Δημόσια Διαβούλευση επί του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) αυτού.

Δημόσια Διαβούλευση επί  του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) αυτού.

Ο Γενικός Γραμματέας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος, ως αρχή σχεδιασμού της μελέτης αξιολόγησης και αναθεώρησης του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο Ν. 4447/2016 (Α’ 241) και στην Κ.Υ.Α. Αριθμ. ΥΠΕΧΩΔΕ/ΕΥΠΕ/οικ. 107017/2006 (Β’ 1225) προσκαλεί το κοινό να διατυπώσει τις απόψεις του, μέσω της δημόσιας ανάρτησης σχολίων έως και τις 24 Ιουνίου 2026.

ΕΧΠ ΑΠΕ (αρχεία)

Οι απαραίτητες πληροφορίες και τα σχετικά αρχεία, είναι διαθέσιμες στον ανωτέρω σύνδεσμο.

Θέμα

[ΔΗΜΟΣ ΤΗΝΟΥ]

Απόφαση Δημοτικού Συμβουλίου Δήμου Τήνου. 
Συζήτηση και λήψη απόφασης για την υποβολή προτάσεων επί: α) του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και β) της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) αυτού.

[Filippos Filippidis]

Θέμα: Παρατηρήσεις και Προτάσεις επί του Σχεδίου Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ
Με την παρούσα παρέμβαση καταθέτω τις βασικές μου ενστάσεις και προτάσεις επί του προτεινόμενου Χωροταξικού Σχεδίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ). Η επιχειρηματολογία μου βασίζεται στην οδυνηρή και βιωματική μου εμπειρία ως ιδιοκτήτης κατοικίας στους Ζάρακες Ευβοίας, μια περιοχή που έχει υποστεί μια ασύστολη και χωρίς όρια τοποθέτηση ανεμογεννητριών, αλλοιώνοντας ανεπανόρθωτα το φυσικό, οικιστικό και κοινωνικοοικονομικό περιβάλλον και μειώνοντας την αξία των περιουσιών των κατοίκων.

1. Αναδρομικότητα Περιορισμών και Ρύθμιση Εκκρεμών Αιτήσεων
Είναι εντελώς παράδοξο και αναποτελεσματικό το νέο Χωροταξικό Σχέδιο να μην επιβάλλει αυστηρούς περιορισμούς στις ήδη κατατεθείσες και εκκρεμείς αιτήσεις αδειοδότησης (προγενέστερα αιτήματα). Με το υφιστάμενο καθεστώς, αρκούσε μια απλή αίτηση στη ΡΑΕ για να «δεσμευτεί» σχεδόν κάθε βουνοκορφή της χώρας. Αν το νέο σχέδιο δεν ρυθμίσει αναδρομικά αυτές τις εκκρεμότητες, τότε στην πραγματικότητα δεν θεσπίζει κανέναν νέο κανόνα, αλλά απλώς νομιμοποιεί την άναρχη κορεσμένη κατάσταση που ήδη αποτυπώνεται στον χάρτη των αιτήσεων.

2. Ισότιμη Προστασία Μεγάλων και Μικρών Νησιωτικών Περιοχών
Η εισαγωγή αυστηρότερων κριτηρίων προστασίας αποκλειστικά για τα μικρότερα νησιά είαι ορθή αλλά δημιουργεί ανισότητες και υποβαθμίζει de facto τα μεγαλύτερα νησιά της χώρας, με χαρακτηριστικότερο παράδειγμα την Εύβοια. Η Εύβοια αντιμετωπίζεται εσφαλμένα ως ηπειρωτική περιοχή, με αποτέλεσμα να «βυθίζεται» στις ανεμογεννήτριες. Αυτό ακυρώνει κάθε προοπτική ολιστικής και βιώσιμης τουριστικής ανάπτυξης, υποθηκεύοντας το μέλλον περιοχών όπως οι Ζάρακες. Τα μεγάλα νησιά με έντονο τουριστικό και περιβαλλοντικό ενδιαφέρον πρέπει και αυτά να απολαμβάνουν τα ίδια προστατευτικά μέτρα και περιορισμούς πυκνότητας με τα μικρότερα νησιά.

3. Αναθεώρηση Ελάχιστων Αποστάσεων από την Κατοικία (Κλίμακα Μέγιστου Ύψους)
Η διατήρηση της ελάχιστης απόστασης των 500 μέτρων από οικισμούς και κατοικίες είναι παρωχημένη, επιστημονικά ατεκμηρίωτη και επικίνδυνη.

Το πρόβλημα: Το όριο των 500 μέτρων θεσπίστηκε πριν από 20-25 χρόνια, όταν οι ανεμογεννήτριες είχαν συνολικό ύψος περίπου 50 μέτρα (αναλογία απόστασης/ύψους 10:1). Σήμερα, οι σύγχρονες ανεμογεννήτριες αγγίζουν ή και ξεπερνούν τα 250 μέτρα σε ύψος. Είναι αδύνατον να ισχύει η ίδια απόσταση όταν το μέγεθος των υποδομών έχει πενταπλασιαστεί.

Οι συνέπειες: Ως κάτοικος της περιοχής των Ζαράκων, βιώνω καθημερινά τις συνέπειες αυτής της αναλογίας, οι οποίες μεταφράζονται σε ανυπόφορη ηχορύπανση (εκκωφαντικός θόρυβος) και τεράστια οπτική όχληση που υποβαθμίζει πλήρως την ποιότητα ζωής.

Η πρόταση: Η ελάχιστη απόσταση χωροθέτησης πρέπει να επανακαθοριστεί άμεσα, λαμβάνοντας υπόψη τη γεωμετρική αναλογία και το πραγματικό ύψος των σύγχρονων ανεμογεννητριών, ώστε να διασφαλίζεται η υγεία των πολιτών

 

[Νατάσα Ζαχαράκη]

ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΕΙΔΙΚΟΥ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (ΕΧΠ-ΑΠΕ)

Προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας

Με το παρόν υποβάλλονται συνοπτικά οι βασικές παρατηρήσεις και προτάσεις επί του υπό διαβούλευση Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.

Η ενεργειακή μετάβαση και η ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας αποτελούν αναγκαίο εθνικό και ευρωπαϊκό στόχο. Ωστόσο, η επίτευξη των στόχων αυτών οφείλει να συνδυάζεται με την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, της βιοποικιλότητας, του τοπίου, της παραγωγικής γης και της κοινωνικής συνοχής. Το προτεινόμενο σχέδιο παρουσιάζει σημαντικές αδυναμίες, οι οποίες καθιστούν αναγκαία την ουσιαστική αναθεώρησή του πριν από την οριστική έγκρισή του.

1. ΕΛΛΕΙΨΗ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΣΤΗ ΦΕΡΟΥΣΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ

Το σχέδιο καθορίζει τα όρια ανάπτυξης έργων ΑΠΕ με βάση διοικητικές ενότητες (Δήμους και Περιφερειακές Ενότητες) και όχι με βάση τα πραγματικά όρια των οικοσυστημάτων. Η προσέγγιση αυτή δεν αποτυπώνει την πραγματική περιβαλλοντική επιβάρυνση και δεν αποτρέπει τη συγκέντρωση μεγάλου αριθμού έργων σε συγκεκριμένες περιοχές.

Ζητείται η αξιολόγηση της φέρουσας ικανότητας σε επίπεδο οικοσυστήματος, λεκάνης απορροής, ορεινού όγκου και οικολογικών διαδρόμων.

2. ΑΝΕΠΑΡΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΩΡΕΥΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

Το σχέδιο δεν προβλέπει ολοκληρωμένη αξιολόγηση των συνδυασμένων επιπτώσεων από αιολικά πάρκα, φωτοβολταϊκά, μονάδες αποθήκευσης, μικρά υδροηλεκτρικά έργα και τα συνοδά έργα υποδομών (οδοποιία, υποσταθμοί και δίκτυα μεταφοράς).

Απαιτείται υποχρεωτική συνολική εκτίμηση των σωρευτικών επιπτώσεων σε κάθε περιοχή πριν από τη χορήγηση νέων αδειών.

3. ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ NATURA 2000 ΚΑΙ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ

Το νέο χωροταξικό προωθείται πριν από την ολοκλήρωση των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών και των σχετικών Προεδρικών Διαταγμάτων για τις προστατευόμενες περιοχές Natura 2000.

Η έγκριση του πλαισίου πριν από την ολοκλήρωση των εργαλείων προστασίας δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για ευαίσθητα οικοσυστήματα και προστατευόμενα είδη.

Ζητείται η ολοκλήρωση του θεσμικού πλαισίου προστασίας Natura πριν από την έγκριση νέων χωροθετήσεων έργων ΑΠΕ.

4. ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΑΣΩΝ, ΟΡΕΙΝΩΝ ΟΓΚΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΟΥ

Το σχέδιο επιτρέπει παρεμβάσεις σε δασικές εκτάσεις, κορυφογραμμές και περιοχές υψηλής φυσικής αξίας χωρίς επαρκή τεκμηρίωση των επιπτώσεων στο τοπίο, στη βιοποικιλότητα και στις λειτουργίες των οικοσυστημάτων.

