα ως μέτριας (Μ) έντασης σε συγκεκριμένες ζώνες της περιοχής μελέτης και κυρίως σε ρηχές παράκτιες περιοχές με έντονη τουριστική και οικιστική δραστηριότητα.
– PF12 Οικιστικές, βιομηχανικές ή εμπορικές δραστηριότητες και δομές που παράγουν θόρυβο, φως, θερμότητα ή άλλες μορφές ρύπανσης ως υψηλής (Η) έντασης σε συγκεκριμένες ζώνες της περιοχής μελέτης και κυρίως σε ρηχές παράκτιες περιοχές με έντονη τουριστική και οικιστική δραστηριότητα.
– PG13 Τυχαία θανάτωση (λόγω δραστηριοτήτων αλιείας και κυνηγιού) ως υψηλής (Η) έντασης σε ολόκληρη την περιοχή μελέτης.
– PJ01 Αλλαγές και ακραία φαινόμενα θερμοκρασίας λόγω της κλιματικής αλλαγής, ως μέτριας (Μ) έντασης σε όλες τις περιοχές που εξαπλώνεται το είδος.
– PJ04 Άνοδος της στάθμης της θάλασσας λόγω της κλιματικής αλλαγής, ως μέτριας (Μ) έντασης σε όλες τις περιοχές ωοτοκίας της Caretta caretta.
– PM02 Πλημμύρες, ως υψηλής (Η) έντασης στις περιοχές ωοτοκίας της θαλάσσιας χελώνας.
– PM07 Φυσικές διεργασίες χωρίς άμεση ή έμμεση επίδραση από ανθρώπινες δραστηριότητες ή την κλιματική αλλαγή, ως μέτριας (Μ) έντασης στις περιοχές ωοτοκίας της θαλάσσιας χελώνας.
Κατ’ αρχάς οι πιέσεις PE01, PF01, PF03 και PF05 θα πρέπει να χαρακτηριστούν ως υψηλής (Η) έντασης, διότι η συντριπτική πλειοψηφία των παραλιών ωοτοκίας που απαντώνται στην περιοχή μελέτης βρίσκονται σε περιοχές που δέχονται τεράστιες πιέσεις από την τουριστική ανάπτυξη, με αποτέλεσμα τη συνεχή υποβάθμιση των βιοτόπων αναπαραγωγής και την πρόκληση οχλήσεων στο είδος κατά τον ευαίσθητο κύκλο αναπαραγωγής του.
Κατά δεύτερον θα πρέπει να προστεθούν οι πιέσεις:
– PC03 Εξόρυξη πετρελαίου και φυσικού αερίου (συμπεριλαμβανομένων των υποδομών εξόρυξης, ως μέτριας (Μ) έντασης μελλοντικά σε μεγάλα τμήματα της περιοχής μελέτης με έμφαση στις περιοχές των «οικοπέδων» του Ιονίου, διότι συμπίπτουν με τροπικά πεδία και μεταναστευτικούς διαδρόμους.
– PC09 Δραστηριότητες εξόρυξης που προκαλούν θαλάσσια ρύπανση, ως υψηλής (Η) έντασης σε ολόκληρη την περιοχή μελέτης που απαντάται το είδος.
– PD07 Αγωγοί μεταφοράς πετρελαίου ή φυσικού αερίου, ως μέτριας (Μ) έντασης μελλοντικά σε μεγάλα τμήματα της περιοχής μελέτης με έμφαση στις περιοχές των «οικοπέδων» του Ιονίου, διότι συμπίπτουν με τροφικά πεδία και μεταναστευτικούς διαδρόμους.
– PE07 Μεταφορικές δραστηριότητες σε έδαφος, νερό και αέρα που προκαλούν θαλάσσια ρύπανση, ως μέτριας (Μ) έντασης στα τροφικά πεδία και στους μεταναστευτικούς διαδρόμους.
– PE08 Δραστηριότητες χερσαίων, υδάτινων και αεροπορικών μεταφορών που παράγουν θόρυβο, φως και άλλες μορφές ρύπανσης, ως μέτριας (Μ) έντασης σε ολόκληρη την περιοχή μελέτης.
– PF04 Ανάπτυξη και συντήρηση παραλιών για τουρισμό και αναψυχή, ως υψηλής (Η) έντασης στις παραλίες ωοτοκίας.
– PF07 Οικιακές και εμπορικές δραστηριότητες και κατασκευές που προκαλούν ρύπανση στα επιφανειακά ή υπόγεια ύδατα, ως μέτριας (Μ) έντασης στα τροφικά πεδία και στους μεταναστευτικούς διαδρόμους.
– PF15 Τροποποίηση των συνθηκών της ακτογραμμής, των εκβολών ποταμών και των παράκτιων περιοχών στις δομημένες περιοχές, ως υψηλής (Η) έντασης στις παραλίες ωοτοκίας.
– PK02 Μικτής προέλευσης ρύπανση θαλάσσιων υδάτων (θαλάσσια και παράκτια), ως μέτριας (Μ) έντασης στα τροφικά πεδία και στους μεταναστευτικούς διαδρόμους.
– PA17 Γεωργικές δραστηριότητες που προκαλούν ρύπανση στα επιφανειακά ή υπόγεια ύδατα (συμπεριλαμβανομένων των θαλάσσιων), ως υψηλής (Η) έντασης στα τροφικά πεδία και στους μεταναστευτικούς διαδρόμους, ειδικά στις θαλάσσιες περιοχές που εφάπτονται της Πελοποννήσου.
– PG11 Παράνομο κυνήγι/θανάτωση, ως υψηλής (Η) έντασης στα τροφικά πεδία και στους μεταναστευτικούς διαδρόμους, διότι έως και σήμερα καταγράφεται μεγάλος αριθμός εκβρασμών του είδους, λόγω εσκεμμένου τραυματισμού/θανάτωσης από ανθρώπινη ενέργεια.
– PH02 Στρατιωτικές, παραστρατιωτικές ή αστυνομικές ασκήσεις και επιχειρήσεις στο θαλάσσιο περιβάλλον, ως μέτριας (Μ) έντασης σε ολόκληρη την περιοχή μελέτης.
– PJ01 Αλλαγές και ακραία φαινόμενα θερμοκρασίας λόγω της κλιματικής αλλαγής, ως μέτριας (Μ) έντασης σε ολόκληρη την περιοχή μελέτης.
– PJ10 Αλλαγή της θέσης, του μεγέθους και / ή της ποιότητας των ενδιαιτημάτων λόγω κλιματικής αλλαγής, ως μέτριας (Μ) έντασης σε ολόκληρη την περιοχή μελέτης.
– PJ11 Αποσυγχρονισμός βιολογικών/οικολογικών διεργασιών λόγω της κλιματικής αλλαγής, ως μέτριας (Μ) έντασης σε ολόκληρη την περιοχή μελέτης.
– PJ12 Μείωση ή εξαφάνιση των σχετιζόμενων ειδών (π.χ. πηγή τροφής / θήραμα, αρπακτικό / παράσιτο, συμβιωτικό κλπ.) λόγω κλιματικής αλλαγής, ως μέτριας (Μ) έντασης στα τροφικά πεδία και στους μεταναστευτικούς διαδρόμους.
Β. για το είδος Chelonia mydas (η ΕΠΜ αναγνωρίζει τις εξής πιέσεις):
– PF10 Οικιακές, εμπορικές και βιομηχανικές δραστηριότητες και κατασκευές που προκαλούν ρύπανση στα θαλάσσια ύδατα ως μέτριας (Μ) έντασης σε συγκεκριμένες ζώνες της περιοχής μελέτης και κυρίως σε ρηχές παράκτιες περιοχές με έντονη τουριστική και οικιστική δραστηριότητα.
– PG13 Τυχαία θανάτωση (λόγω δραστηριοτήτων αλιείας και κυνηγιού) ως υψηλής (Η) έντασης σε ολόκληρη την περιοχή μελέτης.
Θα πρέπει να προστεθούν οι πιέσεις:
– PA17 Γεωργικές δραστηριότητες που προκαλούν ρύπανση στα επιφανειακά ή υπόγεια ύδατα (συμπεριλαμβανομένων των θαλάσσιων), ως υψηλής (Η) έντασης στα τροφικά πεδία και στους μεταναστευτικούς διαδρόμους, ειδικά στις θαλάσσιες περιοχές που εφάπτονται της Πελοποννήσου.
– PC03 Εξόρυξη πετρελαίου και φυσικού αερίου (συμπεριλαμβανομένων των υποδομών εξόρυξης, ως μέτριας (Μ) έντασης μελλοντικά σε μεγάλα τμήματα της περιοχής μελέτης με έμφαση στις περιοχές των «οικοπέδων» του Ιονίου, διότι συμπίπτουν με τροπικά πεδία και μεταναστευτικούς διαδρόμους.
– PC09 Δραστηριότητες εξόρυξης που προκαλούν θαλάσσια ρύπανση, ως υψηλής (Η) έντασης σε ολόκληρη την περιοχή μελέτης που απαντάται το είδος.
– PD07 Αγωγοί μεταφοράς πετρελαίου ή φυσικού αερίου, ως μέτριας (Μ) έντασης μελλοντικά σε μεγάλα τμήματα της περιοχής μελέτης με έμφαση στις περιοχές των «οικοπέδων» του Ιονίου, διότι συμπίπτουν με τροφικά πεδία και μεταναστευτικούς διαδρόμους.
– PE07 Μεταφορικές δραστηριότητες σε έδαφος, νερό και αέρα που προκαλούν θαλάσσια ρύπανση, ως μέτριας (Μ) έντασης στα τροφικά πεδία και στους μεταναστευτικούς διαδρόμους.
– PE08 Δραστηριότητες χερσαίων, υδάτινων και αεροπορικών μεταφορών που παράγουν θόρυβο, φως και άλλες μορφές ρύπανσης, ως μέτριας (Μ) έντασης σε ολόκληρη την περιοχή μελέτης.
– PF03 Δημιουργία ή ανάπτυξη υποδομών για δραστηριότητες αθλητισμού, τουρισμού και δραστηριότητες αναψυχής ως μέτριας (Μ) έντασης σε συγκεκριμένες περιοχές της περιοχής μελέτης με έντονη τουριστική δραστηριότητα (για τις περιοχές τροφοληψίας).
– PF05 Αθλητισμός, τουρισμός και δραστηριότητες αναψυχής ως μέτριας (Μ) έντασης σε συγκεκριμένες περιοχές της περιοχής μελέτης με έντονη τουριστική δραστηριότητα και χρήση του χώρου από τα ζώα (για τις περιοχές τροφοληψίας).
– PF06 Απόθεση και διαχείριση αποβλήτων/σκουπιδιών από δομημένες περιοχές ως μέτριας (Μ) έντασης σε συγκεκριμένες περιοχές της περιοχής μελέτης με έντονη αστική και τουριστική δραστηριότητα (για τις περιοχές τροφοληψίας).
– PF07 Οικιακές και εμπορικές δραστηριότητες και κατασκευές που προκαλούν ρύπανση στα επιφανειακά ή υπόγεια ύδατα, ως μέτριας (Μ) έντασης στα τροφικά πεδία και στους μεταναστευτικούς διαδρόμους.
– PF12 Οικιστικές, βιομηχανικές ή εμπορικές δραστηριότητες και δομές που παράγουν θόρυβο, φως, θερμότητα ή άλλες μορφές ρύπανσης ως υψηλής (Η) έντασης σε συγκεκριμένες ζώνες της περιοχής μελέτης και κυρίως σε ρηχές παράκτιες περιοχές με έντονη τουριστική και οικιστική δραστηριότητα.
– PG11 Παράνομο κυνήγι/θανάτωση, ως υψηλής (Η) έντασης στα τροφικά πεδία και στους μεταναστευτικούς διαδρόμους, διότι έως και σήμερα καταγράφεται μεγάλος αριθμός εκβρασμών του είδους, λόγω εσκεμμένου τραυματισμού/θανάτωσης από ανθρώπινη ενέργεια.
– PH02 Στρατιωτικές, παραστρατιωτικές ή αστυνομικές ασκήσεις και επιχειρήσεις στο θαλάσσιο περιβάλλον, ως μέτριας (Μ) έντασης σε ολόκληρη την περιοχή μελέτης.
– PJ01 Αλλαγές και ακραία φαινόμενα θερμοκρασίας λόγω της κλιματικής αλλαγής, ως μέτριας (Μ) έντασης σε όλες τις περιοχές που εξαπλώνεται το είδος.
– PJ10 Αλλαγή της θέσης, του μεγέθους και / ή της ποιότητας των ενδιαιτημάτων λόγω κλιματικής αλλαγής, ως μέτριας (Μ) έντασης σε ολόκληρη την περιοχή μελέτης.
– PJ11 Αποσυγχρονισμός βιολογικών/οικολογικών διεργασιών λόγω της κλιματικής αλλαγής, ως μέτριας (Μ) έντασης σε ολόκληρη την περιοχή μελέτης.
– PJ12 Μείωση ή εξαφάνιση των σχετιζόμενων ειδών (π.χ. πηγή τροφής / θήραμα, αρπακτικό / παράσιτο, συμβιωτικό κλπ.) λόγω κλιματικής αλλαγής, ως μέτριας (Μ) έντασης στα τροφικά πεδία και στους μεταναστευτικούς διαδρόμους.
– PK02 Μικτής προέλευσης ρύπανση θαλάσσιων υδάτων (θαλάσσια και παράκτια), ως μέτριας (Μ) έντασης στα τροφικά πεδία και στους μεταναστευτικούς διαδρόμους.
Δηλαδή για τα 2 είδη θαλασσίων χελωνών (Caretta caretta και Chelonia mydas) θα πρέπει να σημειωθούν οι ίδιες πιέσεις στον θαλάσσιο χώρο.
Γενικό σχόλιο για τις πιέσεις: σύμφωνα με τις κατευθύνσεις της Οδηγίας 92/43/ΕΕ στο έργο «Εποπτεία και Αξιολόγηση του Καθεστώτος Διατήρησης προστατευόμενων ειδών και οικοτόπων στην Ελλάδα» η διάκριση των πιέσεων/απειλών γίνεται βάσει των εξής παραμέτρων: (1) Χρονική παράμετρος (Ongoing and likely to be in the future / In the past but now suspended due to measures / Only in the future), (2) Τι ποσοστό του πληθυσμού επηρεάζουν (whole >90% / majority 50 – 90% / minority <50%) και (3) τι ένταση επιρροής έχουν (High influence / Medium influence / Low influence). Θεωρούμε πως και στην παρούσα ΕΠΜ πρέπει να γίνει όμοια διάκριση (όπως άλλωστε αναφέρει η ίδια η ΕΠΜ στη σελ. 502).
Σημειώνεται πως οι πιέσεις που αναφέρονται ακριβώς ανωτέρω (στην ενότητα 2.3.4.3) ότι πρέπει να προστεθούν στα 2 είδη θαλασσίων χελωνών (Caretta caretta και Chelonia mydas), θα πρέπει να προστεθούν και στον συγκεντρωτικό πίνακα 2.3.4.8-4 (βλ. σελ. 517).
