Δημόσια Διαβούλευση επί του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) αυτού.

Δημόσια Διαβούλευση επί  του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) αυτού.

Ο Γενικός Γραμματέας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος, ως αρχή σχεδιασμού της μελέτης αξιολόγησης και αναθεώρησης του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο Ν. 4447/2016 (Α’ 241) και στην Κ.Υ.Α. Αριθμ. ΥΠΕΧΩΔΕ/ΕΥΠΕ/οικ. 107017/2006 (Β’ 1225) προσκαλεί το κοινό να διατυπώσει τις απόψεις του, μέσω της δημόσιας ανάρτησης σχολίων έως και τις 24 Ιουνίου 2026.

ΕΧΠ ΑΠΕ (αρχεία)

Οι απαραίτητες πληροφορίες και τα σχετικά αρχεία, είναι διαθέσιμες στον ανωτέρω σύνδεσμο.

Θέμα

[ΠΑΥΛΟΣ ΓΙΑΣΑΝΑΚΟΠΟΥΛΟΣ]

Δε θα επιτρέψουμε την περαιτέρω καταστροφή
του φυσικού περιβάλλοντος και των ορεινών και θαλάσσιων οικοσυστημάτων για να βγάλουν κι
άλλα εκατομμύρια τα λόμπι της “πράσινης ενέργειας”!
Το -δήθεν- νέο “χωροταξικό” σας θα μείνει στα χαρτιά! Στους δρόμους της πόλης και στα χωριά
μας, μέσα και έξω από τις δικαστικές αίθουσες θα σας γίνει ξεκάθαρο πως δε θα ακουμπήσετε
ούτε σπιθαμή γής, ούτε λίτρο νερού ! Να ανακληθούν τώρα πανελλαδικώς όλα τα
αδειοδοτημένα έργα βιομηχανικής κλίμακας ΑΠΕ! ΟΥΤΕ ΜΙΑ ΑΛΛΗ Β.ΑΠΕ!

[Θεόδωρος Λίλας]

Σχετικά με την αξιοποίηση των ανανεώσιμων πόρων στο θαλάσσιο χώρο το υπό διαβούλευση σχέδιο του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας εστιάζει επί του παρόντος σε προσεγγίσεις μίας χρήσης, όπως είναι τα αμιγώς Υπεράκτια Αιολικά Πάρκα ή οι μεμονωμένοι Θαλάσσιοι Πλωτοί Φωτοβολταϊκοί Σταθμοί. Ωστόσο, η σύγχρονη και αποδοτική διαχείριση του θαλάσσιου περιβάλλοντος απαιτεί τη μετάβαση σε πλατφόρμες πολλαπλών χρήσεων.

Είναι ανάγκη να υπάρξει πρόβλεψη για πλωτές συνδυαστικές εγκαταστάσεις μικρής ισχύος. Οι υποδομές αυτές υπερτερούν στρατηγικά, καθώς ενσωματώνουν στην ίδια κατασκευή πολλαπλές τεχνολογίες ΑΠΕ (αιολική, ηλιακή, κυματική), συστήματα αποθήκευσης και συμπληρωματικές λειτουργίες (όπως αφαλάτωση και υποστήριξη υδατοκαλλιέργειας). Η σημερινή απουσία αντίστοιχης χωροταξικής πρόβλεψης δημιουργεί δυσκολίες στην αδειοδότηση καινοτόμων ή πιλοτικών έργων, τα οποία, λόγω του πολυδιάστατου χαρακτήρα τους, δεν μπορούν να περιοριστούν στις στενές κατηγορίες της μίας αποκλειστικής τεχνολογίας.

Η Δυναμική της Πολλαπλής Χρήσης του Θαλάσσιου Χώρου
Σε αντίθεση με τα έργα μίας τεχνολογίας, οι συνδυαστικές πλατφόρμες προσφέρουν πολλαπλασιαστικά οφέλη:

• Μεγιστοποιούν την αποδοτικότητα και διασφαλίζουν την καλύτερη δυνατή αξιοποίηση του περιορισμένου θαλάσσιου χώρου.

Επιτρέπουν τη συνύπαρξη παραγωγής ενέργειας και στήριξης μονάδων υδατοκαλλιέργειας ή άλλων αντίστοιχων δραστηριοτήτων.

Παρέχουν ολοκληρωμένες λύσεις στις τοπικές κοινωνίες, συνδυάζοντας την ενεργειακή αυτονομία μικρών νησιών με την ταυτόχρονη παραγωγή πόσιμου νερού μέσω αφαλάτωσης.

Λειτουργούν ως πεδία επίδειξης, διευκολύνοντας την ανάπτυξη καινοτόμων θαλάσσιων τεχνολογιών και την πρακτική αξιοποίηση ευρωπαϊκών ερευνητικών προγραμμάτων.

Προτεινόμενες Συμπληρώσεις για την Προώθηση της Πολλαπλής Χρήσης

1.  Προσθήκη Ορισμού στο Άρθρο 2 «Πλωτή Συνδυαστική Εγκατάσταση Ανανεώσιμης Ενέργειας Μικρής Ισχύος: Αγκυροβολημένη ή άλλως σταθεροποιημένη πλωτή κατασκευή, εγκατεστημένη στον θαλάσσιο χώρο, στην οποία ενσωματώνονται μία ή περισσότερες τεχνολογίες παραγωγής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές, με δυνατότητα ενσωμάτωσης συστημάτων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας και συμπληρωματικών λειτουργιών, όπως, ενδεικτικά αλλά όχι περιοριστικά, αφαλάτωσης, περιβαλλοντικής παρακολούθησης, έρευνας, παρακολούθησης και υποστήριξης υδατοκαλλιέργειας, και της οποίας η μέγιστη ισχύς έγχυσης στο ηλεκτρικό δίκτυο δεν υπερβαίνει το ένα μεγαβάτ (1 MW)».
2. Ειδικά Κριτήρια Χωροθέτησης Συστημάτων Πολλαπλών Χρήσεων Προτείνεται να προβλεφθεί ρητά ότι:

• Επιτρέπεται και ενθαρρύνεται ο συνδυασμός περισσότερων τεχνολογιών ΑΠΕ, αποθήκευσης και συμπληρωματικών λειτουργιών στην ίδια πλωτή κατασκευή, η οποία αξιολογείται χωροταξικά ως ενιαίο έργο.

Τα κριτήρια χωροθέτησης και οι αποστάσεις εφαρμόζονται αναλογικά με τη μικρή ισχύ έγχυσης (έως 1 MW), τις διαστάσεις και τους πραγματικούς κινδύνους, ώστε να μην εξομοιώνονται αυθαίρετα με τις αυστηρές απαιτήσεις που διέπουν τα υπεράκτια έργα μεγάλης κλίμακας μίας χρήσης.

Στην αδειοδότηση λαμβάνονται σοβαρά υπόψη ο ερευνητικός ή πιλοτικός χαρακτήρας της εγκατάστασης και η δυνατότητα πλήρους απομάκρυνσής της.

 

3.  Θεσμοθέτηση Ειδικού Ενιαίου Αδειοδοτικού Πλαισίου Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο μπορεί να αναγνωρίσει τον χώρο, αλλά δεν επαρκεί για τη συνολική ρύθμιση της πολυπλοκότητας αυτών των έργων. Γι’ αυτό, προτείνεται να ενταχθεί στο Πρόγραμμα Ενεργειών και Προτεραιοτήτων η εξής πρόβλεψη:

Εντός οκτώ μηνών από την έναρξη ισχύος του, να εκπονηθεί ειδικό, ενιαίο και αναλογικό θεσμικό πλαίσιο για τις πλατφόρμες πολλαπλών χρήσεων έως 1 MW, με τη συνεργασία των Υπουργείων Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Ναυτιλίας και Νησιωτικής Πολιτικής και λοιπών αρμόδιων φορέων. Μέχρι την ολοκλήρωση του πλαισίου, οι αιτήσεις για πιλοτικές/ερευνητικές εγκαταστάσεις θα εξετάζονται συντονισμένα, με ορισμό ενιαίου σημείου επαφής.

Για να αποφευχθεί η κατακερματισμένη εφαρμογή διαφορετικών διατάξεων, το νέο πλαίσιο θα πρέπει να αντιμετωπίζει την εγκατάσταση πολλαπλών χρήσεων ολιστικά, καλύπτοντας ακόμη και τεχνικά και λειτουργικά θέματα που σχετίζονται με την ασφάλεια.

[Καραγεωργίου Άννα]

Συμφωνώ με το πλαίσιο του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας:
https://drive.proton.me/urls/P7TN73N890#Qx8Y0SQEOVsM

[Γεωργία Σμυρνιώτη]

Θα πρέπει να οριστούν περιοριστικά συγκεκριμένες περιοχές για την χωροθέτηση ΑΠΕ. Οι περιοχές αυτές να  μην είναι στην βασική κορυφογραμμή του ορεινού όγκου της Ελλάδος, όπως Ζήρεια, Πίνδος, Ταϋγετος κλπ. Να είναι σε περιοχές μακριά από χωριά ώστε να μην υπάρχει όχληση. Να ληφθεί υπόψη η μέχρι τώρα επιβάρυνση συγκεκριμένων περιοχών (όπως το Στεφάνι Κορινθίας) και να απαγορευθεί η χωροθέτηση στις περιοχές αυτές. Να μην επιτραπεί η χωροθέτηση ιδίως φωτοβολταϊκών σε περιοχές γεωργικής γης, όπως οροπέδια, πεδιάδες, κοιλάδες, ανεξάρτητα αν καλλιεργούνται και σε τι βαθμό αυτή τη στιγμή. Σε γενικές γραμμές η χώρα δεν χρειάζεται άλλες ΑΠΕ, διότι η προσφορά υπερβαίνει τη ζήτηση.

[Σύλλογος Απανταχού Κατοίκων Ζωτικού ”Η ΒΡΥΤΖΑΧΑ”]

ΕΚΦΡΑΖΟΥΜΕ ΤΗΝ ΑΝΤΙΘΕΣΗ ΜΑΣ ΣΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΑΙΟΛΙΚΩΝ ΠΑΡΚΩΝ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΧΗ ΤΗΣ ΛΑΚΚΑΣ ΣΟΥΛΙΟΥ

Η εγκατάσταση ανεμογεννητριών στα βουνά (και όχι μόνο) της Λάκκας Σουλίου οδηγεί σε ολέθρια καταστροφή τα τοπικά οικοσυστήματα και εγκυμονεί σοβαρούς κινδύνους για την ποιότητα ζωής των κατοίκων και των επισκεπτών της περιοχής.

Συγκεκριμένα:

1.  Πολλά χωριά θα χάσουν μια για πάντα τις πηγές ύδρευσής τους! Καμία μέριμνα για τους κατοίκους της περιοχής.
2. Ιστορικοί χώροι, πολύ κοντά στο ένδοξο Σούλι, καταπατώνται και μετετρέπονται σε βιομηχανικά πάρκα!
3. Στην Άρδοση οι ανεμογεννήτριες σχεδιάζεται να τοποθετηθούν μια ανάσα από τα σπίτια των κατοίκων!
4. Οι κάτοικοι και επισκέπτες της περιοχής εκτίθενται σε αυξημένη ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία.
5. Χιλιάδες στρέμματα δασικών εκτάσεων ισοπεδώνονται στον βωμό της διάνοιξης δρόμων και της κατασκευής των αιολικών πάρκων.
6. Ο βιότοπος των άγριων αλόγων της Βρυτζάχας και του Μπαλτενεζίου (Θεσπρωτικών Ορέων) οδηγείται σε καταστροφή και τα άγρια άλογα στον θάνατο.
7. Τα ελατοδάση της Αγίας Κυριακής, του Πετουσίου, της Παρδαλίτσας και της Βρυτζάχας που στηρίζουν σημαντικά τη διατροφή των μελισσών της περιοχής καταστρέφονται.
8. Το τσάι του βουνού (του γένους Σιδερίτη), που φύεται στην Ολύτσικα και τη Βρυτζάχα, ενδέχεται να εξαφανιστεί!
9. Πολλοί κτηνοτρόφοι χάνουν οριστικά τους βοσκοτόπους τους.
10. Η άγρια πανίδα (λύκοι, αλεπούδες, αρκούδες κ.α.) οδηγούνται στην ασιτία.
11. Φανταστικές περιπατητικές διαδρομές μετατρέπονται σε τσιμενταρισμένα πάρκα.
12. Πολλά πτηνά οδηγούνται στον θάνατο λόγω της διατάραξης των ρευμάτων αέρα και της πιθανής πρόσκρουσης πτηνών πάνω στις ανεμογεννήτριες.
13. Η ιστορική Λάκκα Σουλίου μετατρέπεται σε πολύβουο βιομηχανικό πάρκο.

ΟΧΙ ΑΝΕΜΟΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ ΣΤΗ ΛΑΚΚΑ ΣΟΥΛΙΟΥ!

Τα μέλη του Κ.Ε.ΛΑ.Σ.

[Ελληνικό Γραφείο της Greenpeace]

 

Σχόλια του Ελληνικού Γραφείου της Greenpeace για το ΕΧΠ-ΑΠΕ

Το υπό διαμόρφωση Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ έρχεται με σημαντική καθυστέρηση, δεδομένου ότι το ισχύον ΕΧΠ-ΑΠΕ βρίσκεται σε εφαρμογή από το 2008. Πρόκειται για ένα πλαίσιο που σχεδιάστηκε σε εντελώς διαφορετικές συνθήκες και το οποίο πλέον δεν ανταποκρίνεται ούτε στις σημερινές κλιματικές και περιβαλλοντικές προκλήσεις ούτε στους δεσμευτικούς στόχους της χώρας για την κλιματική ουδετερότητα έως το 2050.

Η μεγάλη αυτή καθυστέρηση, σε συνδυασμό με τις αδυναμίες και τα κενά του υφιστάμενου πλαισίου, καθιστούν ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη για έναν ουσιαστικό και συμμετοχικό σχεδιασμό. Η Greenpeace θεωρεί ότι η διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης θα έπρεπε να είχε οργανωθεί με τρόπο που να επιτρέπει την ενεργό συμβολή των κοινωνικών και οικονομικών φορέων ήδη από τα πρώτα στάδια επεξεργασίας του νέου πλαισίου και όχι μόνο μέσω σχολιασμού ενός σχεδόν ολοκληρωμένου κειμένου. Η ανάγκη αυτή καθίσταται ακόμη πιο σημαντική δεδομένης της απουσίας ενός ολοκληρωμένου και επικαιροποιημένου χωροταξικού σχεδιασμού σε εθνικό επίπεδο.

Παράλληλα, οι αδυναμίες και οι ασάφειες του σημερινού καθεστώτος έχουν συμβάλλει στη δημιουργία δυσπιστίας απέναντι στις ΑΠΕ και έχουν τροφοδοτήσει, σε αρκετές περιπτώσεις, εύλογες αντιδράσεις απέναντι σε συγκεκριμένα έργα. Η κοινωνική αποδοχή της ενεργειακής μετάβασης δεν μπορεί να θεωρείται δεδομένη, αλλά προϋποθέτει διαφάνεια, συμμετοχή και σαφείς κανόνες χωροθέτησης.

Σημειώνεται ότι η αναθεώρηση του ΕΧΠ-ΑΠΕ πραγματοποιείται σε ένα περιβάλλον όπου εξακολουθούν να υφίστανται σημαντικά κενά στον συνολικό χωρικό σχεδιασμό της χώρας. </span><b>Η απουσία ενός</b> <b>συνεκτικού και επικαιροποιημένου πλαισίου για τις χρήσεις γης και τις αναπτυξιακές προτεραιότητες</b><span style=”font-weight: 400;”> δυσχεραίνει την αποτελεσματική χωροθέτηση των ΑΠΕ και περιορίζει τη δυνατότητα επίλυσης συγκρούσεων μεταξύ διαφορετικών δραστηριοτήτων και στόχων δημόσιας πολιτικής. Η ανάπτυξη των ΑΠΕ οφείλει να εντάσσεται σε έναν συνολικό στρατηγικό σχεδιασμό για τον χώρο και όχι να αντιμετωπίζεται αποσπασματικά.

Εξίσου κρίσιμο παραμένει το γεγονός ότι η πλειοψηφία των προστατευόμενων περιοχών της χώρας ΔΕΝ διαθέτει εγκεκριμένα διαχειριστικά σχέδια που προβλέπουν ζώνες ολικής απαγόρευσης, ζώνες με συγκεκριμένες επιτρεπόμενες χρήσεις κοκ. Ως εκ τούτου, κινδυνεύουμε τόσο από παρεμβάσεις που απειλούν κρίσιμα ενδιαιτήματα, όσο και από οριζόντιες απαγορεύσεις.

Η Greenpeace εργάζεται για την προστασία του περιβάλλοντος και την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης μέσω της ταχείας απεξάρτησης από τα ορυκτά καύσιμα και της μετάβασης σε ένα ενεργειακό σύστημα που βασίζεται στις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Ωστόσο, η μετάβαση αυτή οφείλει να είναι κοινωνικά δίκαιη και περιβαλλοντικά υπεύθυνη. Απαιτεί ένα μοντέλο ανάπτυξης που δίνει προτεραιότητα στη διάσπαρτη εγκατάσταση έργων ΑΠΕ μικρής και μεσαίας κλίμακας, κοντά στα σημεία κατανάλωσης, και ενθαρρύνει την ενεργό συμμετοχή πολιτών, ενεργειακών κοινοτήτων και τοπικών κοινωνιών.

Tο νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ θα πρέπει να συμβάλλει ουσιαστικά στην προώθηση ενός πιο δημοκρατικού και συμμετοχικού ενεργειακού μοντέλου. Η ενεργειακή μετάβαση δεν αφορά μόνο την επίτευξη ποσοτικών στόχων εγκατεστημένης ισχύος, αλλά και τον τρόπο με τον οποίο κατανέμονται τα οφέλη και οι ευκαιρίες συμμετοχής. Για τον λόγο αυτό, το χωροταξικό πλαίσιο οφείλει να διευκολύνει την ανάπτυξη έργων μικρής και μεσαίας κλίμακας, την ενίσχυση των ενεργειακών κοινοτήτων και τη μεγαλύτερη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στον σχεδιασμό και την υλοποίηση των έργων ΑΠΕ.

Υπό αυτό το πρίσμα, είναι αμφίβολο κατά πόσο το προτεινόμενο ΕΧΠ-ΑΠΕ συμβάλλει επαρκώς προς αυτήν την κατεύθυνση. Σε αρκετές περιπτώσεις φαίνεται να υιοθετείται η λογική των εκτεταμένων οριζόντιων αποκλεισμών αντί μιας πιο στοχευμένης και επιστημονικά τεκμηριωμένης αξιολόγησης των επιμέρους περιοχών, όπως προβλέπεται και από το ενωσιακό δίκαιο.

Οι αποκλεισμοί αποτελούν αναγκαίο εργαλείο προστασίας του περιβάλλοντος και προκύπτουν μέσα σαφείς και επιστημονικά τεκμηριωμένες ανάγκες προστασίας. Οι αποκλεισμοί έργων ΑΠΕ από περιοχές υψηλής περιβαλλοντικής αξίας και αυστηρής προστασίας, όπως οι ζώνες απόλυτης προστασίας της φύσης και προστασίας της φύσης, περιοχές προστασίας της βιοποικιλότητας (με έκδοση προεδρικών διαταγμάτων), οι υγρότοποι διεθνούς σημασίας (Ραμσάρ), Εθνικοί Δρυμοί, Δάση, βραχονησίδες, Λιβάδια Ποσειδωνίας, αλλά και τοπία υψηλής σημασίας όπως κηρυγμένα διατηρητέα μνημεία παγκόσμιας κληρονομιάς, οριοθετημένες αρχαιολογικές ζώνες, ενάλια μνημεία είναι αναγκαίοι και επιβεβλημένοι.

Ωστόσο, η αδιάκριτη εφαρμογή αποκλεισμών μόνο με διοικητικούς όρους – και χωρίς επιστημονικά τεκμηριωμένα κριτήρια – αναμένεται να δημιουργήσει περισσότερα προβλήματα από όσα επιλύει. Ειδικότερα:

Ενοχοποιούνται αδιακρίτως οι ΑΠΕ καθώς και έργα που εγκαταστάθηκαν με το προηγούμενο καθεστώς ΕΧΠ-ΑΠΕ, περιορίζεται η δυνατότητα συμμετοχής πολιτών, ενεργειακών κοινοτήτων, κοινωνικών φορέων και τοπικών αρχών στην ανάπτυξη μικρής και μεσαίας κλίμακας έργων ΑΠΕ, ενισχύεται ένα μοντέλο ανάπτυξης που ευνοεί δυσανάλογα μεγαλύτερα επενδυτικά σχήματα και έργα μεγάλης κλίμακας σε συγκεκριμένες περιοχές, εν τέλει, υπάρχει κίνδυνος να προκύψουν τα αντίθετα από τα επιδιωκόμενα περιβαλλοντικά και κοινωνικά αποτελέσματα, καθώς περιοχές που θα μπορούσαν να φιλοξενήσουν έργα χαμηλής όχλησης και υψηλής κοινωνικής αποδοχής αποκλείονται, μεταφέροντας την πίεση σε λιγότερες περιοχές και οδηγώντας σε μεγαλύτερη συγκέντρωση εγκατεστημένης ισχύος.

Στο πλαίσιο αυτό, θεωρούμε ότι ορισμένες προβλέψεις του σχεδίου ΕΧΠ-ΑΠΕ χρήζουν περαιτέρω επανεξέτασης, όπως ενδεικτικά:

• Ο οριζόντιος αποκλεισμός φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων στο σύνολο των περιοχών NATURA 2000. Είναι απόλυτα λογικός ο αποκλεισμός των φωτοβολταϊκών από τους πυρήνες των περιοχών NATURA 2000 και συγκεκριμένα από τις δύο πρώτες ζώνες, δηλαδή τις Ζώνες Απόλυτης Προστασίας της Φύσης και τις Ζώνες Προστασίας της Φύσης. Ωστόσο ο περαιτέρω αποκλεισμός και από τις δύο – εξωτερικές – Ζώνες των περιοχών NATURA 2000, δηλαδή τη Ζώνη Διαχείρισης Οικοτόπων και Ειδών και τη Ζώνη Βιώσιμης Διαχείρισης Φυσικών Πόρων κρίνεται αναίτιος: πρόκειται για ζώνες στις οποίες επιτρέπεται η ήπια ανθρώπινη οικονομική δραστηριότητα, όπως τουρισμός, γεωργία, κτηνοτροφία κτλ. Η μερική – και όχι η ολική – απαγόρευση εγκατάστασης ΑΠΕ σε περιοχές NATURA 2000 είναι, άλλωστε, ο κανόνας και στις υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες και συνάδει με τις κατευθύνσεις τη σχετικής Ευρωπαϊκής Οδηγίας για τους Οικοτόπους.

O οριζόντιος αποκλεισμός φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων σε Δασικές Εκτάσεις. Είναι απόλυτα λογικός ο αποκλεισμός των φωτοβολταϊκών από τα Δάση. Ωστόσο, οι Δασικές Εκτάσεις αφορούν και σε ασκεπείς εκτάσεις (φρυγανώδεις ή χορτολιβαδικές εκτάσεις, βραχώδεις εξάρσεις και γενικά ακάλυπτοι χώροι) οι οποίες μαζί με τα Δάση καλύπτουν από το 50% έως το 65% της συνολικής έκτασης της Ελλάδας. Με άλλα λόγια, το γεγονός ότι μια περιοχή είναι «δασική έκταση» δεν σημαίνει ότι είναι ένα παρθένο ή ακατοίκητο φυσικό τοπίο. Υπάρχουν χωριά, διάσπαρτες κατοικίες, αγροτικές εγκαταστάσεις, δρόμοι, υποδομές και άλλες ανθρώπινες χρήσεις μέσα σε εκτάσεις που εξακολουθούν να υπάγονται στη δασική νομοθεσία. Προκαλεί προβληματισμό ο οριζόντιος αποκλεισμός των φωτοβολταϊκών έργων από το σύνολο των περιοχών αυτών, στερώντας το δικαίωμα σε ένα μεγάλο κομμάτι του πληθυσμού της χώρας να συμμετέχει στην ενεργειακή μετάβαση.

Αποκλεισμός ΑΠΕ από περιοχές παραγωγικών δραστηριοτήτων (ΠΟΑΠΔ),  εκτός σχεδίων περιοχές τουριστικής δραστηριότητας, αλλά και από Αττική και Θεσσαλονίκη</b><span style=”font-weight: 400;”>. Οι ΑΠΕ οφείλουν να βρίσκονται κοντά σε περιοχές με αυξημένη ανθρώπινη δραστηριότητα και – κατ’ επέκταση – αυξημένη κατανάλωση ενέργειας. Η λογική προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος έχει ακριβώς αυτόν το σκοπό, να διαχωρίσει στο μέτρο του δυνατού τις ανθρώπινες δραστηριότητες οι οποίες επιφέρουν οικολογικό αποτύπωμα από τα φυσικά οικοσυστήματα. Προκαλεί απορία με ποια λογική και κυρίως με ποιο επιστημονικό κριτήριο το ΕΧΠ-ΑΠΕ εξοστρακίζει αδιακρίτως τις ΑΠΕ από τα σημεία αυξημένης οικονομικής δραστηριότητας της χώρας. Απαιτείται λελογισμένη χρήση των ΑΠΕ – με αυστηρά κριτήρια και ουσιαστική προστασία των οικοσυστημάτων και όχι οριζόντια απαγόρευση. Αντιθέτως προτείνουμε την υποχρεωτική εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε όλες τις διαθέσιμες κατάλληλες επιφάνειες των συγκεκριμένων περιοχών.

Oι προβλέψεις για την ανάπτυξη αιολικών στα νησιά με έκταση μικρότερη των 300 τ.χλμ. και σε περιοχές με υψηλή τουριστική ανάπτυξη. Ένας τέτοιος αποκλεισμός στερεί το δικαίωμα στις τοπικές κοινωνίες (ενεργειακές κοινότητες ευρείας βάσης, δημοτικές αρχές, μικρές επιχειρήσεις) να εγκαταστήσουν μικρά αιολικά για την παραγωγή της δικής τους ενέργειας κοντά στο σημείο κατανάλωσης με σκοπό τη μείωση των λογαριασμών ενέργειας και την αύξηση της ανταγωνιστικότητας του τουρισμού. Αντιθετως αναμενουμε κινητρα για τη μειωση της ενεργειακης ζητησης και δρασεις για την ενεργειακη αυτονομια των συγκεκριμενων νησιων.

Αποθήκευση ενέργειας. Ομοίως με τα παραπάνω, το ΕΧΠ-ΑΠΕ οφείλει να δώσει ώθηση στην εγκατάσταση αυτόνομων συστημάτων αποθήκευσης (stand-alone batteries) τα οποία προσφέρουν αναγκαίες υπηρεσίες αποθήκευσης και ευελιξίας στο δίκτυο  μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας, σε σημεία αυξημένης οικονομικής δραστηριότητας. Περιοχές με αυξημένη βιομηχανική δραστηριότητα, αστικοί ιστοί και τουριστικές περιοχές οφείλουν να έχουν προτεραιότητα.

Παράλληλα, υπάρχουν περιπτώσεις όπου το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ δεν φαίνεται να αντιμετωπίζει επαρκώς ζητήματα που έχουν ήδη αναδείξει σημαντικές περιβαλλοντικές και κοινωνικές συγκρούσεις. Ενδεικτικά αναφέρονται:

• η περίπτωση του Έβρου και της Ροδόπης. Ιδιαίτερη αναφορά αξίζει να γίνει στην περιοχή του Έβρου και της Ροδόπης, η οποία φιλοξενεί το σημαντικότερο καταφύγιο γυπών στη Νοτιοανατολική Ευρώπη και αποτελεί περιοχή εξαιρετικής σημασίας για τη διατήρηση της βιοποικιλότητας. Η Greenpeace εκφράζει την ανησυχία της για την πρόβλεψη περαιτέρω ανάπτυξης αιολικών σταθμών στην περιοχή χωρίς να έχουν προηγουμένως ενσωματωθεί πλήρως τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα για την προστασία των σπάνιων αρπακτικών ειδών. Ιδίως μετά τις εκτεταμένες οικολογικές επιπτώσεις των πυρκαγιών του 2023, θεωρούμε αναγκαία την επανεξέταση του χωροταξικού σχεδιασμού στην περιοχή και την εφαρμογή των υφιστάμενων επιστημονικών προτάσεων για τη χωροθέτηση έργων ΑΠΕ με τρόπο που να διασφαλίζει την αποτελεσματική προστασία της άγριας ζωής.

η περίπτωση των Μικρών Υδροηλεκτρικών. Η χωροθέτηση νέων μικρών υδροηλεκτρικών έργων θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις προβλεπόμενες επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής στους υδατικούς πόρους και τη μελλοντική υδρολογική συμπεριφορά κάθε περιοχής. Παράλληλα, είναι απαραίτητο να διασφαλίζεται η διατήρηση της οικολογικής λειτουργίας των υδάτινων οικοσυστημάτων καθ’ όλη τη διάρκεια ζωής των έργων, καθότι η άναρχη εγκατάσταση ΜΥΗΣ μπορεί να επιφέρει σοβαρές περιβαλλοντικές επιπτώσεις στα ποτάμια οικοσυστήματα και ιδιαίτερα στην ιχθυοπανίδα. Από το ΕΧΠ-ΑΠΕ διαφαίνεται ότι τα ΜΥΗΣ πολλαπλών χρήσεων (στην πραγματικότητα όλα τα ΜΥΗΣ είναι πολλαπλών χρήσεων) απαλλάσσονται από κριτήρια χωροθέτησης.

Η Greenpeace βλέπει καταρχάς θετικά την απαγόρευση αιολικών σε περιοχές με υψόμετρο μεγαλύτερο των 1.200 μέτρων, ωστόσο και εδώ λείπει η επιστημονική τεκμηρίωση για την επιλογή του συγκεκριμένου υψομετρικού ορίου.

Τέλος, η Greenpeace θεωρεί ότι η πρόβλεψη για εξέταση των σωρευτικών και συνεργιστικών επιπτώσεων που περιλαμβάνεται για τις φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις θα πρέπει να επεκταθεί κατά προτεραιότητα και στα αιολικά έργα. Η αξιολόγηση των επιπτώσεων γειτνιαζουσών αναπτύξεων αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ορθή περιβαλλοντική αδειοδότηση και τον αποτελεσματικό χωροταξικό σχεδιασμό.

 

[ΚΥΡΙΑΖΗ ΚΑΛΛΙΟΠΗ, κάτοικος Αυλωναρίου Ευβοίας]

Εκφράζω την έντονη διαφωνία μου με τις προβλέψεις του νέου ΕΧΠ για τις ΑΠΕ και ζητώ την απόρριψή του. Συμφωνώ με τις ενστάσεις και προτάσεις που καταθέτουν στη Δημόσια αυτή Διαβούλευση η Εταιρεία Περιβάλλοντος Κύμης και η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία. Η Εύβοια, και όχι μόνο, είναι προ πολλού κορεσμένη από αιολικά… να σταματήσει η αδειοδότηση νέων α/π σε όλον τον νομό… να ληφθούν πρωτοβουλίες για ουσιαστική ανάπτυξη του τόπου μας, πραγματικά βιώσιμη ανάπτυξη, με σεβασμό στο Περιβάλλον και τον Πολιτισμό.

[ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΙΚΟ ΘΙΣΒΗΣ ΠΛΑΤΑΙΩΝ]

Αρχικά θα πρέπει να πούμε ότι ενώ θα έπρεπε να έχει κατατεθεί για διαβούλευση ένας Χωροταξικός Σχεδιασμός  ο οποίος να λαμβάνει  υπ’ όψιν και άλλους οικονομικούς τομείς οι οποίοι πλήττονται από την άναρχη ανάπτυξη των ΑΠΕ, όπως είμαι ο Τουριστικός και ο Πρωτογενής τομέας, βλέπουμε ένα Χωροταξικό Πλαίσιο που αφορά μόνο τις ΑΠΕ θεωρώντας αυτές ως τον σημαντικότερο οικονομικό τομέα της χώρας.  Το σχόλιο μας  περιλαμβάνει παρατηρήσεις και αιτήματα επάνω στο σχέδιο  ΕΧΠ-ΑΠΕ και της ΣΜΠΕ που έχουν τεθεί σε δημόσια διαβούλευση. Συνοπτικά αναφέρουμε ότι το υπό διαβούλευση κείμενο δεν συνιστά ουσιαστικά νέο χωροταξικό σχεδιασμό, αλλά αποτελεί παράταση και επικαιροποίηση του πλαισίου του 2008, χωρίς τεκμηριωμένη ανάλυση φέρουσας ικανότητας σε επίπεδο οικοσυστήματος, χωρίς ολοκληρωμένη αξιολόγηση σωρευτικών επιπτώσεων μεταξύ τεχνολογιών και έργων, και με ανεπαρκή θεσμικό ρόλο των τοπικών κοινωνιών και της αυτοδιοίκησης. Οι μεταβατικές διατάξεις διατηρούν σε ισχύ το μεγαλύτερο μέρος των ήδη σχεδιαζόμενων έργων υπό το παλιό καθεστώς, ενώ κρίσιμα εργαλεία προστασίας (Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες, Προεδρικά Διατάγματα προστατευόμενων περιοχών, θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός) παραμένουν, σύμφωνα και με την ίδια τη ΣΜΠΕ, ημιτελή.

Ζητούμε την ουσιαστική αναθεώρηση του σχεδίου πριν την έγκρισή του, με βάση τις παρατηρήσεις που ακολουθούν, οργανωμένες σε θεματικές ενότητες, ένα συγκριτικό παράρτημα ευρωπαϊκών πρακτικών και έναν συγκεντρωτικό κατάλογο αιτημάτων.

 

Μεθοδολογική σημείωση: οι νομικές και επιστημονικές αναφορές του υπομνήματος (νομοθεσία, νομολογία, δημοσιευμένες επιστημονικές μελέτες) έχουν επαληθευθεί. Ορισμένα ποσοτικά παραδείγματα (τοπικές περιπτώσεις, διεθνείς συγκρίσεις) προέρχονται από δημόσια διαθέσιμες δευτερογενείς πηγές και παρατίθενται ενδεικτικά της τάξης μεγέθους του προβλήματος· πριν την οριστική κατάθεση συνιστάται η διασταύρωσή τους με τα πρωτογενή μητρώα των αρμόδιων φορέων (ΡΑΑΕΥ, ΔΑΠΕΕΠ, ΥΠΕΝ).

 

 

========================================================================

ΚΥΡΙΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

========================================================================

 

• Δεν υπάρχει αξιολόγηση φέρουσας ικανότητας σε επίπεδο οικοσυστήματος — η φέρουσα ικανότητα μετριέται με διοικητικά (Δημοτική/Περιφερειακή Ενότητα), όχι οικολογικά κριτήρια.
• Δεν αξιολογούνται οι σωρευτικές επιπτώσεις πολλαπλών έργων και τεχνολογιών εντός της ίδιας περιοχής.
• Οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες και τα Προεδρικά Διατάγματα προστασίας περιοχών Natura 2000 δεν έχουν ολοκληρωθεί.
• Οι μεταβατικές διατάξεις διατηρούν σε ισχύ το μεγαλύτερο μέρος των ήδη σχεδιαζόμενων έργων υπό το παλιό, κρινόμενο ως ανεπαρκές, καθεστώς.
• Ζητείται ουσιαστική αναθεώρηση του σχεδίου πριν την έγκρισή του, με βάση τα συγκεκριμένα αιτήματα που ακολουθούν.

 

 

Συνοπτικός Πίνακας – Πρόβλημα • Τι προβλέπει η ΚΥΑ • Τι προτείνουμε

1. <u>Φέρουσα ικανότητα</u>

 

Πρόβλημα: Η φέρουσα ικανότητα υπολογίζεται διοικητικά και όχι οικολογικά.

 

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Ποσοστά κάλυψης ανά Δημοτική Ενότητα (αιολικά) και Περιφερειακή Ενότητα (φωτοβολταϊκά).

 

Τι προτείνουμε: Υπολογισμό της φέρουσας ικανότητας σε επίπεδο οικοσυστήματος, λεκάνης απορροής και ορεινού όγκου.

 

2. <u>Συνολικό όριο εγκαταστάσεων</u>

 

Πρόβλημα: Δεν υπάρχει συνολικό ανώτατο όριο συγκέντρωσης έργων.

 

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Όρια μόνο ανά Δημοτική ή Περιφερειακή Ενότητα.

 

Τι προτείνουμε: Ανώτατο συνολικό όριο ανά οικοσύστημα, ορεινό όγκο και Περιφερειακή Ενότητα.

 

3. <u>Σωρευτικές επιπτώσεις</u>

 

Πρόβλημα: Δεν αξιολογούνται όλες οι σωρευτικές επιπτώσεις.

 

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Εξετάζεται μόνο περιορισμένη σώρευση γειτονικών φωτοβολταϊκών.

 

Τι προτείνουμε: Υποχρεωτική συνολική αξιολόγηση αιολικών, φωτοβολταϊκών, αποθήκευσης, ΜΥΗΕ, υποσταθμών, δρόμων και γραμμών μεταφοράς.

 

4. <u>Συνοδά έργα</u>

 

Πρόβλημα: Δεν αξιολογούνται συνολικά οι επιπτώσεις των συνοδών έργων.

 

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Τα συνοδά έργα εξετάζονται αποσπασματικά.

 

Τι προτείνουμε: Ενιαία αξιολόγηση όλων των συνοδών έργων μαζί με το κυρίως έργο.

 

5. <u>Περιοχές Natura</u>

 

Πρόβλημα: Το νέο χωροταξικό προωθείται πριν ολοκληρωθούν οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες και τα Προεδρικά Διατάγματα.

 

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Παραπέμπει στο μελλοντικό καθεστώς προστασίας.

 

Τι προτείνουμε: Καμία νέα χωροθέτηση πριν ολοκληρωθούν οι ΕΠΜ και τα Προεδρικά Διατάγματα.

 

6. <u>Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ)</u>

 

Πρόβλημα: Παραμένει δυνατότητα εγκατάστασης έργων υπό προϋποθέσεις.

 

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Επιτρέπει εξαιρέσεις.

 

Τι προτείνουμε: Πλήρη προστασία των ΖΕΠ και των κρίσιμων οικοτόπων.

 

7. <u>Repowering</u>

 

Πρόβλημα: Αντιμετωπίζεται ως απλή αντικατάσταση εξοπλισμού.

 

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Δεν θεωρείται ουσιαστικά νέο έργο.

 

Τι προτείνουμε: Κάθε repowering να αντιμετωπίζεται ως νέο έργο με νέα ΜΠΕ, ΕΟΑ και αξιολόγηση σωρευτικών επιπτώσεων.

 

8. <u>Συστήματα Αποθήκευσης (BESS)</u>

 

Πρόβλημα: Δεν υπάρχει ειδικό χωροταξικό και πλαίσιο ασφάλειας.

 

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Ενσωματώνονται στο γενικό πλαίσιο.

 

Τι προτείνουμε: Ειδικό χωροταξικό πλαίσιο, πρότυπα ασφάλειας και ειδική αξιολόγηση κινδύνου.

 

9. <u>RED III</u>

 

Πρόβλημα: Η επιτάχυνση προηγείται του ολοκληρωμένου σχεδιασμού.

 

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Προωθεί Περιοχές Επιτάχυνσης.

 

Τι προτείνουμε: Πλήρης στρατηγικός σχεδιασμός και αξιολόγηση πριν τον χαρακτηρισμό Περιοχών Επιτάχυνσης.

 

10. <u>Λεκάνες απορροής</u>

<u> </u>

Πρόβλημα: Δεν χρησιμοποιούνται ως βασική χωρική μονάδα σχεδιασμού.

 

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Αφορούν κυρίως τα ΜΥΗΕ.

 

Τι προτείνουμε: Υποχρεωτική αξιολόγηση όλων των τεχνολογιών σε επίπεδο λεκάνης απορροής.

 

11. <u>Υπεράκτια αιολικά</u>

 

Πρόβλημα: Δεν έχει ολοκληρωθεί ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός.

 

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Προωθείται δυνατότητα χωροθέτησης.

 

Τι προτείνουμε: Προηγούμενη ολοκλήρωση του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού.

 

12. <u>Αναλογική κατανομή περιβαλλοντικών βαρών</u>

<u> </u>

Πρόβλημα: Ορισμένες περιοχές επιβαρύνονται δυσανάλογα.

 

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Δεν υπάρχει μηχανισμός ισόρροπης χωρικής κατανομής.

 

Τι προτείνουμε: Θεσμοθέτηση της αρχής της αναλογικής χωρικής κατανομής των έργων ΑΠΕ.

 

13. <u>Δείκτης Χωρικού Κορεσμού</u>

 

Πρόβλημα: Δεν αποτιμάται η συνολική περιβαλλοντική επιβάρυνση κάθε περιοχής.

 

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Δεν προβλέπεται σχετικός δείκτης.

 

Τι προτείνουμε: Δημιουργία Δείκτη Χωρικού Κορεσμού πριν από κάθε νέα αδειοδότηση.

 

14. <u>Ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης</u>

 

Πρόβλημα: Οι ΟΤΑ έχουν περιορισμένο ρόλο στη λήψη αποφάσεων.

 

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Κυρίως γνωμοδοτική συμμετοχή.

 

Τι προτείνουμε: Ουσιαστική συμμετοχή και δυνατότητα επιβολής αυστηρότερων τοπικών περιορισμών σε υπερκορεσμένες περιοχές.

 

• Στο κεφάλαιο εξέτασης εναλλακτικών δυνατοτήτων, η ΣΜΠΕ αναφέρει ότι το επιλεγμένο σενάριο (επικαιροποίηση του παλαιού πλαισίου) υιοθετήθηκε στο πλαίσιο των αρχών της βιωσιμότητας. Στην πράξη όμως, όπως αναλύεται και στις επόμενες ενότητες, οι ρυθμίσεις του νέου πλαισίου διαφέρουν ελάχιστα από εκείνες του 2008, ενώ σε ορισμένα σημεία (περιοχές επιτάχυνσης, μονάδες αποθήκευσης, μικρά υδροηλεκτρικά, θαλάσσια αιολικά) τις διευρύνουν. Σύμφωνα με τη θεμελιώδη αρχή ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής προστασίας σε όλες τις πολιτικές της Ένωσης (άρθρο 11 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης), η χωροθέτηση και λειτουργία εγκαταστάσεων ΑΠΕ -ως δραστηριότητα με σοβαρές δυνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις- υπόκειται σε αυστηρή διαδικασία εκτίμησης για κάθε στοιχείο του φυσικού περιβάλλοντος, διαδικασία που διέπεται κατ’ αρχήν από την Οδηγία 2011/92/ΕΕ για την εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων, όπως τροποποιήθηκε με την Οδηγία 2014/52/ΕΕ.

 

• Είναι επίσης επιστημονικά τεκμηριωμένο, σύμφωνα και με το πλαίσιο των εννέα πλανητικών ορίων που έχει αναπτυχθεί στη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία και υιοθετείται από τον ΟΗΕ (UNEP) και την Ευρωπαϊκή Ένωση, ότι η παγκόσμια περιβαλλοντική κρίση έχει τρεις αλληλένδετες διαστάσεις -κλιματική αλλαγή, απώλεια βιοποικιλότητας και ρύπανση- και δεν περιορίζεται μόνο στην πρώτη. Πρόσφατες επιστημονικές αξιολογήσεις εκτιμούν ότι έχουν ήδη ξεπεραστεί αρκετά από τα εννέα αυτά πλανητικά όρια σε παγκόσμιο επίπεδο, μεταξύ των οποίων η ακεραιότητα της βιόσφαιρας και η αλλαγή χρήσεων γης. Η αξιολόγηση του ΕΧΠ-ΑΠΕ επικεντρώνεται σχεδόν αποκλειστικά στη διάσταση της κλιματικής αλλαγής, ενώ υποβαθμίζει συστηματικά την απώλεια βιοποικιλότητας, τον κατακερματισμό οικοτόπων, την αλλαγή χρήσεων γης και τη σφράγιση ελεύθερου εδάφους που προκαλούν οι ίδιες οι εγκαταστάσεις ΑΠΕ.

 

• Επισημαίνεται ότι η συμβολή των ΑΠΕ στη μείωση εκπομπών αερίων θερμοκηπίου δεν αντισταθμίζει αυτόματα την απώλεια φυσικής δέσμευσης άνθρακα από δάση και θαλάσσια λιβάδια Ποσειδωνίας που πλήττονται από την εγκατάστασή τους. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι δημοσιευμένη μελέτη για τη Σκωτία συσχέτισε την εγκατάσταση χιλιάδων ανεμογεννητριών με σημαντικές πρόσθετες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα λόγω αλλαγής χρήσεων γης και απώλειας οργανικού άνθρακα εδάφους, ενώ μελέτη του Εργαστηρίου Διατήρησης της Βιοποικιλότητας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων (2023) εκτιμά ότι η δέσμευση γης από την κατασκευή αιολικών πάρκων στην Ελλάδα υπερβαίνει σημαντικά τον παγκόσμιο μέσο όρο.
• Η φέρουσα ικανότητα ορίζεται αποκλειστικά διοικητικά —ποσοστό κάλυψης ανά Δημοτική Ενότητα (αιολικά, άρθρο 6) ή ανά Περιφερειακή Ενότητα (φωτοβολταϊκά, άρθρο 16)— και όχι με βάση τα όρια οικοσυστήματος (λεκάνη απορροής, ορεινός όγκος, οικολογικός διάδρομος, δασικό σύστημα, βιοποικιλότητα). Τούτο συνιστά μεθοδολογικό σφάλμα ουσίας, όχι απλώς τεχνική ατέλεια: υποκείμενο μέτρησης της φέρουσας ικανότητας ενός φυσικού συστήματος δεν μπορεί να είναι η διοικητική διαίρεση της χώρας σε Περιφέρειες, Δήμους ή δημοτικές ενότητες, αφού τα όρια ενός οικοσυστήματος δεν συμπίπτουν με τα διοικητικά όρια, καθορίζονται αντικειμενικά από τα φυσικά του χαρακτηριστικά και δεν επιλέγονται κατά τη βούληση του μελετητή. Η ίδια η ΚΥΑ αναγνωρίζει εμμέσως αυτή την αρχή στα Μικρά Υδροηλεκτρικά Έργα, όπου η φέρουσα ικανότητα συνδέεται με τη λεκάνη απορροής (άρθρο 13) — χωρίς όμως να την επεκτείνει στις υπόλοιπες τεχνολογίες.

 

• Επιπλέον, τα ποσοστά του άρθρου 6§1 (8%/5%/4%) εξαρτώνται από τον παλιό χαρακτηρισμό Περιοχών Αιολικής Προτεραιότητας/Καταλληλότητας του 2008· για τις νέες περιοχές που προστίθενται τώρα για πρώτη φορά στο Παράρτημα Ι δεν προκύπτει ρητά ποιο ποσοστό εφαρμόζεται. Δεν προβλέπεται κανένα αθροιστικό ανώτατο όριο σε επίπεδο Περιφέρειας, Περιφερειακής Ενότητας ή ορεινού όγκου. Προβληματική είναι, τέλος, και η δυνατότητα αύξησης των ποσοστών αυτών έως και 50% κατόπιν απλής συμφωνίας του οικείου Δημοτικού Συμβουλίου (άρθρο 6§2): πρόκειται για τεχνικό-επιστημονικό ζήτημα φέρουσας ικανότητας οικοσυστήματος, το οποίο δεν μπορεί να αποφασίζεται από όργανο που δεν διαθέτει την αντίστοιχη επιστημονική αρμοδιότητα ή τεκμηρίωση.

 

• Το κεφάλαιο περιγραφής υφιστάμενης κατάστασης της ΣΜΠΕ παρουσιάζει γενικές τάσεις (π.χ. πτωτικές τάσεις σε σημαντικό ποσοστό πληθυσμών πτηνών σύμφωνα με την 4η Εθνική Έκθεση του άρθρου 12 της Οδηγίας για τα πτηνά) χωρίς να απομονώνει ποσοτικά τη συμβολή των ήδη κατασκευασμένων εγκαταστάσεων ΑΠΕ, ούτε να αποτιμά το ανθρωπογενές περιβάλλον και τις οικονομικές δραστηριότητες σε ήδη επιβαρυμένες περιοχές. Μια αναθεώρηση 18ετούς πλαισίου δεν μπορεί να αξιολογεί ένα εικονικά ‘καθαρό χαρτί’.

 

 

• Το ίδιο πρόβλημα κλίμακας ισχύει και για τα φωτοβολταϊκά, όπου το ανώτατο ποσοστό κάλυψης ορίζεται μόνο σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας (άρθρο 16§1) χωρίς αντίστοιχο όριο ή αφαίρεση ευαίσθητων εκτάσεων σε επίπεδο Δημοτικής Ενότητας
• Μηχανισμός σώρευσης προβλέπεται ρητά μόνο για γειτνιάζουσες φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις (άρθρο 16§4). Δεν υπάρχει αντίστοιχη πρόβλεψη για τον συνδυασμό αιολικών, φωτοβολταϊκών, αποθήκευσης, βιομάζας και ΜΥΗΕ εντός της ίδιας γεωγραφικής/οικολογικής ενότητας, ούτε για τα συνοδά έργα (οδοποιία, υποσταθμοί, ΚΥΤ, γραμμές μεταφοράς).
• Η Οδηγία (ΕΕ) 2023/2413 (RED III) δεν εισάγει απλώς διαδικασίες επιτάχυνσης αδειοδότησης· προϋποθέτει ολοκληρωμένο στρατηγικό σχεδιασμό, συλλογική περιβαλλοντική αξιολόγηση και τεκμηριωμένο καθορισμό των Περιοχών Επιτάχυνσης ΑΠΕ (Renewables Acceleration Areas), με προτεραιότητα σε ήδη υποβαθμισμένες ή τεχνητές εκτάσεις και αποφυγή περιοχών υψηλής οικολογικής αξίας — δηλαδή η στρατηγική αξιολόγηση πρέπει να προηγείται και η επιτάχυνση των διαδικασιών να έπεται. Το υπό διαβούλευση ΕΧΠ-ΑΠΕ δεν παρουσιάζει ολοκληρωμένη χαρτογράφηση Περιοχών Επιτάχυνσης ούτε τεκμηριώνει τα κριτήρια καθορισμού τους στο μέλλον (άρθρο 4§4: ‘δύναται να αποτελούν υποσύνολα’)· αντίθετα, η περιβαλλοντική αξιολόγηση μετατίθεται σε μεγάλο βαθμό στο επίπεδο του μεμονωμένου έργου. Η προσέγγιση αυτή αντιστρέφει τη λογική της RED III.

 

• Επισημαίνεται επιπλέον ότι ο τυπικός αποκλεισμός των Περιοχών Επιτάχυνσης από τα όρια περιοχών Natura 2000 δεν αίρει από μόνος του τον κίνδυνο για το δίκτυο: η ενωσιακή νομολογία προστατεύει όχι μόνο τις επεμβάσεις εντός των ορίων μιας προστατευόμενης περιοχής αλλά και έργα εκτός αυτής, όταν μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά οικοτόπους, είδη, λειτουργική συνοχή ή μεταναστευτικές διαδρομές — ζήτημα κρίσιμο για αιολικά, συνοδά οδικά έργα, γραμμές διασύνδεσης και αποθήκευση, που συχνά έχουν επιπτώσεις πολύ πέρα από το ακριβές σημείο εγκατάστασης. Συναφές νομοσχέδιο που βρίσκεται σε παράλληλη επεξεργασία προβλέπει μάλιστα εξαίρεση από πλήρη περιβαλλοντική αδειοδότηση και Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση για έργα εντός Περιοχών Επιτάχυνσης — ρύθμιση που, όσο δεν έχει ολοκληρωθεί το καθεστώς ΕΠΜ/Προεδρικών Διαταγμάτων Natura, μετατρέπει το ελάχιστο φίλτρο πρόληψης σε σύντομο διοικητικό έλεγχο συμμόρφωσης.

 

• Ένα από τα σοβαρότερα κενά του σχεδίου αφορά τη φάση παροπλισμού των εγκαταστάσεων ΑΠΕ.

 

Το Άρθρο Δεύτερο §1 της ΚΥΑ επαναλαμβάνει γενική υποχρέωση αποκατάστασης «σύμφωνα με τους εγκεκριμένους περιβαλλοντικούς όρους», χωρίς δεσμευτικό κανονιστικό πλαίσιο, χωρίς υποχρέωση οικονομικής εγγύησης και χωρίς χωροθέτηση υποδομών υποδοχής αποβλήτων. Αυτό είναι ουσιαστικό πρόβλημα για τους εξής λόγους:

Στην Ελλάδα δεν υπάρχει σήμερα κανονιστικό πλαίσιο που να ρυθμίζει την αποξήλωση και διαχείριση αποβλήτων παροπλισμένων ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών, ούτε χωροθετημένες εγκαταστάσεις υποδοχής.

Σύμφωνα με διεθνή πρακτική, κατά κανόνα ο υπεύθυνος φορέας είτε δεν υφίσταται πλέον ως βιώσιμη οικονομική οντότητα κατά τον κρίσιμο χρόνο, είτε επικαλείται αδυναμία κάλυψης του μεγάλου κόστους αποξήλωσης, μεταφοράς και διαχείρισης.

Παροπλισμένες ανεμογεννήτριες εγκαταλείπονται ήδη επιτόπου ή σε άτυπες αποθέσεις, δημιουργώντας πρόσθετα σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα.

Για τις υπόγειες βάσεις στήριξης — συνήθως μεγάλες  κατασκευές από μπετόν βάθους πολλών μέτρων — δεν υπάρχει ούτε νομική υποχρέωση ούτε, συχνά, αντικειμενική δυνατότητα απομάκρυνσης, με επιπτώσεις στα υπόγεια ύδατα και στη λειτουργία του οικοσυστήματος που θα παραμένουν επ’ αόριστον.

Το σχέδιο ΕΧΠ-ΑΠΕ αναθέτει τη ρύθμιση αυτή αποκλειστικά στη διαδικασία ατομικής περιβαλλοντικής αδειοδότησης, η οποία εξ ορισμού δεν μπορεί να παρέχει ούτε συστηματική επίβλεψη ούτε εγγύηση εκπλήρωσης δεκαετίες αργότερα.

 

• Το σχέδιο ΕΧΠ-ΑΠΕ δεν περιλαμβάνει καμία πρόβλεψη για την οπτική όχληση που προκαλείται από την αντανάκλαση του ηλιακού φωτός στα τζάμια των φωτοβολταϊκών πλαισίων (φαινόμενο Glint & Glare). Το φαινόμενο, ιδίως όταν ο ήλιος βρίσκεται σε χαμηλή γωνία, μπορεί να προκαλέσει προσωρινή θάμβωση σε κατοίκους γειτονικών οικισμών και, σε ευαίσθητες θέσεις, ζήτημα οδικής ή αεροναυτικής ασφάλειας όταν η ανάκλαση κατευθύνεται προς οδικούς άξονες ή διαδρόμους προσγείωσης. Σε άλλες έννομες τάξεις (π.χ. απαιτήσεις πολιτικής αεροπορίας στις ΗΠΑ και τον Καναδά) η ειδική μελέτη ανάκλασης (Glint & Glare Analysis) αποτελεί πλέον τυπική προϋπόθεση αδειοδότησης μεγάλων φωτοβολταϊκών έργων κοντά σε ευαίσθητες χρήσεις.

Στην παρακάτω φωτογραφία βλέπουμε το φαινόμενο της αντανάκλασης του Ηλιακού Φωτός σε Φ/Β Πάρκο της περιοχής.

 

 

 

Πέραν αυτού, η ΣΜΠΕ δεν τεκμηριώνει την επιστημονική μεθοδολογία βάσει της οποίας καταλήγει στους χαρακτηρισμούς επιπτώσεων που χρησιμοποιεί (π.χ. μικρή/μέτρια/μεγάλη ένταση, πολύ πιθανό/λιγότερο πιθανό, πρωτογενής/δευτερογενής επίπτωση), οι οποίοι παρατίθενται σε συνοπτικούς, αφηγηματικούς πίνακες χωρίς σαφή ποσοτική στάθμιση ή αναφορά σε επιτόπια συλλογή δεδομένων ανά περιοχή της χώρας. Η χρήση ποιοτικών κλιμάκων σημαντικότητας είναι συνήθης πρακτική στη στρατηγική περιβαλλοντική εκτίμηση, ωστόσο η αξιοπιστία της εξαρτάται από τη διαφάνεια της μεθοδολογίας βαθμολόγησης — στοιχείο που δεν τεκμηριώνεται επαρκώς στο υπό διαβούλευση κείμενο.

 

Η περιοχή μας , η Δ.Ε. Θίσβης υφίσταται πλέον μία από τις μεγαλύτερες επιβαρύνσεις στην Επικράτεια, από την υπερσυσσώρευση ΒΑΠΕ, η οποία επιβάρυνση σε συνδυασμό με την Βιομηχανική Ζώνη , το λιμάνι στο Βαθύ, τις Ιχθυοκαλλιέργειες , τις δεκάδες εγκαταστάσεις BESS που ενέχουν τεράστιο κίνδυνο ατυχήματος με περιβαλλοντικές συνέπειες , την Αντλησιοταμίευση και την Αφαλάτωση που σχεδιάζονται απειλούν με εξαφάνιση τον Αγροτικό και τον Τουριστικό κλάδο οι οποίοι είναι οι βασικοί οικονομικοί κλάδοι για την επιβίωση των κατοίκων.

Η Φέρουσα Ικανότητα των ΑΣΠΗΕ  αυξήθηκε κατά 35% με απόφαση του ΔΣ του Δήμου Θηβαίων, η οποία απόφαση ανεκλήθη στην συνέχεια αφού όμως έχει ήδη αδειοδοτηθεί το 135%.

Το τελειωτικό χτύπημα για την Θίσβη θα αποτελέσει η κατασκευή Θαλασσίου Φωτοβολταϊκού Πάρκου 7.500 στρεμμάτων στον κλειστό κόλπο της Δόμβραινας με έκταση περίπου 21.000  στρέμματα.

Το έργο αυτό θα αποτελέσει την καταστροφή μίας περιοχής με Τουριστικό χαρακτήρα, την οποία επισκέπτεται κατά τους καλοκαιρινούς πολύ μεγάλο μέρος του πληθυσμού της Βοιωτίας.

 

Για όλους τους παραπάνω λόγους απορρίπτουμε το νέο ΕΧΠ εξ’ αρχής και ζητούμε την εκ νέου σύνταξη Χωροταξικού Σχεδιασμού ο όποιος θα λαμβάνει υπ ’όψιν την γνώμη των Τοπικών Κοινωνιών και της Τοπικής αυτοδιοίκησης, την Φέρουσα Ικανότητα με βάση το οικοσύστημα και τις ιδιομορφίες της περιοχής, την υφιστάμενη κατάσταση εγκαταστάσεων ΑΠΕ της περιοχής, τις συνεργιστικές επιπτώσεις για το σύνολο των έργων ΑΠΕ της εκάστοτε περιοχής, την αρχή της αναλογικότητας σε επίπεδο Δήμων, την σύμβαση Aarhus και την ανάγκη προστασίας των περιοχών NATURA γιατί απλά η Θίσβη δεν αντέχει άλλες ΒΑΠΕ..

 

Συντονιστικό Θίσβης Πλαταιών

[ΠΑΠΑΣΤΑΜΑΤΙΟΥ ΓΙΩΡΓΟΣ, κάτοικος Αυλωναρίου Ευβοίας]

Τα βουνά ανήκουν στα γεράκια και όχι στα εταιρικά κοράκια!!!

[ΠΑΡΑΣΥΡΗ ΕΙΡΗΝΗ]

Η οικογένεια του γιου μου διαμένει στην κεντρική Εύβοια, στην περιοχή της Κύμης, και έχω ιδία αντίληψη του τρόπου με τον οποίο κυριολεκτικά “φυτρώνουν” ανεμογεννήτριες στον Δήμο Κύμης – Αλιβερίου τα τελευταία πέντε χρόνια… απαράδεκτη η κατάσταση που διαμορφώνεται σε μια περιοχή με φυσικές ομορφιές και σημαντικά πολιτιστικά μνημεία…να απορριφθεί το νέο ειδικό χωροταξικό πλαίσιο που τίποτα νέο εντέλει δεν προτείνει και καμιά προστασία δεν προβλέπει για το περιβάλλον…

[ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΝΙΚΟΛΕΝΤΖΟΣ]

Παρατηρήσεις και Προτάσεις επί του Σχεδίου Ειδικού Χωροταξικού
Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ)
Η ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας αποτελεί αναγκαία
προϋπόθεση για την αντιμετώπιση της κλιματικής κρίσης και την ενεργειακή
μετάβαση της χώρας. Ωστόσο, η χωροθέτηση των έργων ΑΠΕ πρέπει να
πραγματοποιείται με απόλυτο σεβασμό στο φυσικό περιβάλλον, τη
βιοποικιλότητα, την πολιτιστική κληρονομιά, την αγροτική παραγωγή και την
ποιότητα ζωής των κατοίκων, σύμφωνα με τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης,
της πρόληψης και της προφύλαξης.
Για τον λόγο αυτό, το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο οφείλει να προβλέπει
σαφείς ζώνες αποκλεισμού και αυστηρούς περιορισμούς για την εγκατάσταση
έργων ΑΠΕ στις ακόλουθες περιοχές:
• Σε όλους τους υγροτόπους, μικρούς και μεγάλους, καθώς και στις ζώνες
προστασίας τους, λόγω της εξαιρετικής οικολογικής τους αξίας και της
συμβολής τους στη διατήρηση της βιοποικιλότητας και των υδάτινων πόρων.
• Στις περιοχές του δικτύου Natura 2000, στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας
(ΖΕΠ), στις Ειδικές Ζώνες Διατήρησης (ΕΖΔ), καθώς και σε κάθε περιοχή που
φιλοξενεί προστατευόμενα είδη χλωρίδας και πανίδας ή σημαντικούς
οικοτόπους.
• Σε περιοχές υψηλού φυσικού κάλλους, αδιατάρακτα φυσικά τοπία, ορεινούς
όγκους, δασικά οικοσυστήματα και γενικότερα σε περιοχές με ιδιαίτερη
οικολογική, αισθητική και περιβαλλοντική αξία.
• Σε κατοικημένες περιοχές και σε επαρκείς ζώνες προστασίας γύρω από
αυτές, ώστε να διασφαλίζονται η υγεία, η ασφάλεια, η ποιότητα ζωής και η
κοινωνική συνοχή των τοπικών κοινωνιών.
• Σε οικισμούς προ του 1923, παραδοσιακούς οικισμούς και ιστορικά τοπία,
προκειμένου να προστατευθεί η ιστορική, πολιτιστική και αρχιτεκτονική τους
ταυτότητα.
• Σε σχολικές μονάδες, εκπαιδευτικά ιδρύματα, παιδικούς και βρεφονηπιακούς
σταθμούς και λοιπές εγκαταστάσεις εκπαίδευσης και κοινωνικής μέριμνας.
• Σε εκκλησίες, μονές, προσκυνήματα και γενικότερα σε χώρους
θρησκευτικής, πολιτιστικής και κοινωνικής αναφοράς.
• Σε αρχαιολογικούς χώρους, ιστορικούς τόπους, μνημεία και στις αντίστοιχες
ζώνες προστασίας τους, ώστε να διασφαλίζεται η προστασία της πολιτιστικής
κληρονομιάς της χώρας.
• Σε γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας, καλλιεργήσιμες εκτάσεις και
περιοχές που στηρίζουν την τοπική αγροτική οικονομία και την επισιτιστική
επάρκεια.