Ιδιαίτερη μέριμνα πρέπει να δοθεί στην προστασία των δασών, των περιοχών άνευ δρόμων, των κορυφογραμμών και των τοπίων ιδιαίτερου φυσικού κάλλους.

5. ΥΠΕΡΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΕΡΓΩΝ ΚΑΙ ΑΝΙΣΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΒΑΡΩΝ

Παρατηρείται ήδη σημαντική συγκέντρωση έργων ΑΠΕ σε συγκεκριμένες περιοχές της χώρας, με αποτέλεσμα την άνιση κατανομή των περιβαλλοντικών επιπτώσεων.

Ζητείται η θεσμοθέτηση μηχανισμού αναλογικής χωρικής κατανομής των έργων και η δημιουργία Δείκτη Χωρικού Κορεσμού που θα λαμβάνεται υποχρεωτικά υπόψη σε κάθε νέα αδειοδότηση.

6. ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΑΚΤΙΑ ΑΙΟΛΙΚΑ

Οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης ενέργειας και τα υπεράκτια αιολικά έργα αποτελούν νέες κατηγορίες έργων με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και κινδύνους.

Απαιτείται ειδικό χωροταξικό και κανονιστικό πλαίσιο για τις μονάδες αποθήκευσης, καθώς και ολοκλήρωση του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού πριν από τη χωροθέτηση υπεράκτιων αιολικών πάρκων.

7. ΡΟΛΟΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

Οι τοπικές κοινωνίες και η αυτοδιοίκηση πρέπει να έχουν ουσιαστικό ρόλο στον χωροταξικό σχεδιασμό και όχι απλώς γνωμοδοτική συμμετοχή.

Ζητείται η ενίσχυση των αρμοδιοτήτων των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης και η δυνατότητα επιβολής αυστηρότερων περιορισμών σε περιοχές που εμφανίζουν υψηλό βαθμό περιβαλλοντικής επιβάρυνσης.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας. Ωστόσο, η επίτευξη του στόχου αυτού δεν μπορεί να γίνεται εις βάρος της βιοποικιλότητας, του φυσικού τοπίου, της παραγωγικής γης και της κοινωνικής αποδοχής.

Για τους λόγους αυτούς ζητείται η ουσιαστική αναθεώρηση του υπό διαβούλευση σχεδίου, με ενίσχυση των περιβαλλοντικών εγγυήσεων, ολοκληρωμένη αξιολόγηση των σωρευτικών επιπτώσεων, δίκαιη χωρική κατανομή των έργων και ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στον σχεδιασμό και τη λήψη αποφάσεων.

[Φιλιππίδης Γιώργος]

 Η φέρουσα ικανότητα της Άνδρου στο υπό διαβούλευση Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο Α.Π.Ε. και τη συνοδευτική Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων

1. Εισαγωγή

Η συζήτηση για την ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας δεν μπορεί να περιορίζεται αποκλειστικά στην ενεργειακή απόδοση των έργων ή στη διαθεσιμότητα εκτάσεων για εγκατάσταση τεχνικών υποδομών. Ιδίως στα νησιά, η αξιολόγηση της καταλληλότητας μιας περιοχής για έργα Α.Π.Ε. οφείλει να λαμβάνει υπόψη τη συνολική φέρουσα ικανότητα του τόπου, συμπεριλαμβανομένης της γεωργικής γης, των υδατικών πόρων, των βοσκοτόπων και των στοιχείων του παραδοσιακού αγροτικού τοπίου.

Η Άνδρος δεν αποτελεί έναν ουδέτερο ή αδρανή χώρο υποδοχής τεχνικών εγκαταστάσεων. Αποτελεί ένα σύνθετο αγρο-νησιωτικό οικοσύστημα, στο οποίο η παραγωγική δραστηριότητα εξαρτάται από τη διαχρονική αλληλεπίδραση εδάφους, νερού, αναβαθμίδων, ξερολιθικών κατασκευών, πηγών, ρεμάτων και βοσκήσιμων εκτάσεων.

Η ιδιαιτερότητα αυτή αναγνωρίζεται ήδη από το θεσμικό πλαίσιο προστασίας του νησιού. Το Π.Δ. ΖΟΕ Άνδρου (ΦΕΚ ΑΑΠ 291/2011) προστατεύει το φυσικό τοπίο, τις κορυφογραμμές, τις περιοχές προστασίας της φύσης και βασικά χαρακτηριστικά του αγροτικού χώρου, αναγνωρίζοντας ότι η φυσιογνωμία της Άνδρου αποτελεί στοιχείο που χρήζει ιδιαίτερης χωρικής προστασίας.

2. Το έδαφος ως μη ανανεώσιμος φυσικός πόρος

Από γεωπονική και εδαφολογική άποψη, οι επιπτώσεις  των ενεργειακών εγκαταστάσεων δεν περιορίζονται στην επιφάνεια που καταλαμβάνουν οι ίδιες οι εγκαταστάσεις,  αλλά αφορούν  κυρίως τη λειτουργική υποβάθμιση του αγροτικού χώρου.  Οι διανοίξεις οδών, οι εκσκαφές, οι επιχώσεις, οι πλατείες συναρμολόγησης, οι θεμελιώσεις, τα τεχνικά έργα αποστράγγισης και  τα συνοδά τεχνικά έργα επηρεάζουν την εδαφική δομή, αυξάνουν τη συμπίεση, μειώνουν τη διηθητικότητα, μεταβάλλουν την επιφανειακή απορροή και αυξάνουν την ευπάθεια σε διάβρωση. Η διεθνής βιβλιογραφία για αιολικά και φωτοβολταϊκά έργα δείχνει ότι οι κυριότερες επιπτώσεις σχετίζονται με την οδοποιία, τη συμπίεση του εδάφους από βαρέα μηχανήματα και την αλλαγή της υδρολογικής συμπεριφοράς του τοπίου, ενώ για τα φωτοβολταϊκά τονίζεται ειδικά η ανάγκη αποφυγής κατασκευαστικής συμπίεσης και διατήρησης μόνιμης φυτοκάλυψης για την αποτροπή απορροής και διάβρωσης. Η υποβάθμιση αυτή δεν είναι απλώς μορφολογική· μεταφράζεται σε απώλεια εδαφικής πολυλειτουργικότητας, σε μείωση της ικανότητας συγκράτησης νερού και τελικά σε μείωση της γεωργικής και βοσκοπαραγωγικής αξίας της γης. Στην Άνδρο, όπου μεγάλο μέρος της παραγωγικής γης βρίσκεται σε επικλινείς εκτάσεις και έχει διαμορφωθεί μέσω αναβαθμίδων και ξερολιθικών κατασκευών, η απώλεια ή υποβάθμιση του εδάφους δεν είναι εύκολα αναστρέψιμη. Το έδαφος αποτελεί βασικό φυσικό κεφάλαιο του πρωτογενούς τομέα και η προστασία του οφείλει να αποτελεί χωροταξική προτεραιότητα.

3. Οι αναβαθμίδες και οι ξερολιθικές κατασκευές της Άνδρου

Οι αναβαθμίδες και οι ξερολιθικές κατασκευές της Άνδρου δεν αποτελούν μόνο στοιχεία πολιτιστικής κληρονομιάς και χαρακτηριστικά του « Ανδριώτικου τοπίου»,  αποτελούν ταυτόχρονα κρίσιμες υποδομές διαχείρισης του εδάφους και του νερού, οι οποίες επί αιώνες συνέβαλαν στη συγκράτηση των εδαφών, στη μείωση της διάβρωσης, στη διατήρηση της εδαφικής υγρασίας και στη γεωργική αξιοποίηση των επικλινών εκτάσεων του νησιού.

Η σημασία τους είναι ιδιαίτερα αυξημένη στην Άνδρο λόγω του έντονου αναγλύφου, των μεγάλων κλίσεων και της γεωμορφολογικής της συμπεριφοράς.  Η σχετική βιβλιογραφία περιγράφει ένα νησί με ισχυρή τεκτονική κατάτμηση, μεγάλες κλίσεις, αποσαθρωμένους μεταμορφωμένους σχηματισμούς και ενεργές διεργασίες διάβρωσης και κατολισθήσεων, οι οποίες επιδεινώνονται όταν παρεμβαίνει η ανθρώπινη δραστηριότητα σε πρανή ή σε λεκάνες απορροής.  Για τον πρωτογενή τομέα αυτό σημαίνει ότι το γόνιμο έδαφος, ήδη περιορισμένο και συχνά κατανεμημένο σε αναβαθμίδες ή μικρές καλλιεργήσιμες ενότητες, δεν μπορεί να θεωρηθεί αναλώσιμος πόρος. Η αποσταθεροποίηση των αναβαθμίδων, η διατάραξη της φυσικής στράγγισης και η απώλεια λεπτόκοκκου υλικού,  μπορεί να  οδηγήσουν  σε σταδιακή υποβάθμιση της γεωργικής γης ως παραγωγικού μέσου, ιδίως για ξηρικές καλλιέργειες, δενδρώδεις εγκαταστάσεις, μικτές αγροτικές χρήσεις και εκτατική κτηνοτροφία.