Στην ενότητα 2.3.5 (σελ. 544επ.) αναφέρονται τα έργα που είναι σε στάδιο σχεδιασμού, αδειοδότησης κλπ. και το πως αυτά μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά τα είδη και τους τύπους οικοτόπων στην περιοχή μελέτης. Για τις θαλάσσιες χελώνες, η ΕΠΜ αναγνωρίζει πως η αύξηση των θαλάσσιων μεταφορών (βλ. σελ. 544-545) μπορεί να επηρεάσει αρνητικά τα ενδιαιτήματά τους (περιοχές τροφοληψίας, μεταναστευτικοί διάδρομοι, περιοχές ζευγαρώματος και ανάπαυσης κατά τη φωλεοποίηση – interesting areas). Επίσης τα υδροπλάνα (βλ. σελ. 545) μπορούν να προκαλέσουν τραυματισμούς και θανατώσεις στα 2 είδη (λόγω σύγκρουσης). Ομοίως η έρευνα & εκμετάλλευση υδρογονανθράκων (βλ. σελ. 558) δύναται να υποβαθμίσει σημαντικά την κατάσταση διατήρησης των ειδών, κυρίως μέσω της υποβάθμισης των ενδιαιτημάτων τους (περιοχές τροφοληψίας, μεταναστευτικοί διάδρομοι, αλλά και παραλίες ωοτοκίας της Caretta caretta λόγω εγγύτητας). Ωστόσο για να είναι πλήρης αυτή η ενότητα, θα πρέπει τα έργα/σχέδια που αναφέρονται να συσχετιστούν με πιέσεις της ενότητας 2.3.4, να αναφερθεί η ένταση της πίεσης που θα ασκηθεί στα είδη και τύπους οικοτόπων (L, M, H) καθώς και συγκεκριμένα μέτρα για την αποφυγή ή μετριασμό της κάθε πίεσης.
Κεφάλαιο 3:
Στο Κεφάλαιο 3 γίνεται ο προσδιορισμός και η ιεράρχηση των θεσμικών μέτρων, των διαχειριστικών μέτρων, και των μελετών βάσης (όπου χρειάζεται η συλλογή πρωτογενών δεδομένων) που θα εξασφαλίζουν την ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης των ειδών και τύπων οικοτόπων (βλ. σελ. 565). Στην ενότητα 3.1.1 (σελ. 565επ.) καθορίζονται οι προτεραιότητες διαχείρισης ανά τύπο οικοτόπων και ανά είδος (ο καθορισμός γίνεται βάσει συγκεκριμένων κριτηρίων) και στους πίνακες 3.1.1.3-1 (βλ. σελ. 578) και 3.1.1.4-1 (βλ. σελ. 580) γίνεται η αξιολόγηση των ειδών και τύπων οικοτόπων με τη χρήση των 13 και 7 κριτηρίων αντίστοιχα . Αναφορικά με τις θαλάσσιες χελώνες (Caretta caretta και Chelonia mydas), αμφότερα τα 2 δύο είδη αξιολογούνται με βαθμολόγηση 6,5. Θεωρούμε πως πρέπει να λάβουν βαθμολόγηση 7,5 διότι στο κριτήριο 12 (ρόλος στο οικοσύστημα – Κορυφαίος καταναλωτής) θα πρέπει να λάβουν βαθμολογία 1 και όχι 0.
Στην ενότητα 3.1.1.5 (βλ. σελ. 581επ.) γίνεται η προτεραιοποίηση των θεσμικών και διαχειριστικών μέτρων. Αμφότερα τα 2 είδη θαλασσίων χελωνών, πολύ ορθά αξιολογούνται ως υψηλής προτεραιότητας και για τα θεσμικά και για τα διαχειριστικά μέτρα (βλ. Πίνακα 3.1.1.5-1, σελ. 583). Στον πίνακα 3.1.2-1 (βλ. σελ. 586επ.) γίνεται συσχέτιση των οικοσυστημικών χωρικών ενοτήτων (OXE) με τις οικολογικές απαιτήσεις ειδών και οικοτόπων και ιεράρχηση της σημασίας των ΟΧΕ για το κάθε είδος. Για τις θαλάσσιες χελώνες (βλ. σελ. 587) αξιολογούνται:
• Ως προς το είδος Chelonia mydas συμφωνούμε με την ιεράρχηση της σημασίας των ΟΧΕ.
• Για το είδος Caretta caretta θεωρούμε πως η ΟΧΕ «Περιπαραλιακή ζώνη (40-200 m)» πρέπει να χαρακτηριστεί ως μέσης αξίας (Μ) και όχι ως χαμηλής (L).
Στην ενότητα 3.3 (βλ. σελ. 596επ.) γίνεται συσχέτιση των OXE, με τις πιέσεις/απειλές (υψηλές και μέτριες), τα είδη και τους τύπους οικοτόπων και την προτεραιότητα για τη λήψη θεσμικών και διαχειριστικών μέτρων και στους πίνακες 3.3-1 (βλ. σελ. 601-609), 3.3-2 (βλ. σελ. 610-621), 3.3-3 (βλ. σελ. 622-639), 3.3-4 (σελ. 640-644), 3.3-5 (σελ. 645-680) και 3.3-6 (σελ. 680-690) παρουσιάζονται τα συγκεντρωτικά αποτελέσματα. Για τα 2 είδη θαλασσίων χελωνών η συσχέτιση αυτή γίνεται στον πίνακα 3.3-4 (σελ. 640-644). Κατ’ αρχάς, για αμφότερα τα 2 είδη θα πρέπει ο πίνακας να συμπληρωθεί με τις πιέσεις που αναφέρουμε στο Κεφάλαιο 2. Δηλαδή για το είδος Chelonia mydas θα πρέπει να προστεθούν οι απειλές PA17,PC03, PC09, PD07, PE07, PE08, PF03, PF05, PF06, PF07, PF12, PG11, PH02, PJ01, PJ10, PJ11,PJ12 και PK02. Για το είδος Caretta caretta θα πρέπει να προστεθούν οι απειλές PF03 και PF06, τις οποίες αναφέρει η ΕΠΜ στο Κεφάλαιο 2, αλλά στον πίνακα έχουν παραληφθεί. Επίσης οι απειλές PE01, PF01 PF03 και PF05 θα πρέπει να χαρακτηριστούν ως υψηλής (Η) έντασης, σύμφωνα με όσα αναφέρουμε στο Κεφάλαιο 2. Τέλος, θα πρέπει να προστεθούν οι PC03, PC09, PD07, PE07, PE08, PF04, PF07, PF15, PJ01, PJ10, PJ11, PJ12, PK02, PA17, PG11 και PH02, σύμφωνα με όσα αναφέρουμε στο Κεφάλαιο 2. Επί της ουσίας πάντως του περιεχομένου του πίνακα, δεν γίνεται αντιληπτό πως η ΕΠΜ προτεραιοποιεί τα θεσμικά και τα διαχειριστικά μέτρα. Για παράδειγμα, στο είδος Chelonia mydas η ΟΧΕ «Κινητό υπόστρωμα και λιβάδια φανερόγαμων υποπαραλιακής ζώνης (έως 40 m)» αξιολογείται ως (H) και συσχετίζεται με την απειλή PG13 που ομοίως αξιολογείται ως (H), εντούτοις η προτεραιότητα στα θεσμικά μέτρα αξιολογείται ως «Μέση» και μόνο η προτεραιότητα στα διαχειριστικά μέτρα αξιολογείται ως «Υψηλή». Αντίστοιχα στο είδος Caretta caretta η ΟΧΕ «Κινητό υπόστρωμα και λιβάδια φανερόγαμων υποπαραλιακής ζώνης (έως 40 m)» αξιολογείται ως (Η) και συσχετίζεται με την απειλή PF12 που ομοίως αξιολογείται ως (H), εντούτοις η προτεραιότητα στα θεσμικά μέτρα αξιολογείται ως «Μέση» και μόνο η προτεραιότητα στα διαχειριστικά μέτρα αξιολογείται ως «Υψηλή». Θεωρούμε λοιπόν πως η ΕΠΜ θα πρέπει να ελέγξει ενδελεχώς τον πίνακα 3.3-4, να κάνει τις συμπληρώσεις ως προς τις απειλές, και να ελέγξει/διορθώσει την προτεραιοποίηση των θεσμικών και διαχειριστικών μέτρων, ειδικά για τις ΟΧΕ που είναι (Η) και για τις απειλές που είναι (Η).
Κεφάλαιο 4:
Στο εν λόγω Κεφάλαιο περιέχονται ο προτεινόμενος χαρακτηρισμός των περιοχών και η προτεινόμενη ζωνοποίηση αυτών καθώς και οι επιτρεπόμενες χρήσεις γης για κάθε ζώνη.
Στην ενότητα 4.2.2 (βλ. σελ. 699) προτείνεται ο χαρακτηρισμός της περιοχής ως Εθνικό Πάρκο, με την ονομασία «Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου». Συμφωνούμε με τον χαρακτηρισμό της συνολικής περιοχής μελέτης. Στον πίνακα 4.3.2.3-1 (βλ. σελ. 716-718) αναφέρονται τα είδη και οι τύποι οικοτόπων που χρησιμοποιήθηκαν για τη χωρική προτεραιοποίηση των ΖΑΠΦ και ΖΠΦ. Από τον πίνακα αυτό απουσιάζει το είδος Chelonia mydas και θα πρέπει να προστεθεί.
Στην ενότητα 4.3.3.1 (βλ. σελ. 731επ.) γίνεται ο καθορισμός των ζωνών προστασίας. Προκαλεί εντύπωση στη ζώνωση της περιοχής μελέτης ότι καθορίζονται μόνο 4 ΖΑΠΦ (Ζώνες Απολύτου Προστασίας της Φύσης) (η ΖΠΑΦ-04 χωρίζεται σε 19 υποζώνες) που καλύπτουν μόνο το 0,05% της έκτασης του Θαλάσσιου Πάρκου, διότι έχουν μικρή ποσοτική συμβολή στον στόχο της αυστηρής προστασίας του 10% των ελληνικών χωρικών υδάτων έως το 2030. Από την άλλη πλευρά, είναι θετικό ότι ορίζονται 48 ΖΠΦ (Ζώνες Προστασίας της Φύσης) που καλύπτουν το 49,3% της έκτασης του Πάρκου.
Οι προτεινόμενες ζώνες προστασίας στο Πάρκο παρουσιάζονται στον πίνακα 4.3.3.1-1 (βλ. σελ. 732-735) Συμφωνούμε με το χαρακτηρισμό της παραλίας ωοτοκίας της Caretta caretta «Σεκάνια» στη Ζάκυνθο ως ΖΑΠΦ-02. Συμφωνούμε με τον χαρακτηρισμό των υπόλοιπων παραλιών ωοτοκίας της Caretta caretta ως ΖΠΦ-36 (που χωρίζεται σε 54 υποζώνες).
Οι θαλάσσιες περιοχές του Κόλπου της Κυπαρισσίας (προτεινόμενη ΖΠΦ-39) και του Κόλπου Λαγανά Ζακύνθου (προτεινόμενες ΖΠΦ-40 έως και ΖΠΦ-44), λόγω της πολύ μεγάλης σημασίας των παρακείμενων παραλιών ωοτοκίας, είναι πολύ σημαντικές περιοχές τροφοληψίας, περιοχές ζευγαρώματος και ανάπαυσης κατά τη φωλεοποίηση – interesting areas. Ειδικά για τη ΖΠΦ-40 (Θαλάσσια ζώνη Α κόλπου Λαγανά) θα πρέπει να ληφθεί υπόψη αφενός ότι η ΕΠΜ 5α, την προτείνει ως ΖΑΠΦ-02, αφετέρου ότι το ισχύον ΠΔ (ΦΕΚ Δ 906/22-12-1999) δεν επιτρέπει από 1/5 έως και 31/10 εκάστου έτους τη διέλευση, παραμονή, αγκυροβολία κάθε σκάφους και πλωτού μέσου. Επίσης, ειδικά για τη ΖΠΦ-44 (Ζώνη παρατήρησης χελώνας κόλπου Λαγανά) θα πρέπει να ληφθεί υπόψη αφενός ότι ούτε το ισχύον ΠΔ (ΦΕΚ Δ 906/22-12-1999), ούτε η ΕΠΜ 5α δεν έχουν πρόβλεψη για τέτοια ζώνη, αφετέρου ότι κατά τη θερινή/τουριστική περίοδο, εντοπίζεται στη θαλάσσια περιοχή του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου (ΕΘΠΖ) τεράστιος αριθμός πλοιαρίων (μηχανοκίνητων), τα οποία είτε διεξάγουν ημερήσιες εκδρομές, είτε δραστηριοποιούνται στην παρατήρηση των θαλασσίων χελωνών, είτε εκμισθώνονται (ταχύπλοες λέμβοι και μη-μηχανοκίνητα μέσα αναψυχής) στους τουρίστες (σύμφωνα με στοιχεία του Λιμεναρχείου Ζακύνθου, τη θερινή περίοδο 2022 δραστηριοποιούντο στον Κόλπο Λαγανά 554 σκάφη/πλοιάρια).
Στον πίνακα 4.3.3.1-4 (βλ. σελ. 738-741) παρουσιάζονται οι επιμέρους υποζώνες της ΖΠΦ-36 (Παραλίες ωοτοκίας θαλασσίων χελωνών Καρέττα και ευρύτερη θαλάσσια περιοχή). Θα πρέπει τα τοπωνύμια των παραλιών ωοτοκίας του πίνακα, να διορθωθούν σύμφωνα με όσα αναφέρουμε στο Κεφάλαιο 1 (βλ. σχόλια μας υπό πίνακα 1.2.1-1), ώστε να μην υπάρχει σύγχυση για την ταυτότητα των παραλιών ωοτοκίας.
Στην ενότητα 4.3.3.3.1 (βλ. σελ. 745επ.) γίνεται η τεκμηρίωση των ΖΑΠΦ (δηλ. παρουσιάζονται τα βασικά προστατευτέα αντικείμενα που αιτιολογούν την πρότασή της κάθε ζώνης, οι βασικές πιέσεις/απειλές και η ανάγκη διαχειριστικών ρυθμίσεων, η συνάφεια των προτεινόμενων ρυθμίσεων με θεσμικές κατευθύνσεις (εθνικές, ενωσιακές, διεθνείς), η συμβολή της κάθε ζώνης στη συνοχή και λειτουργικότητα της ευρύτερης περιοχής, η ανταπόκριση στους στρατηγικούς στόχους προστασίας της βιοποικιλότητας έως το 2030 και στις δεσμεύσεις της Ελλάδας σε διεθνές επίπεδο). Συμφωνούμε με την τεκμηρίωση της ΖΑΠΦ-02 (παραλία Σεκάνια στον Κόλπο Λαγανά Ζακύνθου) (βλ. σελ. 747-748).