Επιπλέον, είναι αναγκαίο να θεσπιστούν δεσμευτικές ελάχιστες αποστάσεις
των έργων ΑΠΕ από τις παραπάνω κατηγορίες περιοχών, καθώς και να
αξιολογούνται οι σωρευτικές επιπτώσεις από τη συγκέντρωση πολλών έργων
στην ίδια γεωγραφική ενότητα.
Ιδιαίτερη έμφαση πρέπει να δοθεί στη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών. Οι
αποφάσεις για τη χωροθέτηση έργων ΑΠΕ δεν μπορεί να λαμβάνονται ερήμην
των κατοίκων και των τοπικών φορέων. Οι τοπικές κοινωνίες, τα Τοπικά
Συμβούλια, τα Συμβούλια Δημοτικών Κοινοτήτων και τα Δημοτικά Συμβούλια
πρέπει να έχουν πρωτεύοντα και ουσιαστικό ρόλο στη διαδικασία λήψης
αποφάσεων, καθώς γνωρίζουν καλύτερα τα ιδιαίτερα περιβαλλοντικά,
κοινωνικά, πολιτιστικά και παραγωγικά χαρακτηριστικά κάθε περιοχής.
Η γνώμη των τοπικών κοινωνιών δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως τυπική
γνωμοδότηση, αλλά να αποτελεί ουσιαστικό και καθοριστικό παράγοντα στη
διαδικασία αδειοδότησης. Κανένα έργο κάθε κλίμακας δεν θα πρέπει να
εγκρίνεται όταν υπάρχει τεκμηριωμένη και αιτιολογημένη αρνητική απόφαση
του οικείου Δημοτικού Συμβουλίου ή των άμεσα θιγόμενων τοπικών
κοινοτήτων.
Τέλος, το νέο χωροταξικό πλαίσιο πρέπει να δώσει προτεραιότητα στην
εγκατάσταση έργων ΑΠΕ σε ήδη υποβαθμισμένες ή ανθρωπογενώς
αλλοιωμένες εκτάσεις, όπως βιομηχανικές περιοχές, ανενεργά λατομεία,
χώρους διάθεσης αποβλήτων, στέγες κτιρίων κ.λ.π ώστε να περιοριστεί η
περαιτέρω κατάληψη φυσικών οικοσυστημάτων και παραγωγικής γης.
Η ενεργειακή μετάβαση δεν πρέπει να επιτευχθεί εις βάρος της φύσης, της
πολιτιστικής κληρονομιάς, της αγροτικής παραγωγής και της ποιότητας ζωής
των πολιτών. Απαιτείται ένας ισορροπημένος χωροταξικός σχεδιασμός που
θα εξασφαλίζει ταυτόχρονα την παραγωγή καθαρής ενέργειας, την προστασία
του φυσικού και πολιτιστικού πλούτου της χώρας και τον ουσιαστικό σεβασμό
στη βούληση των τοπικών κοινωνιών.

Αναστάσιος  Νικολέντζος

[ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΙΚΟ ΘΙΣΒΗΣ ΠΛΑΤΑΙΩΝ]

Αρχικά θα πρέπει να πούμε ότι ενώ θα έπρεπε να έχει κατατεθεί για διαβούλευση ένας Χωροταξικός Σχεδιασμός  ο οποίος να λαμβάνει  υπ’ όψιν και άλλους οικονομικούς τομείς οι οποίοι πλήττονται από την άναρχη ανάπτυξη των ΑΠΕ, όπως είμαι ο Τουριστικός και ο Πρωτογενής τομέας, βλέπουμε ένα Χωροταξικό Πλαίσιο που αφορά μόνο τις ΑΠΕ θεωρώντας αυτές ως τον σημαντικότερο οικονομικό τομέα της χώρας.  Το σχόλιο μας  περιλαμβάνει παρατηρήσεις και αιτήματα επάνω στο σχέδιο  ΕΧΠ-ΑΠΕ και της ΣΜΠΕ που έχουν τεθεί σε δημόσια διαβούλευση. Συνοπτικά αναφέρουμε ότι το υπό διαβούλευση κείμενο δεν συνιστά ουσιαστικά νέο χωροταξικό σχεδιασμό, αλλά αποτελεί παράταση και επικαιροποίηση του πλαισίου του 2008, χωρίς τεκμηριωμένη ανάλυση φέρουσας ικανότητας σε επίπεδο οικοσυστήματος, χωρίς ολοκληρωμένη αξιολόγηση σωρευτικών επιπτώσεων μεταξύ τεχνολογιών και έργων, και με ανεπαρκή θεσμικό ρόλο των τοπικών κοινωνιών και της αυτοδιοίκησης. Οι μεταβατικές διατάξεις διατηρούν σε ισχύ το μεγαλύτερο μέρος των ήδη σχεδιαζόμενων έργων υπό το παλιό καθεστώς, ενώ κρίσιμα εργαλεία προστασίας (Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες, Προεδρικά Διατάγματα προστατευόμενων περιοχών, θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός) παραμένουν, σύμφωνα και με την ίδια τη ΣΜΠΕ, ημιτελή.

Ζητούμε την ουσιαστική αναθεώρηση του σχεδίου πριν την έγκρισή του, με βάση τις παρατηρήσεις που ακολουθούν, οργανωμένες σε θεματικές ενότητες, ένα συγκριτικό παράρτημα ευρωπαϊκών πρακτικών και έναν συγκεντρωτικό κατάλογο αιτημάτων.

 

Μεθοδολογική σημείωση: οι νομικές και επιστημονικές αναφορές του υπομνήματος (νομοθεσία, νομολογία, δημοσιευμένες επιστημονικές μελέτες) έχουν επαληθευθεί. Ορισμένα ποσοτικά παραδείγματα (τοπικές περιπτώσεις, διεθνείς συγκρίσεις) προέρχονται από δημόσια διαθέσιμες δευτερογενείς πηγές και παρατίθενται ενδεικτικά της τάξης μεγέθους του προβλήματος· πριν την οριστική κατάθεση συνιστάται η διασταύρωσή τους με τα πρωτογενή μητρώα των αρμόδιων φορέων (ΡΑΑΕΥ, ΔΑΠΕΕΠ, ΥΠΕΝ).

 

 

========================================================================

ΚΥΡΙΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

========================================================================

 

• Δεν υπάρχει αξιολόγηση φέρουσας ικανότητας σε επίπεδο οικοσυστήματος — η φέρουσα ικανότητα μετριέται με διοικητικά (Δημοτική/Περιφερειακή Ενότητα), όχι οικολογικά κριτήρια.
• Δεν αξιολογούνται οι σωρευτικές επιπτώσεις πολλαπλών έργων και τεχνολογιών εντός της ίδιας περιοχής.
• Οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες και τα Προεδρικά Διατάγματα προστασίας περιοχών Natura 2000 δεν έχουν ολοκληρωθεί.
• Οι μεταβατικές διατάξεις διατηρούν σε ισχύ το μεγαλύτερο μέρος των ήδη σχεδιαζόμενων έργων υπό το παλιό, κρινόμενο ως ανεπαρκές, καθεστώς.
• Ζητείται ουσιαστική αναθεώρηση του σχεδίου πριν την έγκρισή του, με βάση τα συγκεκριμένα αιτήματα που ακολουθούν.

 

 

Συνοπτικός Πίνακας – Πρόβλημα • Τι προβλέπει η ΚΥΑ • Τι προτείνουμε

1. <u>Φέρουσα ικανότητα</u>

 

Πρόβλημα: Η φέρουσα ικανότητα υπολογίζεται διοικητικά και όχι οικολογικά.

 

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Ποσοστά κάλυψης ανά Δημοτική Ενότητα (αιολικά) και Περιφερειακή Ενότητα (φωτοβολταϊκά).

 

Τι προτείνουμε: Υπολογισμό της φέρουσας ικανότητας σε επίπεδο οικοσυστήματος, λεκάνης απορροής και ορεινού όγκου.

 

2. <u>Συνολικό όριο εγκαταστάσεων</u>

 

Πρόβλημα: Δεν υπάρχει συνολικό ανώτατο όριο συγκέντρωσης έργων.

 

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Όρια μόνο ανά Δημοτική ή Περιφερειακή Ενότητα.

 

Τι προτείνουμε: Ανώτατο συνολικό όριο ανά οικοσύστημα, ορεινό όγκο και Περιφερειακή Ενότητα.

 

3. <u>Σωρευτικές επιπτώσεις</u>

 

Πρόβλημα: Δεν αξιολογούνται όλες οι σωρευτικές επιπτώσεις.

 

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Εξετάζεται μόνο περιορισμένη σώρευση γειτονικών φωτοβολταϊκών.

 

Τι προτείνουμε: Υποχρεωτική συνολική αξιολόγηση αιολικών, φωτοβολταϊκών, αποθήκευσης, ΜΥΗΕ, υποσταθμών, δρόμων και γραμμών μεταφοράς.

 

4. <u>Συνοδά έργα</u>

 

Πρόβλημα: Δεν αξιολογούνται συνολικά οι επιπτώσεις των συνοδών έργων.

 

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Τα συνοδά έργα εξετάζονται αποσπασματικά.

 

Τι προτείνουμε: Ενιαία αξιολόγηση όλων των συνοδών έργων μαζί με το κυρίως έργο.

 

5. <u>Περιοχές Natura</u>

 

Πρόβλημα: Το νέο χωροταξικό προωθείται πριν ολοκληρωθούν οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες και τα Προεδρικά Διατάγματα.

 

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Παραπέμπει στο μελλοντικό καθεστώς προστασίας.

 

Τι προτείνουμε: Καμία νέα χωροθέτηση πριν ολοκληρωθούν οι ΕΠΜ και τα Προεδρικά Διατάγματα.

 

6. <u>Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ)</u>

 

Πρόβλημα: Παραμένει δυνατότητα εγκατάστασης έργων υπό προϋποθέσεις.

 

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Επιτρέπει εξαιρέσεις.

 

Τι προτείνουμε: Πλήρη προστασία των ΖΕΠ και των κρίσιμων οικοτόπων.

 

7. <u>Repowering</u>

 

Πρόβλημα: Αντιμετωπίζεται ως απλή αντικατάσταση εξοπλισμού.

 

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Δεν θεωρείται ουσιαστικά νέο έργο.

 

Τι προτείνουμε: Κάθε repowering να αντιμετωπίζεται ως νέο έργο με νέα ΜΠΕ, ΕΟΑ και αξιολόγηση σωρευτικών επιπτώσεων.

 

8. <u>Συστήματα Αποθήκευσης (BESS)</u>

 

Πρόβλημα: Δεν υπάρχει ειδικό χωροταξικό και πλαίσιο ασφάλειας.

 

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Ενσωματώνονται στο γενικό πλαίσιο.

 

Τι προτείνουμε: Ειδικό χωροταξικό πλαίσιο, πρότυπα ασφάλειας και ειδική αξιολόγηση κινδύνου.

 

9. <u>RED III</u>

 

Πρόβλημα: Η επιτάχυνση προηγείται του ολοκληρωμένου σχεδιασμού.

 

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Προωθεί Περιοχές Επιτάχυνσης.

 

Τι προτείνουμε: Πλήρης στρατηγικός σχεδιασμός και αξιολόγηση πριν τον χαρακτηρισμό Περιοχών Επιτάχυνσης.

 

10. <u>Λεκάνες απορροής</u>

<u> </u>

Πρόβλημα: Δεν χρησιμοποιούνται ως βασική χωρική μονάδα σχεδιασμού.

 

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Αφορούν κυρίως τα ΜΥΗΕ.

 

Τι προτείνουμε: Υποχρεωτική αξιολόγηση όλων των τεχνολογιών σε επίπεδο λεκάνης απορροής.

 

11. <u>Υπεράκτια αιολικά</u>

 

Πρόβλημα: Δεν έχει ολοκληρωθεί ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός.

 

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Προωθείται δυνατότητα χωροθέτησης.

 

Τι προτείνουμε: Προηγούμενη ολοκλήρωση του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού.

 

12. <u>Αναλογική κατανομή περιβαλλοντικών βαρών</u>

<u> </u>

Πρόβλημα: Ορισμένες περιοχές επιβαρύνονται δυσανάλογα.

 

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Δεν υπάρχει μηχανισμός ισόρροπης χωρικής κατανομής.

 

Τι προτείνουμε: Θεσμοθέτηση της αρχής της αναλογικής χωρικής κατανομής των έργων ΑΠΕ.

 

13. <u>Δείκτης Χωρικού Κορεσμού</u>

 

Πρόβλημα: Δεν αποτιμάται η συνολική περιβαλλοντική επιβάρυνση κάθε περιοχής.

 

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Δεν προβλέπεται σχετικός δείκτης.

 

Τι προτείνουμε: Δημιουργία Δείκτη Χωρικού Κορεσμού πριν από κάθε νέα αδειοδότηση.

 

14. <u>Ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης</u>

 

Πρόβλημα: Οι ΟΤΑ έχουν περιορισμένο ρόλο στη λήψη αποφάσεων.

 

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Κυρίως γνωμοδοτική συμμετοχή.

 

Τι προτείνουμε: Ουσιαστική συμμετοχή και δυνατότητα επιβολής αυστηρότερων τοπικών περιορισμών σε υπερκορεσμένες περιοχές.

 

• Στο κεφάλαιο εξέτασης εναλλακτικών δυνατοτήτων, η ΣΜΠΕ αναφέρει ότι το επιλεγμένο σενάριο (επικαιροποίηση του παλαιού πλαισίου) υιοθετήθηκε στο πλαίσιο των αρχών της βιωσιμότητας. Στην πράξη όμως, όπως αναλύεται και στις επόμενες ενότητες, οι ρυθμίσεις του νέου πλαισίου διαφέρουν ελάχιστα από εκείνες του 2008, ενώ σε ορισμένα σημεία (περιοχές επιτάχυνσης, μονάδες αποθήκευσης, μικρά υδροηλεκτρικά, θαλάσσια αιολικά) τις διευρύνουν. Σύμφωνα με τη θεμελιώδη αρχή ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής προστασίας σε όλες τις πολιτικές της Ένωσης (άρθρο 11 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης), η χωροθέτηση και λειτουργία εγκαταστάσεων ΑΠΕ -ως δραστηριότητα με σοβαρές δυνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις- υπόκειται σε αυστηρή διαδικασία εκτίμησης για κάθε στοιχείο του φυσικού περιβάλλοντος, διαδικασία που διέπεται κατ’ αρχήν από την Οδηγία 2011/92/ΕΕ για την εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων, όπως τροποποιήθηκε με την Οδηγία 2014/52/ΕΕ.

 

• Είναι επίσης επιστημονικά τεκμηριωμένο, σύμφωνα και με το πλαίσιο των εννέα πλανητικών ορίων που έχει αναπτυχθεί στη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία και υιοθετείται από τον ΟΗΕ (UNEP) και την Ευρωπαϊκή Ένωση, ότι η παγκόσμια περιβαλλοντική κρίση έχει τρεις αλληλένδετες διαστάσεις -κλιματική αλλαγή, απώλεια βιοποικιλότητας και ρύπανση- και δεν περιορίζεται μόνο στην πρώτη. Πρόσφατες επιστημονικές αξιολογήσεις εκτιμούν ότι έχουν ήδη ξεπεραστεί αρκετά από τα εννέα αυτά πλανητικά όρια σε παγκόσμιο επίπεδο, μεταξύ των οποίων η ακεραιότητα της βιόσφαιρας και η αλλαγή χρήσεων γης. Η αξιολόγηση του ΕΧΠ-ΑΠΕ επικεντρώνεται σχεδόν αποκλειστικά στη διάσταση της κλιματικής αλλαγής, ενώ υποβαθμίζει συστηματικά την απώλεια βιοποικιλότητας, τον κατακερματισμό οικοτόπων, την αλλαγή χρήσεων γης και τη σφράγιση ελεύθερου εδάφους που προκαλούν οι ίδιες οι εγκαταστάσεις ΑΠΕ.

 

• Επισημαίνεται ότι η συμβολή των ΑΠΕ στη μείωση εκπομπών αερίων θερμοκηπίου δεν αντισταθμίζει αυτόματα την απώλεια φυσικής δέσμευσης άνθρακα από δάση και θαλάσσια λιβάδια Ποσειδωνίας που πλήττονται από την εγκατάστασή τους. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι δημοσιευμένη μελέτη για τη Σκωτία συσχέτισε την εγκατάσταση χιλιάδων ανεμογεννητριών με σημαντικές πρόσθετες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα λόγω αλλαγής χρήσεων γης και απώλειας οργανικού άνθρακα εδάφους, ενώ μελέτη του Εργαστηρίου Διατήρησης της Βιοποικιλότητας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων (2023) εκτιμά ότι η δέσμευση γης από την κατασκευή αιολικών πάρκων στην Ελλάδα υπερβαίνει σημαντικά τον παγκόσμιο μέσο όρο.
• Η φέρουσα ικανότητα ορίζεται αποκλειστικά διοικητικά —ποσοστό κάλυψης ανά Δημοτική Ενότητα (αιολικά, άρθρο 6) ή ανά Περιφερειακή Ενότητα (φωτοβολταϊκά, άρθρο 16)— και όχι με βάση τα όρια οικοσυστήματος (λεκάνη απορροής, ορεινός όγκος, οικολογικός διάδρομος, δασικό σύστημα, βιοποικιλότητα). Τούτο συνιστά μεθοδολογικό σφάλμα ουσίας, όχι απλώς τεχνική ατέλεια: υποκείμενο μέτρησης της φέρουσας ικανότητας ενός φυσικού συστήματος δεν μπορεί να είναι η διοικητική διαίρεση της χώρας σε Περιφέρειες, Δήμους ή δημοτικές ενότητες, αφού τα όρια ενός οικοσυστήματος δεν συμπίπτουν με τα διοικητικά όρια, καθορίζονται αντικειμενικά από τα φυσικά του χαρακτηριστικά και δεν επιλέγονται κατά τη βούληση του μελετητή. Η ίδια η ΚΥΑ αναγνωρίζει εμμέσως αυτή την αρχή στα Μικρά Υδροηλεκτρικά Έργα, όπου η φέρουσα ικανότητα συνδέεται με τη λεκάνη απορροής (άρθρο 13) — χωρίς όμως να την επεκτείνει στις υπόλοιπες τεχνολογίες.

 

• Επιπλέον, τα ποσοστά του άρθρου 6§1 (8%/5%/4%) εξαρτώνται από τον παλιό χαρακτηρισμό Περιοχών Αιολικής Προτεραιότητας/Καταλληλότητας του 2008· για τις νέες περιοχές που προστίθενται τώρα για πρώτη φορά στο Παράρτημα Ι δεν προκύπτει ρητά ποιο ποσοστό εφαρμόζεται. Δεν προβλέπεται κανένα αθροιστικό ανώτατο όριο σε επίπεδο Περιφέρειας, Περιφερειακής Ενότητας ή ορεινού όγκου. Προβληματική είναι, τέλος, και η δυνατότητα αύξησης των ποσοστών αυτών έως και 50% κατόπιν απλής συμφωνίας του οικείου Δημοτικού Συμβουλίου (άρθρο 6§2): πρόκειται για τεχνικό-επιστημονικό ζήτημα φέρουσας ικανότητας οικοσυστήματος, το οποίο δεν μπορεί να αποφασίζεται από όργανο που δεν διαθέτει την αντίστοιχη επιστημονική αρμοδιότητα ή τεκμηρίωση.

 

• Το κεφάλαιο περιγραφής υφιστάμενης κατάστασης της ΣΜΠΕ παρουσιάζει γενικές τάσεις (π.χ. πτωτικές τάσεις σε σημαντικό ποσοστό πληθυσμών πτηνών σύμφωνα με την 4η Εθνική Έκθεση του άρθρου 12 της Οδηγίας για τα πτηνά) χωρίς να απομονώνει ποσοτικά τη συμβολή των ήδη κατασκευασμένων εγκαταστάσεων ΑΠΕ, ούτε να αποτιμά το ανθρωπογενές περιβάλλον και τις οικονομικές δραστηριότητες σε ήδη επιβαρυμένες περιοχές. Μια αναθεώρηση 18ετούς πλαισίου δεν μπορεί να αξιολογεί ένα εικονικά ‘καθαρό χαρτί’.

 

 

• Το ίδιο πρόβλημα κλίμακας ισχύει και για τα φωτοβολταϊκά, όπου το ανώτατο ποσοστό κάλυψης ορίζεται μόνο σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας (άρθρο 16§1) χωρίς αντίστοιχο όριο ή αφαίρεση ευαίσθητων εκτάσεων σε επίπεδο Δημοτικής Ενότητας
• Μηχανισμός σώρευσης προβλέπεται ρητά μόνο για γειτνιάζουσες φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις (άρθρο 16§4). Δεν υπάρχει αντίστοιχη πρόβλεψη για τον συνδυασμό αιολικών, φωτοβολταϊκών, αποθήκευσης, βιομάζας και ΜΥΗΕ εντός της ίδιας γεωγραφικής/οικολογικής ενότητας, ούτε για τα συνοδά έργα (οδοποιία, υποσταθμοί, ΚΥΤ, γραμμές μεταφοράς).
• Η Οδηγία (ΕΕ) 2023/2413 (RED III) δεν εισάγει απλώς διαδικασίες επιτάχυνσης αδειοδότησης· προϋποθέτει ολοκληρωμένο στρατηγικό σχεδιασμό, συλλογική περιβαλλοντική αξιολόγηση και τεκμηριωμένο καθορισμό των Περιοχών Επιτάχυνσης ΑΠΕ (Renewables Acceleration Areas), με προτεραιότητα σε ήδη υποβαθμισμένες ή τεχνητές εκτάσεις και αποφυγή περιοχών υψηλής οικολογικής αξίας — δηλαδή η στρατηγική αξιολόγηση πρέπει να προηγείται και η επιτάχυνση των διαδικασιών να έπεται. Το υπό διαβούλευση ΕΧΠ-ΑΠΕ δεν παρουσιάζει ολοκληρωμένη χαρτογράφηση Περιοχών Επιτάχυνσης ούτε τεκμηριώνει τα κριτήρια καθορισμού τους στο μέλλον (άρθρο 4§4: ‘δύναται να αποτελούν υποσύνολα’)· αντίθετα, η περιβαλλοντική αξιολόγηση μετατίθεται σε μεγάλο βαθμό στο επίπεδο του μεμονωμένου έργου. Η προσέγγιση αυτή αντιστρέφει τη λογική της RED III.

 

• Επισημαίνεται επιπλέον ότι ο τυπικός αποκλεισμός των Περιοχών Επιτάχυνσης από τα όρια περιοχών Natura 2000 δεν αίρει από μόνος του τον κίνδυνο για το δίκτυο: η ενωσιακή νομολογία προστατεύει όχι μόνο τις επεμβάσεις εντός των ορίων μιας προστατευόμενης περιοχής αλλά και έργα εκτός αυτής, όταν μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά οικοτόπους, είδη, λειτουργική συνοχή ή μεταναστευτικές διαδρομές — ζήτημα κρίσιμο για αιολικά, συνοδά οδικά έργα, γραμμές διασύνδεσης και αποθήκευση, που συχνά έχουν επιπτώσεις πολύ πέρα από το ακριβές σημείο εγκατάστασης. Συναφές νομοσχέδιο που βρίσκεται σε παράλληλη επεξεργασία προβλέπει μάλιστα εξαίρεση από πλήρη περιβαλλοντική αδειοδότηση και Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση για έργα εντός Περιοχών Επιτάχυνσης — ρύθμιση που, όσο δεν έχει ολοκληρωθεί το καθεστώς ΕΠΜ/Προεδρικών Διαταγμάτων Natura, μετατρέπει το ελάχιστο φίλτρο πρόληψης σε σύντομο διοικητικό έλεγχο συμμόρφωσης.

 

• Ένα από τα σοβαρότερα κενά του σχεδίου αφορά τη φάση παροπλισμού των εγκαταστάσεων ΑΠΕ.

 

Το Άρθρο Δεύτερο §1 της ΚΥΑ επαναλαμβάνει γενική υποχρέωση αποκατάστασης «σύμφωνα με τους εγκεκριμένους περιβαλλοντικούς όρους», χωρίς δεσμευτικό κανονιστικό πλαίσιο, χωρίς υποχρέωση οικονομικής εγγύησης και χωρίς χωροθέτηση υποδομών υποδοχής αποβλήτων. Αυτό είναι ουσιαστικό πρόβλημα για τους εξής λόγους:

Στην Ελλάδα δεν υπάρχει σήμερα κανονιστικό πλαίσιο που να ρυθμίζει την αποξήλωση και διαχείριση αποβλήτων παροπλισμένων ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών, ούτε χωροθετημένες εγκαταστάσεις υποδοχής.

Σύμφωνα με διεθνή πρακτική, κατά κανόνα ο υπεύθυνος φορέας είτε δεν υφίσταται πλέον ως βιώσιμη οικονομική οντότητα κατά τον κρίσιμο χρόνο, είτε επικαλείται αδυναμία κάλυψης του μεγάλου κόστους αποξήλωσης, μεταφοράς και διαχείρισης.

Παροπλισμένες ανεμογεννήτριες εγκαταλείπονται ήδη επιτόπου ή σε άτυπες αποθέσεις, δημιουργώντας πρόσθετα σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα.

Για τις υπόγειες βάσεις στήριξης — συνήθως μεγάλες  κατασκευές από μπετόν βάθους πολλών μέτρων — δεν υπάρχει ούτε νομική υποχρέωση ούτε, συχνά, αντικειμενική δυνατότητα απομάκρυνσης, με επιπτώσεις στα υπόγεια ύδατα και στη λειτουργία του οικοσυστήματος που θα παραμένουν επ’ αόριστον.

Το σχέδιο ΕΧΠ-ΑΠΕ αναθέτει τη ρύθμιση αυτή αποκλειστικά στη διαδικασία ατομικής περιβαλλοντικής αδειοδότησης, η οποία εξ ορισμού δεν μπορεί να παρέχει ούτε συστηματική επίβλεψη ούτε εγγύηση εκπλήρωσης δεκαετίες αργότερα.

 

• Το σχέδιο ΕΧΠ-ΑΠΕ δεν περιλαμβάνει καμία πρόβλεψη για την οπτική όχληση που προκαλείται από την αντανάκλαση του ηλιακού φωτός στα τζάμια των φωτοβολταϊκών πλαισίων (φαινόμενο Glint & Glare). Το φαινόμενο, ιδίως όταν ο ήλιος βρίσκεται σε χαμηλή γωνία, μπορεί να προκαλέσει προσωρινή θάμβωση σε κατοίκους γειτονικών οικισμών και, σε ευαίσθητες θέσεις, ζήτημα οδικής ή αεροναυτικής ασφάλειας όταν η ανάκλαση κατευθύνεται προς οδικούς άξονες ή διαδρόμους προσγείωσης. Σε άλλες έννομες τάξεις (π.χ. απαιτήσεις πολιτικής αεροπορίας στις ΗΠΑ και τον Καναδά) η ειδική μελέτη ανάκλασης (Glint & Glare Analysis) αποτελεί πλέον τυπική προϋπόθεση αδειοδότησης μεγάλων φωτοβολταϊκών έργων κοντά σε ευαίσθητες χρήσεις.

Πέραν αυτού, η ΣΜΠΕ δεν τεκμηριώνει την επιστημονική μεθοδολογία βάσει της οποίας καταλήγει στους χαρακτηρισμούς επιπτώσεων που χρησιμοποιεί (π.χ. μικρή/μέτρια/μεγάλη ένταση, πολύ πιθανό/λιγότερο πιθανό, πρωτογενής/δευτερογενής επίπτωση), οι οποίοι παρατίθενται σε συνοπτικούς, αφηγηματικούς πίνακες χωρίς σαφή ποσοτική στάθμιση ή αναφορά σε επιτόπια συλλογή δεδομένων ανά περιοχή της χώρας. Η χρήση ποιοτικών κλιμάκων σημαντικότητας είναι συνήθης πρακτική στη στρατηγική περιβαλλοντική εκτίμηση, ωστόσο η αξιοπιστία της εξαρτάται από τη διαφάνεια της μεθοδολογίας βαθμολόγησης — στοιχείο που δεν τεκμηριώνεται επαρκώς στο υπό διαβούλευση κείμενο.

 

Η περιοχή μας , η Δ.Ε. Θίσβης υφίσταται πλέον μία από τις μεγαλύτερες επιβαρύνσεις στην Επικράτεια, από την υπερσυσσώρευση ΒΑΠΕ, η οποία επιβάρυνση σε συνδυασμό με την Βιομηχανική Ζώνη , το λιμάνι στο Βαθύ, τις Ιχθυοκαλλιέργειες , τις δεκάδες εγκαταστάσεις BESS που ενέχουν τεράστιο κίνδυνο ατυχήματος με περιβαλλοντικές συνέπειες , την Αντλησιοταμίευση και την Αφαλάτωση που σχεδιάζονται απειλούν με εξαφάνιση τον Αγροτικό και τον Τουριστικό κλάδο οι οποίοι είναι οι βασικοί οικονομικοί κλάδοι για την επιβίωση των κατοίκων.

Η Φέρουσα Ικανότητα των ΑΣΠΗΕ  αυξήθηκε κατά 35% με απόφαση του ΔΣ του Δήμου Θηβαίων, η οποία απόφαση ανεκλήθη στην συνέχεια αφού όμως έχει ήδη αδειοδοτηθεί το 135%.

Το τελειωτικό χτύπημα για την Θίσβη θα αποτελέσει η κατασκευή Θαλασσίου Φωτοβολταϊκού Πάρκου 7.500 στρεμμάτων στον κλειστό κόλπο της Δόμβραινας με έκταση περίπου 21.000  στρέμματα.

Το έργο αυτό θα αποτελέσει την καταστροφή μίας περιοχής με Τουριστικό χαρακτήρα, την οποία επισκέπτεται κατά τους καλοκαιρινούς πολύ μεγάλο μέρος του πληθυσμού της Βοιωτίας.