<span style=”text-decoration: line-through;”> </span>Η αξία τους αναγνωρίζεται διεθνώς, καθώς η τέχνη της ξερολιθιάς έχει εγγραφεί από το 2018 στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας της UNESCO. Η προστασία των αναβαθμίδων και των ξερολιθικών κατασκευών δεν αφορά επομένως μόνο την πολιτιστική κληρονομιά, αλλά και τη διατήρηση του εδαφικού κεφαλαίου, της παραγωγικής γης, της βιοποικιλότητας και της μακροχρόνιας βιωσιμότητας του πρωτογενούς τομέα της Άνδρου.

Οι συνέπειες γίνονται ακόμη σοβαρότερες αν ληφθεί υπόψη ότι ο αγροτικός χώρος της Άνδρου είναι ανεμόπληκτος. Το αιολικό καθεστώς των ετησίων/μελτεμιών στο Αιγαίο χαρακτηρίζεται από επίμονους και ξηρούς βόρειους ανέμους κατά τους θερινούς μήνες, δηλαδή ακριβώς στην περίοδο μέγιστης εδαφικής ξήρανσης και μέγιστου υδατικού στρες για τις καλλιέργειες και τη φυσική βλάστηση. Η κλιματολογική βιβλιογραφία για τις ετησίες, καθώς και μελέτες διάβρωσης σε άλλα νησιά των Κυκλάδων, δείχνουν ότι οι έντονες κλίσεις, οι ισχυροί βόρειοι άνεμοι, η αποσάθρωση των σχηματισμών και οι λεπτοί εδαφικοί μανδύες συνιστούν συνθήκες αυξημένου διαβρωτικού κινδύνου. Σε τέτοιο περιβάλλον, η απογύμνωση της επιφάνειας από φυτοκάλυψη και οι χωματουργικές παρεμβάσεις για ενεργειακά έργα αυξάνουν τόσο την υδατοδιάβρωση όσο και την ανεμοδιάβρωση, με αποτέλεσμα να υποχωρεί η εδαφική γονιμότητα, να μειώνεται η βοσκήσιμη βιομάζα και να δυσχεραίνεται η αναγέννηση της χορτολιβαδικής ή θαμνώδους βλάστησης που στηρίζει την κτηνοτροφία.

4. Η ιδιαίτερη υδρολογική φυσιογνωμία της Άνδρου

Εξίσου κρίσιμο για τον πρωτογενή τομέα είναι το υδατικό ισοζύγιο. Η Άνδρος διαθέτει σημαντικότερο δίκτυο πηγών και επιφανειακών νερών από άλλα κυκλαδικά νησιά, αλλά αυτή ακριβώς η ιδιαιτερότητα την καθιστά εξαρτημένη από μια λεπτή ισορροπία μεταξύ διήθησης, απορροής, συγκράτησης εδάφους, λειτουργίας αναβαθμίδων και τροφοδοσίας πηγών. Το νησί χαρακτηρίζεται από μεγάλο αριθμό πηγών, ρεμάτων, υδατορροών και μικρών υγροτόπων, οι οποίοι συγκροτούν ένα σύνθετο υδρολογικό σύστημα άμεσα συνδεδεμένο με τη γεωργική παραγωγή, την κτηνοτροφία και τη βιοποικιλότητα. Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι δώδεκα (12) θεσμοθετημένοι μικροί νησιωτικοί υγρότοποι της Άνδρου, οι οποίοι προστατεύονται με το Π.Δ. καθορισμού μέτρων και διαδικασιών για τη διατήρησή τους (ΦΕΚ ΑΑΠ 229/2012).  Τοπικές πρωτοβουλίες καταγραφής των πηγών της Άνδρου αναφέρουν ήδη πιέσεις από μείωση βροχοπτώσεων, αύξηση θερμοκρασιών, υπεράντληση και εγκατάλειψη παραδοσιακών πρακτικών διαχείρισης, ενώ η βιβλιογραφία για τις Κυκλάδες συνολικά δείχνει πτωτική τάση της μακροχρόνιας απόδοσης της συλλογής όμβριων και αυξημένη τρωτότητα των νησιωτικών υδατικών συστημάτων στην κλιματική μεταβολή. Για τη γεωργία και την κτηνοτροφία της Άνδρου, οποιαδήποτε παρέμβαση που μειώνει τη διήθηση, αυξάνει τη γρήγορη επιφανειακή απορροή ή αποσυνδέει μικρές υδρολογικές διαδρομές, επηρεάζει αρνητικά τη διαθεσιμότητα νερού για άρδευση, για ποτίστρες, για τη φυσική βλάστηση και για τη διατήρηση τοπικών μικροκλιμάτων ευνοϊκών για την παραγωγή.

Πέραν των άμεσων εδαφικών και υδρολογικών μεταβολών, τα έργα ΑΠΕ μπορούν να επηρεάσουν και το αγροτικό μικροκλίμα. Για τα αιολικά πάρκα έχουν καταγραφεί μεταβολές στη ροή του ανέμου, στη θερμοκρασία επιφανείας, στη θερμοκρασία κοντά στο έδαφος και στην εδαφική υγρασία, ενώ για τα μεγάλης κλίμακας φωτοβολταϊκά έχουν παρατηρηθεί μεταβολές στη θερμοκρασία επιφανείας, στη σχετική υγρασία, στην ακτινοβολία που φτάνει στο έδαφος και στη δυναμική της βλάστησης κάτω και ανάμεσα στα πάνελ. Για τον πρωτογενή τομέα, οι μεταβολές αυτές αποκτούν πρακτική σημασία, επειδή επηρεάζουν την εξατμισοδιαπνοή, τη διατήρηση της εδαφικής υγρασίας, τη χορτοπαραγωγή και τη συμπεριφορά των φυτών σε συνθήκες θερινού στρες. Σε ένα νησί όπως η Άνδρος, όπου η αγροτική δραστηριότητα εξαρτάται από μικρής κλίμακας μικροκλιματικές διαφοροποιήσεις που δημιουργούνται από κοιλάδες, πηγές, ρέματα, αναβαθμίδες και φυτοκάλυψη, η απορρύθμιση αυτών των συνθηκών μπορεί να υποβαθμίσει τη σταθερότητα των αγροοικοσυστημάτων σε βάθος χρόνου.

5. Η αγροτική διάσταση της φέρουσας ικανότητας

Το υπό διαβούλευση Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο Α.Π.Ε. χρησιμοποιεί τη φέρουσα ικανότητα ως βασικό εργαλείο χωροθέτησης. Ωστόσο, η έννοια αυτή προσεγγίζεται κυρίως μέσω δεικτών χωρικής κάλυψης, πυκνότητας εγκαταστάσεων και περιβαλλοντικών περιορισμών.   Με βάση τα παραπάνω, η χωροθέτηση έργων ΑΠΕ στην Άνδρο πρέπει να αξιολογείται πρωτίστως με γεωπονικά, εδαφολογικά και αγροϋδρολογικά κριτήρια. Δεν αρκεί η εξέταση της τεχνικής καταλληλότητας ή της ενεργειακής απόδοσης μιας θέσης· απαιτείται συστηματική αποτίμηση της επίδρασης στη γεωργική γη, στη βοσκοϊκανότητα, στη σταθερότητα των αναβαθμίδων, στη διηθητικότητα των εδαφών, στη συνοχή των βοσκήσιμων εκτάσεων και στη λειτουργία των τοπικών υδατικών πόρων. Σε ένα νησί όπου το έδαφος είναι περιορισμένο, η διάβρωση δύσκολα αναστρέψιμη και η παραγωγή άρρηκτα συνδεδεμένη με το τοπίο και το νερό, η υποβάθμιση αυτών των πόρων συνιστά άμεση απειλή για τη βιωσιμότητα του πρωτογενούς τομέα.

Για τον λόγο αυτό,  η αξιολόγηση   των έργων Α.Π.Ε.  στην Άνδρο,  πρέπει να περιλαμβάνει αυστηρή προτεραιοποίηση της προστασίας της παραγωγικής γης, των βοσκοτόπων, των αναβαθμιδωμένων αγροτικών τοπίων και των ζωνών πηγών και επιφανειακών νερών, καθώς και υποχρεωτική εκτίμηση σωρευτικών επιπτώσεων σε επίπεδο λεκάνης απορροής και αγρο-κτηνοτροφικής ενότητας πριν από κάθε χωροθετική επιλογή.

6. Συμπέρασμα

Η ενεργειακή μετάβαση αποτελεί αναγκαίο στόχο της σύγχρονης περιβαλλοντικής πολιτικής. Ωστόσο, σε ένα νησί όπως η Άνδρος, όπου η παραγωγική γη είναι περιορισμένη, η διάβρωση δύσκολα αναστρέψιμη και η γεωργία άρρηκτα συνδεδεμένη με το έδαφος, το νερό και το τοπίο, η προστασία του πρωτογενούς τομέα πρέπει να αποτελεί βασική παράμετρο κάθε χωροταξικού σχεδιασμού.

Για τον λόγο αυτό, το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ και η συνοδευτική ΣΜΠΕ οφείλουν να συνεκτιμήσουν ειδικά τη γεωργική γη, τους βοσκοτόπους, τις αναβαθμίδες, τις ξερολιθικές κατασκευές, τις πηγές, τα ρέματα, τους μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους και συνολικά την αγροτική και υδρολογική φέρουσα ικανότητα της Άνδρου, ώστε η ενεργειακή μετάβαση να μη συνεπάγεται υποβάθμιση των φυσικών πόρων που στηρίζουν διαχρονικά την παραγωγική, κοινωνική και περιβαλλοντική ισορροπία του νησιού.