Στην ενότητα 4.3.3.3.2 (βλ. σελ. 759επ.) γίνεται η τεκμηρίωση των ΖΠΦ. Στη ΖΠΦ-11 θα πρέπει στο προστατευτέο αντικείμενο να προστεθούν και τα 2 είδη θαλασσίων χελωνών (Caretta caretta και Chelonia mydas), διότι αφενός οι παρακείμενες τη περιοχής παραλίες του Λακωνικού Κόλπου αποτελούν σημαντικές παραλίες ωοτοκίας της Caretta caretta, αφετέρου διότι στον Λακωνικό Κόλπο εντοπίζεται σημαντικό τροφικό πεδίο νεαρών ατόμων της Chelonia mydas. Στη ΖΠΦ-12 θα πρέπει στο προστατευτέο αντικείμενο να προστεθεί το είδος Chelonia mydas, διότι στον Λακωνικό Κόλπο εντοπίζεται σημαντικό τροφικό πεδίο νεαρών ατόμων της Chelonia mydas. Στη ΖΠΦ-18 θα πρέπει στο προστατευτέο αντικείμενο να προστεθεί το είδος Caretta caretta, διότι οι παρακείμενες παραλίες της Κεφαλονιάς αποτελούν σημαντικές παραλίες ωοτοκίας. Επίσης η ονομασία της ΖΠΦ-18 θα πρέπει να διορθωθεί από «Παράκτιο τμήμα δυτικών και νοτιοδυτικών ακτών Κεφαλονιάς» σε «Παράκτιο τμήμα ανατολικών και νότιων ακτών Κεφαλονιάς». Στη ΖΠΦ-22 θα πρέπει στο προστατευτέο αντικείμενο να προστεθεί το είδος Caretta caretta, διότι η εν λόγω ζώνη βρίσκεται με μεγάλη εγγύτητα με τον Κόλπο Λαγανά Ζακύνθου, δηλ. το είδος έχει αυξημένη παρουσία.
Όλες οι παραλίες ωοτοκίας της Caretta caretta (πλην της παραλίας των Σεκανίων που είναι η ΖΑΠΦ-02) προτείνονται ως ΖΠΦ-36 (η οποία χωρίζεται σε 54 υποζώνες) (βλ. σελ. 837-855). Επισημαίνουμε τα εξής: Κατ’ αρχάς στους χάρτες που συνοδεύουν την τεκμηρίωση της ΖΠΦ-36 (βλ. σελ. 837-854) δεν φαίνεται να περιλαμβάνεται χερσαίο τμήμα στις περισσότερες από τις υποζώνες, δηλαδή φαίνεται μόνο το θαλάσσιο τμήμα που είναι στο «μέτωπο» των παραλιών. Συγκεκριμένα χερσαίο τμήμα φαίνεται να περιλαμβάνεται μόνο στις υποζώνες ΖΠΦ-36ΝΑ έως και ΖΠΦ-36ΝΔ (που ανήκουν στο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ζακύνθου) και ΖΠΦ-36ΜΘ (που είναι ο Κυπαρισσιακός Κόλπος). Είναι μεν κατανοητό ότι οι χάρτες είναι χαμηλής ανάλυσης, όμως για να αποφευχθεί σύγχυση θα πρέπει να οριστούν σαφώς τα όρια των υποζωνών της ΖΠΦ-36 με συντεταγμένες. Επίσης, για να είναι πλήρης η τεκμηρίωση, θα πρέπει να αναφερθεί ρητά ότι μόνο στις προτεινόμενες υποζώνες ΖΠΦ-36ΝΑ, ΖΠΦ-36ΝΒ, ΖΠΦ-36ΝΓ, ΖΠΦ-36ΝΔ (παραλίες ωοτοκίας Κόλπου Λαγανά Ζακύνθου) και ΖΠΦ-36ΜΘ (συνεχής αμμώδης παραλία του Κυπαρισσιακού Κόλπου, από εκβολή ποταμού Αλφειού έως εκβολή ποταμού Νέδα στο Νομό Ηλείας και από εκβολή ποταμού Νέδα έως πόλη της Κυπαρισσίας και παραλία Γιαννίτσαινα στο Νομό Μεσσηνίας, μήκους 41χλμ περίπου) φιλοξενείται περίπου το 75% των φωλιών του είδους στο σχεδιαζόμενο Πάρκο Ιονίου. Τέλος, θα πρέπει να προστεθεί ποιες από τις απειλές του Κεφαλαίου 2 αναμένεται να θεραπευτούν/μετριαστούν από τη θεσμοθέτηση της ΖΠΦ-36 (πχ απειλές που σχετίζονται με τουρισμό και αναψυχή, αλιεία κλπ). Για τις θαλάσσιες περιοχές που βρίσκονται στα μέτωπα των παραλιών ωοτοκίας (βλ. σελ. 855), συμφωνούμε με την ισοβαθή των 50μ. ή την συμπερίληψη ολόκληρου του κλειστού κόλπου ως όριο του θαλάσσιου χώρου που εντάσσεται στη ΖΠΦ-36. Όπου όμως η ισοβαθής των 50μ. εκτείνεται σε απόσταση χιλιομέτρων από την παραλία ωοτοκίας, θεωρούμε πως η ακτίνα των 2χλμ. (που η ΕΠΜ επέλεξε να συμπεριλάβει στη ΖΠΦ-36) δεν είναι αρκετή για την αποτελεσματική προστασία της Caretta caretta, διότι αφήνει εκτός σημαντικά ενδιαιτήματα ζευγαρώματος και ανάπαυσης κατά τη φωλεοποίηση – interesting areas.Στην τεκμηρίωση των προτεινόμενων ΖΠΦ-39 (θαλάσσια περιοχή του Κυπαρισσιακού Κόλπου) και ΖΠΦ-40 έως και ΖΠΦ-44 (θαλάσσια περιοχή Κόλπου Λαγανά Ζακύνθου) (βλ. σελ. 860-871) θα πρέπει να αναφερθεί ότι είναι πολύ σημαντικές περιοχές τροφοληψίας, περιοχές ζευγαρώματος και ανάπαυσης κατά τη φωλεοποίηση – inter-nesting areas. Ειδικά για τη ΖΠΦ-40 (Θαλάσσια ζώνη Α κόλπου Λαγανά με το ισχύον ΠΔ) θα πρέπει να ληφθεί υπόψη αφενός ότι η ΕΠΜ 5α, την προτείνει ως ΖΑΠΦ-02, αφετέρου ότι το ισχύον ΠΔ (ΦΕΚ Δ 906/22-12-1999) δεν επιτρέπει από 1/5 έως και 31/10 εκάστου έτους τη διέλευση, παραμονή, αγκυροβολία κάθε σκάφους και πλωτού μέσου. Για τις ΖΠΦ-41 (τμήμα της θαλάσσιας ζώνης Β με το ισχύον ΠΔ) και ΖΠΦ-42 (ζώνη Γ με το ισχύον ΠΔ) θα πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι κατά τη θερινή/τουριστική περίοδο, εντοπίζεται στη θαλάσσια περιοχή του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου (ΕΘΠΖ) τεράστιος αριθμός πλοιαρίων (μηχανοκίνητων), τα οποία είτε διεξάγουν ημερήσιες εκδρομές, είτε δραστηριοποιούνται στην παρατήρηση των θαλασσίων χελωνών, είτε εκμισθώνονται (ταχύπλοες λέμβοι και μη-μηχανοκίνητα μέσα αναψυχής) στους τουρίστες (σύμφωνα με στοιχεία του Λιμεναρχείου Ζακύνθου, τη θερινή περίοδο 2022 δραστηριοποιούντο στον Κόλπο Λαγανά 554 σκάφη/πλοιάρια), τα οποία ασκούν τεράστια πίεση/όχληση στις θαλάσσιες χελώνες. Για τη ΖΠΦ-44 (προτεινόμενη Ζώνη παρατήρησης χελώνας κόλπου Λαγανά – τμήμα της θαλάσσιας ζώνης Β με το ισχύον ΠΔ) θα πρέπει να ληφθεί υπόψη αφενός ότι ούτε το ισχύον ΠΔ (ΦΕΚ Δ 906/22-12-1999) ούτε η ΕΠΜ 5α δεν έχουν πρόβλεψη για τέτοια ζώνη, αφετέρου η τεράστια πίεση/όχληση που ασκείται στις θαλάσσιες χελώνες από πλοιάρια στη θαλάσσια περιοχή.
Στην ενότητα 4.3.3.3.4 (βλ. σελ. 880επ.) γίνεται η τεκμηρίωση των ΖΔΟΕ. Στις ΖΔΟΕ-03 (Θαλάσσια περιοχή ανοιχτά του Κυπαρισσιακού κόλπου) και ΖΔΟΕ-04 (Μεσσηνιακός κόλπος) ορθά αναφέρεται η σημασία τους για τις θαλάσσιες χελώνες, λόγω της εγγύτητας αυτών των ζωνών με πολύ σημαντικές περιοχές αναπαραγωγής. Το ίδιο θα πρέπει να γίνει και στη ΖΔΟΕ-05 (Λακωνικός κόλπος και θαλάσσια περιοχή συστάδας Κυθήρων), διότι στον Λακωνικό Κόλπο αφενός εντοπίζονται πολύ σημαντικές περιοχές αναπαραγωγής, αφετέρου υπάρχει τεκμηριωμένο τροφικό και αναπτυξιακό πεδίο για νεαρά άτομα Caretta caretta και Chelonia mydas.
Στην ενότητα 4.3.3.3.5 (βλ. σελ. 898-900) γίνεται τεκμηρίωση των Περιφερειακών Ζωνών. Σύμφωνα με όσα αναφέρουμε και στο Κεφάλαιο 1, θεωρούμε πως ο Χελωνίτης Κόλπος (από το Ακρωτήριο Κατάκολο έως το Ακρωτήριο Αρκούδι) πρέπει να ενταχθεί στο Ιόνιο Πάρκο, ή εναλλακτικά να προταθεί ως Περιφερειακή Ζώνη του Πάρκου.
Στην ενότητα 4.3.4 (βλ. σελ. 901επ.) γίνεται προσδιορισμός των προτεινόμενων ειδικών χρήσεων γης ανά ζώνη προστασίας. Στην ενότητα 4.3.4.4.1 (βλ. σελ. 905-906) αναφέρονται οι γενικές ρυθμίσεις προστασίας που ισχύουν στο σύνολο του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου, με τις οποίες συμφωνούμε. Οι επιτρεπόμενες ειδικές χρήσεις γης εντός των ΖΑΠΦ αναφέρονται στην ενότητα 4.3.4.4.2. Εντός της ΖΑΠΦ-02 (παραλία ωοτοκίας «Σεκάνια») (βλ. σελ. 909) σωστά επιτρέπονται οι χρήσεις 11 (μόνο επιστημονική έρευνα για τη ζώνη), 48.2Β (εγκατάσταση σταθμών μέτρησης ατμοσφαιρικής ρύπανσης, θορύβου και μετεωρολογικών παραμέτρων με τον αναγκαίο εξοπλισμό -μόνο για την εξυπηρέτηση της προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος) και 51 (έργα προστασίας από διάβρωση, κατολισθήσεις και στήριξη εδαφών, εκτός του διαστήματος 1/5 έως 31/10 κάθε έτους).
Οι επιτρεπόμενες ειδικές χρήσεις γης εντός των ΖΠΦ αναφέρονται στην ενότητα 4.3.4.4.3. Για τη ΖΠΦ-36 (Παραλίες ωοτοκίας και ευρύτερη θαλάσσια περιοχή) (βλ. σελ. 1019-1042), οι υποζώνες ομαδοποιούνται και προβλέπονται χωριστά οι χρήσεις γης για τα χερσαία και τα θαλάσσια τμήματα.
– Ομάδα υποζωνών ΖΠΦ-36Α έως ΖΠΦ-36Ν:
Θαλάσσιο τμήμα:
Ως προς τη χρήση γης 24.9 (Αλιεία) δεν γίνεται κατανοητό πως η ομάδα έχει χωριστεί σε 2 υπο-ομάδες, όπου στην 1η επιτρέπεται η επαγγελματική και η ερασιτεχνική παράκτια αλιεία μικρής κλίμακας όλο τον χρόνο, ενώ στη 2η υπο-ομάδα δεν επιτρέπεται η επαγγελματική και η ερασιτεχνική παράκτια αλιεία μικρής κλίμακας το διάστημα 1/4 έως και 31/10 κάθε έτους. Το παράδοξο είναι ότι στην 1η υπο-ομάδα συγκαταλέγονται παραλίες ωοτοκίας με μεγαλύτερο αριθμό φωλιών, άρα και μεγαλύτερο αριθμό αναπαραγωγικών ατόμων, όπως η παραλίες Μούντα και Σκάλα στην Κεφαλονιά (ΖΠΦ-36ΙΗ), η παραλία Ρωμανός και γειτονικές παραλίες (ΖΠΦ-36ΚΓ), η παραλία Ζάγκα-Μεμί της Κορώνης (ΖΠΦ-36ΛΑ), οι παραλίες Βαθύ και Μαυροβούνι του Λακωνικού Κόλπου (ΖΠΦ-36ΛΕ), οι παραλίες Βαλτάκι και Σελινίτσα (ΖΠΦ-36ΛΣΤ), η παραλία Ευρώτα (ΖΠΦ-36ΛΖ). Επομένως ο χρονικός περιορισμός για την παράκτια αλιεία, θα έπρεπε να ισχύει και για τις 2 υπο-ομάδες.
Ως προς τη χρήση γης 26.11 (Λιμενικές ζώνες επιβατικής, εμπορικής, αλιευτικής, βιομηχανικής και τουριστικής δραστηριότητας, μαρίνες) συμφωνούμε ως προς τη λειτουργία και συντήρηση των νόμιμα υφιστάμενων εγκαταστάσεων.
Ως προς τη χρήση γης 26.12.7 (Θαλάσσιοι διάδρομοι κίνησης σκαφών) συμφωνούμε με το όριο ταχύτητας 6ν.μ./ώρα, την απαγόρευση ταΐσματος (η οποία θα έπρεπε να ισχύει για το σύνολο του Εθνικού Πάρκου και για όλα τα είδη) και την απαγόρευση μηχανοκίνητων θαλασσίων σπορ.
Ως προς τη χρήση γης 48.2Β (εγκατάσταση σταθμών μέτρησης ατμοσφαιρικής ρύπανσης, θορύβου και μετεωρολογικών παραμέτρων με τον αναγκαίο εξοπλισμό) συμφωνούμε.
Ως προς τη χρήση γης 54 (Πλωτές υποδομές και εγκαταστάσεις θαλάσσιας αναψυχής) συμφωνούμε με τις πλωτές εποχιακές εξέδρες, εφόσον στοχεύουν στην εξυπηρέτηση διαχειριστικών μέτρων για την προστασία των θαλασσίων χελωνών.
Ως προς τη χρήση γης 52 (Ήπια θαλάσσια αναψυχή – κολύμβηση, ιστιοσανίδα, καταδύσεις, υποβρύχια φωτογράφηση κ.λπ.) συμφωνούμε.
Χερσαίο τμήμα:
Ως προς τη χρήση γης 11 (Κέντρα έρευνας και επιστημονική έρευνα που αφορούν τη Ζώνη) συμφωνούμε.
Ως προς τη χρήση γης 13 (Αναψυκτήρια μέχρι 50 τ.μ.) συμφωνούμε. Θα πρέπει όμως να προστεθεί χρονικός περιορισμός λειτουργίας, ήτοι από τις 7π.μ. έως τη δύση του ηλίου, διότι είναι σύνηθες να βλέπουμε νυχτερινή λειτουργία τους, με τη χρήση έντονου φωτισμού, με δυνατή μουσική και μαζική παρουσία κόσμου (δηλ. λειτουργία που θυμίζει beach parties). Επίσης δεν πρέπει να είναι κριτήριο αν τους έχει ήδη δοθεί σχετική άδεια, αλλά το να υπάρχει σύμφωνη γνώμη του ΟΦΥΕΚΑ.