 

Για όλους τους παραπάνω λόγους απορρίπτουμε το νέο ΕΧΠ εξ’ αρχής και ζητούμε την εκ νέου σύνταξη Χωροταξικού Σχεδιασμού ο όποιος θα λαμβάνει υπ ’όψιν την γνώμη των Τοπικών Κοινωνιών και της Τοπικής αυτοδιοίκησης, την Φέρουσα Ικανότητα με βάση το οικοσύστημα και τις ιδιομορφίες της περιοχής, την υφιστάμενη κατάσταση εγκαταστάσεων ΑΠΕ της περιοχής, τις συνεργιστικές επιπτώσεις για το σύνολο των έργων ΑΠΕ της εκάστοτε περιοχής, την αρχή της αναλογικότητας σε επίπεδο Δήμων, την σύμβαση Aarhus και την ανάγκη προστασίας των περιοχών NATURA γιατί απλά η Θίσβη δεν αντέχει άλλες ΒΑΠΕ..

 

Συντονιστικό Θίσβης Πλαταιών

[ΚΑΛΛΙΜΑΝΗΣ ΓΕΩΡΓΙΟΣ]

Καλλιμάνης Γεώργιος

Επιτροπή Αγώνα κατά των Ανεμογεννητριών στη Χαλκιδική

Τετάρτη 24/6/26

 

Το υπό διαβούλευση Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας  (εφεξής Νέο Πλαίσιο) επιχειρεί να παρουσιαστεί ως νέα και βελτιωμένη έκδοση του ήδη ισχύοντος (εφεξής Παλαιό Πλαίσιο). Στην πραγματικότητα όμως δεν είναι ούτε νέο αλλά ούτε έχει τα απαιτούμενα χαρακτηριστικά που προσιδιάζουν στον γνήσιο επιστημονικό χωροταξικό σχεδιασμό. Στην ουσία αποτελεί νομιμοποίηση και παράταση των ρυθμίσεων του Παλαιού Πλαισίου, ενώ παράλληλα πάσχει τις ίδιες -και σε ορισμένες περιπτώσεις μείζονες-  πλημμέλειες με αυτό.

Ειδικότερα,

1. Μεταβατικές διατάξεις.

Η υποχρέωση της χώρας να θεσπίσει Νέο Ειδικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, εν όψει των σοβαρών πλημμελειών του ισχύοντος από το 2008 Παλαιού, έχει διαπιστωθεί επίσημα ήδη από το 2014 από την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση με την αποστολή στην Ελλάδα Αιτιολογημένης Γνώμης λόγω μη συμμόρφωσης του Ειδικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ με την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ για την προστασία των οικοτόπων. Παρά το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε τάξει προθεσμία δύο μηνών για τη λήψη των αναγκαίων μέτρων, η χώρα μας ουδέν έπραξε μέχρι σήμερα, με αποτέλεσμα όλο αυτό το διάστημα να εγκρίνονται σωρηδόν έργα ΑΠΕ στηριζόμενα σε Ειδικό Πλαίσιο που αποδεδειγμένα δεν έχει ακόμα συμμορφωθεί προς τις απαιτήσεις της ενωσιακής νομοθεσίας. Με τη θέσπιση του προτεινόμενου Νέου Πλαισίου, η παρανομία αυτή παρατείνεται επ’ αόριστον δυνάμει των μεταβατικών διατάξεων του Δεύτερου άρθρου αυτού. Σύμφωνα με αυτές,

α) Οι λειτουργούσες κατά την έναρξη ισχύος του Νέου Πλαισίου εγκαταστάσεις ΑΠΕ εξακολουθούν να λειτουργούν ανεξαρτήτως των κατευθύνσεων χωροταξικού σχεδιασμού του Νέου Πλαισίου, ακόμα δηλαδή και αν αντιβαίνουν σε αυτές.

β) Άδειες εγκατάστασης που δεν έχουν ακόμα εκτελεστεί, τροποποιούνται και ανανεώνονται σύμφωνα με τις προϊσχύουσες διατάξεις.

γ) Εγκρίσεις περιβαλλοντικών όρων (ΑΕΠΟ) συνεχίζουν να ισχύουν, να τροποποιούνται και να ανανεώνονται και τα σχετικά έργα να λαμβάνουν άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας σύμφωνα με τις προϊσχύουσες διατάξεις, μπορούν δε ακόμα και να επεκτείνονται αν το ποσοστό της επιφάνειας επέκτασης δεν υπερβαίνει το 50% της αρχικής.

Ακόμα και οι φάκελοι ΜΠΕ έργων ΑΠΕ που έχουν απλώς υποβληθεί και λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας μέχρι 20 Μαΐου 2026 αξιολογούνται και εγκρίνονται σύμφωνα με τις προϊσχύουσες διατάξεις του Παλαιού Πλαισίου.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμα και σε περιοχές, όπου το Νέο Πλαίσιο φαίνεται καταρχήν να θεσπίζει απαγορευτικές διατάξεις αυστηρότερες από το Παλαιό (Δημοτικές Ενότητες με χαμηλό αιολικό δυναμικό, περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, νησιά με έκταση μικρότερη των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, οικότοποι προτεραιότητας ΕΖΔ του δικτύου Natura, ακτές κολύμβησης που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα παρακολούθησης ποιότητας των υδάτων κολύμβησης κλπ.), οι απαγορεύσεις αυτές θα έχουν έδαφος εφαρμογής μόνο στο απώτερο μέλλον, αφού δηλαδή θα έχουν προηγουμένως εγκριθεί και υλοποιηθεί σύμφωνα με το Παλαιό Πλαίσιο όλα τα έργα που βρίσκονται τη στιγμή αυτή σε διαδικασία αδειοδότησης, ακόμα και στο πρώιμο στάδιο της τυπικής υποβολής φακέλου.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση της Δ. Ε. Ορμύλιας. Αν και με το νέο Ε.Χ.Π. η Δημοτική Ενότητα προστατεύεται από εδώ και στο εξής από την εγκατάσταση νέων Αιολικών μονάδων,  το έργο στο Τρουλάκι – Ζωγραφίτικο θα μπορεί να υλοποιηθεί διατηρώντας τα παλαιά χωροταξικά δικαιώματα, που αποκτήθηκαν πριν από πολλά έτη.

Όπως προκύπτει από τον επίσημο χάρτη της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας (ΡΑΕ), το μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής επικράτειας έχει ήδη καταληφθεί ή πρόκειται να καταληφθεί από ΑΠΕ που βρίσκονται σε διάφορα στάδια της αδειοδοτικής διαδικασίας. Δεδομένου, λοιπόν, ότι σύμφωνα με τις μεταβατικές διατάξεις του Νέου Πλαισίου, η αδειοδότηση και η υλοποίηση όλων αυτών των έργων ΑΠΕ θα προχωρήσει κατ’ εφαρμογή του νομοθετικού καθεστώτος του Παλαιού Πλαισίου, είναι προφανές ότι η θέσπιση του Νέου Πλαισίου αποτελεί στην ουσία μια ευρηματική μέθοδο επ’ αόριστον παράτασης της ισχύος του Παλαιού και νομιμοποίησης των νομικών του πλημμελειών.

Το υπό σχολιασμό ΕΧΠ ΑΠΕ δημιουργεί ανεπίτρεπτα Χωροταξικό σχεδιασμό δύο ή και περισσοτέρων ταχυτήτων, κατά παράβαση κάθε αρχής της επιστήμης της Χωροταξίας, η δε εφαρμογή του θα προκαλέσει ένα θεσμικό και διοικητικό χάος, αφού έργα που θα έχουν ήδη αδειοδοτηθεί ή θα τελούν υπό αδειοδότηση κατά τη θέση σε ισχύ του νέου πλαισίου, θα εξακολουθούν να διέπονται από το «παλαιό» ΕΧΠ ΑΠΕ του 2008, το οποίο όμως καταργείται  από τη θέση σε ισχύ του νέου πλαισίου! Επομένως, η συντριπτική πλειοψηφία των έργων ΑΠΕ θα εξακολουθούν να αδειοδοτούνται, να κατασκευάζονται και να λειτουργούν χωρίς να υπάρχει πλέον για αυτά ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, αφού το μεν παλαιό ΕΧΠ ΑΠΕ του 2008 θα έχει πλέον καταργηθεί, το δε νέο ΕΧΠ ΑΠΕ δεν θα εφαρμόζεται σε αυτά τα έργα.

Το εξεταζόμενο πλαίσιο επίσης δεν απαντά και στο κρίσιμο ερώτημα: Ποια η νομιμότητα και η αναγκαιότητα της εγκατάστασης και νέων έργων ΑΠΕ δυνάμει του νέου χωροταξικού πλαισίου, λαμβανομένης υπόψη της πληθώρας των κάθε λογής ήδη εγκατεστημένων μονάδων ΑΠΕ που λειτουργούν ή αναμένεται να λειτουργήσουν ανά τη χώρα, ενόψει μάλιστα και του υπερκορεσμού του εθνικού δικτύου σε ενέργεια παραγόμενη από ΑΠΕ, δυνάμει του οποίου η Ελλάδα έχει προ πολλού υπερκαλύψει τους στόχους του ΕΣΕΚ για τη συμμετοχή της στην «πράσινη μετάβαση». Η δε ΣΜΠΕ του προτεινόμενου πλαισίου αρκείται στο γενικόλογο αφήγημα για τα οφέλη της παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ στο περιβάλλον και στην ανάπτυξη της χώρας, η οποία ωστόσο έχει πλέον υπερκαλυφθεί και θα έπρεπε να είχε εκλείψει η ανάγκη χωροθέτησης νέων έργων ΑΠΕ ως κριτήριο από την επίσημα υιοθετούμενη ενεργειακή πολιτική.

 

2. Εξυπηρετεί το δημόσιο συμφέρον η αύξηση της παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ;

Η Ελλάδα έχει ήδη εκπληρώσει τις ενωσιακές της υποχρεώσεις ως προς την παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ, η δε παραγόμενη τη στιγμή αυτή ανανεώσιμη ενέργεια είναι πλεονάζουσα και συχνά αδυνατεί να απορροφηθεί από το δίκτυο, θέτοντας σε κίνδυνο την ισορροπία του συστήματος. Σύμφωνα π.χ. με στοιχεία που περιλαμβάνει Μελέτη του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, το σύνολο της ισχύος των ΑΠΕ που λειτουργούν (άδεια λειτουργίας) ή είναι σε φάση κατασκευής (άδεια εγκατάστασης) είναι 6,82 GW, έχοντας επιτύχει κατά 77% τον στόχο του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) για το 2030 (8,9 GW). Το επενδυτικό ενδιαφέρον στην Ελλάδα είναι πολύ μεγάλο, με τις αιτήσεις για άδεια παραγωγής να φτάνουν τα 33,16 GW. Αθροιστικά, μαζί με τους Αιολικούς Σταθμούς Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΣΠΗΕ) που λειτουργούν ή έχουν άδεια εγκατάστασης, η ισχύς τους είναι τριπλάσια από τον στόχο του ΕΣΕΚ για το 2030 και διπλάσια από τον στόχο του ΕΣΕΚ για το 2050. Αν υπολογιστούν όλες οι αιτήσεις μαζί (42,25 GW), η ισχύς θα ξεπεράσει τρεις φορές το στόχο του ΕΣΕΚ για τους ΑΣΠΗΕ το έτος 2050.

Το Νέο Πλαίσιο όφειλε, ως εκ τούτου, να τεκμηριώνει με συγκεκριμένα στοιχεία τους λόγους για τους οποίους το δημόσιο συμφέρον επιβάλλει την απεριόριστη αύξηση της παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ στην Ελλάδα, παρά τις δυσμενείς επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον. Η απάντηση είναι αναγκαία κατά μείζονα λόγο διότι, όπως έχει ήδη λεχθεί επίσημα, η αύξηση της παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ δεν αποσκοπεί στην κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της χώρας για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, αλλά στην αύξηση του εξαγωγικού εμπορίου με την πώληση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές σε τρίτες χώρες. Είναι εξάλλου τουλάχιστον αντιφατικό και οξύμωρο να εντείνεται η παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ και η αντίστοιχη καταστροφή του φυσικού πλούτου και της πρωτογενούς παραγωγής της χώρας με το πρόσχημα της απελευθέρωσης από τα ορυκτά καύσιμα, ενώ την ίδια στιγμή εγκρίνεται και υλοποιείται εθνική πολιτική εντατικών εξορύξεων ορυκτών καυσίμων στα πολύτιμα οικοσυστήματα του Αιγαίου και του Ιονίου πελάγους. Το νέο Πλαίσιο όφειλε να δώσει συγκεκριμένες και τεκμηριωμένες απαντήσεις στα ανωτέρω ερωτήματα, δεδομένου ιδίως ότι η Ελλάδα, η επίδραση της οποίας στην κλιματική αλλαγή του πλανήτη είναι κάτι λιγότερο από αμελητέα, αποτελεί ένα από τα ελάχιστα εναπομένοντα hotspot βιοποικιλότητας στην Ευρώπη.

 

3. Η φέρουσα ικανότητα της χώρας αντέχει την αύξηση της παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ ;

Το Νέο Πλαίσιο, όπως ακριβώς και το Παλαιό, δεν πληροί τις επιστημονικές προδιαγραφές και προϋποθέσεις του βιώσιμου χωροταξικού σχεδιασμού. Αντικείμενο κάθε χωρικού σχεδίου στο επίπεδο Ειδικού Πλαισίου για τη χωροθέτηση μιας βιομηχανικής δραστηριότητας, όπως είναι η παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ, είναι η τεκμηριωμένη επιστημονική διακρίβωση της φέρουσας ικανότητας κάθε συγκεκριμένου οικοσυστήματος της χώρας να υποστηρίξει τη δραστηριότητα αυτή, χωρίς να υποβαθμίζεται η ισορροπία των στοιχείων του και η ικανότητά του να την αποκαθιστά με φυσικές διεργασίες στο διηνεκές. Υποκείμενο μέτρησης της φέρουσας ικανότητας προδήλως δεν είναι η γεωγραφική διάκριση της χώρας σε ηπειρωτική, νησιωτική και θαλάσσια ούτε η διοικητική διάκριση σε Περιφέρειες, πολλώ μάλλον σε ΟΤΑ και δημοτικές ενότητες αυτών. Υποκείμενο μέτρησης της φέρουσας ικανότητας είναι το κάθε οικοσύστημα, τα όρια του οποίου δεν προσδιορίζονται κατά τη βούληση του μελετητή, αλλά είναι αντικειμενικά και καθορίζονται με βάση τα φυσικά του χαρακτηριστικά (λεκάνη απορροής, δασικά και άλλα οικοσυστήματα, βιοποικιλότητα κ.λπ.).

Η οριοθέτηση ενός οικοσυστήματος αποτελεί στην ουσία την επιστημονική διαπίστωση ενός αντικειμενικού πραγματικού γεγονότος, ότι δηλαδή τα στοιχεία του αλληλεπιδρούν και αλληλεξαρτώνται με τέτοιο τρόπο ώστε να δημιουργούν ένα ενιαίο και συνεκτικό σύστημα, μια ξεχωριστή οντότητα, η οποία λειτουργεί με σχετική αυτάρκεια, αυτονομία και αυτοτέλεια έναντι του ευρύτερου φυσικού περιβάλλοντος στο οποίο ανήκει. Το Νέο Πλαίσιο όφειλε ως εκ τούτου, αφενός μεν, να περιλαμβάνει τεκμηριωμένη καταγραφή των οικοσυστημάτων της ελληνικής επικράτειας και, αφετέρου,  να υπολογίζει το μέγεθος των αλλοιώσεων και καταστροφών που έχουν υποστεί τα τελευταία χρόνια ως προς τα επιμέρους στοιχεία τους, προκειμένου να αποδείξει, στηριζόμενο σε έγκυρη επιστημονική μεθοδολογία, τη βασική του θέση, ότι δηλαδή το κάθε ένα από τα οικοσυστήματα αυτά έχει την ικανότητα να αντέξει την εγκατάσταση ΑΠΕ χωρίς να υποβαθμιστεί.

Η φέρουσα ικανότητα του οικοσυστήματος προφανώς δεν ερευνάται μόνο σε σχέση με την εξεταζόμενη κάθε φορά ανθρώπινη δραστηριότητα που προτίθεται να εγκατασταθεί εκεί (λ.χ. ΑΠΕ, τουρισμός, βιομηχανία, εξορύξεις, υδατοκαλλιέργειες κ.λπ.). Αντίθετα, όλες οι υπάρχουσες ήδη δραστηριότητες που ασκούνται μέσα σε αυτό, καθώς και οι σχεδιαζόμενες για το μέλλον, πρέπει να συνεκτιμώνται συνδυαστικά, αθροιστικά και σε βάθος χρόνου, προκειμένου να εξακριβωθεί το μέτρο της πρόσθετης επιβάρυνσης που είναι ικανό να δεχτεί το συγκεκριμένο οικοσύστημα, έτσι ώστε η ισορροπία των στοιχείων του να μην κλονίζεται και να δύναται να αποκατασταθεί με φυσικές διαδικασίες. Είναι προφανές ότι στην Ελλάδα, όπου τα τελευταία χρόνια τα οικοσυστήματα έχουν δεχθεί μια άνευ προηγουμένου επίθεση από σειρά εντατικών ανθρώπινων δραστηριοτήτων, η φέρουσα ικανότητα ενός οικοσυστήματος να υποδεχθεί εγκατάσταση ΑΠΕ ενδέχεται να είναι και μηδενική. Παρά ταύτα το Νέο Πλαίσιο χαρακτηρίζει ολόκληρη τη χώρα, πλην ελάχιστων εξαιρέσεων, ως κατάλληλη για την εγκατάσταση ΑΠΕ, στην περίπτωση δε των περιοχών επιτάχυνσης χωρίς καν περιβαλλοντική αδειοδότηση.

Το Νέο Πλαίσιο θεσπίζεται σε μία κρίσιμη για το περιβάλλον στιγμή, κατά την οποία η εντατική εξάπλωση των ΑΠΕ, ιδίως ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών, σε ολόκληρη την επικράτεια, ηπειρωτική και νησιωτική, ορεινή, πεδινή, τώρα πλέον και στο θαλάσσιο χώρο, έχει ήδη υποβαθμίσει σοβαρά τα οικοσυστήματα, δασικά και μη, καθώς και τη βιοποικιλότητα, έχει διαταράξει τα υπόγεια και υπέργεια ύδατα, έχει τροποποιήσει το μικροκλίμα, έχει εκτοπίσει την πρωτογενή παραγωγή και αλλοιώσει δραματικά το τοπίο. Ενδεικτικά επισημαίνεται π.χ.  ότι, όσον αφορά το κρίσιμο για την περιβαλλοντική ισορροπία του πλανήτη πρόβλημα της σφράγισης του ελεύθερου εδάφους, σύμφωνα με Μελέτη που πραγματοποιήθηκε από το Εργαστήριο Διατήρησης της Βιοποικιλότητας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων (2023), στην Ελλάδα η δέσμευση γης, δηλαδή η δημιουργία τεχνητής γης από την κατασκευή αιολικών πάρκων, είναι σχεδόν 3,5 φορές μεγαλύτερη από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Δεδομένου ότι το μέγεθος των ανεμογεννητριών έχει σήμερα αυξηθεί εκθετικά με ύψος άνω των 200 μέτρων, η μεταφορά τους μέσα από δύσβατες και δυσπρόσιτες ορεινές και δασικές περιοχές απαιτεί την κατασκευή εκτεταμένου νέου οδικού δικτύου το οποίο σφραγίζει μεγάλες εκτάσεις ελεύθερου εδάφους, ιδίως σε δάση και ορεινούς όγκους.

Πέρα από τις συνέπειες της απεριόριστης εγκατάστασης ΑΠΕ, το περιβάλλον της χώρας έχει υποβαθμιστεί και αλλοιωθεί σοβαρά από πλήθος άλλων δραστηριοτήτων με σοβαρές επιπτώσεις, όπως η υπερδόμηση και ο υπερτουρισμός, οι ιχθυοκαλλιέργειες, οι εξορύξεις κλπ., οι οποίες όμως πρέπει να συνεκτιμώνται πριν αποφασισθεί η περαιτέρω αύξηση της έντασης των ΑΠΕ.

Πάρα ταύτα και κατά παράβαση όλων των ανωτέρω, στην προκειμένη περίπτωση το Νέο Πλαίσιο επαναλαμβάνει σε σχέση με τη φέρουσα ικανότητα την ίδια αδόκιμη και αντιεπιστημονική προσέγγιση που είχε υιοθετήσει και το Παλαιό.  Ως εκ τούτου, αντί να διακρίνει τη χώρα σε οικοσυστήματα και να εκτιμήσει μετά από επιστημονική μελέτη σύμφωνα με έγκυρη επιστημονική μεθοδολογία τη φέρουσα ικανότητα ενός εκάστου εξ αυτών (είχε άλλωστε στη διάθεσή του δεκαοκτώ ολόκληρα χρόνια για να το πράξει), χαρακτήρισε με τρόπο οριζόντιο ολόκληρη τη χώρα, πλην γενικών εξαιρέσεων, ως κατάλληλη για την εγκατάσταση ΑΠΕ. Η διάκριση της επικράτειας σε τρεις βασικές κατηγορίες (ηπειρωτική χώρα, νησιωτική χώρα και θαλάσσιος χώρος), για τις οποίες άλλωστε προβλέπονται οι ίδιες περίπου προϋποθέσεις για την εγκατάσταση ΑΠΕ, παραβλέπει το γεγονός ότι κάθε μία από τις περιοχές αυτές περιλαμβάνει πλήθος εντελώς διαφορετικών οικοσυστημάτων, καθένα από τα οποία βρίσκεται σε εντελώς διαφορετική κατάσταση από άποψη φέρουσας ικανότητας, τόσο λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του όσο και λόγω των καταστροφών και επιβαρύνσεων που έχει ήδη υποστεί.

Προκειμένου να στηρίξει τις επιλογές του, το Νέο Πλαίσιο διαστρεβλώνει πλήρως την επιστημονική έννοια της φέρουσας ικανότητας, την οποία προσδιορίζει με βάση το αιολικό δυναμικό μιας περιοχής και την υπολογίζει με πλαίσιο αναφοράς όχι το οικοσύστημα αλλά το εντελώς απρόσφορο κριτήριο της διοικητικής διαίρεσης της χώρας σε ΟΤΑ, και μάλιστα σε δημοτικές ενότητες αυτών.

Η εδαφική έκταση ενός ΟΤΑ προδήλως δεν έχει καμία σχέση ούτε συμπίπτει με τα όρια των οικοσυστημάτων που περιλαμβάνονται σε αυτόν, τα οποία μπορεί να είναι ένα ή περισσότερα και καθένα από τα οποία μπορεί να έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά και να βρίσκεται σε διαφορετική κατάσταση ως προς τη φέρουσα ικανότητά του. Και όμως, στην προκειμένη περίπτωση, το νέο Πλαίσιο διαπράττει το θεμελιώδες επιστημονικό, αλλά και κατά κοινή λογική αδιανόητο, σφάλμα να υπολογίζει τη φέρουσα ικανότητα με κριτήριο το μέγιστο ποσοστό κάλυψης του εδάφους σε επίπεδο ΟΤΑ και μάλιστα όχι στο σύνολό του Δήμου αλλά σε κάθε δημοτική ενότητα αυτού. Με τα δεδομένα αυτά δεν υποστηρίζεται επίσης λογικά το πρόσθετο γεγονός ότι τα ανεκτά όρια της επιβάρυνσης καθορίζονται από το Νέο Πλαίσιο με τρόπο οριζόντιο για όλους τους ΟΤΑ της χώρας και δη αριθμητικά, με συγκεκριμένα, άγνωστης έμπνευσης και τεκμηρίωσης, νούμερα (π.χ.  8% της έκτασης της δημοτικής ενότητας για περιοχές αιολικής προτεραιότητας, 5% για περιοχές αιολικής καταλληλότητας και, προφανώς κατ’ επιείκεια, 4% για άλλες περιοχές). Τα ποσοστά αυτά δύνανται μάλιστα να αυξηθούν μέχρι 50% αν συμφωνεί το εντελώς αναρμόδιο για το θέμα αυτό Δημοτικό Συμβούλιο!

 

4. Τοπίο

Ως βασικό κριτήριο για την εκτίμηση των επιπτώσεων των ΑΠΕ στο τοπίο λαμβάνεται ο οπτικός ορίζοντας του παρατηρητή, η δε προστασία εξαντλείται στη θέσπιση αυθαίρετα υπολογιζόμενων ελάχιστων αποστάσεων των ΑΠΕ από θεσμοθετημένα σημεία θεωρούμενα ως ιδιαίτερου ενδιαφέροντος (6 χλμ. από ζώνες απόλυτης προστασίας αρχαιολογικών χώρων, 0,8 χλμ. από πυρήνες εθνικών δρυμών και μνημείων της φύσης, 2 χλμ. από οικισμούς, 6 χλμ. από θεσμοθετημένους παραδοσιακούς οικισμούς κλπ.).

Η έννοια του τοπίου και τα χαρακτηριστικά του, η γεωμορφολογία, οι γραμμές, τα χρώματα, οι σκιές, οι όγκοι, οι οικολογικές λειτουργίες, οι φυσικές οσμές, η φυσική σιωπή ή οι φυσικοί ή ανθρωπογενείς ήχοι κ.λπ. είναι στοιχεία και μεγέθη αντικειμενικά, τα οποία εξετάζονται επιστημονικά και αξιολογούνται ανεξάρτητα από τις υποκειμενικές προτιμήσεις οποιουδήποτε παρατηρητή.

Εξ άλλου, στην περί τοπίου ευρωπαϊκή σύμβαση, ως τοπίο ορίζεται μία περιοχή, όπως γίνεται αντιληπτή από ανθρώπους (με όλες τις αισθήσεις) του οποίου ο χαρακτήρας είναι το αποτέλεσμα της δράσης και αλληλεπίδρασης των φυσικών και/η ανθρώπινων παραγόντων, ενώ στο προοίμιό της διακηρύσσεται/αναγνωρίζεται, ότι το τοπίο συμβάλλει στη διαμόρφωση της τοπικής κουλτούρας και αποτελεί σημαντικό στοιχείο της ποιότητας ζωής των ανθρώπων οπουδήποτε.

Είναι αυτονόητο ότι η προστασία των τοπίων δεν διασφαλίζεται μόνο με τη θέσπιση ελάχιστης απόστασης των ΑΠΕ από αυτά, η οποία στην προκειμένη περίπτωση καθορίζεται κατά τρόπο γενικό και οριζόντιο,  χωρίς να έχει προηγηθεί ενδελεχής μελέτη των ελληνικών τοπίων τόσο κατά κατηγορία (ορεινά, νησιωτικά, δασικά κλπ.), όσο και ανά περιοχή, ώστε να θεσπιστούν τα κατάλληλα ειδικά μέτρα προστασίας για το καθένα από αυτά.

Ο περιορισμός της προστασίας μόνο σε τοπία που διαθέτουν νομικό χαρακτηρισμό ως ιδιαίτερου φυσικού κάλλους είναι εντελώς απρόσφορος και ανεπαρκής. Ελάχιστα μόνο από τα πολυάριθμα αξιόλογα και ποικιλόμορφα τοπία της χώρας έχουν τύχει του προσήκοντος χαρακτηρισμού ως ιδιαίτερου φυσικού κάλλους λόγω της γνωστής παράλειψης της Πολιτείας να εκπληρώσει τις διεθνείς της υποχρεώσεις ως προς τούτο.

Η Ελλάδα έχει κυρώσει την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Τοπίου, η οποία επιβάλλει τη συνεκτίμηση του τοπίου ως στοιχείου φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς στον χωροταξικό σχεδιασμό.

Το τοπίο δεν αποτελεί δευτερεύον ή αισθητικό μόνο στοιχείο. Αποτελεί δημόσιο αγαθό, στοιχείο ταυτότητας, κοινωνικής συνοχής, πολιτιστικής συνέχειας και βιώσιμης αναπτυξιακής προοπτικής.

Η Χαλκιδική διαθέτει μοναδικό φυσικό και πολιτιστικό τοπίο, το οποίο περιλαμβάνει παραδοσιακούς οικισμούς, ιστορικά μονοπάτια, αρχαιολογικούς χώρους, ιστορικά εξωκλήσια, μοναστήρια, παράκτια οικοσυστήματα, ορεινούς όγκους, και τοπία ιδιαίτερης αισθητικής και πολιτιστικής αξίας.

Ο τουρισμός της Χαλκιδικής στηρίζεται στην ποιότητα του περιβάλλοντος, στην αυθεντικότητα του τοπίου, στην πεζοπορία, στις ακτές, στους οικισμούς, στις διαδρομές, στα νερά, στα φυσικά και πολιτιστικά τοπία και στην ήπια ανάπτυξη.

Η εγκατάσταση έργων ΑΠΕ που αλλοιώνουν κορυφογραμμές, διανοίγουν βαρείς δρόμους και επιβάλλουν οπτική κυριαρχία στο τοπίο είναι ασύμβατη με τη φυσιογνωμία της Χαλκιδικής.

Η Οδηγία 2001/42/ΕΚ για τη Στρατηγική Περιβαλλοντική Εκτίμηση επιβάλλει την εξέταση των σημαντικών επιπτώσεων από την εφαρμογή σχεδίων και προγραμμάτων στο περιβάλλον.

Η εξέταση αυτή δεν μπορεί να είναι γενική, αόριστη ή αποσπασματική. Πρέπει να περιλαμβάνει τις δευτερεύουσες, σωρευτικές, συνεργιστικές, βραχυπρόθεσμες, μεσοπρόθεσμες, μακροπρόθεσμες, μόνιμες, προσωρινές, θετικές και αρνητικές επιπτώσεις.
<table width=”100%”>
<tbody>
<tr>
<td></td>
</tr>
</tbody>
</table>
Στην περίπτωση της Χαλκιδικής και ιδιαίτερα του Δήμου Πολυγύρου, η ΣΜΠΕ δεν μπορεί να εξετάζει κάθε αιολικό, φωτοβολταϊκό ή άλλο ΑΠΕ έργο μεμονωμένα. Οφείλει να αξιολογήσει τη συνολική και αθροιστική επιβάρυνση όλων των σχεδιαζόμενων, αδειοδοτημένων, εκκρεμών και υφιστάμενων έργων, μαζί με τα συνοδά τους έργα.

Πρέπει να συνεκτιμώνται ανεμογεννήτριες, φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις, μικρά υδροηλεκτρικά, δρόμοι πρόσβασης, εκσκαφές, θεμελιώσεις, ισοπεδώσεις, γραμμές μεταφοράς, πυλώνες, υποσταθμοί και λοιπές τεχνικές υποδομές.

Επίσης, η Οδηγία 2011/92/ΕΕ, όπως τροποποιήθηκε με την Οδηγία 2014/52/ΕΕ, επιβάλλει κατά την εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων να λαμβάνεται υπόψη η σωρευτική επίδραση με άλλα υφιστάμενα ή εγκεκριμένα έργα, καθώς και η απορροφητική ικανότητα του φυσικού περιβάλλοντος, ιδίως σε ορεινές, νησιωτικές και παράκτιες περιοχές.

Εάν το σωρευτικό αποτέλεσμα οδηγεί σε υποβάθμιση των υδάτων, των οικοτόπων, της βιοποικιλότητας, του εδάφους, του τοπίου, των μονοπατιών, των υγροτόπων ή της τοπικής κοινωνίας, το σχέδιο πάσχει και πρέπει να αναμορφωθεί.

 

 

 

5. Διπλάσια μεγέθη Α/Γ – ίδιες αποστάσεις από γειτνιάζουσες χρήσεις γης κλπ.