Παράλληλα, η ενεργειακή πολιτική για τα νησιά θα πρέπει να ενισχύει μοντέλα τοπικής ενεργειακής συμμετοχής, με ουσιαστικό ρόλο της τοπικής αυτοδιοίκησης, των κατοίκων και των παραγωγικών φορέων. Στο πλαίσιο αυτό μπορούν να εξεταστούν σχήματα τοπικών ενεργειακών φορέων ή ενεργειακών κοινοτήτων, η προτεραιότητα σε ενεργειακές λύσεις συμβατές με τη φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής και η θεσμική κατοχύρωση σαφών αγρο-περιβαλλοντικών ορίων προστασίας.

Η ενεργειακή μετάβαση μπορεί να είναι πραγματικά βιώσιμη μόνο όταν συνδυάζεται με τη διατήρηση της παραγωγικής γης, των υδατικών πόρων, της βιοποικιλότητας και του αγροτικού τοπίου που συγκροτούν τη φυσιογνωμία και το μέλλον της Άνδρου.

 

Για την Εταιρεία Ανδρίων Επιστημόνων (ΕΤΑΝΕΠ)

 

[ΔΗΜΟΣ ΒΟΡΕΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ]

ΑΠΟΦΑΣΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΒΟΡΕΙΑΣ ΚΥΝΟΥΡΙΑΣ ΜΕ ΑΡ. 76/2026  ΑΔΑ: ΨΔΣ4Ω9Ψ-ΒΞΠ

Το Δ.Σ. αποφασίζει ΟΜΟΦΩΝΑ και διατυπώνει – καταθέτει τις ακόλουθες προτάσεις αναλυτικά, επί της διαδικασίας διαβούλευσης του Ειδικού  Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) και της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων αυτού :

 

1. Η άποψη των Δήμων – όπως αυτή εκφράζεται από τις αποφάσεις των Δημοτικών Συμβουλίων – να μην έχει γνωμοδοτικό αλλά αποφασιστικό-δεσμευτικό χαρακτήρα.
2. Οι περιοχές καταλληλότητας για χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων να καθορίζονται από τον Δήμο.
3. Να γίνει υπαγωγή στους όρους του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου ΑΠΕ όλων των έργων που δεν έχουν λάβει περιβαλλοντική αδειοδότηση.
4. Τα κριτήρια ασυμβατότητας του άρθρου 5 και οι αποστάσεις του παραρτήματος ΙΙ  περ. Α να ισχύουν και για τα συνοδευτικά έργα (δίκτυα πρόσβασης και μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας).
5. Για τις εγκαταστάσεις αποθήκευσης να ισχύει το σύνολο των όρων της περ. Α του παραρτήματος ΙΙ και όχι οι περιορισμένοι όροι της περίπτωσης Δ
6. Να καθοριστεί χαμηλότερο υψομετρικό όριο αποκλεισμού, ειδικά για το όρος Πάρνωνα.
7. Να τεθούν ρητοί όροι προστασίας όλων των κορυφογραμμών, ανεξαρτήτως υψομέτρου σε συνδυασμό, με την οπτική όχληση.
8. Προ της λήψης της απόφασης από το ΥΠΕΝ για τον καθορισμό των περιοχών αποκλεισμού από χωροθέτηση Α.Π.Ε, που αφορούν τις περιοχές άνευ δρόμων του άρθρου 5 της ΚΥΑ να απαιτείται πρόταση του οικείου Δήμου και τελική σύμφωνη γνώμη προ της έκδοσής της από το ΥΠΕΝ.
9. Να τεθούν στο Ε.Χ.Σ. όροι για τη διαχείριση:

• αποβλήτων των οικοδομικών εργασιών στην φάση της κατασκευής
• των τμημάτων του μηχανολογικού εξοπλισμού που αντικαθίστανται λόγω βλαβών (π.χ. πτερύγια).
• των κατασκευών και  εξοπλισμού στο τέλος ζωής των έργων ΑΠΕ .

10. Να προβλεφθεί σε περίπτωση μη τήρησης της Υποχρέωσης Αποκατάστασης του χώρου στην πρότερη κατάσταση. (αποκατάσταση αναγλύφου – φυτεύσεις):

α. Ποιες κυρώσεις και από ποιόν φορέα επιβάλλονται

β. Ποιος φορέας αναλαμβάνει τη διαχείριση – αποκατάσταση.

11. Να δημιουργηθεί ενιαίος ψηφιακός χάρτης για  πρόσβαση στα δεδομένα που αναφέρονται στο σχέδιο (π.χ. ζώνες αποκλεισμού, αιολικό δυναμικό, ποσοστό κάλυψης εδάφους, περιοχές καταλληλότητας, οικισμοί, μνημεία κλπ).
12. Τροποποιήσεις ΑΕΠΟ εγκατεστημένων μονάδων να ακολουθούν τους όρους νέου  Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου ΑΠΕ. Όχι μόνο σε περίπτωση μεταφοράς θέσης ή μεταβολής επιφάνειας γηπέδου άνω του 50% αλλά και σε περιπτώσεις μεταβολής αριθμού ανεμογεννητριών, προσθήκης μονάδων αποθήκευσης ή τροποποίησης συνοδών έργων.
13. Να θεσμοθετηθεί αρμοδιότητα αδειοδότησης των Α.Π.Ε από την αρμόδια υπηρεσία Περιβάλλοντος του κάθε Δήμου.
14. Να τεθούν περιορισμοί στην εγκατάσταση Α.Π.Ε και στις περιοχές που έχουν χρήση γης «Λοιπή γεωργική γη».
15. Να μειωθεί η μέγιστη απόσταση του παραρτήματος ΙΙ των δέκα πέντε χιλιομέτρων της εγκατάστασης, σε πέντε χιλιόμετρα από δρόμους.
16. Να θεσμοθετηθεί απόσταση ασφαλείας του παραρτήματος ΙΙ των δύο χιλιομέτρων από τα όρια των οικισμών και δύο χιλιάδων πεντακοσίων μέτρων από τα όρια των Παραδοσιακών Οικισμών.
17. Να αυξηθεί η απόσταση του παραρτήματος ΙΙ από τις Ιερές Μονές και να γίνει τουλάχιστον 1000 μέτρα.
18. Να μην γίνει καμία αναφορά για τις περιπτώσεις των εγκαταστάσεων του παραρτήματος ΙΙ που δεν είναι ορατές κ.λ.π και να ισχύσουν τα όρια όπως αυτά θα καθοριστούν, ανεξάρτητα της ορατότητας των ανεμογεννητριών.
19. Να αφαιρεθούν οι μεταβατικές διατάξεις των παραγράφων 3, 4, 5, 6, 7, 8 και 9 του άρθρου δεύτερου «Τελικές και μεταβατικές διατάξεις» και να επανελέγχονται ως προς τη συμβατότητά τους οι περιπτώσεις που αναφέρονται, με τους λοιπούς όρους της υπό διαβούλευση Κ.Υ.Α.

 

[Χαρίκλεια Γιαννοπούλου]

Αθήνα, 18 Ιουνίου 2026

Συμμετοχή του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας
στη Δημόσια Διαβούλευση επί του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) αυτού.
———————————————————-

Μαρία Καραμανώφ
Αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας ε.τ.
Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας

Το υπό διαβούλευση Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (εφεξής Νέο Πλαίσιο) επιχειρεί να παρουσιαστεί ως νέα και βελτιωμένη έκδοση του ήδη ισχύοντος (εφεξής Παλαιό Πλαίσιο). Στην πραγματικότητα όμως δεν είναι ούτε νέο αλλά ούτε και έχει τα απαιτούμενα χαρακτηριστικά που προσιδιάζουν στον γνήσιο επιστημονικό χωροταξικό σχεδιασμό. Στην ουσία αποτελεί νομιμοποίηση και παράταση των ρυθμίσεων του Παλαιού Πλαισίου, ενώ παράλληλα πάσχει τις ίδιες -και σε ορισμένες περιπτώσεις μείζονες- νομικές πλημμέλειες με αυτό.
Ειδικότερα,
Α. Μεταβατικές διατάξεις.
Η υποχρέωση της χώρας να θεσπίσει Νέο Ειδικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, εν όψει των σοβαρών πλημμελειών του ισχύοντος από το 2008 Παλαιού, έχει διαπιστωθεί επίσημα ήδη από το 2014 από την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση με την αποστολή στην Ελλάδα Αιτιολογημένης Γνώμης λόγω μη συμμόρφωσης του Ειδικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ με την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ για την προστασία των οικοτόπων. Παρά το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε τάξει προθεσμία δύο μηνών για τη λήψη των αναγκαίων μέτρων, η χώρα μας ουδέν έπραξε μέχρι σήμερα, με αποτέλεσμα όλο αυτό το διάστημα να εγκρίνονται σωρηδόν έργα ΑΠΕ στηριζόμενα σε Ειδικό Πλαίσιο που αποδεδειγμένα δεν έχει ακόμα συμμορφωθεί προς τις απαιτήσεις της ενωσιακής νομοθεσίας. Με τη θέσπιση του προτεινόμενου Νέου Πλαισίου, η παρανομία αυτή παρατείνεται επ’ αόριστον δυνάμει των μεταβατικών διατάξεων του άρθρου Δεύτερου αυτού. Σύμφωνα με αυτές,
α) Οι λειτουργούσες κατά την έναρξη ισχύος του Νέου Πλαισίου εγκαταστάσεις ΑΠΕ εξακολουθούν να λειτουργούν ανεξαρτήτως των κατευθύνσεων χωροταξικού σχεδιασμού του Νέου Πλαισίου, ακόμα δηλαδή και αν αντιβαίνουν σε αυτές.
β) Άδειες εγκατάστασης που δεν έχουν ακόμα εκτελεστεί, τροποποιούνται και ανανεώνονται σύμφωνα με τις προϊσχύουσες διατάξεις.
γ) Εγκρίσεις περιβαλλοντικών όρων (ΑΕΠΟ) συνεχίζουν να ισχύουν, να τροποποιούνται και να ανανεώνονται και τα σχετικά έργα να λαμβάνουν άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας σύμφωνα με τις προϊσχύουσες διατάξεις, μπορούν δε ακόμα και να επεκτείνονται αν το ποσοστό της επιφάνειας επέκτασης δεν υπερβαίνει το 50% της αρχικής.
Το ίδιο ισχύει και για τις ΑΠΕ που υπάγονται σε Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις (ΠΠΔ) καθώς και για ΑΠΕ για τις οποίες δεν απαιτείται περιβαλλοντική αδειοδότηση. Ακόμα και οι φάκελοι ΜΠΕ έργων ΑΠΕ που έχουν απλώς υποβληθεί και λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας μέχρι 20 Μαΐου 2026 αξιολογούνται και εγκρίνονται σύμφωνα με τις προϊσχύουσες διατάξεις του Παλαιού Πλαισίου.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμα και σε περιοχές όπου το Νέο Πλαίσιο φαίνεται καταρχήν να θεσπίζει απαγορευτικές διατάξεις αυστηρότερες από το Παλαιό (λ.χ. περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, νησιά με έκταση μικρότερη των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, οικότοποι προτεραιότητας ΕΖΔ του δικτύου Natura, ακτές κολύμβησης που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα παρακολούθησης ποιότητας των υδάτων κολύμβησης κλπ.), οι απαγορεύσεις αυτές θα έχουν έδαφος εφαρμογής μόνο στο απώτερο μέλλον, αφού δηλαδή θα έχουν προηγουμένως εγκριθεί και υλοποιηθεί σύμφωνα με το Παλαιό Πλαίσιο όλα τα έργα που βρίσκονται τη στιγμή αυτή σε διαδικασία αδειοδότησης, ακόμα και στο πρώιμο στάδιο της τυπικής υποβολής φακέλου. Τηρουμένων των αναλογιών, αυτό ισοδυναμεί με την άποψη λ.χ. ότι αν ένα φάρμακο που κυκλοφορεί στην αγορά αποδειχθεί εκ των υστέρων επικίνδυνο για την υγεία, ναι μεν θα πρέπει να απαγορευτεί για το μέλλον, αλλά ταυτόχρονα μπορεί να εξακολουθήσει νομίμως να συνταγογραφείται μέχρις ότου εξαντληθούν τα αποθέματα των εταιρειών που το παράγουν και το εμπορεύονται, προκειμένου να προστατευτεί η εμπιστοσύνη τους προς το κράτος και οι επιχειρηματικές τους προσδοκίες.
Όπως προκύπτει από τον επίσημο χάρτη της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας (ΡΑΕ), το μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής επικράτειας έχει ήδη καταληφθεί ή πρόκειται να καταληφθεί από ΑΠΕ που βρίσκονται σε διάφορα στάδια της αδειοδοτικής διαδικασίας. Δεδομένου, λοιπόν, ότι σύμφωνα με τις μεταβατικές διατάξεις του Νέου Πλαισίου, η αδειοδότηση και η υλοποίηση όλων αυτών των έργων ΑΠΕ θα προχωρήσει κατ’ εφαρμογή του νομοθετικού καθεστώτος του Παλαιού Πλαισίου, είναι προφανές ότι η θέσπιση του Νέου Πλαισίου αποτελεί στην ουσία μια ευρηματική μέθοδο επ’ αόριστον παράτασης της ισχύος του Παλαιού και νομιμοποίησης των νομικών του πλημμελειών.

Β. Ουσιώδεις πλημμέλειες του Νέου Πλαισίου
Ο σχολιασμός και η αντίκρουση όλων των ρυθμίσεων του Νέου Πλαισίου που στερούνται επιστημονικού υποβάθρου και έρχονται σε αντίθεση με τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης, θα απαιτούσε τη σύνταξη πονήματος αντίστοιχου μεγέθους και χρόνο ο οποίος προδήλως δεν παρέχεται, αφού η δοθείσα προς διαβούλευση χρονική προθεσμία είναι εξαιρετικά περιορισμένη. Για τον λόγο αυτό, η παρούσα τοποθέτηση περιορίζεται κατ’ ανάγκη σε μερικές μόνο αλλά θεμελιώδεις πλημμέλειες του Πλαισίου.
Ανεξάρτητα από τις μεταβατικές του διατάξεις, το Νέο Πλαίσιο, εξεταζόμενο αυτό καθ’ εαυτό, επαναλαμβάνει τα ουσιώδη σφάλματα του Παλαιού διότι, μεταξύ άλλων,
α) δεν πληροί τις απαιτούμενες επιστημονικές προδιαγραφές του χωροταξικού σχεδιασμού στο επίπεδο εκπόνησης Γενικού Χωροταξικού Πλαισίου,
β) δεν λαμβάνει επιστημονικά τεκμηριωμένη θέση ούτε καν ασχολείται με τα κρίσιμα επιστημονικά ζητήματα σχετικά με τις επιπτώσεις των ΑΠΕ, τα οποία έχουν ανακύψει και ερευνώνται από την παγκόσμια επιστημονική κοινότητα κατά την τελευταία 15ετία.