Ως προς τη χρήση γης 48.2Β (εγκατάσταση σταθμών μέτρησης ατμοσφαιρικής ρύπανσης, θορύβου και μετεωρολογικών παραμέτρων με τον αναγκαίο εξοπλισμό) συμφωνούμε.
Ως προς τη χρήση γης 49 (Περίπτερα ενημέρωσης/έργα ερμηνείας περιβάλλοντος -πινακίδες, αποχωρητήρια, περίπτερα, στέγαστρα κλπ) συμφωνούμε, λαμβανομένου υπόψη και του χρονικού περιορισμού από 1/5 έως και 31/10.
Ως προς τη χρήση γης 51 (Έργα προστασίας από διάβρωση, κατολισθήσεις και στήριξη εδαφών) συμφωνούμε, λαμβανομένου υπόψη και του χρονικού περιορισμού από 1/5 έως και 31/10.
Ως προς τη χρήση γης 52 (Ήπια θαλάσσια αναψυχή – κολύμβηση, ιστιοσανίδα, καταδύσεις, υποβρύχια φωτογράφηση κ.λπ.) συμφωνούμε με τους προβλεπόμενους περιορισμούς (π.χ. ημερήσια παραμονή των επισκεπτών στις παραλίες, δηλ. από 7π.μ. έως δύση ηλίου, την παραχώρηση τμημάτων αιγιαλού κατόπιν σύμφωνης γνώμης του ΟΦΥΠΕΚΑ, εκπόνηση μελετών φέρουσας ικανότητας για μέγιστο αριθμό επισκεπτών και επίπλων θαλάσσης). Θα πρέπει όμως ειδικά για τα έπιπλα θαλάσσης να προστεθούν ειδικά μέτρα διαχείρισης αυτών (διάταξη τους, ελάχιστες αποστάσεις μεταξύ τους, απομάκρυνση αυτών κατά τις βραδινές ώρες για να μην αποτελούν εμπόδιο για τις θηλυκές χελώνες που προσπαθούν να ωοτοκήσουν). Επίσης θα πρέπει να προστεθεί πρόβλεψη για τον τεχνητό φωτισμό (δηλ. να μην είναι ορατός από την παραλία, αλλιώς να καταργηθεί ή να αλλαχθεί ή να αποκρυφθεί).
– Υποζώνη ΖΠΦ-36ΝΑ (παραλία Καλαμάκι Ζακύνθου, μόνο χερσαίο τμήμα):
Συμφωνούμε με τις χρήσεις γης 11 (Κέντρα έρευνας και επιστημονική έρευνα που αφορούν τη Ζώνη), 48.2Β (εγκατάσταση σταθμών μέτρησης ατμοσφαιρικής ρύπανσης, θορύβου και μετεωρολογικών παραμέτρων με τον αναγκαίο εξοπλισμό), 49 (Περίπτερα ενημέρωσης/έργα ερμηνείας περιβάλλοντος -πινακίδες, αποχωρητήρια, περίπτερα, στέγαστρα κλπ) και 51 (Έργα προστασίας από διάβρωση, κατολισθήσεις και στήριξη εδαφών).
Ως προς τη χρήση γης 52 (Ήπια θαλάσσια αναψυχή – κολύμβηση, ιστιοσανίδα, καταδύσεις, υποβρύχια φωτογράφηση κ.λπ.) προκαλεί εντύπωση ότι η ΕΠΜ επιτρέπει την τοποθέτηση 120 επιπλέον ομπρελών και 240 ξαπλωστρών σε σχέση με το ισχύον ΠΔ (ΦΕΚ Δ 906/22-12-1999), τις οποίες μάλιστα «τοποθετεί» από τη θέση «Μπούκα» και 650μ. ανατολικά αυτής. Επίσης η ΕΠΜ προβλέπει τη δυνατότητα τοποθέτησης ιδιωτικών ομπρελών, βάσει μελέτης φέρουσας ικανότητας, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για τοποθέτηση πληθώρας ιδιωτικού εξοπλισμού. Δεδομένου ότι η ΖΠΦ-36ΝΑ δέχεται τεράστιες πιέσεις από τον μαζικό τουρισμό, αυτές οι προβλέψεις θα πρέπει να αναθεωρηθούν, διότι ήδη η μαζική προσέλευση λουόμενων απειλεί την ασφαλή επώαση των φωλιών της θαλάσσιας χελώνας. Επίσης, ενώ στις υποζώνες ΖΠΦ-36Α έως ΖΠΦ-36Ν η τοποθέτηση επίπλων θαλάσσης προϋποθέτει τη σύμφωνη γνώμη του ΟΦΥΠΕΚΑ, στη ζώνη ΖΠΦ-36ΝΑ (που φιλοξενεί πολύ μεγάλο αριθμό φωλιών) αναφέρεται «για τους επαγγελματίες στους οποίους έχει νομίμως παραχωρηθεί η χρήση του αιγιαλού» (βλ. σελ. 1028), χωρίς να ζητά σύμφωνη γνώμη του ΟΦΥΠΕΚΑ. Η σύμφωνη γνώμη του ΟΦΥΠΕΚΑ θα πρέπει να απαιτείται σε ολόκληρη τη ΖΠΦ-36, χωρίς εξαιρέσεις. Τέλος, προκαλεί εντύπωση ότι ενώ αρχικά η ΕΠΜ προβλέπει την απομάκρυνση των επίπλων θαλάσσης τις βραδινές ώρες, αμέσως μετά προβλέπει εξαίρεση αυτού του περιορισμού, με δυνατότητα «τακτοποίησης» (βλ. σελ. 1028). Είναι ξεκάθαρο ότι η ΕΠΜ αντί να προσπαθεί να βελτιώσει την κατάσταση στη ΖΠΦ-36ΝΑ, τουναντίον προσπαθεί να νομιμοποιήσει την υφιστάμενη κατάσταση, όπου παρατηρούνται πλείστες παραβιάσεις του υφιστάμενου ΠΔ και των διαχειριστικών μέτρων.
– Υποζώνη ΖΠΦ-36ΝΒ (παραλία Δάφνη Ζακύνθου, μόνο χερσαίο τμήμα):
Συμφωνούμε με τις χρήσεις γης 11 (Κέντρα έρευνας και επιστημονική έρευνα που αφορούν τη Ζώνη), 48.2Β (εγκατάσταση σταθμών μέτρησης ατμοσφαιρικής ρύπανσης, θορύβου και μετεωρολογικών παραμέτρων με τον αναγκαίο εξοπλισμό), 49 (Περίπτερα ενημέρωσης/έργα ερμηνείας περιβάλλοντος -πινακίδες, αποχωρητήρια, περίπτερα, στέγαστρα κλπ) και 51 (Έργα προστασίας από διάβρωση, κατολισθήσεις και στήριξη εδαφών).
Ως προς τη χρήση γης 52 (Ήπια θαλάσσια αναψυχή – κολύμβηση, ιστιοσανίδα, καταδύσεις, υποβρύχια φωτογράφηση κ.λπ.) ομοίως συμφωνούμε.
– Υποζώνη ΖΠΦ-36ΝΓ (παραλία Γέρακας Ζακύνθου, μόνο χερσαίο τμήμα):
Συμφωνούμε με τις χρήσεις γης 11 (Κέντρα έρευνας και επιστημονική έρευνα που αφορούν τη Ζώνη), 48.2Β (εγκατάσταση σταθμών μέτρησης ατμοσφαιρικής ρύπανσης, θορύβου και μετεωρολογικών παραμέτρων με τον αναγκαίο εξοπλισμό), 49 (Περίπτερα ενημέρωσης/έργα ερμηνείας περιβάλλοντος -πινακίδες, αποχωρητήρια, περίπτερα, στέγαστρα κλπ) και 51 (Έργα προστασίας από διάβρωση, κατολισθήσεις και στήριξη εδαφών).
Ως προς τη χρήση γης 52 (Ήπια θαλάσσια αναψυχή – κολύμβηση, ιστιοσανίδα, καταδύσεις, υποβρύχια φωτογράφηση κ.λπ.) προκαλούν εντύπωση τα εξής: Η ΕΠΜ προβλέπει τη δυνατότητα τοποθέτησης ιδιωτικών ομπρελών, βάσει μελέτης φέρουσας ικανότητας, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για τοποθέτηση πληθώρας ιδιωτικού εξοπλισμού. Δεδομένου ότι η ΖΠΦ-36ΝΓ δέχεται τεράστιες πιέσεις από τον μαζικό τουρισμό, αυτές οι προβλέψεις θα πρέπει να αναθεωρηθούν, διότι ήδη η μαζική προσέλευση λουόμενων απειλεί την ασφαλή επώαση των φωλιών της θαλάσσιας χελώνας. Επίσης, ενώ στις υποζώνες ΖΠΦ-36Α έως ΖΠΦ-36Ν η τοποθέτηση επίπλων θαλάσσης προϋποθέτει τη σύμφωνη γνώμη του ΟΦΥΠΕΚΑ, στη ζώνη ΖΠΦ-36ΝΓ (που φιλοξενεί πολύ μεγάλο αριθμό φωλιών) αναφέρεται «για τους επαγγελματίες στους οποίους έχει νομίμως παραχωρηθεί η χρήση του αιγιαλού» (βλ. σελ. 1034), χωρίς να ζητά σύμφωνη γνώμη του ΟΦΥΠΕΚΑ. Η σύμφωνη γνώμη του ΟΦΥΠΕΚΑ θα πρέπει να απαιτείται σε ολόκληρη τη ΖΠΦ-36, χωρίς εξαιρέσεις. Ενώ αρχικά η ΕΠΜ προβλέπει την απομάκρυνση των επίπλων θαλάσσης τις βραδινές ώρες, αμέσως μετά προβλέπει εξαίρεση αυτού του περιορισμού, με δυνατότητα «τακτοποίησης» (βλ. σελ. 1024). Τέλος, ενώ με το ισχύον ΠΔ (ΦΕΚ Δ 906/22-12-1999) επιτρέπεται η παρουσία 350 ατόμων ταυτόχρονα στην παραλία, η ΕΠΜ αυξάνει αυτόν τον αριθμό στα 500 άτομα, χωρίς να έχει προηγηθεί κάποια μελέτη φέρουσας ικανότητας. Είναι ξεκάθαρο ότι η ΕΠΜ αντί να προσπαθεί να βελτιώσει την κατάσταση στη ΖΠΦ-36ΝΓ, τουναντίον προσπαθεί να νομιμοποιήσει την υφιστάμενη κατάσταση, όπου παρατηρούνται πλείστες παραβιάσεις του υφιστάμενου ΠΔ και των διαχειριστικών μέτρων.
– Υποζώνη ΖΠΦ-36ΝΔ (παραλία Μαραθωνήσι Ζακύνθου, μόνο χερσαίο τμήμα):
Συμφωνούμε με τις χρήσεις γης 11 (Κέντρα έρευνας και επιστημονική έρευνα που αφορούν τη Ζώνη), 48.2Β (εγκατάσταση σταθμών μέτρησης ατμοσφαιρικής ρύπανσης, θορύβου και μετεωρολογικών παραμέτρων με τον αναγκαίο εξοπλισμό), 49 (Περίπτερα ενημέρωσης/έργα ερμηνείας περιβάλλοντος -πινακίδες, αποχωρητήρια, περίπτερα, στέγαστρα κλπ) και 51 (Έργα προστασίας από διάβρωση, κατολισθήσεις και στήριξη εδαφών).
Ως προς τη χρήση γης 52 (Ήπια θαλάσσια αναψυχή – κολύμβηση, ιστιοσανίδα, καταδύσεις, υποβρύχια φωτογράφηση κ.λπ.) ομοίως συμφωνούμε.
– Υποζώνη ΖΠΦ-36ΜΘ (παραλία Κυπαρισσιακού Κόλπου, μόνο χερσαίο τμήμα):
Συμφωνούμε με τη χρήση γης 11 (Κέντρα έρευνας και επιστημονική έρευνα που αφορούν τη Ζώνη).
Ως προς τη χρήση γης 13 (Αναψυκτήρια μέχρι 50 τ.μ.) θα πρέπει αφενός να προστεθεί χρονικός περιορισμός λειτουργίας, ήτοι από τις 7π.μ. έως τη δύση του ηλίου, διότι είναι σύνηθες να βλέπουμε νυχτερινή λειτουργία τους, με τη χρήση έντονου φωτισμού, με δυνατή μουσική και μαζική παρουσία κόσμου (δηλ. λειτουργία που θυμίζει beach parties), αφετέρου δεν θα πρέπει να είναι προϋπόθεση να έχει ήδη δοθεί σχετική άδεια, αλλά να δοθεί σύμφωνη γνώμη του ΟΦΥΠΕΚΑ για λειτουργία αναψυκτήριου στη συγκεκριμένη θέση. Μάλιστα η σύμφωνη γνώμη του ΟΦΥΠΕΚΑ) θα πρέπει να επανεξετάζεται ανά 3-4 έτη, αφού ληφθεί υπόψη τυχόν επίπτωση στο προστατευτέο αντικείμενο.
Ως προς τη χρήση γης 26.12.6 (Μονοπάτια πεζών) συμφωνούμε, καθόσον πρόκειται μόνο για τις νομίμως υφιστάμενες οδούς.
Συμφωνούμε με τις χρήσεις γης 48.2Β (εγκατάσταση σταθμών μέτρησης ατμοσφαιρικής ρύπανσης, θορύβου και μετεωρολογικών παραμέτρων με τον αναγκαίο εξοπλισμό), 49 (Περίπτερα ενημέρωσης/έργα ερμηνείας περιβάλλοντος -πινακίδες, αποχωρητήρια, περίπτερα, στέγαστρα κλπ) και 51 (Έργα προστασίας από διάβρωση, κατολισθήσεις και στήριξη εδαφών).
Ως προς τη χρήση γης 52 (Ήπια θαλάσσια αναψυχή – κολύμβηση, ιστιοσανίδα, καταδύσεις, υποβρύχια φωτογράφηση κ.λπ.) προκαλούν εντύπωση τα εξής: ο πυρήνας του βιοτόπου εντοπίζεται μεταξύ του ποταμού Νέδα (προς βορρά) έως και το χωριό Καλό Νερό (προς νότο), μήκους 9,5χλμ. Στο τμήμα αυτό καταγράφεται περίπου το 86% της φωλεοποίησης όλου του Κόλπου (συνολικού μήκους 41χλμ). Το ισχύον ΠΔ (ΦΕΚ Δ 391/03-10-2018 και ΦΕΚ Δ 414/12-10-2018) δεν επιτρέπει παραχώρηση τμημάτων αιγιαλού στα 7,5χλμ του πυρήνα (δηλ. από τον ποταμό Νέδα προς βορρά έως το ρέμα Μπραζέζη προς νότο) λόγω της έντονης πυκνότητας των φωλιών της Caretta caretta. Επίσης το τμήμα αυτό έχει χαρακτηριστεί ως «απάτητη παραλία». Τέλος, να σημειωθεί ότι κατόπιν ανάθεσης από τον ΟΦΥΠΕΚΑ (ΜΔ ΕΘΝΙΚΟΥ ΠΑΡΚΟΥ ΥΓΡΟΤΟΠΩΝ ΚΟΤΥΧΙΟΥ ΣΤΡΟΦΥΛΙΑΣ & ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΩΝ ΠΕΡΙΟΧΩΝ ΔΥΤ.ΠΕΛ/ΝΗΣΟΥ) το Πανεπιστήμιο Αιγαίου εκπόνησε μελέτη για τη Φέρουσα Ικανότητα σε τμήματα του Κυπαρισσιακού Κόλπου (το έργο χρηματοδοτήθηκε από το ΥΜΕΠΕΡΑΑ και το Ταμείο Συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης), από την οποία προκύπτει ότι η επισκεψιμότητα στην περιοχή έχει ξεπεράσει την φέρουσα ικανότητά της (βλ. ´Culibrk Α. et al., 2025) Επομένως η ΕΠΜ θα πρέπει να αποκλείσει παραχωρήσεις τμημάτων αιγιαλού στο τμήμα αυτό (ενώ τώρα τις επιτρέπει καθ΄ όλο το μήκος του βιοτόπου).