Οι συντάκτες της ΣΜΠΕ και η Διοίκηση με το υπό διαβούλευση σχέδιο ΚΥΑ, φαίνεται να μην έχουν συνειδητοποιήσει, ότι καλούνται να διατάξουν στο χώρο ανεμογεννήτριες με μεγέθη διπλάσια εκείνων, που είχε υπόψιν του ο χωροτάκτης του 2008. Δεν μπορεί να εξηγηθεί διαφορετικά το παράδοξον να διατηρούνται οι ίδιες αποστάσεις του ΕΠΧΣΑ-ΑΠΕ 2008 από περιοχές περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος, από παραδοσιακούς και μη οικισμούς, από στοιχεία της πολιτιστικής κληρονομιάς, από Μονές κ.ο.κ.

 

6. Συνεργιστικές επιπτώσεις έργων

Επίσης παραλείπει να αναφέρει το υπό εξέταση ΕΧΠ ΑΠΕ οτιδήποτε σε σχέση με τις συνολικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις των έργων ΑΠΕ στο περιβάλλον, στην υγεία, στην κοινωνία και στην ασφάλεια, αφού αυτά παρουσιάζονται από τις διατάξεις του ως δήθεν μηδενικού ή αμελητέου περιβαλλοντικού αποτυπώματος, πλην αποσιωπάται πλήρως ότι σε ολόκληρο το φάσμα του κύκλου της ζωής των έργων ΑΠΕ, ήτοι για την παραγωγή, τη μεταφορά, την εγκατάσταση, τη λειτουργία και την απεγκατάστασή τους, σημαντική συμβολή έχει η ενέργεια που παράγεται από ορυκτά καύσιμα, ενώ προκαλείται περιβαλλοντική υποβάθμιση και καταστροφή και από την τύχη τους ως αποβλήτων. Επομένως η «πράσινη ενέργεια» των ΑΠΕ δεν είναι και τόσο «πράσινη», κάτι που οι μελέτες του προτεινόμενου πλαισίου αγνοούν ή και σκοπίμως αποσιωπούν πλήρως.

Στηρίζει επομένως και το νέο ΕΧΠ ΑΠΕ τη γενίκευση της εγκατάστασης έργων ΑΠΕ  στη χώρα επικαλούμενο – όπως και το ήδη ισχύον ΕΧΠ- την ανάγκη αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής, η οποία ωστόσο είναι το αποτέλεσμα της καταστροφής του περιβάλλοντος και όχι η αιτία της.

Από δε την εξαίρεση σημαντικής μερίδας έργων ΑΠΕ από το πεδίο εφαρμογής του υπό κρίση ΕΧΠ αναμένεται να προκληθεί αδειοδοτικό χάος, αφού με άλλο καθεστώς θα κρίνονται οι εξαιρούμενες εγκαταστάσεις και με άλλο εκείνες που καλύπτονται από τις διατάξεις του προτεινόμενου ΕΧΠ, με αποτέλεσμα να καθίσταται πρακτικά αδύνατη η εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων όσων αφορά και τις συνεργιστικές επιπτώσεις των υπό αδειοδότηση έργων στο μέλλον, αφού δεν θα καλύπτονται πλέον από ενιαίο καθεστώς ούτε θα μπορούν να ισχύσουν κοινά κριτήρια για το σύνολο των έργων ΑΠΕ σε ορισμένη περιοχή.

 

7. Αρχή της προφύλαξης

Η έλλειψη πλήρους επιστημονικής συναίνεσης ως προς όλους τους μηχανισμούς μέσω των οποίων ο θόρυβος και οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις των ανεμογεννητριών ενδέχεται να επηρεάζει την υγεία των κατοίκων, το μικροκλίμα και το οικοσύστημα μιας περιοχής δεν μπορεί να αποτελεί λόγο αδράνειας ή αποδυνάμωσης των μέτρων προστασίας. Αντίθετα, σύμφωνα με την αρχή της προφύλαξης, η οποία αποτελεί θεμελιώδη αρχή του ευρωπαϊκού περιβαλλοντικού δικαίου και κατοχυρώνεται στο άρθρο 191 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όταν υπάρχουν εύλογες επιστημονικές ενδείξεις για πιθανούς κινδύνους στην ανθρώπινη υγεία ή στο περιβάλλον, η απουσία πλήρους επιστημονικής βεβαιότητας δεν δικαιολογεί την αναβολή λήψης κατάλληλων προληπτικών μέτρων.

Η αρχή αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην περίπτωση των αιολικών εγκαταστάσεων. Παρότι εξακολουθούν να υπάρχουν επιστημονικές διαφωνίες ως προς ορισμένες ειδικότερες επιπτώσεις, υπάρχει ευρεία συμφωνία ότι ο θόρυβος των ανεμογεννητριών συνδέεται με αυξημένη ενόχληση, διαταραχές ύπνου και υποβάθμιση της ποιότητας ζωής. Οι επιπτώσεις αυτές, ακόμη και όταν δεν συνιστούν άμεση οργανική βλάβη, αποτελούν ζητήματα δημόσιας υγείας και περιβαλλοντικής πολιτικής, τα οποία οφείλουν να λαμβάνονται υπόψη κατά τον χωροταξικό σχεδιασμό.

Κατά συνέπεια, η προστασία της υγείας των κατοίκων και η διαφύλαξη του οικοσυστήματος μιας περιοχής δεν μπορεί να εξαντλείται στην απλή θέσπιση ενός γενικού ορίου θορύβου 45 dB. Ένα σύγχρονο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ οφείλει να ενσωματώνει την αρχή της προφύλαξης και να προβλέπει ειδικό και επικαιροποιημένο κανονιστικό πλαίσιο για λειτουργία των αιολικών εγκαταστάσεων, βασισμένο στη διεθνή επιστημονική γνώση, στις κατευθυντήριες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και στην υποχρέωση της Πολιτείας να προστατεύει αποτελεσματικά την υγεία, τον ύπνο, το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής των πολιτών, σύμφωνα με την αρχή της προφύλαξης και τις επιταγές της περιβαλλοντικής νομοθεσίας

 

8. Αποκατάσταση

Όσον αφορά το κρίσιμο ζήτημα της απομάκρυνσης των εγκαταστάσεων ΑΠΕ, (ιδίως ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών), και της διαχείρισης των αποβλήτων τους μετά την πάροδο του σύντομου χρόνου ζωής τους, το Νέο Πλαίσιο αποφεύγει να λάβει οποιοδήποτε μέτρο. Υιοθετώντας τη μυστηριώδη διατύπωση «Επιχειρείται η διαπραγμάτευση των όρων κυρίως μέσα από τη διάγνωση της σημαντικότητάς τους στη φάση αδειοδότησης» ουσιαστικά αντιπαρέρχεται το μείζον αυτό πρόβλημα και το μεταθέτει σε εκείνο ακριβώς το επίπεδο όπου δεν πρόκειται ποτέ να λυθεί, δηλαδή της ατομικής περιβαλλοντικής αδειοδότησης. Αναθέτει στην ευχέρεια της αδειοδοτικής αρχής να ζητήσει από τον εκάστοτε  επιχειρηματία να προτείνει εκείνος ένα σχέδιο αποκατάστασης, χωρίς ούτε να δεσμεύεται από σχετικό Ρυθμιστικό Πλαίσιο ούτε να υποχρεούται σε παροχή αποτελεσματικών εγγυήσεων, (λ.χ.  εγγυητικής επιστολής) ότι την κρίσιμη στιγμή θα εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του.

Πλην όμως η έγκαιρη παροχή αποτελεσματικών εγγυήσεων είναι απολύτως αναγκαία.

Επισημαίνουμε ειδικώς για τις ανεμογεννήτριες, ότι δεν είναι οι γνωστοί ξύλινοι στύλοι της ΔΕΗ. Μετά από δύο-τρείς δεκαετίες το ελληνικό κράτος θα κληθεί να αντιμετωπίσει το τεράστιας κλίμακας πρόβλημα της τύχης/διαχείρισης χιλιάδων από αυτούς τους μεταλλικούς γίγαντες.

Όπως αποδεικνύεται από τη διεθνή πρακτική, κατά κανόνα ο υπεύθυνος για την αποκατάσταση φορέας του έργου ΑΠΕ είτε δεν υφίσταται ως επιχειρηματική και οικονομική οντότητα κατά τον κρίσιμο χρόνο είτε, πάντως, επικαλείται ότι δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να ανταποκριθεί στις μεγάλες δαπάνες των εργασιών αποξήλωσης, μεταφοράς και διαχείρισης των αποβλήτων. Στην Ελλάδα δεν υφίσταται κανονιστικό πλαίσιο το οποίο να ρυθμίζει τα ανωτέρω ζητήματα ούτε προβλέπονται κατάλληλοι χώροι για την εναπόθεση και διαχείριση των παροπλισμένων ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών. Δεν έχει χωροθετηθεί καμία εγκατάσταση υποδοχής των αποβλήτων ούτε υπάρχει δημόσιος ή ιδιωτικός φορέας ικανός να ανακυκλώσει τα ανακυκλώσιμα τμήματα αυτών, ενώ το κόστος μεταφοράς στο εξωτερικό είναι τεράστιο. Προκειμένου, π.χ. περί των ανεμογεννητριών, η κατάσταση αυτή έχει ως συνέπεια ότι οι παροπλισμένες ανεμογεννήτριες εγκαταλείπονται ήδη επιτόπου ή σε άτυπες αποθέσεις, δημιουργώντας πρόσθετα σοβαρότατα προβλήματα στις αντίστοιχες περιοχές. Πρέπει επιπλέον να επισημανθεί ότι για τις τεράστιες υπόγειες βάσεις στήριξης των ανεμογεννητριών δεν υπάρχει ούτε νομική υποχρέωση αλλά ούτε και αντικειμενική δυνατότητα απομάκρυνσής τους από το υπέδαφος, γεγονός που έχει ολέθριες συνέπειες για τα υπόγεια ύδατα, το μικροκλίμα και την όλη λειτουργία του οικοσυστήματος στο οποίο αυτές έχουν εγκατασταθεί.

Η Επιτροπή Αγώνα κατά των Ανεμογεννητριών στη Χαλκιδική ζητεί:

• Την πρόβλεψη οι Δήμοι (με τις αποφάσεις των Δημοτικών Συμβουλίων τους και τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια) να μπορούν, με βάση τη φέρουσα ικανότητα και τις πραγματικές ενεργειακές ανάγκες της κάθε περιοχής, την προστασία Natura, τα ύδατα, το τοπίο και τις σωρευτικές επιπτώσεις, να αποκλείουν ουσιαστικά – και όχι μόνο να γνωμοδοτούν τυπικά επί των νέων αιολικών εγκαταστάσεων, των συνοδών υποδομών και επί όλων των μεγάλου μεγέθους έργων ΑΠΕ..
• Τη ρητή πρόβλεψη ότι καμία μεταβατική διάταξη δεν μπορεί να εμποδίζει την επανεξέταση μη υλοποιημένων ή τροποποιούμενων έργων υπό το φως των νέων δεδομένων φέρουσας ικανότητας, σωρευτικών επιπτώσεων, Natura, υδάτων, τοπίου και κοινωνικής αποδοχής.
• Η τυχόν διατήρηση όλων αυτών των έργων εκτός του νέου προστατευτικού καθεστώτος θα αποτελούσε καταστροφή για το περιβάλλον, για την οικονομία, για την ανάπτυξη και εν γένει για το μέλλον της Χαλκιδικής. Θα οδηγούσε στο αποτέλεσμα να αποκλειστούν μόνο οι νέες αιτήσεις, ενώ θα συνέχιζαν να προωθούνται έργα που δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί και εξακολουθούν να απαιτούν εγκρίσεις, τροποποιήσεις, νέα περιβαλλοντική αξιολόγηση ή αδειοδότηση συνοδών έργων.
• Η προστασία της Χαλκιδικής πρέπει να είναι πραγματική και αποτελεσματική. Δεν αρκεί να αποκλείονται μόνο οι μελλοντικές αιτήσεις. Η εξαίρεση της Χαλκιδικής πρέπει να καταλαμβάνει και τα μη υλοποιημένα ή τροποποιούμενα έργα που απαιτούν νέα ή τροποποιημένη ΜΠΕ, τροποποίηση περιβαλλοντικών όρων, μεταβολή θέσης εγκατάστασης, νέα τεχνική αξιολόγηση, αδειοδότηση συνοδών έργων ή οποιαδήποτε νέα περιβαλλοντική, χωροταξική ή τεχνική κρίση.
• Ζητούμε την εξαίρεση ολόκληρου του Δήμου Πολυγύρου και του συνόλου της Χαλκιδικής από τις περιοχές καταλληλότητας εγκατάστασης Ανεμογεννητριών,
• Ζητούμε την άμεση ανάκληση και οριστική ακύρωση όλων των υφιστάμενων ή εκκρεμών αδειών αιολικών σταθμών στη Χαλκιδική (Κουκουβίνα, Άγκανος, Τρουλάκι–Ζωγραφίτικο), από τη στιγμή που αυτές δεν έχουν ως σήμερα υλοποιηθεί κατασκευαστικά.

 

Καλλιμάνης Γεώργιος

Επιτροπή Αγώνα κατά των Ανεμογεννητριών στη Χαλκιδική

[ΣΟΦΙΑ ΔΡΑΝΔΑΚΗ]

Α. Επί της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ)

<u>Αναμενόμενη κατάληψη γης σε περιοχές του δικτύου Natura 2000 από ΜΥΗΕ</u>

Στον πίνακα 3-12 του τεύχους «Στάδιο 2: ΔΕΟΥΣΑ ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ ΤΟΥ ΕΙΔΙΚΟΥ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ» αναφέρεται ότι το ποσοστό κατάληψης γης με δημιουργία τεχνητών επιφανειών από τα αιολικά πάρκα εντός των χερσαίων τόπων του δικτύου Natura 2000 της χώρας (περιλαμβανομένων και των οδών πρόσβασης) ανέρχεται σε 0,04% για τα υφιστάμενα έργα με άδεια λειτουργίας και εγκατάστασης και συνολικά σε ποσοστό 0,18% αν ληφθούν υπόψη και όλα τα έργα με άδεια παραγωγής.

Επίσης, στον Πίνακα 3-15 αναφέρεται ότι το ποσοστό κατάληψης γης με δημιουργία τεχνητών επιφανειών από φωτοβολταϊκά με άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας είναι το 0,041% των εκτάσεων των χερσαίων τόπων του δικτύου Natura 2000 (αντίστοιχο με των αιολικών) και αν ληφθεί υπόψη και το σύνολο των έργων με άδεια-βεβαίωση παραγωγού, το ποσοστό κατάληψης ανέρχεται σε 0,298%.

Αντίστοιχα, για τα ΜΥΗΕ, στον πίνακα 3.14, αναφέρεται ότι το ποσοστό κατάληψης των ΜΥΗΣ με άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας τους ανέρχεται στο 0,32% των εκτάσεων των τόπων του δικτύου Natura 2000 στην Ενδοχώρα, ενώ αν συμπεριληφθούν και τα έργα με άδεια παραγωγής (0,21%)  το ποσοστό θα ανέλθει στο 0,53% των εκτάσεων των τόπων του δικτύου Natura 2000. Συγκεκριμένα τα ποσοστά που καταλογίζονται ότι καταλαμβάνουν τα ΜΥΗΕ αφορούν:

α) στη συνολική έκταση που καταλαμβάνουν τα έργα με άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας, η οποία είναι ίση με 470*10⁶ m², εκ των οποίων τα 114 *10⁶ m² εντός των περιοχών Natura 2000 (=0,32%).

β) στη συνολική έκταση που καταλαμβάνουν τα έργα με άδεια παραγωγής, η οποία είναι ίση με 207,6*10⁶ m², εκ των οποίων τα 75,5 *10⁶ m² εντός των περιοχών Natura 2000 (=0,21%)

Τα παραπάνω αναφερόμενα ποσοστά είναι αναληθή και παραπλανητικά, διότι οι αναφερόμενες εκτάσεις αφορούν α) στη συνολική έκταση των πολυγώνων των ΜΥΗΕ σύμφωνα με το χάρτη της ΡΑΑΕΥ, και β) στις υδατικές εκτάσεις (ταμιευτήρες) που καταλαμβάνουν τα μεγάλα υδροηλεκτρικά (πχ Πολυφύτου, Καστρακίου κλπ).

Σύμφωνα με στοιχεία της ΔΕΗ, η συνολική (υδάτινη) έκταση που καταλαμβάνουν τα μεγάλα υδροηλεκτρικά ανέρχεται σε ~258*10⁶ m² εκ των οποίων 78 *10⁶ m² (εκ των 114 *10⁶ m²) εντός των περιοχών Natura 2000. Λαμβάνοντας υπόψη τα συγκεκριμένα μεγέθη, η έκταση που καταλαμβάνουν τα πολύγωνα των ΜΥΗΕ με άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας εντός των περιοχών Natura 2000 ανέρχεται σε 36 *10⁶ m², που αντιστοιχεί σε ποσοστό μόλις 0,1% (εκ του αναφερόμενου 0,32%).

Σύμφωνα με τον κανονισμό βεβαιώσεων της ΡΑΑΕΥ, τα πολύγωνα των ΜΥΗΕ, εκτείνονται σε πλάτος 100 m εκατέρωθεν του υδατορεύματος και σε μήκος 10% εκατέρωθεν των σημείων υδροληψίας και σταθμού. Με βάση στοιχεία από εκατοντάδες έργα, για ένα έργο με αγωγό εκτροπής της τάξης των 2.000 m, η πραγματική έκταση που καταλαμβάνει το έργο, συμπεριλαμβανομένων της ζώνης του αγωγού, των γηπέδων υδροληψίας και ΥΗΣ και των οδών πρόσβασης ανέρχεται σε ~ 30.000-40.000 m2, ενώ το πολύγωνο του συγκεκριμένου έργου στο χάρτη της ΡΑΑΕΥ καταλαμβάνει έκταση ίση ~480.000 m2, δηλαδή έκταση κατά 12 φορές μεγαλύτερη της πραγματικής.

Με βάση τα ανωτέρω, η πραγματική έκταση που καταλαμβάνουν τα ΜΥΗΕ εντός των περιοχών Natura 2000 ανέρχεται σε:

Α) για έργα με άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας, ποσοστό 0,1%/12= 0,008%

Β) για έργα με άδεια παραγωγής, ποσοστό 0,21%/12=0,0175%,

ήτοι συνολικά, έκταση που αντιστοιχεί σε ποσοστό ίσο με 0,026%, αντί του αναφερόμενου 0,52%.

<u>Επομένως, προς αποφυγή εντυπώσεων, θα πρέπει στον Πίνακα 3-14 να γίνει η αντίστοιχη διόρθωση των ποσοστών με τα πραγματικά μεγέθη και κυρίως η διόρθωση στον τίτλο του πίνακα ότι τα ποσοστά αναφέρονται όχι μόνο στα ΜΥΗΕ αλλά στο σύνολο των υδροηλεκτρικών έργων της χώρας.</u>

 

1. B. Επί του Σχεδίου της Κοινής Υπουργικής Απόφασης

 

ΑΡΘΡΟ ΠΡΩΤΟ

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Α’ «ΓΕΝΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ»

<u>Άρθρο 2, παρ. 18</u>

“Συνοδευτικές εγκαταστάσεις ΑΠΕ: Εγκαταστάσεις που είναι κατά περίπτωση απαραίτητες για τη λειτουργία των έργων ΑΠΕ, όπως είναι ιδίως οι γραμμές μεταφοράς υψηλής τάσεως, οι υποσταθμοί ηλεκτρικής ενέργειας, οι οδικές συνδέσεις κλπ.”

Προς αποφυγή σύγχυσης θα πρέπει να γίνει σαφής ορισμός των εννοιών: α) συνοδευτικές εγκαταστάσεις ΑΠΕ, β) συνοδά έργα, γ) συνοδευτικά έργα. Επισημαίνεται ότι σύμφωνα με την παρ. 43, του Άρθρου 3 του Ν. 4951/2022, τα συνοδά έργα ορίζονται ως «Όλα τα έργα που απαιτούνται για την εγκατάσταση και λειτουργία του σταθμού. Στα συνοδά έργα περιλαμβάνονται, ιδίως, η οδοποιία πρόσβασης, η εσωτερική οδοποιία, τα απαιτούμενα έργα και κατασκευές για τη σύνδεση του σταθμού με το Δίκτυο ή το Σύστημα, τα έργα υδροληψίας, ο αγωγός προσαγωγής, οι κτιριακές εγκαταστάσεις». Η παραπάνω αναφορά θα πρέπει να διευκρινιστεί επαρκώς και να επισημανθεί ρητά στην ΚΥΑ του ΕΧΠ.

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’ «ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ – ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ, ΟΡΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗ ΑΙΟΛΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΑΝΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΧΩΡΟΥ»

<u>Άρθρο 5</u>

Δεν πρέπει να περιλάβει εκτεταμένες, οριζόντιες ζώνες αποκλεισμού (π.χ. ΖΕΠ, νησιά, περιοχές πάνω από ένα υψόμετρο κ.λ.π). Κάτι τέτοιο είναι ευθέως αντίθετο προς την ευρωπαϊκή νομοθεσία και ιδίως το άρ. 16 στ’ της Οδηγίας 2023/2413 για τις ΑΠΕ, άλλως  “REDIII” (όπως εξηγείται στη συνέχεια) και δεν συνάδει με τις ορθές πρακτικές σε ευρωπαϊκό επίπεδο που εφαρμόζουν τη λογική των ζωνών ευαισθησίας (και όχι των ζωνών αποκλεισμού).

Για τη χωροθέτηση των συνοδευτικών έργων των αιολικών εγκαταστάσεων προτείνεται η αξιολόγηση κατά περίπτωση κατά την περιβαλλοντική αδειοδότηση και όχι η οριζόντια εφαρμογή των περιοχών αποκλεισμού.

 

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Δ’ «ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΚΑΙ ΡΥΘΜΙΣΕΙΣ – ΠΡΟΤΕΡΑΙΟΤΗΤΕΣ, ΟΡΟΙ ΚΑΙ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗ ΜΙΚΡΩΝ ΥΔΡΟΗΛΕΚΤΡΙΚΩΝ ΕΡΓΩΝ (ΜΥΗΕ)»

<u>Άρθρο 10, παρ. 2</u>

Στην παρ. 2 αναφέρεται: «Περιοχές επιτάχυνσης δύναται να είναι υποσύνολο των περιοχών προτεραιότητας του παρόντος άρθρου».

Με την μέχρι σήμερα νομολογία, δεν ορίζονται περιοχές επιτάχυνσης για τα ΜΥΗΕ, όπως έχουν οριστεί για άλλες τεχνολογίες ΑΠΕ (αιολικά και φωτοβολταϊκά) με τον Ν.5299 (ΦΕΚ Α67_5.5.2026). Να διευκρινιστεί ότι η αναφορά στην παρ. 2 αποτελεί και ορισμό των περιοχών επιτάχυνσης για τα ΜΥΗΕ.

<u> </u>

<u> </u>

<u>Άρθρο 11 «Περιοχές αποκλεισμού»</u>

Δεν πρέπει να περιλαμβάνονται εκτεταμένες, οριζόντιες ζώνες αποκλεισμού (π.χ. ΖΕΠ, νησιά, περιοχές πάνω από ένα υψόμετρο κ.λ.π). Κάτι τέτοιο είναι ευθέως αντίθετο προς την ευρωπαϊκή νομοθεσία και ιδίως το άρ. 16 στ’ της Οδηγίας 2023/2413 για τις ΑΠΕ, άλλως “REDIII” (όπως εξηγείται στη συνέχεια) και δεν συνάδει με τις ορθές πρακτικές σε ευρωπαϊκό επίπεδο που εφαρμόζουν τη λογική των ζωνών ευαισθησίας (και όχι των ζωνών αποκλεισμού).

Για τη χωροθέτηση των συνοδευτικών έργων προτείνεται η αξιολόγηση κατά περίπτωση κατά την περιβαλλοντική αδειοδότηση και όχι η οριζόντια εφαρμογή των περιοχών αποκλεισμού.

<u> </u>

<u>Άρθρο 11, παρ. 1.6</u>

Προτείνεται να αποσαφηνιστεί ρητά το πεδίο εφαρμογής της διάταξης. Ειδικότερα, θα πρέπει να διευκρινιστεί εάν, πέραν των περιοχών που έχουν χαρακτηριστεί ως «Απάτητα Βουνά», υφίστανται και άλλες κατηγορίες περιοχών που εμπίπτουν στις συγκεκριμένες ρυθμίσεις και περιορισμούς. Η σαφής και εξαντλητική καταγραφή των περιοχών αυτών είναι απαραίτητη για την ορθή εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου και την αποφυγή ερμηνευτικών αμφισβητήσεων. Περαιτέρω, για λόγους ασφάλειας δικαίου, διαφάνειας και αποτελεσματικής εφαρμογής των διατάξεων, προτείνεται να ενσωματωθεί στο θεσμικό πλαίσιο επίσημος συνοδευτικός χάρτης ή γεωχωρικό υπόβαθρο, στο οποίο να αποτυπώνονται με σαφήνεια και ακρίβεια τα όρια των περιοχών που υπάγονται στις εν λόγω ρυθμίσεις. Η πρόβλεψη αυτή θα διευκολύνει τόσο τις αρμόδιες υπηρεσίες όσο και τους επενδυτές κατά τον σχεδιασμό και την αδειοδότηση έργων, διασφαλίζοντας ενιαία και αντικειμενική εφαρμογή των περιορισμών.

 

<u>Άρθρο 11, παρ. 1.7 & 2</u>

Δεν υφίσταται νομοθετικό πλαίσιο για τον ορισμό και τη διαχείριση των περιοχών που έχουν χαρακτηριστεί ως Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους (ΤΙΦΚ). Από τον κατάλογο «ΦΙΛΟΤΗΣ» του ΕΜΠ προκύπτουν 449 περιοχές ως ΤΙΦΚ που όμως δεν περιλαμβάνονται σε ενιαίο ΦΕΚ ούτε αποτυπώνονται στους αναρτημένους χάρτες της διαβούλευσης. Επίσης, δεν είναι σαφές ποιος φορέας αποφασίζει τον χαρακτηρισμό, με ποια κριτήρια και αν υπάρχουν σαφώς καθορισμένα όρια και χρήσεις γης. Δεν είναι ξεκάθαρο ποιες υπηρεσίες είναι υπεύθυνες για τον έλεγχο και την προστασία τους, ούτε πώς επηρεάζονται οι ιδιοκτησίες και οι δυνατότητες δόμησης μέσα σε αυτές τις περιοχές.

Απαιτείται να διευκρινιστεί:

α) ποιες είναι οι περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως ΤΙΦΚ,

β) ότι στις περιοχές αποκλεισμού δεν εμπίπτουν όλα τα Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους (ΤΙΦΚ), αλλά μόνο αυτές οι περιοχές που έχουν χαρακτηρισθεί ως ΤΙΦΚ με αποφάσεις του αρμόδιου Υπουργείου, κατόπιν αποκλειστικής εφαρμογής επίσημων ψηφιακών οριοθετήσεων, όπως αυτές τηρούνται σε δημόσιες γεωχωρικές βάσεις δεδομένων.

γ) Για τα συνοδευτικά έργα ΜΥΗΕ να διευκρινιστεί τι απαιτείται για την περιβαλλοντική τεκμηρίωση πιθανής παρέκκλισης.

 

<u>Άρθρο 12, Κανόνες και κριτήρια χωροθέτησης ΜΥΗΕ, παρ. 2  </u>

Παρ. 2. Η χωροθέτηση των εγκαταστάσεων ΜΥΗΕ εντός προστατευόμενων περιοχών ….., επιτρέπονται σύμφωνα ….. με τις προβλέψεις της <u>οικείας εγκεκριμένης Ειδικής περιβαλλοντικής Μελέτης </u>εκάστης προστατευόμενης περιοχής.

Με το παρόν άρθρο της ΚΥΑ που τέθηκε σε διαβούλευση, επιχειρείται τεχνητά η «αναβάθμιση» των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών (ΕΠΜ) και η εξομοίωσή τους με το θεσπισμένο κανονιστικό πλαίσιο προστασίας της φύσης της οικείας προστατευόμενης περιοχής. Κάτι τέτοιο υπερβαίνει σαφώς τα όρια που θέτει στους Υπουργούς η εξουσιοδότηση του νόμου και πρόκειται να δημιουργήσει νέα νομική σύγχυση.

Συγκεκριμένα, ο ν. 1650/1986 όπως ισχύει, καθορίζει στο Κεφάλαιο Δ με δεσμευτικό τρόπο τα εργαλεία για τη προστασία των περιοχών και τη διαδικασία θέσπισής τους. Από την παρ. 1 του άρθρου 21 προκύπτει με σαφήνεια ότι η προστασία και διατήρηση των περιοχών προστασίας της βιοποικιλότητας και των Εθνικών Πάρκων επιτυγχάνεται με την κατάρτιση των Σχεδίων Διαχείρισης της παρ. 3 και των ΠΔ της παρ. 4, και όχι μέσω των ΕΠΜ της παρ. 2. Η εκπόνηση της ΕΠΜ αποτελεί προϋπόθεση για το Σχέδιο Διαχείρισης και το ΠΔ, και απαγορεύεται να αποτελέσει διακριτό θεσμικό κείμενο, ούτε να παράγει από μόνο του έννομα αποτελέσματα.

Από το περιεχόμενο της ΕΠΜ όπως καθορίζεται με την παρ. 2 αλλά και από την κοινή πείρα, προκύπτει ότι η ΕΠΜ δεν περιλαμβάνει κανονιστικές πρόνοιες και όρους, στο βαθμό σαφήνειας και εξειδίκευσης που απαιτείται, ώστε να θεωρηθεί ότι συνιστούν θεσμικό κείμενο που να μπορεί να ερμηνευθεί μονοσήμαντα και να δεσμεύει από μόνο του τη Διοίκηση, όπως λανθασμένα υποθέτει το ΕΧΠ αναφερόμενο σε «προβλέψεις της εγκεκριμένης ΕΠΜ». Αντιθέτως, τέτοιες προβλέψεις, πρόνοιες και όροι περιέχονται στα Σχέδια Διαχείρισης και τα ΠΔ σύμφωνα με τις παρ. 3 και 4.

Ακόμα σπουδαιότερα, η παρ. 4 ορίζει ότι με το ΠΔ (και όχι βεβαίως με την εγκεκριμένη ΕΠΜ), γίνεται «ο χαρακτηρισμός των περιοχών προστασίας της βιοποικιλότητας και των εθνικών πάρκων, η οριοθέτησή τους και ο καθορισμός γειτονικών εκτάσεων της παραγράφου 4 του άρθρου 18, όπου αυτό είναι αναγκαίο, καθώς και ο καθορισμός χρήσεων γης και δραστηριοτήτων μέσα στις ανωτέρω προστατευόμενες περιοχές, ανά ζώνη, και στις γειτονικές εκτάσεις». Αποκλείεται δηλαδή όλα αυτά (ο χαρακτηρισμός, η οριοθέτηση, ο καθορισμός χρήσεων κ.λπ.) να γίνει με την εγκεκριμένη ΕΠΜ, όπως επιχειρείται μέσω του ΕΧΠ.