1. Συμβατότητα του Νέου Πλαισίου προς τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης
Στο κεφάλαιο της εξέτασης των εναλλακτικών δυνατοτήτων, το Νέο Πλαίσιο αναφέρει ότι επέλεξε το σενάριο της επικαιροποίησης του Παλαιού στο πλαίσιο των αρχών της βιωσιμότητας, προκειμένου να λάβει υπόψη του τη διαμορφωμένη σήμερα κατάσταση (υφιστάμενες συγκεντρώσεις ΑΠΕ, περιοχές με αυξημένη ζήτηση κλπ.), και τις τυχόν επιπτώσεις των έργων ΑΠΕ.
Στην πραγματικότητα έπραξε ακριβώς το αντίθετο από αυτό που απαιτούν οι αρχές του βιώσιμου χωροταξικού σχεδιασμού, αφού το πολυσέλιδο περιεχόμενό του εξαντλείται: α) σε μακροσκελή έκθεση των καλών του προθέσεων, β) σε εκτενή παράθεση νομικών κειμένων και εγκυκλοπαιδικών περιγραφών και γενικών πληροφοριών σε σχέση με τους υδάτινους πόρους, την κατάσταση της ατμόσφαιρας, το πολιτιστικό περιβάλλον, το ακουστικό περιβάλλον κλπ., και γ) σε ανακοίνωση των ρυθμίσεών του, οι οποίες ελάχιστα διαφέρουν από εκείνες του Παλαιού, σε πολλές μάλιστα περιπτώσεις (λ.χ. περιοχές επιτάχυνσης, μονάδες αποθήκευσης, μικρά υδροηλεκτρικά έργα, θαλάσσια αιολικά κλπ.) το επιδεινώνουν.
Ελλείπει παντελώς το πράγματι ζητούμενο από ένα βιώσιμο ειδικό πλαίσιο για τις ΑΠΕ, το οποίο μάλιστα θεσπίζεται μετά από δεκαοκταετή εφαρμογή του διαπιστωμένα πλημμελούς Παλαιού και όφειλε προεχόντως και σύμφωνα με τις βασικές αρχές της πρόληψης της προφύλαξης και της αποκατάστασης: α) να αποκαταστήσει τις καταστροφές και αλλοιώσεις που επέφερε στο φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον το Παλαιό, β) να εμποδίσει την επανάληψη παρόμοιων φαινομένων στο μέλλον και γ) να προφυλάξει από τους βέβαιους και σοβαρούς, αλλά άγνωστους προς το παρόν ως προς το μέγεθος και τις επιπτώσεις τους, κινδύνους για τη ζωή και την υγεία που συνεπάγονται ορισμένες νέες προβλέψεις του σχεδίου (π.χ. μπαταρίες αποθήκευσης).
Σε γενικές γραμμές επισημαίνεται ότι τα συμπεράσματα του Νέου Πλαισίου ως προς τη συμβατότητα των ρυθμίσεών του προς τις ανωτέρω αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης συνάγονται αυθαίρετα ως οιονεί αυταπόδεικτα, εφόσον: α) δεν στηρίζονται σε πραγματικά δεδομένα για την τρέχουσα κατάσταση του περιβάλλοντος τα οποία να έχουν συλλεγεί μετά από πλήρη επιτόπια έρευνα στις επιμέρους περιοχές της χώρας, και β) δεν αναφέρεται η έγκυρη επιστημονική μεθοδολογία με βάση την οποία η ΣΜΠΕ κατέληξε στα συμπεράσματά της σε σχέση με το μέγεθος και την ένταση των επιπτώσεων των ΑΠΕ στο περιβάλλον, τα οποία διατυπώνονται μονολεκτικά (πολύ πιθανό/λιγότερο πιθανό, μικρή/μέτρια/μεγάλη/μηδενική, πρωτογενής/δευτερογενής κλπ.) και συμπληρώνονται από γενικούς αφηγηματικούς πίνακες.
Είναι γεγονός ότι στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, και ειδικότερα η επίτευξη της κλιματικής ουδετερότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη μείωση των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου κατά 55% μέχρι το 2030 σε σχέση με το 1990, αποτελεί πρωταρχικό στόχο της Ένωσης και αντικείμενο των σχετικών Οδηγιών. Παράλληλα όμως, σύμφωνα με τη θεμελιώδη αρχή της ενσωμάτωσης του κριτηρίου της περιβαλλοντικής προστασίας σε όλες τις πολιτικές της Ένωσης και των κρατών μελών, η οποία έχει θεσπιστεί με το Πρωτογενές Ενωσιακό Δίκαιο (άρθρο 11 της ΣΛΕΕ), η χωροθέτηση και λειτουργία των εγκαταστάσεων παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ θεωρείται εξ ορισμού ως δραστηριότητα που προκαλεί σοβαρότατες περιβαλλοντικές επιπτώσεις και υπόκειται σε αυστηρή διαδικασία εκτίμησης ως προς τις επιπτώσεις της σε καθένα από τα στοιχεία του φυσικού περιβάλλοντος.
Εξάλλου είναι πλέον επιστημονικά τεκμηριωμένο ότι η παγκόσμια περιβαλλοντική κρίση, όπως προσδιορίζεται επίσημα από τον ΟΗΕ (Πρόγραμμα Περιβάλλοντος της UNEP), την Ευρωπαϊκή Ένωση και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, έχει τρεις βασικές διαστάσεις: την κλιματική αλλαγή, την απώλεια της βιοποικιλότητας και την αυξανόμενη ρύπανση, οι οποίες είναι αλληλένδετες, αλληλοτροφοδοτούμενες και σε άμεση σχέση με την απεριόριστη οικονομική μεγέθυνση. Τα εννέα πλανητικά όρια, δηλαδή οι πλανητικοί περιορισμοί που εξασφαλίζουν τις αναγκαίες συνθήκες για την επιβίωση και ευημερία του ανθρώπου, δεν περιορίζονται στην κλιματική αλλαγή αλλά περιλαμβάνουν και την ακεραιότητα της βιόσφαιρας, τη γενετική και λειτουργική βιοποικιλότητα, τις γεωχημικές ροές που αφορούν τον κύκλο του αζώτου και του φωσφόρου, την αλλαγή χρήσεων γης, την οξίνιση των ωκεανών, το ατμοσφαιρικό φορτίο αερολυμάτων, την καταστροφή της στιβάδας του όζοντος, τη χρήση γλυκού νερού και τη χημική ρύπανση. Οι ανθρώπινες δραστηριότητες σε παγκόσμια κλίμακα έχουν ήδη ξεπεράσει τα έξι από τα όρια αυτά, στη δε Ελλάδα τα επτά, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται η κατανάλωση επιφανειακού και υπόγειου γλυκού νερού, οι αλλαγές στη χρήση γης και το οικολογικό αποτύπωμα. Παρά ταύτα, τόσο οι συζητήσεις όσο και τα λαμβανόμενα για την αντιμετώπιση της συνολικής και πολυδιάστατης περιβαλλοντικής κρίσης μέτρα περιορίζονται σχεδόν αποκλειστικά στη διάσταση της κλιματικής αλλαγής, ενώ εξίσου σημαντικές πτυχές και ιδίως εκείνες που επηρεάζονται σοβαρά από την εγκατάσταση των ΑΠΕ, δηλαδή η απώλεια βιοποικιλότητας, ο κατακερματισμός των οικοτόπων, η αλλαγή χρήσεων γης, η σφράγιση ελεύθερου εδάφους και η διατάραξη της ροής των υπόγειων και υπέργειων υδάτων υποβαθμίζονται συστηματικά.
Σύμφωνα με πλούσια επιστημονική βιβλιογραφία και τεκμηριωμένες μελέτες της τελευταίας δεκαπενταετίας, έχει αποδειχθεί ότι οι δυσμενείς περιβαλλοντικές επιπτώσεις τις οποίες προκαλεί η παραγωγή, μεταφορά, εγκατάσταση, λειτουργία και απεγκατάσταση των ΑΠΕ κάθε είδους, και ιδίως των ανεμογεννητριών και των φωτοβολταϊκών, σε όλα τα στοιχεία του φυσικού περιβάλλοντος (δάση, βιοποικιλότητα, ελεύθερη γη, μικροκλίμα, γεωργική και κτηνοτροφική γη, ροή των υδάτων κ.λπ.) είναι ιδιαιτέρως σοβαρές, αλληλοεξαρτώνται και αλληλοεπηρεάζονται αρνητικά. Εξάλλου, η συμβολή των ΑΠΕ στη μείωση των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου δεν μπορεί να θεωρηθεί εξ ορισμού ότι αντισταθμίζει τα οφέλη από την αντίστοιχη φυσική διαδικασία απορρόφησης του διοξειδίου του άνθρακα που επιτελούν τα δάση και τα θαλάσσια λιβάδια Ποσειδωνίας, τα οποία λειτουργούν ως φυσικοί απορροφητήρες των αερίων του θερμοκηπίου. Στη χώρα μας όμως αυτά ακριβώς τα στοιχεία πλήττονται σοβαρά και η λειτουργία τους εξουδετερώνεται από την αθρόα εγκατάσταση ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών σε δάση και αναδασωτέα, ήδη δε, όπως προβλέπει πλέον το Νέο Πλαίσιο, και στον παράκτιο θαλάσσιο χώρο.
Πέρα από τα δάση και τις θαλάσσιες ποσειδωνίες, η αντικατάσταση της βλάστησης και του εδάφους από αδιαπέραστες επιφάνειες που σχετίζονται με τα αιολικά πάρκα μειώνει τη δέσμευση άνθρακα και αυξάνει τις εκπομπές άνθρακα μέσω της απώλειας βιομάζας και της αύξησης της διάβρωσης του εδάφους. Όπως αναφέρει, λ.χ., μελέτη που αφορά τη Σκωτία, η εγκατάσταση 3.848 ανεμογεννητριών οδήγησε σε επιπρόσθετες εκπομπές 4,9 εκατομμυρίων τόνων διοξειδίου του άνθρακα ακριβώς λόγω της αλλαγής των χρήσεων γης και της μη εδαφικής αποθήκευσης. Το ανωτέρω παράδειγμα αναφέρεται εδώ ενδεικτικά για να επισημανθεί ότι πολλά ανάλογα ζητήματα τίθενται επιτακτικά στη διεθνή βιβλιογραφία τα τελευταία χρόνια. Το Νέο Πλαίσιο όφειλε, σύμφωνα με τις αρχές της πρόληψης και της προφύλαξης, να έχει λάβει θέση απέναντι στα ζητήματα αυτά, είτε τα δέχεται είτε τα απορρίπτει, και να έχει δώσει τεκμηριωμένες απαντήσεις προκειμένου να προσδώσει στις ρυθμίσεις του το αναγκαίο επιστημονικό κύρος.
Το προτεινόμενο Νέο Πλαίσιο για τις ΑΠΕ αποτελεί τη βασική απόφαση του Ελληνικού κράτους όσον αφορά την επιθυμητή ένταση της βιομηχανικής αυτής δραστηριότητας και την ορθολογική κατανομή της στην ελληνική επικράτεια. Οι ρυθμίσεις του συνιστούν το αναγκαίο νομικό και επιστημονικό υπόβαθρο στο οποίο θα στηριχθεί, στο επόμενο στάδιο, η διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης των συγκεκριμένων έργων ΑΠΕ σύμφωνα με την Οδηγία 2014/92/ΕΕ. Οφείλει, ως εκ τούτου, να ενσωματώνει το κριτήριο της συνολικής προστασίας του περιβάλλοντος σύμφωνα με την αρχή της αειφορίας (άρθρο 24 του Συντάγματος) και να λαμβάνει επιστημονικά τεκμηριωμένη θέση στα κρίσιμα ζητήματα, τα οποία έχουν προκύψει τα χρόνια που μεσολάβησαν από την έγκριση του Παλαιού όσον αφορά τις διαπιστωθείσες κατά το διάστημα αυτό σοβαρές επιπτώσεις των ΑΠΕ σε όλα τα προαναφερθέντα στοιχεία του φυσικού περιβάλλοντος.