Γενική επισήμανση για τις χρήσεις γης στην υποζώνη ΖΠΦ-36ΜΘ: Στην ουσία η ΕΠΜ προβλέπει ακριβώς τις ίδιες χρήσεις γης, και μάλιστα με τους ίδιους όρους, με τις υπόλοιπες υποζώνες της ΖΠΦ-36. Δηλαδή η ΕΠΜ δεν φαίνεται να έχει λάβει υπόψη της ότι στον Κυπαρισσιακό Κόλπο φιλοξενείται ο μεγαλύτερος αναπαραγωγικός πληθυσμός της Caretta caretta στη Μεσόγειο. Θα πρέπει οι χρήσεις γης και οι όροι που αυτές θα επιτρέπονται, να αναθεωρηθούν, ειδικά για τον πυρήνα του βιοτόπου (μεταξύ του ποταμού Νέδα προς βορρά, έως και το χωριό Καλό Νερό προς νότο, μήκους 9,5χλμ).
Για τη ΖΠΦ-39 (Θαλάσσια περιοχή κόλπου Κυπαρισσίας) (βλ. σελ. 1047-1049) η ΕΠΜ επιτρέπει τις χρήσεις γης 11 (Κέντρα έρευνας και επιστημονική έρευνα που αφορούν τη Ζώνη), 24.9 (Αλιεία), 26.11(Λιμενικές ζώνες επιβατικής, εμπορικής, αλιευτικής, βιομηχανικής και τουριστικής δραστηριότητας, μαρίνες), 26.12.7 (Θαλάσσιοι διάδρομοι κίνησης σκαφών), 48.2Β (εγκατάσταση σταθμών μέτρησης ατμοσφαιρικής ρύπανσης, θορύβου και μετεωρολογικών παραμέτρων με τον αναγκαίο εξοπλισμό), 54 (Πλωτές υποδομές και εγκαταστάσεις θαλάσσιας αναψυχής) και 52 (Ήπια θαλάσσια αναψυχή – κολύμβηση, ιστιοσανίδα, καταδύσεις, υποβρύχια φωτογράφηση κ.λπ.). Ειδικά ως προς τη χρήση γης 24.9, είναι εντελώς παράδοξο να επιτρέπεται η επαγγελματική παράκτια αλιεία χωρίς περιορισμό, και να επιτρέπεται η ερασιτεχνική αλιεία κατά τη διάρκεια της ημέρας το διάστημα 1/5 έως 30/9 κάθε έτους, ενώ στο θαλάσσιο τμήμα ορισμένων υποζωνών ΖΠΦ-36 (που έχουν μικρότερο αριθμό φωλιών, άρα και μικρότερο αριθμό αναπαραγωγικών ατόμων στο θαλάσσιο μέτωπο) (βλ. σελ. 1022) η ΕΠΜ δεν επιτρέπει την επαγγελματική και ερασιτεχνική παράκτια αλιεία μικρής κλίμακας το διάστημα 1/4 έως και 31/10 κάθε έτους. Δηλαδή η ΕΠΜ δεν φαίνεται να έχει λάβει υπόψη της ότι στον Κυπαρισσιακό Κόλπο φιλοξενείται ο μεγαλύτερος αναπαραγωγικός πληθυσμός της Caretta caretta στη Μεσόγειο, άρα στη ΖΠΦ-39 (που είναι το θαλάσσιο μέτωπο) υπάρχει και η μεγαλύτερη συγκέντρωση αναπαραγωγικών ατόμων. Ο χρονικός περιορισμός για την επαγγελματική και ερασιτεχνική παράκτια αλιεία, θα έπρεπε να ισχύει για τη ΖΠΦ-39. Για τη χρήση γης 26.12.7 συμφωνούμε με το όριο ταχύτητας 6ν.μ./ώρα, την απαγόρευση ταΐσματος (η οποία θα έπρεπε να ισχύει για το σύνολο του Εθνικού Πάρκου και για όλα τα είδη) και την απαγόρευση μηχανοκίνητων θαλασσίων σπορ.Για τη ΖΠΦ-40 (θαλάσσια ζώνη Α Κόλπου Λαγανά) (βλ. σελ. 1050-1051) η ΕΠΜ επιτρέπει τις χρήσεις γης 11 (Κέντρα έρευνας και επιστημονική έρευνα που αφορούν τη Ζώνη), 26.12.7 (Θαλάσσιοι διάδρομοι κίνησης σκαφών), 48.2Β (εγκατάσταση σταθμών μέτρησης ατμοσφαιρικής ρύπανσης, θορύβου και μετεωρολογικών παραμέτρων με τον αναγκαίο εξοπλισμό) και 52 (Ήπια θαλάσσια αναψυχή – κολύμβηση, ιστιοσανίδα, καταδύσεις, υποβρύχια φωτογράφηση κ.λπ.). Ως προς τη χρήση 26.12.7 συμφωνούμε να επιτρέπεται η κίνηση σκαφών μόνο για λόγους έρευνας και προστασίας, καθώς και για λόγους ανωτέρας βίας, πυρόσβεσης, παροχής βοήθειας. Για τη χρήση 52 συμφωνούμε να επιτρέπεται μόνο το κολύμπι, η κατάδυση και η υποβρύχια φωτογράφιση.
Γενικό σχόλιο για την ΖΠΦ-40: Όπως έχουμε αναφέρει και στις προηγούμενες ενότητες του Κεφαλαίου 4, η παρούσα ΕΠΜ θα πρέπει να λάβει υπόψη αφενός ότι η ΕΠΜ 5α, προτείνει την εν λόγω ζώνη ως ΖΑΠΦ-02, αφετέρου ότι το ισχύον ΠΔ (ΦΕΚ Δ 906/22-12-1999) δεν επιτρέπει από 1/5 έως και 31/10 εκάστου έτους τη διέλευση, παραμονή, αγκυροβολία κάθε σκάφους και πλωτού μέσου. Η ΖΠΦ-40 αφενός συγκεντρώνει όλα τα οικολογικά χαρακτηριστικά για να οριστεί ως Ζώνη Απόλυτης Προστασίας της Φύσης (ΖΑΠΦ) λόγω της υψηλής συγκέντρωσης θαλασσίων χελωνών, αφετέρου οι υφιστάμενοι περιορισμοί με το ισχύον ΠΔ καθιστούν εφικτό τον χαρακτηρισμό ως ΖΑΠΦ.
Για τη ΖΠΦ-41 (θαλάσσια ζώνη Β κόλπου Λαγανά) (βλ. σελ. 1052-1054) η ΕΠΜ επιτρέπει τις χρήσεις γης 11 (Κέντρα έρευνας και επιστημονική έρευνα που αφορούν τη Ζώνη), 24.9 (Αλιεία), 26.12.7 (Θαλάσσιοι διάδρομοι κίνησης σκαφών), 48.2Β (εγκατάσταση σταθμών μέτρησης ατμοσφαιρικής ρύπανσης, θορύβου και μετεωρολογικών παραμέτρων με τον αναγκαίο εξοπλισμό), 54 (Πλωτές υποδομές και εγκαταστάσεις θαλάσσιας αναψυχής) και 52 (Ήπια θαλάσσια αναψυχή – κολύμβηση, ιστιοσανίδα, καταδύσεις, υποβρύχια φωτογράφηση κ.λπ.). Ως προς τη χρήση 24.9, η ΕΠΜ επιτρέπει την επαγγελματική παράκτια αλιεία, τον αλιευτικό τουρισμό, ενώ απαγορεύει τη χρήση συρόμενων αλιευτικών εργαλείων και κυκλικών διχτυών και την ερασιτεχνική αλιεία. Κατά 1ον θα πρέπει να προβλεφθεί απαγόρευση για το υποβρύχιο ψάρεμα, η οποία έχει παραληφθεί. Κατά 2ον (όπως αναφέραμε και για τη ΖΠΦ-39) είναι εντελώς παράδοξο να επιτρέπεται η επαγγελματική παράκτια αλιεία χωρίς περιορισμό, ενώ στο θαλάσσιο τμήμα ορισμένων υποζωνών ΖΠΦ-36 (που έχουν μικρότερο αριθμό φωλιών, άρα και μικρότερο αριθμό αναπαραγωγικών ατόμων στο θαλάσσιο μέτωπο) (βλ. σελ. 1022) η ΕΠΜ δεν επιτρέπει την επαγγελματική και ερασιτεχνική παράκτια αλιεία μικρής κλίμακας το διάστημα 1/4 έως και 31/10 κάθε έτους. Δηλαδή η ΕΠΜ δεν φαίνεται να έχει λάβει υπόψη της ότι στον Κόλπο Λαγανά υπάρχει μεγαλύτερη συγκέντρωση αναπαραγωγικών ατόμων. Ο χρονικός περιορισμός για την επαγγελματική και ερασιτεχνική παράκτια αλιεία, θα έπρεπε να ισχύει για τη ΖΠΦ-41. Για τη χρήση 26.12.7 συμφωνούμε με το όριο ταχύτητας 6ν.μ./ώρα, την απαγόρευση ταΐσματος (η οποία θα έπρεπε να ισχύει για το σύνολο του Εθνικού Πάρκου και για όλα τα είδη) και την απαγόρευση μηχανοκίνητων θαλασσίων σπορ. Για τις θέσεις αγκυροβολίας και για τα μη-μηχανοκίνητα θαλάσσια σπορ συμφωνούμε να χορηγείται ειδικά άδεια από το Λιμεναρχείο, κατόπιν σύμφωνης γνώμης του ΟΦΥΠΕΚΑ. Τέλος, για την παρατήρηση της θαλάσσιας χελώνας συμφωνούμε με τους όρους (ελάχιστη απόσταση παρακολούθησης, μέγιστη διάρκεια, μέγιστος αριθμός σκαφών κλπ), όμως η ΕΠΜ θα πρέπει να λάβει σοβαρά υπόψη ότι στον Κόλπο Λαγανά δραστηριοποιείται τεράστιος αριθμός πλοιαρίων (μηχανοκίνητων), τα οποία είτε διεξάγουν ημερήσιες εκδρομές, είτε δραστηριοποιούνται στην παρατήρηση των θαλασσίων χελωνών, είτε εκμισθώνονται (ταχύπλοες λέμβοι και μη-μηχανοκίνητα μέσα αναψυχής) στους τουρίστες (σύμφωνα με στοιχεία του Λιμεναρχείου Ζακύνθου, τη θερινή περίοδο 2022 δραστηριοποιούντο στον Κόλπο Λαγανά 554 σκάφη/πλοιάρια), τα οποία ασκούν τεράστια πίεση/όχληση στις θαλάσσιες χελώνες. Επομένως η προβλεπόμενη από την ΕΠΜ εκπόνηση μελέτης φέρουσας ικανότητας είναι επιτακτική ανάγκη για όλες τις δραστηριότητες της χρήσης 26.12.7.Για τη ΖΠΦ-42 (Θαλάσσια ζώνη Γ κόλπου Λαγανά) (βλ. σελ. 1055-1057) η ΕΠΜ επιτρέπει τις χρήσεις γης 11 (Κέντρα έρευνας και επιστημονική έρευνα που αφορούν τη Ζώνη), 24.9 (Αλιεία), 26.11 (Λιμενικές ζώνες, Μαρίνες), 26.12.7 (Θαλάσσιοι διάδρομοι κίνησης σκαφών), 48.2Β (εγκατάσταση σταθμών μέτρησης ατμοσφαιρικής ρύπανσης, θορύβου και μετεωρολογικών παραμέτρων με τον αναγκαίο εξοπλισμό), 54 (Πλωτές υποδομές και εγκαταστάσεις θαλάσσιας αναψυχής) και 52 (Ήπια θαλάσσια αναψυχή – κολύμβηση, ιστιοσανίδα, καταδύσεις, υποβρύχια φωτογράφηση κ.λπ.). Για τις χρήσεις 24.9 και 26.12.7 ισχύουν όσα αναφέρουμε και υπό τη ΖΠΦ-41.
Για τη ΖΠΦ-43 (θαλάσσια ζώνη Δ κόλπου Λαγανά) (βλ. σελ. 1058-1060) η ΕΠΜ επιτρέπει τις χρήσεις γης 11 (Κέντρα έρευνας και επιστημονική έρευνα που αφορούν τη Ζώνη), 24.9 (Αλιεία), 26.11 (Λιμενικές ζώνες, Μαρίνες), 26.12.7 (Θαλάσσιοι διάδρομοι κίνησης σκαφών), 48.2Β (εγκατάσταση σταθμών μέτρησης ατμοσφαιρικής ρύπανσης, θορύβου και μετεωρολογικών παραμέτρων με τον αναγκαίο εξοπλισμό), 54 (Πλωτές υποδομές και εγκαταστάσεις θαλάσσιας αναψυχής) και 52 (Ήπια θαλάσσια αναψυχή – κολύμβηση, ιστιοσανίδα, καταδύσεις, υποβρύχια φωτογράφηση κ.λπ.). Για τη χρήση 24.9 ισχύουν όσα αναφέρουμε και υπό τη ΖΠΦ-41.
Για τη ΖΠΦ-44 (Ζώνη παρατήρησης χελώνας κόλπου Λαγανά) (βλ. σελ. 1061-1063) η ΕΠΜ επιτρέπει τις χρήσεις γης 11 (Κέντρα έρευνας και επιστημονική έρευνα που αφορούν τη Ζώνη), 24.9 (Αλιεία), 26.11 (Λιμενικές ζώνες, Μαρίνες), 26.12.7 (Θαλάσσιοι διάδρομοι κίνησης σκαφών), 48.2Β (εγκατάσταση σταθμών μέτρησης ατμοσφαιρικής ρύπανσης, θορύβου και μετεωρολογικών παραμέτρων με τον αναγκαίο εξοπλισμό), 54 (Πλωτές υποδομές και εγκαταστάσεις θαλάσσιας αναψυχής) και 52 (Ήπια θαλάσσια αναψυχή – κολύμβηση, ιστιοσανίδα, καταδύσεις, υποβρύχια φωτογράφηση κ.λπ.). Για τις χρήσεις 24.9 και 26.12.7 ισχύουν όσα αναφέρουμε και υπό τη ΖΠΦ-41.
Γενικό σχόλιο για τη ΖΠΦ-44: Με το ισχύον ΠΔ, η ΖΠΦ-44 και η ΖΠΦ-41 αποτελούν τη θαλάσσια ζώνη Β του Κόλπου Λαγανά. Η παρούσα ΕΠΜ προτείνει τη δημιουργία 2 διαφορετικών ζωνών, προβλέποντας ακριβώς τις ίδιες χρήσεις γης, με τους ίδιους περιορισμούς, με μοναδική διαφορά τη χωρητικότητα των σκαφών, δηλ. ότι στη ΖΠΦ-44 επιτρέπονται σκάφη χωρητικότητας έως 30 ατόμων, ενώ στη ΖΠΦ-41 δεν υπάρχει τέτοιος περιορισμός.