Μάλιστα, η παρ. 4 ορίζει ότι όταν στην προστατευόμενη περιοχή περιλαμβάνονται και αγροτικές περιοχές (χερσαίες και υδάτινες) υψηλής φυσικής αξίας, το ΠΔ εκδίδεται με πρόταση των Υπουργών Περιβάλλοντος & Ενέργειας και Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων. Δηλαδή, η επιχειρούμενη τεχνητή αναβάθμιση των εγκεκριμένων ΕΠΜ παρακάμπτει προφανώς την αρμοδιότητα του Συμβουλίου της Επικρατείας, αλλά επιπλέον παρακάμπτει σε ορισμένες περιπτώσεις και την αρμοδιότητα του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Εν κατακλείδι, τα ΤΧΣ, οι ΕΠΜ και γενικά όλα τα σχέδια ή μελέτες ρύθμισης χώρου ή προστασίας δεν πρέπει να επιτρέπεται να εισάγουν περιορισμούς και αποκλεισμούς κατά παρέκκλιση του ΕΧΠ. Επίσης δεν πρέπει να λαμβάνονται ως δεσμευτικές οι πρόνοιες των εγκεκριμένων ΕΠΜ παρά μόνο τα οικεία ΠΔ μετά την έκδοσή τους. Μια ΕΠΜ αποτελεί την επιστημονική μελέτη τεκμηρίωσης του ΠΔ και του Σχεδίου Διαχείρισης κάθε περιοχής και ΔΕΝ είναι αυτόνομο θεσμικό κείμενο.

Κατά συνέπεια προτείνεται να αντικατασταθεί η σχετική αναφορά «στις εγκεκριμένες ΕΠΜ» από την αναφορά «στα εγκεκριμένα ΠΔ».

 

<u>Άρθρο 12, Κανόνες και κριτήρια χωροθέτησης ΜΥΗΕ, παρ. 3</u>

«Στις ανωτέρω περιοχές, η ανάπτυξη ΜΥΗΕ με υδραυλική πτώση Η>20 μ. κρίνεται σκόπιμο να ενσωματώνει την κατασκευή σηράγγων ή εγκιβωτισμένων αγωγών εντός του εδάφους και εκτός της συνήθους κοίτης ροής στο υδραυλικό σύστημα προσαγωγής και απαγωγής της παροχής. Επιβάλλεται η αξιοποίησή των υφιστάμενων υποδομών (δρόμοι, δίκτυα κ.λπ.). Στις περιοχές αυτές για όλα τα έργα ανεξαρτήτως υδραυλικής πτώσης, απαιτείται η εξέταση τεχνικών λύσεων διασφάλισης της κινητικότητας της ιχθυοπανίδας, σύμφωνα με τα πορίσματα της μελέτης ΕΟΑ κατά τη διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης.»

Η συγκεκριμένη διατύπωση δημιουργεί την εντύπωση ότι, για έργα που χωροθετούνται εντός προστατευόμενων περιοχών, η εκπόνηση ιχθυολογικής μελέτης αποτελεί ουσιαστική προϋπόθεση για την αξιολόγηση και αδειοδότησή τους. Ωστόσο, η απαίτηση αυτή δεν διατυπώνεται με σαφήνεια, γεγονός που ενδέχεται να οδηγήσει σε διαφορετικές ερμηνείες και πρακτικές εφαρμογής από τις αρμόδιες υπηρεσίες.

Για λόγους ασφάλειας δικαίου και ομοιόμορφης εφαρμογής του θεσμικού πλαισίου, προτείνεται να διευκρινιστεί ρητά εάν η εκπόνηση ιχθυολογικής μελέτης αποτελεί υποχρεωτική προϋπόθεση στις συγκεκριμένες περιπτώσεις, καθώς και να καθοριστούν με σαφήνεια οι κατηγορίες έργων και οι περιοχές στις οποίες η υποχρέωση αυτή εφαρμόζεται.

Η σαφής πρόβλεψη της σχετικής απαίτησης στο κείμενο της διάταξης θα αποτρέψει ερμηνευτικές αμφιβολίες, θα διασφαλίσει την ίση μεταχείριση των έργων και θα συμβάλει στην αποτελεσματικότερη εφαρμογή των περιβαλλοντικών διατάξεων.

Η εξέταση τεχνικών λύσεων διασφάλισης της κινητικότητας της ιχθυοπανίδας να απαιτείται εφόσον στην περιοχή εξέτασης εκπονηθεί κατάλληλη ιχθυολογική μελέτη που θα τεκμηριώσει την ύπαρξη ιχθυοπανίδας στην περιοχή ενδιαφέροντος. Οι προδιαγραφές μιας ΕΟΑ δεν περιλαμβάνουν απαραίτητα την ύπαρξη και καταγραφή του ιχθυοπληθυσμού.

 

Παρ.5. Θα πρέπει να εξετάζεται η δυνατότητα υπογειοποίησης του δικτύου διασύνδεσης μέσης τάσης (συνοδό έργο) σύμφωνα με τις προβλέψεις της νομοθεσίας περιβαλλοντικής αδειοδότησης.

Για προφανείς λόγους θα πρέπει να προστεθεί στην παραπάνω διάταξη ο όρος «εφόσον τεχνικώς είναι εφικτό».

<u> </u>

<u>Άρθρο 13, παρ. 2.1</u>

¨Εφόσον στη ζώνη κατάληψης του έργου (μήκος από υδροληψία έως σταθμό παραγωγής) υφίσταται και άλλη χρήση νερού, πρέπει να εξασφαλίζεται κατά προτεραιότητα η ικανοποίηση των υφιστάμενων υδρευτικών, αρδευτικών, οικολογικών και άλλων αναγκών.¨

Θα πρέπει να διευκρινιστεί σαφώς ότι ο όρος «άλλες χρήσεις νερού» που λαμβάνονται υπόψη κατά την εφαρμογή της διάταξης θα πρέπει να αφορά χρήσεις που είναι νομίμως υφιστάμενες, οι οποίες διαθέτουν τις απαιτούμενες άδειες και εγκρίσεις, όπου αυτές προβλέπονται, και οι οποίες συμμορφώνονται με το σύνολο των τεχνικών, περιβαλλοντικών και διαχειριστικών απαιτήσεων που προβλέπονται από την κείμενη νομοθεσία.

Η διευκρίνηση αυτή κρίνεται αναγκαία προκειμένου να διασφαλιστεί ότι δεν δημιουργούνται δικαιώματα ή περιορισμοί υπέρ χρήσεων που λειτουργούν χωρίς την απαιτούμενη αδειοδότηση ή κατά παράβαση των ισχυουσών διατάξεων, καθώς και για να εξασφαλιστεί η ίση μεταχείριση όλων των χρηστών των υδατικών πόρων και η ορθή εφαρμογή της περιβαλλοντικής νομοθεσίας.

Για το λόγο αυτό προτείνεται η διαμορφωθεί η παραπάνω αναφορά από το «υφίσταται και άλλη χρήση νερού» στο «υφίσταται άλλη αδειοδοτημένη/ νομίμως υφιστάμενη χρήση νερού».

<u> </u>

<u>Άρθρο 13, παρ. 2.7 </u>

¨Στην περίπτωση επάλληλων ΜΥΗΕ με δημιουργία ταμιευτήρα το συνολικό μήκος κατάκλυσης του υδατορέματος δεν πρέπει να ξεπερνά το 30% του συνολικού μήκους του υδατορέματος.¨

Σημειώνεται ότι δεν είναι πάντα γνωστό το συνολικό μήκος του υπό μελέτη υδατορέματος, ειδικά εάν αυτό δεν είναι καταγεγραμμένο στο αντίστοιχο ΣΔΛΑΠ, γεγονός που συμβαίνει πολύ συχνά όταν πρόκειται για ΜΥΗΕ τα οποία χωροθετούνται σε μικρότερα ρέματα. Για την εφαρμογή αυτής της παραγράφου θα έπρεπε να υπάρχουν επίσημα καταγεγραμμένα δεδομένα όλων των ρεμάτων, τα οποία να μπορούν να χρησιμοποιηθούν από τους φορείς των έργων. Θα πρέπει να διευκρινιστεί ο τρόπος εκτίμησης του συνολικού μήκους του κάθε υδατορέματος. Επίσης, με το κριτήριο αυτό, ο σχεδιασμός εκάστου ΜΥΗΕ εξαρτάται και από τα υπόλοιπα ΜΥΗΕ στο ίδιο υδατόρεμα και καθίσταται ασαφής όταν τα άλλα ΜΥΗΕ βρίσκονται σε πρώιμο στάδιο αδειοδότησης και δεν υπάρχουν επίσημα τεχνικά στοιχεία για αυτά (πχ από ΑΕΠΟ ή Άδεια Εγκατάστασης/Λειτουργίας). Τέλος, πρέπει να προβλεφθεί τι θα ισχύει σε περίπτωση που ο σχεδιασμός κάποιου από τα επάλληλα ΜΥΗΕ υποστεί τροποποίηση (πχ αλλαγή μήκους κατάκλυσης).

 

<u>Άρθρο 13, παρ. 2.9</u>

¨ Για τα επάλληλα ΜΥΗΕ, και στην περίπτωση που όλα ή ορισμένα μόνο έχουν μήκος εκτροπής που δεν ξεπερνά τα 250μ. το μέγιστο επιτρεπόμενο μήκος εκτροπής της φυσικής κοίτης του υδατορέματος υπολογίζεται σε συνάρτηση με το άθροισμα της εγκατεστημένης ισχύος των επάλληλων ΜΥΗΕ. Για τα επάλληλα ΜΥΗΕ αυτής της περίπτωσης, το μέγιστο μήκος εκτροπής αφορά στο τμήμα του υδατορέματος από το σημείο υδροληψίας του πλέον ανάντη ΜΥΗΕ μέχρι το σημείο επαναφοράς του πλέον κατάντη ΜΥΗΕ.¨

Προκύπτουν πάλι τα προβλήματα της παρ. 7 περί μη ύπαρξης επίσημων στοιχείων για το μήκος κάθε ρέματος και της εξάρτησης σχεδιασμού των επάλληλων ΜΥΗΕ. Στην περίπτωση αυτή θα πρέπει να δοθεί σαφής τύπος υπολογισμού του επιτρεπόμενου μήκους εκτροπής (όπως στο Άρθρο 3, παρ. β της υπ’ αριθμ. οικ. 196978/2011 ΥΑ) και να προβλεφθεί τι θα ισχύει σε περίπτωση τροποποίησης ισχύος κάποιου έργου εκ των επαλλήλων ΜΥΗΕ. Η παράγραφος αυτή χρειάζεται τροποποίηση.

<u> </u>

<u>Άρθρο 13, παρ 2.13</u>

¨Στην περίπτωση εγκατάστασης ΜΥΗΕ με δημιουργία ταμιευτήρα σε υδατόρεμα της υπολεκάνης απορροής ποτάμιων υδατικών σωμάτων τα οποία έχουν ταξινομηθεί από τα ΣΔΛΑΠ ως κακής ή ελλιπούς οικολογικής κατάστασης/δυναμικού, το συνολικό μήκος κατάκλισης ανά υδατόρεμα εγκατάστασης δεν πρέπει να ξεπερνά το 15% του μήκους του υδατορέματος.¨

Ομοίως με παραπάνω, σημειώνεται πως ο καθορισμός των μηκών των υδατορεμάτων δεν είναι σαφής.

Για τους ανωτέρω λόγους, προτείνεται η θέσπιση σαφούς μεθοδολογίας και αντικειμενικών κριτηρίων υπολογισμού των ανωτέρω μεγεθών, καθώς και η παροχή σχετικών γεωχωρικών δεδομένων ή χαρτογραφικών υποβάθρων που θα διασφαλίζουν την ενιαία εφαρμογή του πλαισίου.

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Ι’

ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗ ΣΥΝΕΡΓΕΙΑ ΜΕ ΤΑ ΥΠΟΛΟΙΠΑ ΕΧΠ ΚΑΙ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ

<u>Άρθρο 28</u>

Παρ.5.2. Κατά την σύνταξη των ανωτέρω σχεδίων πρέπει να λαμβάνεται ιδιαίτερη μέριμνα για την αναδιατύπωση ρυθμίσεων τυχόν προηγούμενων σχεδίων (ΤΠΣ, ΕΠΣ, ΓΠΣ, ΣΧΟΟΑΠ, ΖΟΕ) που ενδέχεται να δημιουργούν αντιθέσεις ή αντιφάσεις προς τις κατευθύνσεις της παρούσας απόφασης.

 

Προς αποφυγή αυθαίρετων και ανεξέλεγκτων ζωνών αποκλεισμού, κατά την σύνταξη νέων  πολεοδομικών σχεδίων (ΤΠΣ, ΕΠΣ, ΓΠΣ, ΣΧΟΟΑΠ, ΖΟΕ) ή και κατά την αναδιατύπωση ρυθμίσεων προηγούμενων σχεδίων, θα πρέπει να λαμβάνεται ειδική μέριμνα έτσι ώστε αυτά να μην δημιουργούν αντιθέσεις ή αντιφάσεις προς τις κατευθύνσεις της παρούσας απόφασης και να μην αποκλείουν την εγκατάσταση έργων ΑΠΕ στην έκταση του ΟΤΑ.

Προτείνεται η αναδιατύπωση της παρ. 5.2. ως εξής:

«Κατά την σύνταξη νέων  πολεοδομικών σχεδίων (ΤΠΣ, ΕΠΣ, ΓΠΣ, ΣΧΟΟΑΠ, ΖΟΕ) ή και κατά την αναδιατύπωση ρυθμίσεων προηγούμενων σχεδίων, θα πρέπει να λαμβάνεται ειδική μέριμνα έτσι ώστε αυτά να μην δημιουργούν αντιθέσεις ή αντιφάσεις προς τις κατευθύνσεις της παρούσας απόφασης και να μην αποκλείουν την εγκατάσταση έργων ΑΠΕ στην έκταση του ΟΤΑ.

Ιδιαίτερα για τα ΜΥΗΕ τα παραπάνω σχέδια θα πρέπει να μην εισάγουν περιοριστικές ρυθμίσεις, πέραν των όσων προβλέπονται από τις διατάξεις του παρόντος και να μην απαγορεύουν την εγκατάσταση έργων μηδενικής όχλησης στην έκταση του ΟΤΑ και φυσικά εκτός αυτής».

 

 

ΑΡΘΡΟ ΔΕΥΤΕΡΟ: «ΤΕΛΙΚΕΣ ΚΑΙ ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ»

<u> </u>

<u>Παρ.7</u>

Τροποποιήσεις περιβαλλοντικών αδειών για ήδη εκδοθείσες ΑΕΠΟ και ΠΠΔ, ενεργούνται σύμφωνα με τις διατάξεις που ίσχυαν πριν από την έναρξη ισχύος της παρούσας και βάσει των οποίων αξιολογήθηκαν κατά την έκδοση αρχικής ΑΕΠΟ ή ΠΠΔ, πλην περιπτώσεων μεταφοράς θέσης εγκατάστασης σύμφωνα με το άρθρο 24 του ν. 4951/2022 καθώς και επέκτασης των αρχικών γηπέδων εγκατάστασης σε ποσοστό μεταβολής της επιφάνειας που υπερβαίνει το 50%.

Θα πρέπει να διευκρινιστεί ρητά ότι εδώ συμπεριλαμβάνονται και τα παλιά έργα, για τα οποία έχει εκδοθεί βεβαίωση παραγωγού για ριζική ανανέωση, όπως ορίζεται στο άρθρο 1 του ν.5291/2020 με δεδομένο ότι οι φορείς αδειοδότησης εκδίδουν τις ΑΕΠΟ/ ΠΠΔ για αυτά τα έργα ως τροποποίηση των υφιστάμενων περιβαλλοντικών αδειών.

 

<u> </u>

<u>Παρ. 9 </u>

Φάκελοι ΜΠΕ έργων που έχουν υποβληθεί στις αρμόδιες υπηρεσίες και έχουν λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας έως 20 Μαΐου 2026, συνεχίζουν να αξιολογούνται κατά τη διαδικασία έγκρισης ή μη της ΜΠΕ και έκδοσης ΑΕΠΟ, σύμφωνα με τις διατάξεις που ίσχυαν πριν από την έναρξη ισχύος της παρούσας.

Δεν είναι σαφές τι καθεστώς προβλέπεται για τα έργα κατηγορίας Β καθώς μέχρι σήμερα δεν υπάρχει υποχρέωση από την αδειοδοτούσα αρχή να εκδίδει βεβαίωση πληρότητας για το φάκελο υπαγωγής σε ΠΠΔ. Επομένως, προτείνεται να διαμορφωθεί ως εξής: «Φάκελοι ΜΠΕ έργων που έχουν υποβληθεί στις αρμόδιες υπηρεσίες και έχουν λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας και φάκελοι υπαγωγής σε ΠΠΔ που έχουν υποβληθεί στις αρμόδιες υπηρεσίες».

Επίσης προτείνεται η αλλαγή της καταληκτικής ημερομηνίας «έως 20 Μαΐου 2026» σε «έως την ημερομηνία δημοσίευσης σε ΦΕΚ της παρούσας».

 

 

<u>Παρ. 10</u>

 «Άδειες παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ ή Βεβαιώσεις Παραγωγού ή Βεβαιώσεις Ειδικών Έργων και άδειες αποθήκευσης που έχουν εκδοθεί μέχρι την έναρξη ισχύος της παρούσας και δεν εμπίπτουν σε καμία από τις ως άνω περιπτώσεις επανελέγχονται, ως προς τη συμβατότητά τους με τις διατάξεις της παρούσας».

Για έργα των οποίων η θέση εγκατάστασης εμπίπτει σε περιοχές αποκλεισμού ή σε ζώνες όπου η ανάπτυξη του έργου καθίσταται μη επιτρεπτή λόγω των ρυθμίσεων του νέου χωροταξικού, προτείνεται να παρέχεται η δυνατότητα μετεγκατάστασης εντός της ίδιας Περιφερειακής Ενότητας, με κατάλληλη τροποποίηση της ισχύουσας Βεβαίωσης και με παράλληλη παράταση της προθεσμίας υποβολής αιτήματος για έκδοση Οριστικής Προσφοράς Σύνδεσης κατά επιπλέον τριάντα έξι (36) μήνες των προθεσμιών που ορίζονται στο αρ. 12 του ν. 4685/2020, εφόσον αποδεικνύεται ότι επηρεάζονται άμεσα από τις προβλέψεις του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ.

Επίσης προτείνεται να προβλεφθεί η αναβίωση βεβαιώσεων παραγωγού ΑΠΕ για έργα που δεν έλαβαν περιβαλλοντική αδειοδότηση, λόγω διοικητικών καθυστερήσεων.

Συγκεκριμένα προτείνεται η θέσπιση ειδικής μεταβατικής ρύθμισης, η οποία θα επιτρέπει την αναβίωση των Βεβαιώσεων Παραγωγού που ανακλήθηκαν για έργα που είχαν ήδη εισέλθει σε προχωρημένο στάδιο αδειοδότησης και για τα οποία είχαν υποβληθεί όλα τα τέλη δέσμευσης ηλεκτρικού χώρου, αξιοποιώντας πλήρως τις δυνατότητες παράτασης του ν.4685/2020 στο μέγιστό τους.

Η προτεινόμενη μεταβατική Διάταξη έχει ως εξής:

«Για σταθμούς παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ για τους οποίους:

α) είχε χορηγηθεί Βεβαίωση Παραγωγού ή Βεβαίωση Ειδικών Έργων πριν από την έναρξη ισχύος του παρόντος,

β) είχε υποβληθεί πλήρης Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων εντός των προβλεπόμενων προθεσμιών του ν.4685/2020,

γ) είχαν καταβληθεί τα προβλεπόμενα τέλη της παραγράφου 3 του Άρθρου 12 του ν.4685/2020 για την παράταση των προθεσμιών της παραγράφου 2 του ίδιου άρθρου,

δ) Δεν είχε εκδοθεί απορριπτική απόφαση περιβαλλοντική απόφαση έως και την λήξη των παραγράφων 2 και 3 του άρθρου 12 του ν. 4685/2020.

ε) η διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης εκκρεμούσε κατά τη λήξη των προθεσμιών των παραγράφων 2 και 3 του άρθρου 12 του ν. 4685/2020.

Οι ανακληθείσες Βεβαιώσεις Παραγωγού δύνανται να αναβιώνουν κατόπιν αίτησης του φορέα του έργου στην ΡΑΕΕΥ και διαπίστωσης της συνδρομής των ανωτέρω προϋποθέσεων.

Τα έργα της παρούσας διάταξης εξακολουθούν να εξετάζονται ως προς τη χωροθέτησή τους και την περιβαλλοντική τους αδειοδότηση σύμφωνα με το καθεστώς του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου ΑΠΕ που ίσχυε κατά τον χρόνο έκδοσης της αρχικής Βεβαίωσης Παραγωγού, αποκλειστικά για την ολοκλήρωση της ήδη εκκινήσασας αδειοδοτικής διαδικασίας.»

Οι παραπάνω προβλέψεις είναι αναγκαίες για την προστασία της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης των επενδυτών και τη διασφάλιση της ασφάλειας δικαίου, δεδομένου ότι οι επηρεαζόμενες επενδύσεις σχεδιάστηκαν και αδειοδοτήθηκαν σύμφωνα με το ισχύον κατά τον χρόνο έκδοσης της Βεβαίωσης Παραγωγού θεσμικό και χωροταξικό πλαίσιο.

Η έλλειψη μεταβατικών διατάξεων για τα έργα αυτά ενδέχεται να οδηγήσει σε απώλεια δικαιωμάτων, ματαίωση ώριμων επενδύσεων και απαξίωση σημαντικών οικονομικών πόρων που έχουν ήδη δαπανηθεί για μελέτες, αδειοδοτήσεις και λοιπές ενέργειες ωρίμανσης. Αντίθετα, η παροχή εύλογης παράτασης και η δυνατότητα μετεγκατάστασης εντός της ίδιας Περιφερειακής Ενότητας επιτρέπουν την προσαρμογή των έργων στις νέες χωροταξικές απαιτήσεις, χωρίς να υπονομεύεται ο σκοπός του νέου σχεδιασμού και χωρίς να θίγεται η αναπτυξιακή δυναμική του κλάδου των ΑΠΕ.

[Αλεξάνδρα Αγλαμίση]

Συντάσσομαι με το κείμενο συμμετοχής της Πρωτοβουλίας για την Προστασία του Κοσμά στην παρούσα δημόσια διαβούλευση.

[Αλεξάνδρα Αγλαμίση]

Συντάσσομαι με το κείμενο της Πρωτοβουλίας για την Προστασία του Κοσμά στην παρούσα διαβούλευση.

[ΦΥΚΙΑ ΘΕΟΔΩΡΑ]

Συμφωνώ με την Εταιρεία Περιβάλλοντος Κύμης και όλους τους συλλογικούς φορείς που συμμετέχουν στη Διαβούλευση αυτή και με εμπεριστατωμένο τρόπο καταδεικνύουν τις πλημμέλειες του νέου ΕΧΠ. Η παραγόμενη ενέργεια είναι υπεραρκετή και οι στόχοι τους οποίους έχει θέσει για την Ελλάδα η ΕΕ έχουν ήδη επιτευχθεί… φτάνει πια με την “πράσινη ανάπτυξη” που λειτουργεί ως πρόσχημα για την κερδοσκοπία εταιρειών… η κεντρική Εύβοια δεν πρέπει να έχει την τύχη της νότιας…

[ΔΗΜΟΣ ΚΟΡΙΝΘΙΩΝ]