2. Εξυπηρετεί το δημόσιο συμφέρον η αύξηση της παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ ?
Η Ελλάδα έχει ήδη εκπληρώσει τις ενωσιακές της υποχρεώσεις ως προς την παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ, η δε παραγόμενη τη στιγμή αυτή ανανεώσιμη ενέργεια είναι πλεονάζουσα και συχνά αδυνατεί να απορροφηθεί από το δίκτυο, θέτοντας σε κίνδυνο την ισορροπία του συστήματος. Σύμφωνα π.χ. με στοιχεία που περιλαμβάνει Μελέτη του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, το σύνολο της ισχύος των ΑΠΕ που λειτουργούν (άδεια λειτουργίας) ή είναι σε φάση κατασκευής (άδεια εγκατάστασης) είναι 6,82 GW, έχοντας επιτύχει κατά 77% τον στόχο του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) για το 2030 (8,9 GW). Το επενδυτικό ενδιαφέρον στην Ελλάδα είναι πολύ μεγάλο, με τις αιτήσεις για άδεια παραγωγής να φτάνουν τα 33,16 GW. Αθροιστικά, μαζί με τους Αιολικούς Σταθμούς Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΣΠΗΕ) που λειτουργούν ή έχουν άδεια εγκατάστασης, η ισχύς τους είναι τριπλάσια από τον στόχο του ΕΣΕΚ για το 2030 και διπλάσια από τον στόχο του ΕΣΕΚ για το 2050. Αν υπολογιστούν όλες οι αιτήσεις μαζί (42,25 GW), η ισχύς θα ξεπεράσει τρεις φορές το στόχο του ΕΣΕΚ για τους ΑΣΠΗΕ το έτος 2050.
Το Νέο Πλαίσιο όφειλε, ως εκ τούτου, να τεκμηριώνει με συγκεκριμένα στοιχεία τους λόγους για τους οποίους το δημόσιο συμφέρον επιβάλλει την απεριόριστη αύξηση της παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ στην Ελλάδα, παρά τις δυσμενείς επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον. Η απάντηση είναι αναγκαία κατά μείζονα λόγο διότι, όπως έχει ήδη λεχθεί επίσημα, η αύξηση της παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ δεν αποσκοπεί στην κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της χώρας για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, αλλά στην αύξηση του εξαγωγικού εμπορίου με την πώληση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές σε τρίτες χώρες. Είναι εξάλλου τουλάχιστον αντιφατικό και οξύμωρο να εντείνεται η παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ και η αντίστοιχη καταστροφή του φυσικού πλούτου και της πρωτογενούς παραγωγής της χώρας με το πρόσχημα της απελευθέρωσης από τα ορυκτά καύσιμα, ενώ την ίδια στιγμή εγκρίνεται και υλοποιείται εθνική πολιτική εντατικών εξορύξεων ορυκτών καυσίμων στα πολύτιμα οικοσυστήματα του Αιγαίου και του Ιονίου πελάγους. Το νέο Πλαίσιο όφειλε να δώσει συγκεκριμένες και τεκμηριωμένες απαντήσεις στα ανωτέρω ερωτήματα, δεδομένου ιδίως ότι η Ελλάδα, η επίδραση της οποίας στην κλιματική αλλαγή του πλανήτη είναι κάτι λιγότερο από αμελητέα, αποτελεί ένα από τα ελάχιστα εναπομένοντα hotspot βιοποικιλότητας στην Ευρώπη.