Οι επιτρεπόμενες ειδικές χρήσεις γης εντός των ΖΔΟΕ αναφέρονται στην ενότητα 4.3.4.4.4. Για τη ΖΔΟΕ-03 (θαλάσσια περιοχή ανοιχτά του Κυπαρισσιακού Κόλπου) (βλ. σελ. 1078-1081) η ΕΠΜ προβλέπει τις χρήσεις γης 24.9 (Αλιεία), 24.10 (συλλογή φυτών κλπ και βενθικών οργανισμών), 26.11 (λιμενικές ζώνες, μαρίνες), 26.12.7 (θαλάσσιοι διάδρομοι κίνησης σκαφών), 34 (εγκαταστάσεις ανανεώσιμων πηγών ενέργειας), 48.2Α (κατασκευές δικτύων υποδομής και εγκαταστάσεων κοινής ωφέλειας, υπέργειων και υπόγειων), 48.2Β (εγκατάσταση σταθμών μέτρησης ατμοσφαιρικής ρύπανσης, θορύβου και μετεωρολογικών παραμέτρων με τον αναγκαίο εξοπλισμό), 48.2ΣΤ (εγκατάσταση μονάδων αφαλάτωσης), 54 (Πλωτές υποδομές και εγκαταστάσεις θαλάσσιας αναψυχής), 11 (Κέντρα έρευνας και επιστημονική έρευνα που αφορούν τη Ζώνη) και 52 (Ήπια θαλάσσια αναψυχή – κολύμβηση, ιστιοσανίδα, καταδύσεις, υποβρύχια φωτογράφηση κ.λπ.). Δεδομένου ότι από τα ερευνητικά προγράμματα δορυφορικής τηλεμετρίας που έχει εκπονήσει ο ΑΡΧΕΛΩΝ (βλ. σχόλια μας υπό ενότητα 1.4.2) έχει προκύψει ότι εντός της ΖΔΟΕ-03 εντοπίζονται μεταναστευτικοί διάδρομοι του είδους Caretta caretta που αναπαράγεται στον Κυπαρισσιακό Κόλπο, κρίνεται επιβεβλημένο όπως για τη χρήση 26.12.7 προβλεφθεί περιορισμός ταχύτητας στα 6ν.μ./ώρα (έως την ισοβαθή των 100μ.) και στα 20ν.μ. (στο υπόλοιπο θαλάσσιο τμήμα) τουλάχιστον για το διάστημα 1 Μαρτίου έως 31 Οκτωβρίου κάθε έτους (περίοδος ζευγαρώματος, περίοδος ωοτοκίας και περίοδος εκκόλαψης).
Οι επιτρεπόμενες ειδικές χρήσεις γης εντός των ΖΒΔΦΠ αναφέρονται στην ενότητα 4.3.4.4.5. Σε όλες τις ΖΒΔΦΠ (εκτός της ΖΒΔΦΠ-01 Περιοχές Οργανωμένης Ανάπτυξης Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων) επιτρέπεται μεταξύ άλλων η χρήση γης 26.3 (υδατοδρόμια). Ειδικά για τη ΖΒΔΦΠ-02 (Ευρύτερη θαλάσσια περιοχή λιμένα Αργοστολίου) (βλ. σελ. 1092-1093), δεδομένου ότι πολύ κοντά βρίσκεται η λιμνοθάλασσα του Κούταβου που αποτελεί επιβεβαιωμένο τροφικό πεδίο ενήλικων και νεαρών ατόμων και των 2 ειδών θαλασσίων χελωνών (Caretta caretta και Chelonia mydas), θα πρέπει να ληφθούν πρόσθετοι όροι για αυτή τη χρήση γης (πχ ρύθμιση μέγιστης ταχύτητας), ώστε να αποφευχθεί το ενδεχόμενο σύγκρουσης και τραυματισμού/θανάτωσης.
Κεφάλαιο 5:
Στο Κεφάλαιο 5 η ΕΠΜ παραθέτει τα προτεινόμενα Μέτρα Διαχείρισης που θα εφαρμοστούν εντός του Εθνικού Πάρκου, ώστε να επιτευχθούν οι στόχοι διαχείρισης (όπως αυτοί οι στόχοι παρατίθενται στον πίνακα 5.2.2-1, βλ. σελ. 1145-1169) και επί το τέλει να επιτευχθεί/διατηρηθεί η ικανοποιητική κατάσταση διατήρησης των προστατευόμενων οικοτόπων και ειδών.
Στην ενότητα 5.3.1 παρουσιάζεται ο (συνοπτικός) κατάλογος των μέτρων διαχείρισης (βλ. πίνακα 5.3.1-1, σελ. 1172-1174), ενώ στην ενότητα 5.3.3 γίνεται η αναλυτική περιγραφή αυτών (βλ. σελ. 1219επ.). Για τις θαλάσσιες χελώνες αναφέρονται τα μέτρα:
– MMIONIOMF0304 (Ανάπτυξη και εφαρμογή ολοκληρωμένου συστήματος παρακολούθησης θαλασσίων ενδιαιτημάτων που φιλοξενούν σημαντικούς αριθμούς θαλάσσιων χελωνών και υπόκεινται σε σημαντικές πιέσεις, χρήση drones και δορυφορικής τηλεμετρίας) (βλ. σελ. 1252-1254),
– MMIONIOMJ0101 (Ανάπτυξη και εφαρμογή δέσμης διαχειριστικών δράσεων για τον μετριασμό των επιπτώσεων της κλιματικής αλλαγής στις θαλάσσιες χελώνες, προστασία και επαναφύτευση παράκτιας βλάστησης, εκκολαπτήρια και τεχνητή σκίαση φωλιών) (βλ. σελ. 1255-1257),
– MMIONIOMS0301 (Προστασία αναπαραγωγικής δραστηριότητας θαλασσίων χελωνών, δηλ. προστασία φωλιών και νεοσσών) (βλ. σελ. 1258-1260),
– MMIONIOMF0701 (Μείωση επιπτώσεων τεχνητού φωτισμού στις παραλίες ωοτοκίας) (βλ. σελ. 1282-1284),
– MMIONIOMG0501 (Μείωση παρεμπίπτουσας αλιείας και τυχαίας θανάτωσης ειδών, με δράσεις ενημέρωσης και προμήθεια ειδικού εξοπλισμού) (βλ. σελ. 1293-1295),
– MMIONIOMG0104 (Αξιολόγηση και εφαρμογή εργαλείων διακυβέρνησης της αλιείας για την αύξηση της αποτελεσματικότητας της προστατευόμενης περιοχής του Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου) (βλ. σελ. 1300-1302),
– MMIONIOMG0702 (Καθορισμός των αλληλεπιδράσεων μεταξύ υδατοκαλλιεργειών και θαλάσσιας μεγαπανίδας και δημιουργία πλαισίου διαχειριστικών δράσεων) (βλ. σελ. 1303-1305),
– MMIONIOMF0302 (Μελέτη φέρουσας ικανότητας και Σχέδιο Διαχείρισης επισκεπτών των ακτών ωοτοκίας και του παρακείμενου θαλάσσιου χώρου σε σκάφη) (βλ. σελ. 1306-1308),
– MMIONIOMF0301 (Μείωση επιπτώσεων πλαστικών και λοιπών απορριμμάτων σε παραλίες και στο θαλάσσιο περιβάλλον) (βλ. σελ. 1309-1311),
– MMIONIOMW0101 (Δράσεις εκπαίδευσης, ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των επαγγελματιών του τουρισμού) (βλ. σελ. 1312-1314),
– MMIONIOMW0102 (Δράσεις εκπαίδευσης, κατάρτισης και ενημέρωσης των αρμόδιων αρχών και φορέων σε θέματα αποτελεσματικής διαχείρισης θαλάσσιου χώρου και αντιμετώπισης παράνομων ενεργειών, και ειδικών περιστατικών) (βλ. σελ. 1315-1317),
– MMIONIOMF0307 (Δέσμη δράσεων για την ανάπτυξη κανόνων συμπεριφοράς στην αλληλεπίδραση με θαλάσσια είδη, πχ προσπάθεια προσέγγισης και τάισμα θαλασσίων χελωνών) (βλ. σελ. 1331-1333),
– MMIONIOMF0305 (Κανονιστικό πλαίσιο για την άσκηση των αναψυχικών / τουριστικών δραστηριοτήτων στις παραλίες της προστατευόμενης περιοχής) (βλ. σελ. 1339-1340),
– MMIONIOMW9901 (Σχέδιο επόπτευσης και φύλαξης και υποδομές/εξοπλισμός) (βλ. σελ. 1341-1343),
– MMIONIOME0401 (Σύνταξη και θεσμοθέτηση Σχέδιου Δράσης αντιμετώπισης έκτακτων περιστατικών θαλάσσιας/παράκτιας ρύπανση, για όλους τους εμπλεκόμενους φορείς, ασκήσεις ετοιμότητας κλπ) (βλ. σελ. 1348-1350),
– MMIONIOME0106 (Εθνικό πληροφοριακό σύστημα παρακολούθησης της κίνησης των σκαφών VTMIS – Vessel Traffic Monitoring Information System) (βλ. σελ. 1357-1358)
Γενική σημείωση: σε όλα τα μέτρα διαχείρισης για τις θαλάσσιες χελώνες, αναφέρονται ως φορείς υλοποίησης μόνο οι ΟΦΥΠΕΚΑ/ΜΔΠΠ/ΥΠΕΝ. Δεν είναι καθόλου κατανοητό για δεν αναφέρονται Πανεπιστήμια, Ιδρύματα και ΜΚΟ (τη στιγμή που για άλλα είδη, όπως η Μεσογειακή Φώκια ή τα Θαλασσοπούλια αναφέρονται). Θα πρέπει να προστεθούν Πανεπιστήμια, Ιδρύματα και ΜΚΟ.
Επίσης εντύπωση προκαλεί το μέτρο MMIONIOMF0305 (κανονιστικό πλαίσιο για την άσκηση των αναψυχικών δραστηριοτήτων στις παραλίες) διότι αυτό που αναμέναμε από την ΕΠΜ είναι ακριβώς να παράξει συγκεκριμένες προτάσεις, δηλαδή όρους και περιορισμούς για την άσκηση αυτών των δραστηριοτήτων, οι οποίες θα ενσωματωθούν στο Προεδρικό Διάταγμα και στο Σχέδιο Διαχείρισης. Το συγκεκριμένο μέτρο θα πρέπει να συμπληρωθεί κατάλληλα, ώστε να περιλαμβάνονται συγκεκριμένοι όροι, διότι υπάρχει ήδη επιστημονική γνώση για τις επιπτώσεις των δραστηριοτήτων στο είδος καθώς και για το ποιοι περιορισμοί μπορούν να συμβάλλουν στην επίτευξη των στόχων διαχείρισης (π.χ. περιορισμός λειτουργίας τις βραδινές ώρες στη χρήση 13-αναψυκτήρια, για μείωση φωτορύπανσης και εξασφάλιση ότι δεν θα υπάρχει ανθρώπινη παρουσία).
Θα πρέπει τα 2 είδη θαλασσίων χελωνών να προστεθούν και στα εξής διαχειριστικά μέτρα (που προβλέπονται στην ΕΠΜ):
– MMIONIOMG0101 (Δράσεις διαχείρισης της επαγγελματικής / ερασιτεχνικής αλιείας, χρονικοί και χωρικού περιορισμοί) (βλ. σελ. 1290-1292),
– MMIONIOMW9902 (Aποζημιώσεις των παράκτιων αλιέων για τις ζημιές από προστατευόμενα είδη) (βλ. σελ. 1298-1299) και
– MMIONIOMG0103 (Εξειδικευμένες δράσεις εκπαίδευσης, ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης των επαγγελματιών στον αλιευτικό τομέα) (βλ. σελ. 1321-1323).
Επίσης θα πρέπει να προστεθούν τα εξής μέτρα (που δεν προβλέπονται καθόλου στην ΕΠΜ):
– Πρόγραμμα μαρκαρίσματος ατόμων θαλασσίων χελωνών, το οποίο υλοποιεί ο ΑΡΧΕΛΩΝ σε ετήσια βάση στις παραλίες ωοτοκίας (περίοδος υλοποίησης: Ιούνιος και Ιούλιος κάθε έτους). Από το εν λόγω πρόγραμμα συλλέγονται πολύτιμα δεδομένα για το μέγεθος των πληθυσμών της Caretta caretta, τα οποία απαντώνται εντός του Εθνικού Πάρκου, και για την κατάσταση διατήρησής τους. Το μέτρο εντάσσεται στην κατηγορία «έρευνες και μελέτες», είναι σύμφωνο με το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την θαλάσσια χελώνα στην Ελλάδα (ΦΕΚ Β 3678/10-8-2021), ενώ μπορεί να συνδυαστεί με το μέτρο MMIONIOMF0304.
– Καταγραφή εκβρασμών θαλασσίων χελωνών (και φυσικά όλων των υπόλοιπων θαλάσσιων ειδών, δηλ. κητωδών, φωκών, χονδριχθύων), ώστε να συλλέγονται δεδομένα για τις πιέσεις/απειλές που αντιμετωπίζουν αλλά και για την κατάσταση διατήρησης των πληθυσμών τους εντός του Εθνικού Πάρκου. Το μέτρο εντάσσεται στην κατηγορία «έρευνες και μελέτες», είναι σύμφωνο με την ΚΥΑ ΥΠΕΝ/ΔΔΦΠΒ/55417/1958 «Μέτρα για τη λειτουργία εθνικώς συντονισμένου δικτύου παρακολούθησης και διαχείρισης των εκβρασμών ειδών θαλάσσιας άγριας πανίδας» (ΦΕΚ Β 3376/19-5-2023) και το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την θαλάσσια χελώνα στην Ελλάδα (ΦΕΚ Β 3678/10-8-2021), ενώ συνδέεται με άλλα μέτρα όπως το MMIONIOMG0501 και το MMIONIOMG0103.
– Ειδικά για τις τραυματισμένες θαλάσσιες χελώνες, θα πρέπει να προβλεφθεί ως ειδικό διαχειριστικό μέτρο το σύστημα μεταφοράς τους στο αναγνωρισμένο Κέντρο Περίθαλψης Ειδών της Άγριας Πανίδας (ΚΕ.Π.Ε.Α.Π.) πανελλαδικής εμβέλειας, ειδικό για θαλάσσιες χελώνες, που λειτουργεί ο ΑΡΧΕΛΩΝ στη Γλυφάδα Αττικής (σύμφωνα με την Υπουργική Απόφαση ΥΠΕΝ/ΔΔΔ/54340/1691/17-5-2023). Το εν λόγω μέτρο είναι σύμφωνο με την ΚΥΑ ΥΠΕΝ/ΔΔΦΠΒ/55417/1958 «Μέτρα για τη λειτουργία εθνικώς συντονισμένου δικτύου παρακολούθησης και διαχείρισης των εκβρασμών ειδών θαλάσσιας άγριας πανίδας» (ΦΕΚ Β 3376/19-5-2023).