ΑΠΟΣΠΑΣΜΑ
Από το Πρακτικό 27/15.06.2026 συνεδρίασης του Δημοτικού Συμβουλίου
Αριθμός Απόφασης 201/2026
Θέμα 2ο Η.Δ.: «Τοποθέτηση επί του άρθρου 9 («Περιοχές Επιτάχυνσης ΑΠΕ») του υπό διαμόρφωση σχεδίου νόμου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας»
Στην Κόρινθο και στην έδρα του Δήμου Κορινθίων σήμερα την 15η του μηνός Ιουνίου του έτους 2026, ημέρα της εβδομάδος Δευτέρα και ώρα 19:15 έλαβε χώρα η τακτική δια ζώσης συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Κορινθίων, ύστερα από την με αριθμ. πρωτ. 19916/11-06-2026 έγγραφη πρόσκληση, του κου Παπαβενετίου Γεωργίου, Προέδρου του Δημοτικού Συμβουλίου, που επιδόθηκε σύμφωνα με τις διατάξεις του Ν. 4555/2018, άρθρο 74 § 1 σε κάθε έναν των Συμβούλων χωριστά καθώς και στον Δήμαρχο Κορινθίων κ. Νικόλαο Σταυρέλη ο οποίος ήταν παρών, σύμφωνα με το άρθρο 67 του Ν. 3852/2010, όπως τροποποιήθηκε και ισχύει.
Διαπιστώθηκε ότι υπήρχε νόμιμη απαρτία, αφού σε σύνολο τριάντα πέντε (35) Μελών συμμετείχαν τα τριάντα (30) Μέλη, δηλαδή:
ΠΑΡΟΝΤΑ
ΑΠΟΝΤΑ
1.
Παπαβενετίου Γεώργιος- Πρόεδρος
2.
Παπαϊωάννου Ευάγγελος
3.
Τσουλουχά Δήμητρα
4.
Ταγαράς Βασίλειος
5.
Δημάκος Κωνσταντίνος
6.
Πανταζής Βασίλειος
7.
Τσάκωνας Ιωάννης
8.
Γεωργακόπουλος Ευάγγελος (αποχώρησε στο 1ο Θ.Η.Δ.)
9.
Δανιήλ Σταύρος (αποχώρησε στο 1ο Θ.Η.Δ.)
10.
Μπονάτσου Νικολέττα (Τέτα) (αποχώρησε στο 18ο Θ.Η.Δ.)
11.
Καρασάββας Ιωάννης
12.
Καλκανάς Ιωάννης
13.
Πούλος Ανδρέας
14.
Λαμπρινός Παναγιώτης
15.
Νανόπουλος Βασίλειος (αποχώρησε στο 8ο Θ.Η.Δ.)
16.
Ταγαράς Αναστάσιος, Αντιπρόεδρος
17.
Πούρος Γεώργιος
18.
Πιέτρης Τιμολέων (αποχώρησε στο 6ο Θ.Η.Δ.)
19.
Κυριαζής Αντώνιος
20.
Τσατσούλης Αθανάσιος
21.
Στεργιοπούλου Αναστασία (αποχώρησε στο 1ο Θ.Η.Δ.)
22.
Πρωτοπαπάς Δημήτριος
23.
Τζουτζόπουλος Απόστολος – Σπυρίδων
24.
Οικονόμου Βλάσιος
25.
Γκουργιώτης Κωνσταντίνος – Αλέξανδρος
26.
Στριμενοπούλου Γεωργία
27.
Μανωλάκης Δημήτριος
28.
Χατζής Μιχαήλ
29.
Μποζίκης Αναστάσιος
30.
Αγγέλου Κωνσταντίνος (εκτός αιθούσης στο 16ο & 17ο Θ.Η.Δ.)
1.
Μελέτης Χρήστος (προσήλθε πριν τα ΘΗΔ)
2.
Παπαδημητρίου Σωτήριος (προσήλθε πριν το 1ο ΘΗΔ)
3.
Ραντίτσα Μαρίνα (προσήλθε πριν τα ΘΕΗΔ και αποχώρησε στο 1ο ΘΗΔ)
4.
Μπίτζιος Δημήτριος
5.
Καρσιώτης Παναγιώτης
Οι οποίοι δεν συμμετείχαν αν και κλήθηκαν νόμιμα
Στη συνεδρίαση παραβρέθηκαν επίσης οι Πρόεδροι Δημοτικών Κοινοτήτων που κλήθηκαν με την ανωτέρω πρόσκληση.
ΠΑΡΟΝΤΕΣ
ΑΠΟΝΤΕΣ
1.
Καλαμπαλίκη Σούκουλη Ευτέρπη (Πέπη)- Αρχ. Κορίνθου
2.
Μαλανδρένη Κωνσταντίνα (Ντίνα) – Εξαμιλίων
3.
Κώστας Γεώργιος – Άσσου
4.
Δεσποτάκης Νικόλαος – Περιγιαλίου
5.
Αγγέλου Παντελής – Αγγελοκάστρου
6.
Ζούζας Γεώργιος – Στεφανίου
7.
Πίτσας Γεώργιος – Κόρφου
1.
Ρουμελιώτης Γεώργιος – Κορίνθου,
2.
Λίτσας Παναγιώτης – Κουταλά
3.
Ηλίας Κωνσταντίνος – Κλένιας
4.
Σκούρτης Μενέλαος – Αγιονορίου
5.
Μαρινάκης Παναγιώτης – Ξυλοκέριζας
6.
Καραβοκύρης Αναστάσιος – Σολομού
7.
Μαρινός Αναστάσιος – Αθικίων
8.
Ψυχογιός Κωνσταντίνος – Κάτω Άσσου
9.
Σκούρτης Κωνσταντίνος (Λούμπας) – Χιλιομοδίου
10.
Κλέττας Παναγιώτης – Σοφικού
11.
Βαρδάκας Αναστάσιος – Αγίου Βασιλείου
12.
Παξού Σταματία (Ματίνα) – Γαλατακίου
13.
Ταμπουρατζή Αικατερίνη – Λεχαίου
14.
Χατζής Στέργιος – Κατακαλίου
15.
Στέφης Αναστάσιος – Αγίου Ιωάννη
Οι οποίοι δεν προσήλθαν αν και κλήθηκαν νόμιμα
Στη συνεδρίαση παρευρίσκεται και ο δημοτικός υπάλληλος Σούκουλης Αντώνιος για τη τήρηση των πρακτικών.
Ο Προέδρος
αφού διαπίστωσε απαρτία, κήρυξε την έναρξη της συνεδρίασης και για το ανωτέρω θέμα της ημερήσιας διάταξης, με τίτλο «Τοποθέτηση επί του άρθρου 9 («Περιοχές Επιτάχυνσης ΑΠΕ») του υπό διαμόρφωση σχεδίου νόμου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας» και πρότεινε στο Σώμα να τροποποιήσει τον τίτλο του θέματος σε «Τοποθέτηση του Δημοτικού Συμβουλίου Κορινθίων επί της αναθεώρησης του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΧΠ/ΑΠΕ), με ιδιαίτερη αναφορά στις Περιοχές Καταλληλότητας, Προτεραιότητας, στις Περιοχές Επιτάχυνσης ΑΠΕ και στην ανάγκη ολοκληρωμένου χωρικού και αναπτυξιακού σχεδιασμού του Δήμου Κορινθίων» και έθεσε υπόψη των Μελών του Δημοτικού Συμβουλίου τα κάτωθι:
Α.
το αριθμ. πρωτ. 14440/05.05.2026 έγγραφο της Επιτροπής της Δημοτικής Κοινότητας Στεφανίου με το οποίο διαβιβάζονταν στον Πρόεδρο τα ακόλουθα:
1) Αίτημα εισαγωγής κατεπείγοντος θέματος στο Δημοτικό Συμβούλιο.
2) Συνοπτική εισήγηση για το άρθρο 9 του σχεδίου νόμου για ΑΠΕ
3) Σχέδιο Απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου
4) Επιστολή μας προς τον Υφυπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, αρμόδιο για χωροταξικά και πολεοδομικά θέματα, με τίτλο «Χωρική επιβάρυνση Δ.Ε. Τενέας και κίνδυνος ένταξης σε Περιοχές Επιτάχυνσης»
5) Υπόμνημα της επιτροπής μας, προς το ΥΠΕΝ, για τη δημόσια διαβούλευση με θέμα: «Παρατηρήσεις επί του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας με τίτλο: Εκσυγχρονισμός της νομοθεσίας για τη χρήση και την παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ».-
Β. Το πρόσθετο αίτημα που έλαβε εκτάκτως από την Επιτροπή του Στεφανίου, γιατί υπάρχουν εξελίξεις ως προς την αναθεώρηση του ειδικού χωροταξικού πλαισίου για τις ΑΠΕ και τελειώνει η διαβούλευση στις 25 Ιουνίου, το οποίο έχει ως εξής:
«Αξιότιμε κύριε Πρόεδρε,
Σε συνέχεια της από 4 Μάιου 2026 επιστολή μας με την οποία ζητήσαμε την εισαγωγή προς συζήτηση του ζητήματος που αφορά το σχέδιο νόμου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και ιδίως τις διατάξεις περί «Περιοχών επιτάχυνσης ΑΠΕ» επιθυμούμε να θέσουμε υπόψη σας μια ιδιαίτερα σημαντική εξέλιξη, η οποία επηρεάζει άμεσα το αντικείμενο της συζήτησης.
Μετά την αποστολή της ανωτέρω επιστολής μας τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση το σχέδιο αναθεώρησης του ειδικού χωροταξικού πλαισίου για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η οποία βρίσκεται ήδη σε πλήρη εξέλιξη και ολοκληρώνεται στις 25/06/26.
Η εξέλιξη αυτή καθιστά ακόμα περισσότερο αναγκαία την έγκαιρη διατύπωση θεσμικής θέσης του δήμου Κορινθίων, δεδομένου ότι το υπό διαβούλευση ειδικό χωροταξικό πλαίσιο και οι διατάξεις του σχεδίου νόμου για τις περιοχές επιτάχυνσης αποτελούν αλληλένδετα στοιχεία του νέου συστήματος χωρικού και ενεργειακού σχεδιασμού.
Υπό τα νέα αυτά δεδομένα θεωρούμε ότι η συζήτηση του θέματος από το δημοτικό συμβούλιο δεν θα πρέπει να περιοριστεί αποκλειστικά στην εφαρμογή του άρθρου 9 του σχεδίου νόμου, αλλά να επεκταθεί και στην αναθεώρηση του ειδικού χωροταξικού πλαισίου για τις ΑΠΕ, ώστε ο Δήμος να διατυπώσει μια ενιαία και ολοκληρωμένη θεσμική θέση για το
σύνολο των υπό διαμόρφωση ρυθμίσεων που πρόκειται να επηρεάσουν καθοριστικά τον μελλοντικό χωρικό σχεδιασμό της περιοχής.
Η ανάγκη αυτή καθίσταται ακόμα επιτακτικότερη λόγω της ταυτόχρονης εξέλιξης:
• της αναθεώρησης του ειδικού χωροταξικού πλαισίου για τις ΑΠΕ
• του νέου χωροταξικού Σχεδιασμού για τον τουρισμό
• των τοπικών και ειδικών πολεοδομικών σχεδίων της περιοχής,
καθώς η μεταξύ τους αλληλεπίδραση πρόκειται να διαμορφώσει τις μελλοντικές χρήσεις γης για τις αναπτυξιακές προοπτικές του Δήμου.
Η συγκυρία αυτή προσφέρει στο δημοτικό συμβούλιο τη δυνατότητα να εκφράσει εγκαίρως τεκμηριωμένη θεσμική θέση, η οποία μπορεί να ληφθεί υπόψη τόσο κατά την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης του νέου ειδικού χωροταξικού πλαισίου, όσο και κατά την οριστικοποίηση του νέου θεσμικού πλαισίου για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας.
Με γνώμονα τη διευκόλυνση της συζήτησης του θέματος θέτουμε εκ νέου υπόψη σας επικαιροποιημένο σχέδιο απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου, προσαρμοσμένο στα νέα δεδομένα της δημόσιας διαβούλευσης του ειδικού χωροταξικού πλαισίου, με σκοπό να αποτελέσει κατά την κρίση σας υποστηρικτικό υλικό της διαδικασίας.
Η επιτροπή μας παραμένει στην διάθεση του Δημοτικού Συμβουλίου και των υπηρεσιών του Δήμου για κάθε πρόσθετη τεκμηρίωση ή διευκρίνιση που τυχόν απαιτηθεί».
Το Δημοτικό Συμβούλιο μετά από διαλογική συζήτηση η οποία έχει τηρηθεί λεπτομερώς στα ηχογραφημένα πρακτικά και αφού έλαβε υπόψη του τα παραπάνω εκτεθέντα, την Εισήγηση του Προέδρου του, τα έγγραφα της Επιτροπής της Δημοτικής Κοινότητας Στεφανίου, τα άρθρα 65 & 67 του Ν. 3852/2010 όπως έχουν τροποποιηθεί και ισχύουν καθώς και τα κάτωθι:
α) τη δημόσια διαβούλευση για την αναθεώρηση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ, β) οι Περιοχές Επιτάχυνσης είναι ήδη θεσμοθετημένες, αλλά θα αντληθούν από τις Περιοχές Καταλληλότητας και Προτεραιότητας που σήμερα διαμορφώνονται μέσω της αναθεώρησης του ΕΧΠ/ΑΠΕ. γ) το γεγονός ότι τρεις (3) Δημοτικές Ενότητες του Δήμου Κορινθίων περιλαμβάνονται ήδη στις προτεινόμενες, από το υπό διαβούλευση σχέδιο νόμου, Περιοχές Καταλληλότητας για αιολικές εγκαταστάσεις και, σε συνδυασμό με τον σχεδιασμό των Περιοχών Προτεραιότητας για φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας, ενδέχεται να αποτελέσουν πεδίο περαιτέρω συγκέντρωσης ενεργειακών εγκαταστάσεων και συνοδών υποδομών. δ) την εξέλιξη του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου Κορίνθου – Άσσου – Λεχαίου και ΣΧΟΟΑΠ Τενέας, το οποίο αποτελεί θεμελιώδες εργαλείο ολοκληρωμένου χωρικού, πολεοδομικού και αναπτυξιακού σχεδιασμού του Δήμου Κορινθίων και καθοριστικό παράγοντα για τη διαμόρφωση των μελλοντικών χρήσεων γης και της βιώσιμης αναπτυξιακής φυσιογνωμίας της περιοχής.
ε) τις προηγούμενες, ομόφωνες, αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου Κορινθίων σχετικά με την αυξημένη ενεργειακή επιβάρυνση συγκεκριμένων περιοχών του Δήμου.
στ) τις τοποθετήσεις και προτάσεις που διατυπώθηκαν κατά τη συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου της 15ης Ιουνίου 2026 οι οποίες και συγκροτούν το πλαίσιο της ομόφωνης βούλησης του Δημοτικού Συμβουλίου για την προστασία της βιώσιμης ανάπτυξης του Δήμου.
ζ) καθώς και τις θέσεις της Κεντρικής Ένωσης Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), σύμφωνα με τις οποίες η εκπόνηση επιστημονικής μελέτης φέρουσας ικανότητας ανά Δήμο αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για έναν ορθολογικό και περιβαλλοντικά ισόρροπο χωροταξικό σχεδιασμό,
και δεδομένου ότι τόσο η άρνηση ψήφου, όσο και η λευκή ψήφος δεν υπολογίζονται στην καταμέτρηση θετικών και αρνητικών ψήφων (άρθρο 74, παρ. 10 του Ν. 4555/2018),
ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ ΟΜΟΦΩΝΑ
(με τη θετικό ψήφο του Προέδρου της Δ.Κ. Στεφανίου)
Α. Εγκρίνει την τροποποίηση του τίτλου θέματος της παρούσας απόφασης σε «Τοποθέτηση του Δημοτικού Συμβουλίου Κορινθίων επί της αναθεώρησης του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΧΠ/ΑΠΕ), με ιδιαίτερη αναφορά στις Περιοχές Καταλληλότητας, Προτεραιότητας, στις Περιοχές Επιτάχυνσης ΑΠΕ και στην ανάγκη ολοκληρωμένου χωρικού και αναπτυξιακού σχεδιασμού του Δήμου Κορινθίων.»
Β.
Διαπιστώνει:
Ότι η ενεργειακή μετάβαση αποτελεί εθνικό στόχο, ο οποίος όμως πρέπει να υλοποιείται με σεβασμό στις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης, της χωρικής ισορροπίας, της πρόληψης της περιβαλλοντικής υποβάθμισης, της προστασίας του τοπίου και της φυσιογνωμίας των περιοχών, καθώς και της ουσιαστικής συμμετοχής της Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Ιδίως διαπιστώνει ότι η συγκέντρωση ενεργειακών έργων και συνοδών υποδομών σε συγκεκριμένες περιοχές του Δήμου Κορινθίων δημιουργεί ανάγκη συνολικής αξιολόγησης της πραγματικής φέρουσας ικανότητας του συνόλου της δημοτικής επικράτειας.
Το Δημοτικό Συμβούλιο διαπιστώνει ότι ο προκαταρκτικός χαρακτηρισμός Δημοτικών Ενοτήτων του Δήμου ως Περιοχών Καταλληλότητας και η δυνατότητα περαιτέρω αξιοποίησής τους στο πλαίσιο του νέου χωροταξικού σχεδιασμού για τις ΑΠΕ, συμπεριλαμβανομένης της ενδεχόμενης ένταξής τους σε Περιοχές Προτεραιότητας ή και Περιοχές Επιτάχυνσης, χωρίς να
έχει προηγηθεί συνολική επιστημονική τεκμηρίωση της φέρουσας ικανότητας του Δήμου και συνολική αξιολόγηση των σωρευτικών και συνδυασμένων επιπτώσεων, εγκυμονεί τον κίνδυνο δημιουργίας συνθηκών υπέρμετρης και μακροχρόνιας μονολειτουργικής ενεργειακής εξειδίκευσης («μονοκαλλιέργεια ΑΠΕ») ολόκληρων περιοχών, με σοβαρές συνέπειες μόνιμης μεταβολής της χωρικής, περιβαλλοντικής και αναπτυξιακής τους φυσιογνωμίας, καθώς και με την πιθανότητα ορισμένες από τις περιβαλλοντικές, κοινωνικές και αναπτυξιακές επιπτώσεις να καταστούν μη αναστρέψιμες.
Γ.
Επισημαίνει:
Ότι, στο πλαίσιο της υπό εξέλιξη αναθεώρησης του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ, πριν από οποιονδήποτε χαρακτηρισμό Περιοχών Καταλληλότητας, Περιοχών Προτεραιότητας ή Περιοχών Επιτάχυνσης εντός των διοικητικών ορίων του Δήμου Κορινθίων, απαιτείται να προηγηθεί η αντιμετώπιση του Δήμου ως ενιαίου χωρικού συστήματος και η εκπόνηση ολοκληρωμένης επιστημονικής μελέτης φέρουσας ικανότητας, με συνεκτίμηση των συνολικών περιβαλλοντικών, χωρικών, κοινωνικών και αναπτυξιακών επιπτώσεων, καθώς και όλων των υφιστάμενων, αδειοδοτημένων και σχεδιαζόμενων ενεργειακών υποδομών και των σωρευτικών και συνδυασμένων επιδράσεών τους.
Ιδίως για τη Δημοτική Ενότητα Τενέας, όπου έχει ήδη αναπτυχθεί σημαντική συγκέντρωση ενεργειακών εγκαταστάσεων, υποδομών και συνοδών έργων, η αξιολόγηση αυτή αποκτά κατεπείγοντα χαρακτήρα, προκειμένου να διαπιστωθεί εάν υφίσταται ή προσεγγίζεται κατάσταση χωρικού κορεσμού.
Παράλληλα, το Δημοτικό Συμβούλιο υπογραμμίζει ότι η αξιολόγηση της καταλληλότητας των Δημοτικών Ενοτήτων για την ανάπτυξη έργων ΑΠΕ δεν μπορεί να πραγματοποιείται αποσπασματικά, αλλά οφείλει να βασίζεται σε ενιαία επιστημονική εκτίμηση της φέρουσας ικανότητας του συνόλου της δημοτικής επικράτειας, ώστε να διασφαλίζεται ο ορθολογικός χωροταξικός σχεδιασμός, η ισόρροπη ανάπτυξη και η αποφυγή δημιουργίας περιοχών μονοσήμαντου ενεργειακού προσανατολισμού.
Τέλος, επισημαίνει ότι η παρούσα χρονική συγκυρία είναι κρίσιμη για τη μελλοντική φυσιογνωμία του Δήμου Κορινθίων, δεδομένου ότι οι επιλογές που θα ενσωματωθούν στην αναθεώρηση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ δύνανται να παράγουν μακροχρόνια και δυσχερώς αναστρέψιμα αποτελέσματα ως προς τη χρήση του χώρου, τις αναπτυξιακές προοπτικές, την προστασία του φυσικού και πολιτιστικού περιβάλλοντος, την ποιότητα ζωής των κατοίκων και τη συνοχή των τοπικών κοινωνιών
Για τον λόγο αυτό, πριν από οποιονδήποτε χαρακτηρισμό Περιοχών Καταλληλότητας, Προτεραιότητας ή και Περιοχών Επιτάχυνσης εντός των διοικητικών ορίων του Δήμου Κορινθίων, απαιτείται να προηγηθεί ολοκληρωμένη επιστημονική τεκμηρίωση της φέρουσας ικανότητας του Δήμου, συνολική αξιολόγηση των σωρευτικών και συνδυασμένων επιπτώσεων, καθώς και ουσιαστική συνεκτίμηση του εν εξελίξει Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου Κορίνθου–Άσσου–Λεχαίου και ΣΧΟΟΑΠ Τενέας, ώστε ο ενεργειακός σχεδιασμός να ενταχθεί σε ένα συνεκτικό πλαίσιο χωρικού, πολεοδομικού και αναπτυξιακού σχεδιασμού του Δήμου και να μη δεσμεύσει, προδικάσει ή ακυρώσει στην πράξη στρατηγικές επιλογές που αποτελούν αντικείμενο του υπό εξέλιξη πολεοδομικού σχεδιασμού.
Δ. Αποφασίζει
1.
Να ζητήσει από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να μη προχωρήσει στην οριστικοποίηση χαρακτηρισμών Περιοχών Καταλληλότητας, Περιοχών Προτεραιότητας ή Περιοχών Επιτάχυνσης ΑΠΕ εντός των διοικητικών ορίων του Δήμου Κορινθίων χωρίς την προηγούμενη συνολική επιστημονική αξιολόγηση της φέρουσας ικανότητας του Δήμου, με συνεκτίμηση όλων των υφιστάμενων, αδειοδοτημένων και σχεδιαζόμενων ενεργειακών έργων και των σωρευτικών και συνδυασμένων επιπτώσεών τους.
2.
Να ζητήσει κατά την ολοκλήρωση της αναθεώρησης του ΕΧΠ/ΑΠΕ να συνεκτιμηθούν ουσιαστικά οι κατευθύνσεις και τα πορίσματα του υπό εξέλιξη και ολοκλήρωση Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου (ΕΠΣ) Κορίνθου – Άσσου–Λεχαίου και ΣΧΟΟΑΠ Τενέας, ώστε ο ενεργειακός σχεδιασμός να ενταχθεί σε ένα συνεκτικό πλαίσιο χωρικής ανάπτυξης.
3.
Να υποστηρίξει ότι η εκπόνηση μελέτης φέρουσας ικανότητας σε επίπεδο Δήμου αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για κάθε μελλοντικό ενεργειακό χωροταξικό σχεδιασμό, θέση που συμπίπτει με τις διατυπωμένες και εδραιωμένες προτάσεις της ΚΕΔΕ.
4.
Να ζητήσει από την Πολιτεία, στο πλαίσιο της αναθεώρησης του ΕΧΠ/ΑΠΕ, να κατοχυρώσει θεσμικά την ουσιαστική συμμετοχή των Δήμων στη διαδικασία καθορισμού Περιοχών Καταλληλότητας, Περιοχών Προτεραιότητας και Περιοχών Επιτάχυνσης, με υποχρεωτική συνεκτίμηση των αποφάσεων των Δημοτικών Συμβουλίων και των εγκεκριμένων ή υπό εκπόνηση Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων.
5.
Να επισημάνει ότι ζητήματα όπως οι ενεργειακές κοινότητες, η αναλογική κατανομή των ανταποδοτικών πόρων με βάση την πραγματική ενεργειακή επιβάρυνση κάθε περιοχής, η δημιουργία Ταμείου Ενεργειακής Μετάβασης και η συνολική ενεργειακή στρατηγική του Δήμου αποτελούν ιδιαίτερης σημασίας θέματα, τα οποία θα πρέπει να αποτελέσουν αντικείμενο ειδικής μεταγενέστερης συνεδρίασης και αυτοτελούς απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου.
6.
Την άμεση ανάρτηση της παρούσας απόφασης στην ειδική πλατφόρμα δημόσιας διαβούλευσης του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την αναθεώρηση του ΕΧΠ/ΑΠΕ, από την αρμόδια υπηρεσία του Δήμου μας.
Αφού έγινε η σύνταξη του ανωτέρω πρακτικού υπογράφεται όπως ο Νόμος ορίζει.
Η ανωτέρω απόφαση έλαβε αύξοντα αριθμό 27 / 201 / 2026
Ο ΠΡΟΕΔΡΟΣ ΤΑ ΜΕΛΗ
ΠΑΠΑΒΕΝΕΤΙΟΥ ΓΕΩΡΓΙΟΣ
Ακριβές Απόσπασμα
Ο Πρόεδρος του Δ.Σ.
ΓΕΩΡΓΙΟΣ Δ. ΠΑΠΑΒΕΝΕΤΙΟΥ

[Ευστράτιος Κουφός]

Παρακαλώ να γίνει διατύπωση συστάσεων επί του ειδικού χωροταξικού πλαισίου των ΑΠΕ.

Επιπλέων να γίνει συμφωνία με τις θέσεις του επιμελητηρίου περιβάλλοντος και βιωσιμότητας καθώς και του ΣΕΠΟΧ.

 

[Ομάδα Περιβάλλον – Ενέργεια – Κλιματική Κρίση, Ινστιτούτο Αλέξη Τσίπρα]

Το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΧΠ-ΑΠΕ) δημοσιεύεται κατόπιν χρόνιων καθυστερήσεων, σε παραβίαση του ευρωπαϊκού δικαίου, όσο και μη συμμόρφωσης με την Οδηγία για τους Οικοτόπους (92/43/ΕΟΚ), σχετικά με την προβληματική χωροθέτηση και αδειοδότηση αιολικών πάρκων σε προστατευόμενες περιοχές Natura 2000 (Υπόθεση INFR(2014)4073). Σε αυτό το κλίμα, αμφισβητείται η αποτελεσματικότητα της στρατηγικής, δεδομένου ότι η μονοθεματική κατεύθυνση των ειδικών χωροταξικών πλαισίων (όπως τουρισμού, βιομηχανίας, ΑΠΕ) υστερεί έναντι ενός ολιστικού χωροταξικού σχεδιασμού, που λαμβάνει υπόψη όλες τις δραστηριότητες και πιθανά ασυμβίβαστες χρήσεις γης, συναντά τις τοπικές ανάγκες και αξιοποιεί τις αναπτυξιακές προοπτικές κάθε τόπου.

Το πλαίσιο οφείλει να θέτει ταυτόχρονα σε προτεραιότητα τη δίκαιη ενεργειακή μετάβαση, τους εθνικούς/ευρωπαϊκούς στόχους, την προστασία του περιβάλλοντος και της βιοποικιλότητας, αλλά και τη διάχυση των ωφελειών της μετάβασης στους πολίτες.
Επί της μεθοδολογίας
Κατά τα 2 στάδια της Δέουσας Εκτίμησης διευκρινίζεται ότι το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΧΠ-ΑΠΕ) και η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ), αφορούν «ένα γενικό σχέδιο χωροταξικής ρύθμισης και όχι συγκεκριμένο σχεδιασμό έργου ή σε συγκεκριμένες περιοχές». Σαφώς, η μακροσκοπική προσέγγιση σε επίπεδο ελληνικού χώρου εισάγει αβεβαιότητες. Ωστόσο:

1. Η εθνική στρατηγική για τις ΑΠΕ οφείλει να θέτει σαφείς στόχους εγκατεστημένης ισχύος ανά πηγή ενέργειας, για την επίτευξη των στόχων καθαρής ενέργειας των Οδηγιών (ΕΕ) έως το 2030 και 2050, με σκοπό την άμβλυνση της κλιματικής κρίσης και την ενίσχυση της ενεργειακής αυτονομίας σε επίπεδο χώρας. Η μεθοδολογική προσέγγιση του ΕΧΠ-ΑΠΕ, καταλήγει αποκλειστικά σε δυνητικά κατάλληλες περιοχές προς χωροθέτηση, χωρίς να προσφέρει συνεκτικό πρόγραμμα επέμβασης. Ενδεικτικά, οι Δημοτικές Ενότητες της Ελλάδας στην πλειοψηφία τους κρίνονται δυνητικά κατάλληλες για χωροθέτηση αιολικών πάρκων (βάσει αιολικού δυναμικού), χωρίς να διευκρινίζεται πόσα έργα και με τι χαρακτηριστικά θα επαρκούσαν για την επίτευξη των ενεργειακών στόχων. Το δοκιμασμένο αυτό μοντέλο, οδηγεί σε άναρχη χωροθέτηση έργων ΑΠΕ, πιθανά αντιοικονομικό σχεδιασμό και έλλειψη εμπιστοσύνης από τους πολίτες, αφήνοντας το επενδυτικό ενδιαφέρον να θέτει τους όρους της εθνικής στρατηγικής για την ενέργεια.

Δεν προσφέρονται χάρτες α) συνολικής αποκλειόμενης επιφάνειας για χωροθέτηση ΑΠΕ, κατόπιν εφαρμογής κριτηρίων με ζώνες αποκλεισμού και β) συγκριτικής αξιολόγησης καταλληλότητας κατόπιν ενσωμάτωσης κριτηρίων προτεραιοποίησης (π.χ. αξιολόγηση της απόστασης από σημείο διασύνδεσης, διαθέσιμων ενεργειακών πόρων κ.λπ.). Αντ’ αυτού, για τη χωροθέτηση έργων ΑΠΕ, περιοχές κρίνονται κατάλληλες ή μη και όχι πόσο περισσότερο/λιγότερο κατάλληλες σε σχέση με άλλες. Για τα χερσαία αιολικά πάρκα, η αξιολόγηση της καταλληλότητας πραγματοποιείται μόνο με βάση την ταχύτητα ανέμου, μεσοσταθμικά σε επίπεδο Δημοτικής Ενότητας, επιλογή που ενδέχεται να επισπεύσει τις διαδικασίες αδειοδότησης, αλλά μεθοδολογικά, αποτελεί υπεραπλούστευση. Για τις υπόλοιπες ΑΠΕ δεν προσφέρονται χάρτες δυνητικά επιλέξιμων περιοχών.

Η διαδικασία διαχωρισμού των κατάλληλων περιοχών προς χωροθέτηση ΑΠΕ προσφέρει εξαιρέσεις για πληθώρα φαινομενικά αποκλειόμενων περιοχών. Στο ίδιο πνεύμα, δεν προσφέρεται χάρτης των αμετακλήτως εξαιρούμενων εκτάσεων ανά πηγή ενέργειας, καθώς και το ποσοστό τους επί της συνολικής έκτασης της ελληνικής επικράτειας.

Σταθερά όρια όπως τα ανώτερα επιτρεπόμενα ποσοστά κάλυψης γης (φέρουσα ικανότητα), η ελάχιστη ετήσια ταχύτητα ανέμου που στοιχειοθετεί το «σημαντικό αιολικό δυναμικό», καθώς και οι αποστάσεις ασφαλείας (ζώνες αποκλεισμού) από σημεία/περιοχές ενδιαφέροντος, ορίζονται χωρίς τεκμηρίωση.

Συνεχίζουν να προτεραιοποιούνται άνισα οι χερσαίες εφαρμογές έναντι των υπεράκτιων, ιδιαίτερα στα έργα αξιοποίησης αιολικής ενέργειας. Συγκεκριμένα, τα αιολικά δεδομένα που λαμβάνονται υπόψη (ΡΑΑΕΥ), αφορούν μόνο στο χερσαίο αιολικό δυναμικό. Κατάλληλες περιοχές προς χωροθέτηση ορίζονται αποκλειστικά στη χερσαία Ελλάδα. Η υπεράκτια χωροθέτηση λαμβάνει υπόψη της λιγότερο δεσμευτικά κριτήρια. Το κενό αυτό δεν καλύπτεται ούτε στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων (ΕΠΑΥΑΠ), καθώς και εκεί προτείνονται απευθείας τεμαχία, χωρίς συνεκτική αξιολόγηση της καταλληλότητας των διαθέσιμων περιοχών. Η διεθνής βιβλιογραφία έχει αποφανθεί πως το μοναδικό συγκριτικό πλεονέκτημα των χερσαίων έργων έναντι των υπεράκτιων είναι το μειωμένο κόστος αρχικής επένδυσης, καθώς μακροπρόθεσμα υστερούν και στους οικονομικούς δείκτες, εφόσον το αιολικό δυναμικό της στεριάς είναι σημαντικά ασθενέστερο από αυτό της θάλασσας. Για το λόγο αυτό, τα χερσαία έργα έχουν πιο εκτεταμένο περιβαλλοντικό αποτύπωμα, δεδομένου του μεγαλύτερου πλήθους ανεμογεννητριών που απαιτείται, ώστε να παραχθεί η ενέργεια που θα ήταν εφικτό να παραχθεί από λιγότερες υπεράκτιες ανεμογεννήτριες.

Τεχνικοί περιορισμοί

1. Για τη χωροθέτηση χερσαίων αιολικών πάρκων εισάγονται περιοχές καταλληλότητας (Π.Κ.), με κριτήριο το αιολικό δυναμικό, πρακτική επιβεβαιωμένη στη διεθνή βιβλιογραφία. Ωστόσο, τίθεται το πολύ χαλαρό κατώτατο όριο των 4 m/s και μάλιστα, μεσοσταθμικά επί της έκτασης των Δ.Ε. Αφενός δεν προσδιορίζεται το ύψος στο οποίο επιβεβαιώνεται το όριο των 4 m/s. Αφετέρου, στην ευνοϊκή περίπτωση που το νούμερο περιγράφει μέση ετήσια ταχύτητα ανέμου στα 10 μέτρα από την επιφάνεια της θάλασσας, το όριο δεν είναι ενδεικτικό «σημαντικού αιολικού δυναμικού». Πράγματι, το πλήθος και η αθροιστική έκταση των κατάλληλων Δ.Ε. του Διαγράμματος Ι, επιβεβαιώνουν τη χαλαρότητα του ορίου. Ενδεικτικά, μια περιοχή με 4 m/s στα 10 m, αναμένεται να έχει ~ 5 – 6 m/s στο ύψος του ρότορα της Α/Γ. Η ταχύτητα έναρξης λειτουργίας συνήθως προσεγγίζει τα 3.5 m/s. Για το Αιγαίο, τα 5 – 6 m/s στο ύψος του ρότορα, θεωρούνται έως και χαμηλή ταχύτητα ανέμου, γεγονός που επιβεβαιώνεται από δεδομένα αιολικού δυναμικού τόσο της βάσης δεδομένων Copernicus, όσο και του Global Wind Atlas. Αντίθετα, θέτοντας το πιο αυστηρο όριο των 6 m/s που συνηθίζεται στη διεθνή βιβλιογραφία, εξασφαλίζεται η βιωσιμότητα της επένδυσης και ο συντομότερος χρόνος αποπληρωμής.

Στην περίπτωση των φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων διευκρινίζεται πως ο χωρικός δείκτης κάλυψης γης από Φ/Β συστήματα σε επίπεδο περιφερειών ως προς το σύνολο της επιφάνειας του εδάφους, δεν περιλαμβάνει τη συνολική έκταση του γηπέδου εγκατάστασης (Στάδιο 2 Δέουσας Εκτίμησης, σελ. 210). Ο αντίστοιχος δείκτης δεν προσφέρεται για τα αιολικά πάρκα. Ελλείψει επαρκούς τεκμηρίωσης, αμφισβητείται η μέθοδος υπολογισμού της φέρουσας ικανότητας για έργα ΑΠΕ. Συγκεκριμένα, στην περίπτωση των αιολικών πάρκων δεν διευκρινίζεται αν τα ποσοστά εδαφικής κάλυψης, προσμετρούν το σύνολο της κατειλημμένης έκτασης από τα έργα ή αποκλειστικά τα εμβαδά των σκυροδετήσεων των θεμελίων. Αντίθετα, στη δημοσίευση του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων υπό την καθηγήτρια Β. Κατή που παρατίθεται (Στάδιο 2 Δέουσας Εκτίμησης, σελ. 123), αναφέρεται ρητά ότι το περιβαλλοντικό αποτύπωμα των χερσαίων αιολικών πάρκων είναι πιο εκτεταμένο ακόμα και από τα σαφή όρια του πολυγώνου εγκατάστασης, δεδομένης της διάνοιξης χιλιομέτρων δρόμων, της αποψίλωσης δασικών εκτάσεων και του κατακερματισμού οικολογικών δικτύων.

Περιβαλλοντικοί περιορισμοί

1. Για τα χερσαία φωτοβολταϊκά εξαιρούνται οι περιοχές Natura 2000, ενώ για τα χερσαία αιολικά, τα μικρά υδροηλεκτρικά, τη βιομάζα, τη γεωθερμία και την αποθήκευση εξαιρούνται τμήματά τους, συνηθέστερα οι οικότοποι προτεραιότητας. Ειδικά για τα χερσαία αιολικά, δεν εξαιρούνται αμετακλήτως ούτε οι Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) (τμήμα των περιοχών Natura 2000 για την προστασία της ορνιθοπανίδας), καθώς κατόπιν προϋποθέσεων, επιτρέπεται και εκεί η χωροθέτηση. Αντ’ αυτού προβλέπεται οι ΜΠΕ να καταγράφουν αν η περιοχή χωροθέτησης εμπίπτει σε σημαντική περιοχή για την ορνιθοπανίδα – ΠΣΠ, κατά την ορνιθολογική εταιρεία. Σαφώς, το παρόν πλαίσιο εισάγει βελτίωση της περιβαλλοντικής μέριμνας κατά τη χωροθέτηση έργων ΑΠΕ, συγκριτικά με το ως τώρα ισχύον. Ωστόσο, εκτιμάται ότι κατόπιν καθολικής εξαίρεσης των περιοχών περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος, όπως Natura 2000, μεταναστευτικών οδών πτηνών, λιβαδιών Ποσειδωνίας, σημαντικών περιοχών για πτηνά, καταφυγίων άγριας ζωής, υγρότοπων εντός και εκτός της συνθήκης Ramsar κ.λπ., ο διαθέσιμος χώρος στη στεριά και τη θάλασσα, επαρκεί για την επίτευξη των ενεργειακών στόχων, υπό την προϋπόθεση ολιστικού, συνεκτικού και βιώσιμου σχεδιασμού.