Στην ενότητα 5.5 (βλ. σελ. 1378επ.) περιγράφονται οι προτάσεις για πρόγραμμα παρακολούθησης όλων των ειδών και τύπων οικοτόπων στο Πάρκο Ιονίου. Η παρακολούθηση των θαλασσίων χελωνών περιγράφεται στην ενότητα 5.5.1.5 (βλ. σελ. 1418-1419) και περιλαμβάνει καταγραφές ενδιαιτημάτων στον θαλάσσιο χώρο (drones και δορυφορική τηλεμετρία), καταγραφές πιέσεων/απειλών, καταγραφές εκβρασμών, καταγραφή φωλιών και άλλων παραμέτρων της αναπαραγωγικής δραστηριότητας, μαρκάρισμα ενήλικων θηλυκών ατόμων. Και εδώ αναφέρεται ως φορέας υλοποίησης μόνο ο ΟΦΥΠΕΚΑ. Δεν είναι καθόλου κατανοητό για δεν αναφέρονται Πανεπιστήμια, Ιδρύματα και ΜΚΟ (τη στιγμή που για άλλα είδη, όπως η Μεσογειακή Φώκια ή τα Θαλασσοπούλια αναφέρονται). Θα πρέπει να προστεθούν Πανεπιστήμια, Ιδρύματα και ΜΚΟ.Είμαι ιδιώτης και έχω κάποιες εκτάσεις στην περιοχή προς τον Άγιο Ανδρέα. Θα ήθελα να ρωτήσω εάν η δημιουργία του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου συμβαδίζει με την εκμετάλλευση του κοιτάσματος πετρελαίου στο Κατάκολο. Θα συνεχιστεί κανονικά το σχέδιο εκμετάλλευσης των πετρελαίων της περιοχής;
Ως επαγγελματίας αγρότης τα τελευταία 15 χρόνια στον τομέα της Φράουλας θα ήθελα να ρωτήσω εάν το θαλάσσιο πάρκο ανακόπτει την επένδυση της εξόρυξης υδρογονανθράκων στο κοίτασμα του Κατακόλου. Σε παλαιότερες συναντήσεις με θεσμικούς φορείς και την εταιρία είχε συζητηθεί η δυνατότητα να παρέχει φυσικό αέριο στην περιοχή και έτσι να έχουμε αυξημένες αποδόσεις στις καλλιεργειές μας και τον χειμώνα και συχρόνως να γλυτώνουμε πολλές ζημιές απο τον πάγο.
Επίσης παραθέτω κάποια χαρακτηριστικά απο συναδέρφους στην βόρεια Ελλάδα (Δράμα – παραγωγή ντομάτας )Θέρμανση: σταθερή τη θερμοκρασία που απαιτείται για την ανάπτυξη των καλλιεργειών.
Αφύγρανση: Μπορεί επίσης να βοηθήσει στην αφαίρεση της περίσσειας υγρασίας από τον αέρα του θερμοκηπίου, κάτι που είναι σημαντικό για την υγεία των φυτών και την αποφυγή ασθενειών.
Ανθρακολίπανση: Σε ορισμένες περιπτώσεις, το φυσικό αέριο μπορεί να αξιοποιηθεί και για την προσθήκη διοξειδίου του άνθρακα (CO2) στον χώρο του θερμοκηπίου (ανθρακολίπανση), το οποίο είναι απαραίτητο για την φωτοσύνθεση και την ενίσχυση της ανάπτυξης των φυτών.και πολλά άλλα ευεργετικά οφέλει για εμάς τους αγρότες τησ περιοχής .
<u>Εισαγωγή :</u>
Με την παρούσα μελέτη ΕΠΜ για το θαλάσσιο πάρκο του Ιονίου προκύπτουν κάποια ζητήματα πολεοδομικού και χωρικού σχεδιασμού στην περιοχή του Κυπαρισσιακού Κόλπου και δη στις περιοχές μεταξύ των Δήμων Ζαχάρως και Ανδρίτσαινας – Κρεστένων.
Πιο συγκεκριμένα αναφέρεται στην αρχή της μελέτης πως ο περιβαλλοντικός σχεδιασμός της παρούσας δεν αφορά χερσαία τμήματα (σελ 40). Όμως διαβάζοντάς την προκύπτει πως για την περιοχή μας προβλέπεται η ζώνη ΖΠΦ 36 η οποία φαίνεται να εκτείνεται αορίστως και χωρίς όρια εντός της στεριάς.
Μάλιστα από την στιγμή που δεν έχει εκπονηθεί η ΕΠΜ για τον Κυπαρισσιακό Κόλπο πως είναι δυνατόν να επιχειρείται να δοθούν χρήσεις γης με την παρούσα μελέτη.
Επιπρόσθετα στα παραπάνω προκύπτει το ερώτημα αν η προτεινόμενη ζώνη ΖΠΦ 36 εναρμονίζεται με το επιλεγμένο σενάριο Ε. Καθώς σύμφωνα με το σώμα της μελέτης, το οποίο αναλυτικά εκτίθεται στη συνέχεια, η εν θέματι ζώνη προσομοιάζει σε ζώνη απολύτου προστασίας της φύσης η οποία ανακλά στην εναλλακτική λύση Δ και όχι στην Ε.
Έπειτα από τον προτεινόμενο σχεδιασμό των μέτρων φαίνεται πως εκλείπει η συμμετοχή του δημόσιου και ιδιωτικού φορέα και η σύμπραξή τους σε τοπικό επίπεδο. Τα μέτρα έχουν επικεντρωθεί γύρω από τον υποστελεχωμένο φορέα διαχείρισης και τις ΜΚΟ χωρίς να αποτελούν πραγματικά μέτρα στήριξης της τοπικής κοινωνίας.
Η δημιουργία εγκαταστάσεων διοίκησης, θέσεων εργασίας επιστημονικού και εργατοτεχνικού προσωπικού, δημιουργία μαστερ πλαν για νέες θέσεις εργασίας, επιδότηση όσων κατοίκων της περιοχής έχουν πληγεί για την αλλαγή επαγγελματικού προσανατολισμού είναι μόνο μερικά γενικά μέτρα που αν εξειδικευθούν θα μπορούσαν να επενδύσουν στην ενεργή προστασία των οικοσυστημάτων.
Οι δράσεις ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης είναι προς τη σωστή κατεύθυνση αλλά δεν είναι αρκετές για να δώσουν κίνητρα στον ντόπιο πληθυσμό που αποτελεί τους πραγματικούς θεματοφύλακες προστασίας του περιβάλλοντος.
Παρακαλούμε όπως εντάξετε τον άνθρωπο στον σχεδιασμό σας.
<u>Σχόλια:</u>
Αρχικά ο σκοπός της μελέτης όπως αυτός αναλύεται στην ενότητα 1.1.2 είναι η διασφάλιση τουλάχιστον του 30 τοις εκατό των χερσαίων, εσωτερικών υδάτων και των παράκτιων και θαλάσσιων περιοχών, ιδίως περιοχών ιδιαίτερης σημασίας για τη βιοποικιλότητα ….αναγνωρίζοντας ιθαγενείς και παραδοσιακές περιοχές,…., αναγνωρίζοντας και σεβόμενοι τα δικαιώματα των αυτόχθονων πληθυσμών και των τοπικών κοινοτήτων, συμπεριλαμβανομένων των παραδοσιακών εδαφών τους.
Αν κατανοούμε καλά τότε :
Α) 30% των θαλάσσιων και παράκτιων εδαφών πρέπει τουλάχιστον να διατηρούνται
Β) να γίνεται σεβασμός στο περιβάλλον αλλά ΚΑΙ στους αυτόχθονες πληθυσμούς και τις τοπικές κοινότητες.
Ελπίζουμε η νέα προσπάθεια περιβαλλοντικής προστασίας που εκκινεί με την παρούσα μελέτη να μην έχει ως στόχο την κυνική, γραφειοκρατική και λογιστική «τακτοποίηση» απλά του 30% των εθνικών χωρικών μας υδάτων.
Πάντα ως νέοι άνθρωποι αλλά και με την ιδιότητά μας ως επιστήμονες ελπίζουμε για το καλύτερο και ευελπιστούμε οι όποιες ενέργειες να γίνονται με στόχο ένα καλύτερο πιο βιώσιμο μέλλον. Δυστυχώς όμως ως πολίτης του Δήμου Ζαχάρως δεν κρύβω την απογοήτευσή μου για την εξέλιξη των πραγμάτων στην περιοχή μας ύστερα από την εφαρμογή μιας δέσμης μέτρων περιβαλλοντικών δεσμεύσεων δίχως ίχνος αντισταθμιστικών μέτρων.
Από τις ΖΟΕ του 1993, στο δίκτυο NATURA 2000, στην οριοθέτηση ζωνών του δικτύου NATURA το 2011, στο 1<sup>ο</sup> ΠΔ του 2016 (το οποίο αντικατστάθηκε), στο ΠΔ προστασίας του Κυπαρισσιακού Κόλπου το 2018, στην αναμενόμενη ΕΠΜ και ΣΔ των περιοχών NATURA της περιοχής του Δήμου μας έως και την σημερινή ΕΠΜ του θαλάσσιου πάρκου.
Από όλα τα παραπάνω μέτρα και περιορισμούς που αφορούν στην προστασία του περιβάλλοντος αναζητούμε ένα μέτρο στήριξης της κοινωνίας και πραγματικά δεν είναι εύκολο να εντοπιστεί κάποιο.
Αντίθετα στον πιο απλό αλλά και αντιπροσωπευτικό δείκτη, αυτόν του αριθμού του πληθυσμού, ο Δήμος Ζαχάρως μαζί με τον Δήμο Ανδρίτσαινας – Κρεστένων γνωρίζουν δημογραφική συρρίκνωση από το 2001 στο 2011 της τάξης του 40%. Ίσως για αυτό και δεν αναφέρονται ούτε καν ως επηρεαζόμενοι σε πλείστες περιπτώσεις εντός του σώματος της μελέτης (βλέπε σελ. 42,367,369,370,373,374,..) αλλά αντίθετα αναφέρεται μόνο ο Δήμος Πύργου.
Παρατηρώντας τον χάρτη της ΕΘΠ Ιονίου εντοπίζεται πως το πάρκο εισέρχεται εντός των ορίων των δύο αυτών Δήμων ακόμα και εντός του χερσαίου τμήματός τους. Αντίθετα εξαιρέθηκαν οι περιοχές GR2330007 στο Αρκόυδι, GR2330003 στον κόλπο του Χελωνίτου, GR2550004 όρμος Ναυαρίνου ;
Έπειτα άξιο αναφοράς είναι στη σελίδα 256 ο τρόπος συγκέντρωσης των δεδομένων για την πανίδα ο οποίος βασίζεται στις καταγραφές άλλων ΕΠΜ και μέσω βιβλιογραφίας. Αν όμως πραγματικά ενδιαφερόμαστε για το περιβάλλον δεν θα πρέπει να δημιουργηθεί φορέας που θα χρηματοδοτείται ώστε να παρακολουθεί διαρκώς τις περιοχές αυτές;
Σίγουρα αποτελεί ένα σημείο αναφοράς η δημιουργία μελετών και η θέσπιση πάρκων όμως η αναγραφή «ΑΝΕΠΑΡΚΗ ΔΕΔΟΜΕΝΑ» στους πίνακες των στοιχείων θα πρέπει να αποτελεί έναυσμα για την θέσπιση θέσεων εργασίας επιστημονικού προσωπικού το οποίο θα αναλάβει την παρακολούθηση των πληθυσμών μαζί με εξοπλισμό αλλά και τη συνδρομή ανειδίκευτου προσωπικού.
Έπειτα στη σελίδα 400 που φαίνεται πως εξαιρείται το Μπλοκ 10-Θαλάσσια περιοχή 10 από τα όρια του θαλασσίου πάρκου, όμως τι γίνεται με την περιοχή έρευνας στο Κατάκολο η οποία τελικά δεν έχει εξαιρεθεί;
Ακολούθως στην ενότητα 3.2 καταγράφονται κάποιες απειλές και τίθενται κάποια ερωτήματα :
Αλιεία – Με ποια αντισταθμιστικά μέτρα προωθείται η ενημέρωση και εκπαίδευση των αλιέων;
Οικόπεδα με υδρογονάνθρακες – Ποιο είναι το αντίτιμο που θα λάβει η περιοχή αν το ρίσκο της καταστροφής είναι όπως περιγράφεται;
Ρύπανση από πλαστικά και απορρίμματα -Πώς επιδοτούνται οι δήμοι και οι ιδιωτικοί φορείς για να κατασκευάσουν και να διαχειριστούν μονάδες ανακύκλωσης και κυκλικής οικονομίας;
Πώς επιδοτούνται οι αγρότες της περιοχής να χρησιμοποιούν βιολογικά λιπάσματα; Υπάρχουν δομές κομποστοποίησης σε επίπεδο κοινότητας που να παράγουν κομπόστ λίπασμα;
Πιέσεις σε παραλίες ωοτοκίας θαλάσσιων χελωνών – Πώς γίνεται πριν την εφαρμογή του προεδρικού διατάγματος στην περιοχή του Κυπαρισσιακού Κόλπου, με στοιχεία του Αρχέλων που δημοσιεύθηκαν στο ΦΕΚ 3678/Β/2021, να υπάρχει αύξηση του αριθμού των φωλιών ; Μήπως αυτό σε ένα βαθμό σημαίνει πως ο «γηγενείς αυτόχθονας πληθυσμός» συμβιώνει και συνυπάρχει αρμονικά με τις χελώνες; Μήπως πέραν των περιοριστικών μέτρων θα ήταν ορθό να μεριμνήσουμε για την πολεοδόμηση των παράλιων περιοχών;
Η αγνόηση υφιστάμενων παραλιακών οικισμών και η μη χρηματοδότηση τους για πολεοδόμηση και κατ’ επέκταση για μελέτες κατασκευής δικτύων υποδομής εγκυμονεί τον κίνδυνο σε 5-10 χρόνια οι περιοχές αυτές να αποτελούν ωρολογιακή περιβαλλοντική βόμβα. Η μη ύπαρξη πλαισίου διαχείρισής τους με μόνη οδό την εφαρμογή περιοριστικών μέτρων δημιουργεί καταστάσεις που δεν θα επιδέχονται λύσης λόγω μη ύπαρξης νομικού πλαισίου.
Ακολούθως στον χάρτη της σελίδας 854/1495 φαίνεται πως εντός της περιοχής ΖΠΦ-36 είναι η περιοχή του Δήμου Ανδρίτσαινας-Κρεστένων και Δήμου Ζαχάρως οι οποίες βρίσκονται εκτός του αναφερόμενου στο ΦΕΚ 3678/Β/2021 Νότιου Κυπαρισσιακού Κόλπου. Μάλιστα η εν λόγω περιοχή φθάνει έως το Καλό Νερό εξαιρώντας τις υπόλοιπες περιοχές του νότιου Κυπαρισσιακού; Αυτό δεν αποτελεί ασυμφωνία με τις οδηγίες;
Στο παρόν στη σελίδα:40 αναφέρεται πως « Για τις παραπάνω περιοχές, και ειδικότερα για τα χερσαία τους τμήματα, εξαιρουμένων των βιοτόπων αναπαραγωγής των θαλάσσιων χελωνών (βλ. Πίνακα 1.2.1-1) της περιοχής των Στροφάδων και βραχονησίδων (που αποτελούν αντικείμενο της παρούσας), η περιγραφή, ανάλυση και αξιολόγηση των χερσαίων προστατευτέων αντικειμένων, οι προτάσεις για ζώνες προστασίας, καθώς και οι επιτρεπόμενες ειδικές χρήσεις ανά ζώνη, περιλαμβάνονται και καθορίζονται από τις ανωτέρω μελέτες (5α, 5β, 7α και 10β).» πώς όμως καταλήξαμε να δίνονται χρήσεις γης και στα χερσαία τμήματα του Κυπαρισσιακού Κόλπου;
Η περιοχή ΖΠΦ-39 σελίδα 861 αναφέρει πως θεραπεύει απειλές που σχετίζονται με ρύπανση, ναυσιπλοΐα, τουρισμό, αναψυχή, οικιστικές και βιομηχανικές δραστηριότητες,… Με ποια δεδομένα προκύπτει πως υπάρχει ναυσιπλοΐα στην περιοχή; Ποιες είναι οι βιομηχανικές δραστηριότητες σε έναν Νομό με σχεδόν μηδενική βιομηχανία σύμφωνα με στατιστικά δεδομένα; Πώς επιτυγχάνεται η προστασία;
Στη συνέχεια υπάρχει η ζώνη ΖΔΟΕ-03 πιέσεις ξανά αντίστοιχες με την ζώνη ΖΠΦ-39.
Η υποζώνη ΖΠΦ-36ΜΘ (σελ: 1039) περιλαμβάνει το χερσαίο τμήμα της παραλίας ωοτοκίας και περιέχει περιορισμένες χρήσεις γης σε σχέση με αυτές που προβλέπονται με το Ν.4685/2020. Έπειτα δεν φαίνεται το εύρος της έκτασης της οποίας καλύπτουν αυτές οι χρήσεις, δηλαδή σε ποιες εκτάσεις έχουν εφαρμογή. Η εξαίρεση χρήσεων για ποιο λόγο γίνεται;
Χρήσεις κατοικίας ή διοίκησης για τις ανάγκες της Ζώνης για ποιο λόγο εξαιρούνται; Η εξαίρεση σημαίνει αυτόματα την μη δυνατότητα αδειοδότησης. Δηλαδή κάποια γραφεία διοίκησης από τον φορέα κατά την κρίση των μελετητών δεν πρέπει να συμπεριλαμβάνονται; Αυτή η κρίση με ποια αντικειμενικά κριτήρια θεσπίστηκε; Η ύπαρξη ενός τοπικού κτιρίου φυλακίου για την αστυνόμευση της περιοχής ή τις ανάγκες της υπηρεσίας του ΟΦΥΠΕΚΑ για επίβλεψη μελλοντικών έργων, για στέγαση του προσωπικού γιατί πρέπει να απαγορεύεται εκ προοιμίου;
Έπειτα στην χρήση 11 με τα κέντρα έρευνας και επιστημονικής έρευνας, γιατί δεν προβλέπεται η εγκατάσταση κάποιας δομής η οποία θα αποτελεί εφαλτήριο για την οργάνωση της επιστημονικής έρευνας; Δεν απαιτείται η κατασκευή εγκαταστάσεων κτιριακών που θα μπορούν να υποστηρίξουν ενέργειες διάσωσης των ζώων, εργαστήρια για την μελέτη και ανάλυση διαφόρων μετρήσεων του ατμοσφαιρικού αέρα, των υδάτων κτλ;
Εν συνεχεία στη χρήση των αναψυκτηρίων μέχρι 50τμ αφού στην περιοχή μας ήταν σχεδόν αδύνατη η χωροθέτηση αναψυκτηρίων πώς θα μπορούσαν αυτά να είναι ήδη αδειοδοτημένα; Γιατί τα αναψυκτήρια πρέπει να είναι μόνο εποχική αφού οι καρέτα – καρέτα έχουν περίοδο ωοτοκίας Μάιο έως Οκτώβριο γιατί δεν μπορούν τα αναψυκτήρια να λειτουργούν καθ’ όλη την διάρκεια του έτους; Ειδικά αν απαγορεύεται η πρόσβαση επί των αμμοθινικών σχηματισμών. Θα ήταν δυνατή η επιχορήγηση κατασκευής υπερυψωμένων διαδρομών με χρήση υλικών φιλικών προς το περιβάλλον ώστε να αποφεύγεται το πάτημα των αμμόλοφων.
Για ποιο λόγο εξαιρείται η στάθμευση μόνο για τη ζώνη υπαίθρια, δηλαδή εάν υλοποιηθεί η μελέτη για τη φέρουσα ικανότητα η κατασκευή χώρου στάθμευσης θα μπορεί να επιτρέπει ή όχι την στάθμευση οχημάτων παρέχοντας παράλληλα και την δυνατότητα διαχείρισης των επισκεπτών σε κάθε παραλία.
Η χρήση 24 των αγροτικών εκμεταλλεύσεων πως , με πιο κριτήριο και σε ποιο εύρος εξαιρείται από την περιοχή ενδιαφέροντος; Δηλαδή μια περιοχή κατ’ εξοχήν αγροτική πως την εκτοπίζουμε; Υπάρχει σχέδιο αποκατάστασης των θιγόμενων αγροτών;
Από την κατηγορία 26 των μεταφορών πως προκρίνονται μόνο τα μονοπάτια; Αυτό σημαίνει πως θα αποκλειστεί η δίοδος ακόμα και των υφιστάμενων νόμιμων οδών; Δεν θα πρέπει να υπάρχει πρόβλεψη για μέσα μαζιής μεταφοράς;
Ακολούθως γιατί απαγορεύονται οι εγκαταστάσεις που προβλέπονται από τον ΝΟΚ σε κοινόχρηστους χώρους; Οι χώροι παύουν να είναι κοινόχρηστοι; Γίνονται ιδιωτικοί; Είναι ενάντια στα όσα ορίζονται από την κοινή λογική για το αν και εφόσον επιτρέπεται η κατασκευή κάποιων υποδομών στα πλαίσια της απρόσκοπτης πρόσβασης των ΑΜΕΑ σε τόπους απείρου φυσικούς κάλους. Με ποια επιχειρήματα καταστρατηγείται το δικαίωμα ΟΛΩΝ στην πρόσβαση;
Μετά στην χρήση 48.2 έχει αποκοπεί η εγκατάσταση κατασκευών δικτύων υποδομής και εγκαταστάσεων κοινής ωφέλειας μετά των παραρτημάτων αυτών (υπέργειων και υπόγειων). Ήτοι εάν χρειαστεί να γίνει η κατασκευή ενός βιολογικού καθαρισμού για έναν εκ των πολλών παραλιακών οικισμών που βρίσκονται στην περιοχή του Δήμου μας, δεν προβλέπεται αυτό να γίνει σύμφωνα με τα όσα δηλώνεται.
Όσον αφορά τη χρήση 49 η οποία προϋποθέτει την εξυπηρέτηση κοινού θα πρέπει να εξασφαλίζονται οι ελάχιστες υγειονομικές διατάξεις ήτοι για πόσιμο νερό και αποχωρητήρια. Πώς θα γίνεται αυτό αν δεν προβλέπονται δίκτυα κοινής ωφέλειας; Τα οποία προβλέπονται στο ΦΕΚ 391/Δ/2018.
Σύμφωνα με το ΠΔ 59/2018 όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει καθορίζονται οι χρήσεις γης οι οποίες περιλαμβάνονται στις ειδικές περιβαλλοντικές μελέτες και αναφέρονται αναλυτικά στα άρθρα 14α (ζώνη απόλυτης προστασίας της φύσης), 14β (ζώνη προστασίας της φύσης),14γ ζώνη διατήρησης οικοτόπων και ειδών και 14δ ζώνη βιώσιμης διαχείρισης φυσικών πόρων.
Αντιπαραβάλλοντας τις χρήσεις γης που επιτρέπονται στη δική μας ΖΠΦ-36ΜΘ (σελ:1039) και αυτές που επιτρέπονται στο ΠΔ 59/2018 φαίνεται πως έχει γίνει μια γενναία καρατόμηση των επιτρεπόμενων χρήσεων.
Άρα προκύπτουν εύλογα τα εξής ερωτήματα:
- γιατί επιλέγονται οι δυσμενέστερες ζώνες προστασίας και απόλυτης προστασίας;
- δεν θα μπορούσαμε να ενταχθούμε στις ζώνες 14γ ή και 14 δ;
- στα 12 κριτήρια (σελ:1129) επιλογής του σκορ των 5 σεναρίων πώς δικαιολογείται ο βαθμός των 2 πόντων μόνο στα αυστηρότερα σενάρια;
- από τα 12 κριτήρια επιλογής τα 1, 2 και 3 φαίνονται να αναφέρονται στο ίδιο μέγεθος άρα λειτουργούν ως ένα σύνολο αφού αναφέρονται στους στόχους της ΕΕ για την βιοποικιλότητα που είτε δίνετε 6 πόντους στα αυστηρά σενάρια είτε -6 στα ηπιότερα. Το κριτήριο αυτού του σκορ είναι πάλι αμφισβητήσιμο γιατί εξαιρείται ο ρόλος και το δικαίωμα του ανθρώπου στην προστασία και ανάπτυξη και δεν μπορεί να γίνεται ο διαχωρισμός αυτός.
το κριτήριο 5 για την εφαρμογή διαχειριστικού πλαισίου θα μπορούσε να είναι θετικό για όλα τα σενάρια
το κριτήριο 6 για τις ανθρωπογενείς δραστηριότητες είναι σίγουρα αρνητικό όπως το έχετε για το σενάριο Δ αλλά γιατί δεν το έχετε αρνητικό για το σενάριο Ε; Πώς γίνεται να το θεωρείται θετικό;
το κριτήριο 7 της αναπτυξιακής προοπτικής πώς παίρνει σκορ +2 αφού στα 7 χρόνια που έχουμε αυστηρές δεσμεύσεις με το ΠΔ του Κυπαρισσιακού υπάρχει αρνητική ανάπτυξη στον τόπο μας;
το κριτήριο 8 της πολιτιστικής κληρονομιάς γιατί πάλι πρέπει να είναι θετικό μόνο στο σενάριο Ε;
το κριτήριο 9 της υγείας και ασφάλειας πως γίνεται να έχει μόνο θετικό πρόσημο πάλι το σενάριο Ε έναντι των άλλων;
το κριτήριο 11 που αφορά την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση και εκπαίδευση δεν κατανοούμε πάλι γιατί είναι θετικό μόνο στο σενάριο Ε
το κριτήριο 12 για την βελτίωση κατάστασης ειδών και οικοτόπων θα είναι θετικό στα σενάρια Δ και Ε.
Στην περιοχή μας σύμφωνα με την μελέτη εφαρμόζεται το σενάριο Ε (σελ 1135) για το οποίο όπως αναφέρεται στην ενότητα 4.3.3 (σελ 855) λήφθηκαν υπόψη:
– η ΕΠΜ για 10Α και 108
-Δεδομένα της μονάδας διαχείρισης
-δεδομένα του ΑΡΧΕΛΩΝ
-ΦΕΚ 3678/2021
Όμως:
– η περιοχή μας η οποία αφορά στην ΕΠΜ 5β δεν αναφέρεται πουθενά,
– που και ποια ειναι τα δεδομένα της μονάδας διαχείρισης για την περιοχή μας;
– που και ποια ειναι τα δεδομένα του ΑΡΧΕΛΩΝ;
– το ΦΕΚ 3678/2021 δεν έχει την περιοχή του Δήμου Ζαχάρως ως πυρήνα της φωλεοποίησης
Αν δεν υπάρχουν τα παραπάνω δεδομένα γιατί να γίνει με την παρούσα ΕΠΜ προσπάθεια σχεδιασμού στο χερσαίο τμήμα της περιοχή μας;
Ύστερα από τα παραπάνω και με δεδομένο πως από το ΠΔ 59/2018 προκύπτει πως τελικά για την περιοχή μας έχουν επιλεγεί δυσμενείς χρήσεις της ΖΑΠΦ τότε έχει επιλεγεί τελικά το σενάριο Δ της αυστηρής προστασίας έναντι του Ε εναλλακτικού;
Όσον αφορά τα μέτρα αναφέρονται τα εξής :
Κωδικός Μέτρου: MMIONIOMJ0101 – Το μέτρο της αποτροπής της παράκτιας βλάστησης λειτουργεί μάλλον αποτρεπτικά στην ωοτοκία αφού σύμφωνα με το ΦΕΚ 3678/Β/2021 τα εμπόδια και τα κλαδιά που συγκεντρώνονται δεν επιτρέπουν στις καρέτα να γενούν. Επίσης τα κλαδιά και η βλάστηση γίνονται ενδιαιτήματα για τα ζώα τα οποία καταλήγουν να είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος για τις καρέτα καρέτα αφού σκάβουν τις φωλιές τους για τροφή.
Κωδικός Μέτρου: MMIONIOMS0301-Γιατί το παρόν μέτρο να μην μπορεί να υλοποιηθεί και από του Δήμους σε συνεργασία με τον ΟΦΥΠΕΚΑ; Γιατί οι ΜΚΟ να μπορούν να εκτελέσουν αυτή την διαδικασία; Γιατί να μην ενταχθεί και η τοπική κοινωνία σε αυτό ώστε να μπορέσει να αγκαλιάσει την δραστηριότητα, να κατανοήσει την φύση και να έχει και κάποια οικονομική ενίσχυση η οποία ούτως ή άλλως προβλέπεται.
Κωδικός Μέτρου: MMIONIOMF0701- Είναι στη σωστή κατεύθυνση απλά θα πρέπει να δοθούν περισσότερα κίνητρα συνεργασίας ΟΦΥΠΕΚΑ με άλλους φορείς όπως οι ΟΤΑ.
Κωδικός Μέτρου: MMIONIOMW9902- Το παρόν μέτρο είναι προς τη σωστή κατεύθυνση. Αντίστοιχα θα ήταν χρήσιμη η επιδότηση αλιέων, αγροτών ή και ατόμων που «χάνουν» πόρους λόγω των μέτρων προστασίας ώστε να μπορούν να επενδύσουν σε πιθανά νέα επαγγέλματα που θα προκύψουν. Άρα θέλει και μελέτη για νέα επαγγέλματα και επαγγελματικό προσανατολισμό.
Κωδικός Μέτρου: MMIONIOMF0302- Η πρόβλεψη για μελέτη φέρουσας ικανότητας από την στιγμή που στην ενότητα της ωριμότητας του μέτρου φαίνεται να είναι….ανώριμη πώς θα λειτουργούσε θετικά; Θα ήταν πιο χρήσιμο να γίνει πρώτα η κατάρτιση ενός οικονομικού σχεδίου για τις μελλοντικές θέσεις εργασίας και τις ευκαιρίες.
Κωδικός Μέτρου: MMIONIOMF0301 – Οι καμπάνιες ενημέρωσης για την μείωση των επιπτώσεων πλαστικών και λοιπών απορριμάτων είναι προς τη σωστή κατεύθυνση αλλά θα πρέπει να συνοδεύονται και από έργα υποδομής.
- Η συζήτηση ‘Δημόσια Διαβούλευση για τα Εθνικά θαλάσσια Πάρκα Ιονίου και Νοτίου Αιγαίου 1- Νότιες Κυκλάδες’ δεν δέχεται νέα θέματα και απαντήσεις.