Η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος υποτιμάται συγκριτικά με του χερσαίου. Συγκεκριμένα, η χωροθέτηση υπεράκτιων έργων φ/β και αιολικών πάρκων μεριμνά αποκλειστικά για τα θεσμοθετημένα θαλάσσια και υποθαλάσσια πάρκα, παραγνωρίζοντας τους περιβαλλοντικούς περιορισμούς που εφαρμόζονται στα χερσαία έργα και τις αντίστοιχες ζώνες αποκλεισμού.

Το πρώτο στάδιο της Δέουσας Εκτίμησης Επιπτώσεων καταλήγει στο συμπέρασμα ότι:

«Ο βαθμός απώλειας οικοτόπων δεν μπορεί να προσδιοριστεί με ακρίβεια καθώς πρόκειται για ένα γενικό σχέδιο χωροταξικής ρύθμισης και όχι συγκεκριμένο σχεδιασμό έργου ή σε συγκεκριμένες περιοχές. Είναι όμως πιθανόν στις περιοχές αυτές που θα αυξηθούν οι εγκαταστάσεις ΑΠΕ ως αποτέλεσμα των κατευθύνσεων και ρυθμίσεων με βάση το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ, να υπάρξει σημαντική επίπτωση στους στόχους διατήρησης με απώλεια οικοτόπων και αλλαγή στη δομή τους, ιδίως μετά και την αλληλεπίδραση με άλλα σχέδια και έργα.»</span></i>

Συνεπώς ενεργοποιείται το δεύτερο στάδιο Δέουσας Εκτίμησης, το οποίο, κατόπιν θεωρητικής τεκμηρίωσης, παρουσιάζει μια διαφορετική εικόνα:

«Συνεπώς, με βάση τα παραπάνω, μετά και τη λήψη μέτρων, λαμβανομένης υπόψη και της αρχής της προφύλαξης, είναι βέβαιο ότι η ακεραιότητα των τόπων του δικτύου Natura 2000 δεν θα επηρεαστεί από το Σχέδιο και δεν θα απειληθούν οι στόχοι διατήρησης των ειδών και τύπων οικοτόπων της νομοθεσίας.»

Έτσι, κρίνεται άσκοπο να ενεργοποιηθεί το τρίτο στάδιο μελέτης, αναφορικά με τη διερεύνηση εναλλακτικών λύσεων και την πρόταση αντισταθμιστικών μέτρων στις περιοχές Natura 2000, οι οποίες πρόκειται να επιβαρυνθούν. Λαμβάνοντας υπόψη την εκτεταμένη επικάλυψη μεταξύ κατάλληλων περιοχών για χωροθέτηση ΑΠΕ και τόπων του δικτύου Natura 2000, ελλείψει σαφούς σχεδιασμού των επικείμενων έργων, πειραματικών δεδομένων, αυτοψιών, δεδομένων σε πραγματικό χρόνο και μετρήσεων πεδίου, αμφισβητείται η καθολική εγκυρότητα του πορίσματος.
Θόρυβος & θέαση

1. Κατά τη χωροθέτηση όλων των έργων ΑΠΕ, θεσμοθετούνται αποστάσεις κατ’ ελάχιστο 500 μέτρων από τις περιοχές περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος (πλην ακτών κολύμβησης) που λαμβάνονται υπόψη. Ιδιαίτερα αναφορικά με τα χερσαία αιολικά πάρκα, πρόκειται για τόσο μικρή απόσταση που ενδέχεται να είναι αισθητός έως και ο λειτουργικός θόρυβος, πόσο μάλλον ο θόρυβος κατά τις εργασίες εγκατάστασης, συντήρησης κ.λπ.. Επιπλέον, το πλαίσιο δεν εισάγει διάκριση μεταξύ υπεράκτιων πάρκων σταθερής έδρασης και πλωτών. Ειδικά στην περίπτωση των ΥΑΠ σταθερής έδρασης, είναι κρίσιμο να αποκλείονται περιοχές σημαντικές για τα θαλάσσια θηλαστικά, δεδομένης της ευαισθησίας τους στο θόρυβο και της σημαντικής ηχορύπανσης, λόγω της θεμελίωσης στον πυθμένα.

Για τις αποστάσεις ασφαλείας χερσαίων αιολικών πάρκων από Περιοχές και στοιχεία πολιτιστικής κληρονομιάς και Οικιστικές δραστηριότητες, διευκρινίζεται ότι:

«Η αναφερόμενη απόσταση δεν λαμβάνεται υπόψη στην περίπτωση που η εγκατάσταση δεν είναι ορατή.»

Μόνο για τις οικιστικές δραστηριότητες τίθεται σε κάθε περίπτωση το ανώτατο όριο των 45 db. Προτείνεται η εφαρμογή του ορίου και στις Περιοχές και στοιχεία πολιτιστικής κληρονομιάς.
Παραλείψεις & Αντιπροτάσεις

1. Για τη διασφάλιση της διαφάνειας και της δυνατότητας αναπαραγωγής της μελέτης, καθίσταται κρίσιμη η πρόσβαση του κοινού σε ανοιχτά και επεξεργάσιμα γεωχωρικά δεδομένα (π.χ. πολύγωνα δυνητικά κατάλληλων Δ.Ε., δεδομένα κριτηρίων απολεισμού κ.λπ.).

Οι μεταβατικές διατάξεις για ήδη αδειοδοτημένα ή ώριμα έργα διασφαλίζουν τη διοικητική συνέχεια. Ωστόσο, η καθολική εφαρμογή τους ενέχει τον κίνδυνο υπονόμευσης του νέου χωροταξικού πλαισίου. Ιδίως σε περιοχές υψηλής περιβαλλοντικής ευαισθησίας, ορεινές κορυφογραμμές, ζώνες οικολογικής συνδεσιμότητας ή τοπία ιδιαίτερης αξίας, απαιτείται ειδική αξιολόγηση ως προς τη χωρική και περιβαλλοντική συμβατότητα.

Προτείνεται ο εμπλουτισμός του κριτηρίου καταλληλότητας για χωροθέτηση έργων ΑΠΕ σε νησιά αποκλειστικά βάσει της έκτασης τους (300 τετραγωνικά χιλιόμετρα), ώστε να συμπεριλάβει τοπικές ιδιαιτερότητες και μορφολογικά χαρακτηριστικά. Ενδεικτικό παράδειγμα αποτελούν τα δύο νησιά των Κυκλάδων που ικανοποιούν το παρόν κριτήριο: η Νάξος και η Άνδρος. Είναι σαφές ότι τα δύο νησιά διαθέτουν ιδιαίτερα φυσικά, πολιτιστικά, ιστορικά και αναπτυξιακά χαρακτηριστικά, καθώς και πληθώρα προστατευόμενων φυσικών περιοχών, μνημείων, παραδοσιακών οικισμών, ιστορικών διαδρομών, πηγών, ρεμάτων και αγροτικών τοπίων.

Στην ίδια φιλοσοφία, ο οριζόντιος αποκλεισμός περιοχών υψομέτρου άνω των 1200 μέτρων, αξιολογείται θετικά. Ωστόσο, δεν επαρκεί για την ουσιαστική προστασία των ορεινών οικοσυστημάτων.

Το προτεινόμενο πλαίσιο δεν τεκμηριώνει την αναγκαιότητα περαιτέρω ανάπτυξης χερσαίων αιολικών πάρκων. Με βάση την ήδη εγκατεστημένη ισχύ, τις υφιστάμενες αδειοδοτήσεις και τη χωρική διασπορά έργων σε μεγάλο μέρος της ελληνικής επικράτειας, εκτιμάται ότι η χερσαία αιολική ενέργεια βρίσκεται πλέον σε στάδιο χωρικού και περιβαλλοντικού κορεσμού. Ως εκ τούτου, δεν συμφωνούμε με τη συνέχιση της επέκτασης των χερσαίων αιολικών και θεωρούμε ότι η εθνική στρατηγική, όσον αφορά τα αιολικά, οφείλει να δώσει προτεραιότητα σε υπεράκτια αιολικά πάρκα, ο σχεδιασμός και η χωροθέτηση των οποίων, φυσικά θα προκύπτουν από έναν ολοκληρωμένο χωροταξικό σχεδιασμό με αυστηρά περιβαλλοντικά κριτήρια. Σχετική ενδελεχής πρόταση θα κατατεθεί σύντομα από το ΙΝΑΤ.

Το προτεινόμενο πλαίσιο καλείται να δώσει προτεραιότητα στην αποκεντρωμένη παραγωγή ενέργειας, μέσω φωτοβολταϊκών σε οικιακούς, δημόσιους, αγροτικούς και επιχειρηματικούς χώρους, καθώς και μικρών μονάδων αυτοπαραγωγής, υπό την προϋπόθεση τεχνικής και περιβαλλοντικής καταλληλότητας. Οι παρεμβάσεις αυτές συμβάλλουν στη μείωση των μεγάλων βιομηχανικών εγκαταστάσεων και την ενίσχυση της τοπικής ενεργειακής αυτονομίας.

Η ενίσχυση των Ενεργειακών Κοινοτήτων, ιδιαίτερα όταν περιλαμβάνουν ΟΤΑ, αγροτικούς συνεταιρισμούς, ΤΟΕΒ, μικρομεσαίες επιχειρήσεις και πολίτες, κρίνεται αναγκαία, δεδομένης της συμβολής τους στη μείωση του ενεργειακού κόστους, την κοινωνική ανταποδοτικότητα και την ενεργειακή δημοκρατία. Η αξιοποίηση των έργων ΑΠΕ οφείλει να μην απευθύνεται αποκλειστικά σε μεγάλα επενδυτικά σχήματα, αλλά να ενσωματώνει την τοπική ανάπτυξη, τον πρωτογενή τομέα, τους δήμους και τα ευάλωτα νοικοκυριά.

 

Ομάδα Περιβάλλον – Ενέργεια – Κλιματική Κρίση

Ινστιτούτο Αλέξη Τσίπρα

[ΓΕΩΡΓΙΚΟΠΟΥΛΟΣ ΑΝΤΩΝΗΣ, κάτοικος Αλιβερίου Ευβοίας]

Διαφωνώ με το νέο ΕΧΠ και δηλώνω τη συμφωνία μου με τα κείμενα του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας και της Εταιρείας Περιβάλλοντος Κύμης. Χρειάζεται εξορθολογισμός της “πράσινης ανάπτυξης” και σεβασμός στο Περιβάλλον. Η περιοχή του Αλιβερίου είναι ιδιαίτερα επιβαρυμένη από τα εργοστάσια και τα αιολικά που βρίσκονται σε λειτουργία… ας τεθεί ένα όριο και ένα μέτρο, με βάση και τη φέρουσα ικανότητα των περιοχών, στην αδειοδότηση νέων έργων ΒΑΠΕ…!!!

[ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΒΑΣΙΛΗΣ, κάτοικος περιοχής Κύμης]

Συμφωνώ απόλυτα με τις θέσεις της Εταιρείας Περιβάλλοντος Κύμης… ΕΛΕΥΘΕΡΑ ΒΟΥΝΑ χωρίς αιολικά!!!

[ARPA ENERGY SOLUTIONS OE]

Δυστυχώς το υπο διαβούλευση Σχέδιο περιλαμβάνει αρκετούς ατεκμηρίωτους οριζόντιους αποκλεισμούς, που δεν αντέχουν στην βασανο της λογικής. Σε μια εποχή που η ανεξαρτητοποίηση από τα ορυκτά καύσιμα πρέπει να αποτελέσει την απόλυτη προτεραιότητα, το υπο διαβούλευση Σχέδιο ουσιαστικά επιχειρεί να βάλει φρένο στην περαιτέρω ανάπτυξη των ΑΠΕ.

Ακολουθούν ορισμένα σχόλια και προτάσεις.

1. Περιορισμός υψομέτρου 1.200μ για αιολικά πάρκα: Εισαγωγή γενικού περιορισμού δίχως καμία λογική και πραγματική τεκμηρίωση. Οι αιτιάσεις περί δηθεν προστασίας της βιοποικιλότητας  της πανίδας είναι τουλάχιστον αστείες, πόσο μάλλον αν υπολογίσει κανείς ότι οι περιοχές ΖΕΠ ορίζονται πλέον ουσιαστικά ως περιοχές αποκλεισμού. Σε κανένα σημείο της ΣΜΠΕ ωστόσο δεν εξετάστηκε η αρνητική επίπτωση της υιοθέτησης αυτού του μέτρου, με το οποίο γίνονται περιοχές αποκλεισμού οι πλέον ανεμώδεις περιοχές της χώρας. Εναλλακτική προσέγγιση θα μπορούσε να ειναι η θέσπιση από το νέο Χωροταξικό της υποχρέωσης οι ΜΠΕ για έργα άνω των 1.200μ να συνοδευονται υποχρεωτικά από Ειδικές Ορνιθολογικές Μελέτες ή μελέτες αντίστοιχες με αυτες των Ειδικών Οικολογικών Αξιολογήσεων που εκπονούνται υποχρεωτικά για τις δραστηριότητες εντός περιοχών του δικτύου Natura 2000.
2. Περιοχές  Δ.Ε. με <4m/s. Αποτελεί καινοφανή και αντιεπιστημονική πρόταση. Χωρίς να εξετάσουμε το γεγονός του πώς προέκυψε η μέτρηση αυτή, υιοθέτηση αυτού του περιορισμού θα οδηγήσει σε ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα από τους στόχους που πρέπει να εχει ο χωροταξικός σχεδιασμός, που ειναι να προστατευσει από την υπερσυσσωρευση εγκαταστάσεων σε περιορισμένες εκτάσεις. Αντιθέτως, δυνητικά υπάρχουν περιορισμένες θέσεις με εκμεταλλευσιμο αιολικό δυναμικό σε αυτές τις Δ.Ε, γεγονός που θα μπορούσε να βοηθήσει στην υλοποίηση αραιοχωροθετημένων εγκαταστάσεων στις Δ.Ε. αυτές.
3. Πολύ σημαντικό: Δεν ειναι δυνατόν το Σχέδιο να προβλέπει ότι υποκείμενα, τοπικά χωροταξικά σχέδια θα μπορούν να εισαγάγουν αυστηρότερους περιορισμούς από τους ήδη αυστηρούς περιορισμούς που εισαγάγει το παρόν υπό διαβούλευση Σχέδιο.
4. Ορθή η απαγόρευση εγκατάστασης Φ/Β σε δασικές εκτάσεις. Υπάρχει πλήθος εκτάσεων μη δασικών που θα μπορούσαν να υποδεχτούν Φ/Β εγκαταστάσεις.
5. Οι εγκαταστάσεις αποθηκευσης ενέργειας (μπαταρίες) ως μεμονωμένα έργα θα πρέπει και αυτές να αποκλείονται από δάση και δασικές εκτάσεις, καθώς υπάρχουν εναλλακτικές χωροθέτησης.
6. Θα πρέπει να γινει σαφές ότι οι περιπτώσεις repowering θα είναι επιτρεπτές, εφόσον βέβαια δεν υπάρχει επέκταση των πολυγώνων εγκατάστασης. Οι υφιστάμενες υποδομές θα πρέπει να αξιοποιούνται στο μέγιστο δυνατό βαθμό.
7. Θα πρέπει να υπάρξει κάποια συγκεκριμένη πρόβλεψη για το τέλος ζωής των εργων ΑΠΕ και την διαχείριση των αποβλήτων από την αποξήλωση τους. Μέχρι σήμερα δεν εχει υπάρξει ουσιαστική ανάγκη αποξήλωσης αιολικών εγκαταστάσεων, αλλά τα επόμενα χρόνια αναμένεται να υπάρξουν οι πρώτοι όγκοι Α//Γ προς απόσυρση.

Ευελπιστούμε ότι η παρούσα διαβούλευση θα βοηθήσει ώστε το Σχέδιο να μπορέσει να δώσει περαιτέρω ώθηση στην ανάπτυξη των έργων ΑΠΕ  και να μην αποτελέσει τροχοπέδη για αυτά.

[Εταιρεία Προστασίας Βιοποικιλότητας της Θράκης]

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γ’ – ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗ ΑΙΟΛΙΚΩΝ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ

Η αξιολόγηση του υφιστάμενου ΕΧΠ-ΑΠΕ (ΦΕΚ Β΄ 2464/3.12.2008) αποτέλεσε βασικό στάδιο στις προδιαγραφές για την αναθεώρηση του. Ωστόσο, στην Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων με τίτλο «Αξιολόγηση και αναθεώρηση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΕΧΠ-ΑΠΕ)» δεν γίνεται αξιολόγηση του υφιστάμενου ΕΧΠ-ΑΠΕ και δεν έχουν εξαχθεί συμπεράσματα από την έως σήμερα εφαρμογή του. Επίσης δεν έχει ληφθεί υπόψη πλήθος μελετών για τις επιπτώσεις (και τις σωρευτικές) των ανεμογεννητριών στη βιοποικιλότητα και των χαρτών ευαισθησίας που έχουν εκπονηθεί έως σήμερα. Τα συμπεράσματα της αξιολόγησης σε συνδυασμό με τα συμπεράσματα των μελετών που εκπονήθηκαν και των χαρτών ευαισθησίας θα αποτελούσαν κρίσιμα στοιχεία για την αναθεώρηση του ΕΧΠ-ΑΠΕ έτσι ώστε η ανάπτυξη τους να μη γίνεται σε βάρος της βιοποικιλότητας.

Ειδικότερα για την ορεινή – ημιορεινή περιοχή του Έβρου και της Ροδόπης, έχουν προκύψει πολύ σοβαρές περιβαλλοντικές επιπτώσεις από τη συνεχιζόμενη λανθασμένη χωροθέτηση των ανεμογεννητριών σε ευαίσθητες περιοχές, η οποία ξεκίνησε από το 2001 (πρώτες άδειες) και από το 2008 γίνεται (μεταξύ άλλων) βασιζόμενη στο ΕΧΠ-ΑΠΕ. Σήμερα λειτουργούν 276 ανεμογεννήτριες στον Έβρο και στη Ροδόπη και το επενδυτικό ενδιαφέρον συνεχίζει αμείωτο καθώς επιπλέον 900 περίπου ανεμογεννήτριες έχουν λάβει βεβαίωση παραγωγού. Το τελευταίο έχει καταγραφεί και στη ΣΜΠΕ του ΕΧΠ-ΑΠΕ: «Ώριμο ενδιαφέρον καταγράφεται κυρίως στα ορεινά μεταξύ Έβρου και Ροδόπης…», το οποίο βάσει των συμπερασμάτων που προκύπτουν από τις επιπτώσεις της λειτουργίας των ανεμογεννητριών θα έπρεπε να έχει προκαλέσει σημαντική ανησυχία και ειδικά μέτρα για την περιοχή αυτή.

Οι επιπτώσεις συνοψίζονται στις:

• Θανάτωση ή σοβαρός τραυματισμός πτηνών και χειροπτέρων που προσκρούουν στο ρότορα των ανεμογεννητριών. Η Εταιρεία Προστασίας Βιοποικιλότητας της Θράκης έχει συγκεντρώσει από όλες τις διαθέσιμες πηγές τα καταγεγραμμένα νεκρά ή τραυματισμένα πουλιά που έχουν βρεθεί στους εν λειτουργία αιολικούς σταθμούς του Έβρου και της Ροδόπης από το 2008 έως σήμερα. Συνολικά έχουν βρεθεί (έως το πρώτο τρίμηνο του 2026) 743 νεκρά (ή τραυματισμένα) πτηνά και χειρόπτερα, μεταξύ των οποίων 38 αρπακτικά πουλιά (16 από αυτά είναι γύπες). Δυστυχώς ο πραγματικός αριθμός των νεκρών ή τραυματισμένων πτηνών και χειροπτέρων είναι πολύ μεγαλύτερος, καθώς υπάρχουν πολλά περισσότερα που δεν βρέθηκαν και δεν βρίσκονται ποτέ γιατί είτε δεν γίνεται τακτικός έλεγχος σε όλες τις ανεμογεννήτριες, είτε τα νεκρά απομακρύνονται από θηρευτές, είτε μετά την πρόσκρουση στις ανεμογεννήτριες πέφτουν σε μεγάλη απόσταση, σε πυκνή βλάστηση που είναι ρεαλιστικά αδύνατον να εντοπιστούν από άνθρωπο. Η βάση δεδομένων είναι διαθέσιμη στον ακόλουθο σύνδεσμο: https://spbt.gr/downloads/.
• Εκτοπισμός των πουλιών από κατάλληλα ενδιαιτήματα στα οποία πια έχουν εγκατασταθεί ανεμογεννήτριες.
• Απώλεια κρίσιμων ενδιαιτημάτων για τα πουλιά και μέρους οικοτόπων κοινοτικής σημασίας από την εγκατάσταση των ανεμογεννητριών και των συνοδών έργων
• Αύξηση ενεργειακής δαπάνης των μεγάλων αρπακτικών και γυπών λόγω του φαινομένου του φραγμού (barrier effect) και των αλλαγών στις πτήσεις και τις διαδρομές που ακολουθούν λόγω των ανεμογεννητριών που εγκαταστάθηκαν

Από τις πρόσφατες μελέτες των σωρευτικών επιπτώσεων των ανεμογεννητριών στον Έβρο και στη Ροδόπη (ενδεικτικά: Bounas et al., 2026, Bounas et al., 2025, Moustakas et al., 2023, Δαμιανίδης κ.α., 2022, Sidiropoulos et al., 2022, διαθέσιμες στον ακόλουθο σύνδεσμο: https://spbt.gr/downloads/), έχει αποδειχθεί ότι τα παραπάνω έχουν σημαντική επίπτωση στους πληθυσμούς των προστατευόμενων πτηνών ειδικότερα όταν αυτά αριθμούν ελάχιστα ζευγάρια στην Ελλάδα.

Ειδικότερα μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του 2022 και 2023 που έπληξαν τον Έβρο και μέρος της Ροδόπης, βασική προτεραιότητα του Υπουργείου Περιβάλλοντος θα πρέπει να είναι η θωράκιση των περιοχών αυτών έναντι απειλών και πιέσεων που δημιουργούνται από ανθρώπινες δραστηριότητες (όπως οι αιολικοί σταθμοί) δεδομένων των νέων συνθηκών και των επιπτώσεων των πυρκαγιών στα προστατευόμενα είδη και στα ενδιαιτήματα τους. Αντιθέτως, έως σήμερα δεν έχει προστατευθεί η περιοχή με νομοθετική ρύθμιση, παρά τις εκκλήσεις περιβαλλοντικών οργανώσεων (ήδη από τις 27 Οκτωβρίου 2023 εννέα περιβαλλοντικές οργανώσεις, με κοινή επιστολή ζήτησαν από τον υπουργό τη λήψη κατάλληλων και στοχευμένων νομοθετικών μέτρων) και ειδικότερα παρά τη στοχευμένη μελέτη που ανακοίνωσε το ΥΠΕΝ και εκπόνησε στο Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης του Πανεπιστημίου Κρήτης, η οποία ορίζει ζώνες αναστολής των διαδικασιών αδειοδότησης αιολικών σταθμών και ζώνες με ειδικά μέτρα και όρους. Η μελέτη αυτή, η οποία ουδόλως λήφθηκε υπόψη στην αναθεώρηση του ΕΧΠ-ΑΠΕ, ανατέθηκε από τον ΟΦΥΠΕΚΑ στο πλαίσιο σχετικής σύμβασης με στόχο «…να διασφαλιστεί η διατήρηση και αποκατάσταση των προστατευτέων αντικειμένων των περιοχών που επλήγησαν από την πυρκαγιά που έλαβε χώρα το 2023 στους Δήμους Αλεξανδρούπολης και Σουφλίου της Περιφερειακής Ενότητας Έβρου της Περιφέρειας της Ανατολικής Μακεδονίας Θράκης, αναφορικά με την ανάπτυξη νέων έργων ή δραστηριοτήτων στην περιοχή» και βάσει των συμπερασμάτων της να προσδιοριστούν οι όροι και οι προϋποθέσεις βάσει των οποίων «…δύναται να προχωρήσει η διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης έργων, σύμφωνα με την κατάταξη σε ομάδες της υπουργικής απόφασης της παρ. 1 του άρθρου 1 του ν. 4014/2011, αλλά και η διενέργεια δραστηριοτήτων που δεν αδειοδοτούνται περιβαλλοντικά, προκειμένου να διατηρηθεί η οικολογική ακεραιότητα των οικοσυστημάτων».

Η προσωρινή εφαρμογή της αναστολής των διαδικασιών αδειοδότησης και των ειδικότερων μέτρων της μελέτης  του Μουσείου Φυσικής Ιστορίας Κρήτης που ανέθεσε ο ΟΦΥΠΕΚΑ, είναι απαραίτητη έως ότου εκπονηθούν ειδικότερες μελέτες για την εκτίμηση των επιπτώσεων της πυρκαγιάς στα προστατευτέα είδη της ορνιθοπανίδας και την παρακολούθηση των ειδών. Οι νέες μελέτες θα είναι αυτές που τελικώς θα προσφέρουν τα απαιτούμενα αξιόπιστα δεδομένα και πληροφορίες, προκειμένου να ληφθούν επιστημονικά τεκμηριωμένες και εμπεριστατωμένες αποφάσεις σχετικά με τη δυνατότητα ανάπτυξης και αδειοδότησης αιολικών σταθμών στην περιοχή αυτή. Η συνέχιση της αδειοδότησης αιολικών σταθμών χωρίς τα στοιχεία αυτά δύναται να δημιουργήσει περαιτέρω πιέσεις σε μια ήδη βεβαρυμμένη περιοχή και να θέσει την αποκατάσταση του φυσικού οικοσυστήματος στις καμένες περιοχές και τη διατήρηση των προστατευτέων αντικειμένων σε κίνδυνο, σε αντίθεση με τις υποχρεώσεις και τους στόχους της ενωσιακής και εθνικής νομοθεσίας. Για το λόγο αυτό περιοχές του Έβρου και της Ροδόπης που εμφανίζονται ως περιοχές καταλληλότητας στο σχέδιο αναθεώρησης του ΕΧΠ-ΑΠΕ θα έπρεπε να έχουν εξαιρεθεί και να αποκλείεται σε αυτές (τουλάχιστον για την ισχύουσα περίοδο αναθεώρησης) η εγκατάσταση νέων ανεμογεννητριών.

[Παναγιώτης Γεωργιακάκης]

Δυστυχώς, τόσα χρόνια μετά από την θεσμοθέτηση του υφιστάμενου ΕΧΠ και μετά από μεγάλες καθυστερήσεις βρισκόμαστε σε ένα προσχέδιο με σημαντικές ελλείψεις και προβλήματα. Αναφέρω ενδεικτικά (εστιάζοντας στις επιπτώσεις στην άγρια ζωή και ειδικότερα στα χειρόπτερα).

Σε επίπεδο βιβλιογραφικής ανασκόπησης και ανάλυσης:

• Δεν λαμβάνονται υπόψη τα αποτελέσματα του «Προγράμματος Εποπτείας» για την τελευταία εξαετή περίοδο (τα οποία ήταν διαθέσιμα από το 2024 και το 2025).
• Αναφέρεται το απαρχαιωμένο «Ελληνικό Κόκκινο Βιβλίο των απειλούμενων Σπονδυλόζωων της Ελλάδας» (Ελληνική Ζωολογική Εταιρεία, Α. Λεγάκης, Π. Μαραγκού, 2009) και όχι ο σύγχρονος Κόκκινος Κατάλογος της Ελλάδας (Natural Environment and Climate Change Agency (NECCA) (2024). The Greek Red List of Threatened Species. Athens, Greece. Available at redlist.necca.gov.gr).
• Παραλείπεται η σύγχρονη βιβλιογραφία για τις επιπτώσεις των εγκαταστάσεων ΑΠΕ στην άγρια ζωή (π.χ. http://dx.doi.org/10.1016/j.scitotenv.2023.164536, https://doi.org/10.1016/j.scitotenv.2020.144471) και οι προβλέψεις και συστάσεις που γίνονται εκεί.

 

Σε επίπεδο σχεδιασμού και μετριασμού των επιπτώσεων:

• Παραλείπονται οι οδηγίες της UNEP/EUROBATS για εξέταση των νυχτερίδων σε αιολικά πάρκα, αν και έχουν αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του ΥΠΕΝ (https://ypen.gov.gr/perivallon/viopoikilotita/ektheseis-meletes/)
• Δεν λαμβάνεται υπόψη το παραδοτέο του LIFE GRECABAT “Πρόταση προστασίας και διαχείρισης καταφυγίων και περιοχών τροφοληψίας των σημαντικότερων αποικιών χειροπτέρων και του οικότοπου των σπηλαίων της Ελλάδας.” (https://www.lifegrecabat.eu/index.php/el/news-articles/239), όπου προτείνονται περιοχές αποκλεισμού με βάση την διαθέσιμη επιστημονική τεκμηρίωση.
• Δεν προτείνονται επαρκή, σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία μέτρα, για την ελαχιστοποίηση των θανατώσεων νυχτερίδων από τις προσκρούσεις και το βαρότραυμα (όπως ο περιορισμός την λειτουργίας τις νύχτες με χαμηλή ταχύτητα ανέμου). Η προτεινόμενη «απόσταση ασφαλείας» (ανεμογεννητριών – βλάστησης) των 200 μέτρα είναι αμελητέα, καθώς οι νυχτερίδες έχουν ακτίνα πτήσης αρκετά χιλιόμετρα και έχει βρεθεί ότι προσελκύονται από τις ΑΓ. Πρόσφατες μελέτες (http://dx.doi.org/10.1016/j.scitotenv.2023.164536) προτείνουν πολύ μεγαλύτερες αποστάσεις από φυσικές περιοχές.

 

Επίσης:

• Το «Εθνικό Σχέδιο Δράσης για 10 είδη Χειροπτέρων.» παρουσιάζεται ως παραδοτέο προγράμματος και όχι ως θεσμοθετημένο κείμενο Υπουργική Απόφαση (Κ.Υ.Α. ΥΠΕΝ/ΔΔΦΠΒ/83463/2165/30-7-2024).
• Αν και είναι σκόπιμο να ληφθούν υπόψιν κατ’ αρχάς υπόψη οι Εθνικοί Στόχοι Διατήρησης, καθώς το ΕΧΠ-ΑΠΕ αφορά όλη την Ελλάδα συνολικά, είναι ανάγκη να τονιστεί η σημασία των τοπικών ΣΔ κατά τη διαδικασία της Περιβαλλοντικής Αδειοδότησης (ΜΕΟΑ, Δέουσα Εκτίμηση) αλλά και της εκτίμησης των επιπτώσεων σε σημαντικούς πληθυσμούς προστατευόμενων ειδών (Οδηγία Οικοτόπων, Κόκκινος Κατάλογος κ.α.) εκτός προστατευόμενων περιοχών.

 

Συνοπτικά, το προτεινόμενο μοντέλο φαίνεται να αναπαράγει και να ενισχύει το υφιστάμενο, προσθέτοντας επιπλέων επιβάρυνση στις ήδη επιβαρυμένες περιοχές, όπως η νότια Εύβοια και η Σητεία, όπου οι επιπτώσεις στο φυσικό και πολιτισμικό περιβάλλον είναι παραπάνω από εμφανείς. Λαμβάνονται υπόψη ότι η χώρα έχει ήδη φθάσει τους ευρωπαϊκούς στόχους για διείσδυση των ΑΠΕ, ζητείται ένα μοντέλο παραγωγής και εκμετάλλευσης της ενέργειας με όσο το δυνατόν λιγότερο κόστος στην άγρια ζωή και τις ανθρώπινες κοινωνίες, έστω και αν αυτό εξασφαλίζει λιγότερα οικονομικά κέρδη.

[Συντάκτης]

Απαντήσεις