3. Η φέρουσα ικανότητα της χώρας αντέχει την αύξηση της παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ ?
Το Νέο Πλαίσιο, όπως ακριβώς και το Παλαιό, δεν πληροί τις επιστημονικές προδιαγραφές και προϋποθέσεις του βιώσιμου χωροταξικού σχεδιασμού. Αντικείμενο κάθε χωρικού σχεδίου στο επίπεδο Ειδικού Πλαισίου για τη χωροθέτηση μιας βιομηχανικής δραστηριότητας, όπως είναι η παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ, είναι η τεκμηριωμένη επιστημονική διακρίβωση της φέρουσας ικανότητας κάθε συγκεκριμένου οικοσυστήματος της χώρας να υποστηρίξει τη δραστηριότητα αυτή, χωρίς να υποβαθμίζεται η ισορροπία των στοιχείων του και η ικανότητά του να την αποκαθιστά με φυσικές διεργασίες στο διηνεκές. Υποκείμενο μέτρησης της φέρουσας ικανότητας προδήλως δεν είναι η γεωγραφική διάκριση της χώρας σε ηπειρωτική, νησιωτική και θαλάσσια ούτε η διοικητική διάκριση σε Περιφέρειες, πολλώ μάλλον σε ΟΤΑ και δημοτικές ενότητες αυτών. Υποκείμενο μέτρησης της φέρουσας ικανότητας είναι το κάθε οικοσύστημα, τα όρια του οποίου δεν προσδιορίζονται κατά τη βούληση του μελετητή, αλλά είναι αντικειμενικά και καθορίζονται με βάση τα φυσικά του χαρακτηριστικά (λεκάνη απορροής, δασικά και άλλα οικοσυστήματα, βιοποικιλότητα κ.λπ.).
Η οριοθέτηση ενός οικοσυστήματος αποτελεί στην ουσία την επιστημονική διαπίστωση ενός αντικειμενικού πραγματικού γεγονότος, ότι δηλαδή τα στοιχεία του αλληλεπιδρούν και αλληλεξαρτώνται με τέτοιο τρόπο ώστε να δημιουργούν ένα ενιαίο και συνεκτικό σύστημα, μια ξεχωριστή οντότητα, η οποία λειτουργεί με σχετική αυτάρκεια, αυτονομία και αυτοτέλεια έναντι του ευρύτερου φυσικού περιβάλλοντος στο οποίο ανήκει. Το Νέο Πλαίσιο όφειλε ως εκ τούτου, αφενός μεν, να περιλαμβάνει τεκμηριωμένη καταγραφή των οικοσυστημάτων της ελληνικής επικράτειας και, αφετέρου, να υπολογίζει το μέγεθος των αλλοιώσεων και καταστροφών που έχουν υποστεί τα τελευταία χρόνια ως προς τα επιμέρους στοιχεία τους, προκειμένου να αποδείξει, στηριζόμενο σε έγκυρη επιστημονική μεθοδολογία, τη βασική του θέση, ότι δηλαδή το κάθε ένα από τα οικοσυστήματα αυτά έχει την ικανότητα να αντέξει την εγκατάσταση ΑΠΕ χωρίς να υποβαθμιστεί.
Η φέρουσα ικανότητα του οικοσυστήματος προφανώς δεν ερευνάται μόνο σε σχέση με την εξεταζόμενη κάθε φορά ανθρώπινη δραστηριότητα που προτίθεται να εγκατασταθεί εκεί (λ.χ. ΑΠΕ, τουρισμός, βιομηχανία, εξορύξεις, υδατοκαλλιέργειες κ.λπ.). Αντίθετα, όλες οι υπάρχουσες ήδη δραστηριότητες που ασκούνται μέσα σε αυτό, καθώς και οι σχεδιαζόμενες για το μέλλον, πρέπει να συνεκτιμώνται συνδυαστικά, αθροιστικά και σε βάθος χρόνου, προκειμένου να εξακριβωθεί το μέτρο της πρόσθετης επιβάρυνσης που είναι ικανό να δεχτεί το συγκεκριμένο οικοσύστημα, έτσι ώστε η ισορροπία των στοιχείων του να μην κλονίζεται και να δύναται να αποκατασταθεί με φυσικές διαδικασίες. Είναι προφανές ότι στην Ελλάδα, όπου τα τελευταία χρόνια τα οικοσυστήματα έχουν δεχθεί μια άνευ προηγουμένου επίθεση από σειρά εντατικών ανθρώπινων δραστηριοτήτων, η φέρουσα ικανότητα ενός οικοσυστήματος να υποδεχθεί εγκατάσταση ΑΠΕ ενδέχεται να είναι και μηδενική. Παρά ταύτα το Νέο Πλαίσιο χαρακτηρίζει ολόκληρη τη χώρα, πλην ελάχιστων εξαιρέσεων, ως κατάλληλη για την εγκατάσταση ΑΠΕ, στην περίπτωση δε των περιοχών επιτάχυνσης χωρίς καν περιβαλλοντική αδειοδότηση.
Το Νέο Πλαίσιο θεσπίζεται σε μία κρίσιμη για το περιβάλλον στιγμή, κατά την οποία η εντατική εξάπλωση των ΑΠΕ, ιδίως ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών, σε ολόκληρη την επικράτεια, ηπειρωτική και νησιωτική, ορεινή, πεδινή, τώρα πλέον και στο θαλάσσιο χώρο, έχει ήδη υποβαθμίσει σοβαρά τα οικοσυστήματα, δασικά και μη, καθώς και τη βιοποικιλότητα, έχει διαταράξει τα υπόγεια και υπέργεια ύδατα, έχει τροποποιήσει το μικροκλίμα, έχει εκτοπίσει την πρωτογενή παραγωγή και αλλοιώσει δραματικά το τοπίο. Ενδεικτικά επισημαίνεται π.χ. ότι, όσον αφορά το κρίσιμο για την περιβαλλοντική ισορροπία του πλανήτη πρόβλημα της σφράγισης του ελεύθερου εδάφους, σύμφωνα με Μελέτη που πραγματοποιήθηκε από το Εργαστήριο Διατήρησης της Βιοποικιλότητας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων (2023), στην Ελλάδα η δέσμευση γης, δηλαδή η δημιουργία τεχνητής γης από την κατασκευή αιολικών πάρκων, είναι σχεδόν 3,5 φορές μεγαλύτερη από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Δεδομένου ότι το μέγεθος των ανεμογεννητριών έχει σήμερα αυξηθεί εκθετικά με ύψος άνω των 200 μέτρων, η μεταφορά τους μέσα από δύσβατες και δυσπρόσιτες ορεινές και δασικές περιοχές απαιτεί την κατασκευή εκτεταμένου νέου οδικού δικτύου το οποίο σφραγίζει μεγάλες εκτάσεις ελεύθερου εδάφους, ιδίως σε δάση και ορεινούς όγκους.
Πέρα από τις συνέπειες της απεριόριστης εγκατάστασης ΑΠΕ, το περιβάλλον της χώρας έχει υποβαθμιστεί και αλλοιωθεί σοβαρά από πλήθος άλλων δραστηριοτήτων με σοβαρές επιπτώσεις, όπως η υπερδόμηση και ο υπερτουρισμός, οι ιχθυοκαλλιέργειες, οι εξορύξεις κλπ., οι οποίες όμως πρέπει να συνεκτιμώνται πριν αποφασισθεί η περαιτέρω αύξηση της έντασης των ΑΠΕ.
Πάρα ταύτα και κατά παράβαση όλων των ανωτέρω, στην προκειμένη περίπτωση το Νέο Πλαίσιο επαναλαμβάνει σε σχέση με τη φέρουσα ικανότητα την ίδια αδόκιμη και αντιεπιστημονική προσέγγιση που είχε υιοθετήσει και το Παλαιό. Ως εκ τούτου, αντί να διακρίνει τη χώρα σε οικοσυστήματα και να εκτιμήσει μετά από επιστημονική μελέτη σύμφωνα με έγκυρη επιστημονική μεθοδολογία τη φέρουσα ικανότητα ενός εκάστου εξ αυτών (είχε άλλωστε στη διάθεσή του δεκαοκτώ ολόκληρα χρόνια για να το πράξει), χαρακτήρισε με τρόπο οριζόντιο ολόκληρη τη χώρα, πλην γενικών εξαιρέσεων, ως κατάλληλη για την εγκατάσταση ΑΠΕ. Η διάκριση της επικράτειας σε τρεις βασικές κατηγορίες (ηπειρωτική χώρα, νησιωτική χώρα και θαλάσσιος χώρος), για τις οποίες άλλωστε προβλέπονται οι ίδιες περίπου προϋποθέσεις για την εγκατάσταση ΑΠΕ, παραβλέπει το γεγονός ότι κάθε μία από τις περιοχές αυτές περιλαμβάνει πλήθος εντελώς διαφορετικών οικοσυστημάτων, καθένα από τα οποία βρίσκεται σε εντελώς διαφορετική κατάσταση από άποψη φέρουσας ικανότητας, τόσο λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του όσο και λόγω των καταστροφών και επιβαρύνσεων που έχει ήδη υποστεί.
Προκειμένου να στηρίξει τις επιλογές του, το Νέο Πλαίσιο διαστρεβλώνει πλήρως την επιστημονική έννοια της φέρουσας ικανότητας, την οποία προσδιορίζει με βάση το αιολικό δυναμικό μιας περιοχής και την υπολογίζει με πλαίσιο αναφοράς όχι το οικοσύστημα αλλά το εντελώς απρόσφορο κριτήριο της διοικητικής διαίρεσης της χώρας σε ΟΤΑ, και μάλιστα σε δημοτικές ενότητες αυτών.
Η εδαφική έκταση ενός ΟΤΑ προδήλως δεν έχει καμία σχέση ούτε συμπίπτει με τα όρια των οικοσυστημάτων που περιλαμβάνονται σε αυτόν, τα οποία μπορεί να είναι ένα ή περισσότερα και καθένα από τα οποία μπορεί να έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά και να βρίσκεται σε διαφορετική κατάσταση ως προς τη φέρουσα ικανότητά του. Και όμως, στην προκειμένη περίπτωση, το νέο Πλαίσιο διαπράττει το θεμελιώδες επιστημονικό, αλλά και κατά κοινή λογική αδιανόητο, σφάλμα να υπολογίζει τη φέρουσα ικανότητα με κριτήριο το μέγιστο ποσοστό κάλυψης του εδάφους σε επίπεδο ΟΤΑ και μάλιστα όχι στο σύνολό του Δήμου αλλά σε κάθε δημοτική ενότητα αυτού. Με τα δεδομένα αυτά είναι ανάξιο οποιουδήποτε επιστημονικού σχολιασμού το πρόσθετο γεγονός ότι τα ανεκτά όρια της επιβάρυνσης καθορίζονται από το Νέο Πλαίσιο με τρόπο οριζόντιο για όλους τους ΟΤΑ της χώρας και δη αριθμητικά, με συγκεκριμένα, άγνωστης έμπνευσης και τεκμηρίωσης, νούμερα (π.χ. 8% της έκτασης της δημοτικής ενότητας για περιοχές αιολικής προτεραιότητας, 5% για περιοχές αιολικής καταλληλότητας και, προφανώς κατ’ επιείκεια, 4% για τη Μονεμβασιά, την Αράχωβα, την Κάρυστο και το Καρπενήσι). Τα ποσοστά αυτά δύνανται μάλιστα να αυξηθούν μέχρι 50% αν συμφωνεί το εντελώς αναρμόδιο για το θέμα αυτό Δημοτικό Συμβούλιο!

4. Ειδικότερες Πλημμέλειες του Νέου Πλαισίου (ενδεικτικά)
Εξαιρέσεις
Η μέθοδος της θέσπισης γενικών εξαιρέσεων για περιοχές που εντάσσονται σε ορισμένες κατηγορίες (υγρότοποι Ramsar, αρχαιολογικοί χώροι κλπ.), είναι εντελώς απρόσφορη και ανεπαρκής. Ούτως η άλλως, οι εξαιρέσεις αναφέρονται μόνο σε περιοχές με ήδη θεσμοθετημένο καθεστώς προστασίας, οι οποίες στην πραγματικότητα είναι ελάχιστες σε σχέση με τις περιοχές τις οποίες το κράτος, μολονότι διαθέτουν τα απαιτούμενα προστατευτέα χαρακτηριστικά, έχει παραλείψει επίμονα και συστηματικά να υπαγάγει στο προσήκον καθεστώς προστασίας (οικότοποι, τοπία κ.λπ.). Παράλληλα, ακόμα και για τις περιοχές αποκλεισμού, προβλέπεται η δυνατότητα εξαίρεσης τους από την εξαίρεση, (π.χ. αποκλείεται μεν η χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων σε νησιά με έκταση μικρότερη των 300 τ.χλμ. εκτός αν εξυπηρετούνται δημόσιες υποδομές (π.χ. αφαλάτωση) η κρίνονται αναγκαίες για την ασφάλεια του συστήματος).
Σε κάθε περίπτωση, η πρόβλεψη γενικών εξαιρέσεων δεν μπορεί να υποκαταστήσει την βασική παράλειψη του Νέου Πλαισίου να προβεί σε ειδική και εμπεριστατωμένη διαπίστωση της φέρουσας ικανότητας κάθε περιοχής της χώρας ούτε δύναται να θεραπεύσει την έλλειψη αυτή.
Τοπίο
Ως βασικό κριτήριο για την εκτίμηση των επιπτώσεων των ΑΠΕ στο τοπίο λαμβάνεται ο οπτικός ορίζοντας του παρατηρητή, η δε προστασία εξαντλείται στη θέσπιση αυθαίρετα υπολογιζόμενων ελάχιστων αποστάσεων των ΑΠΕ από θεσμοθετημένα σημεία θεωρούμενα ως ιδιαίτερου ενδιαφέροντος (6 χλμ. από ζώνες απόλυτης προστασίας αρχαιολογικών χώρων, 0,8 χλμ. από πυρήνες εθνικών δρυμών και μνημείων της φύσης, 2 χλμ. από οικισμούς, 6 χλμ. από θεσμοθετημένους παραδοσιακούς οικισμούς κλπ.)
Είναι προφανές ότι το Νέο Πλαίσιο παραγνωρίζει το γεγονός ότι σύμφωνα με την οικεία επιστήμη, το τοπίο είναι μέγεθος προσδιοριζόμενο αντικειμενικά με βάση συγκεκριμένα χαρακτηριστικά ( γεωμορφολογία, όγκοι, βλάστηση, χρώματα κλπ.) Η προστασία επιβάλλεται ως προς κάθε συγκεκριμένο τοπίο, εξεταζόμενο αυτό καθεαυτό, και δεν εξαρτάται από την ύπαρξη ή μη τυχόν παρατηρητή. Άλλωστε η επιβαλλόμενη από τις Διεθνείς Συμβάσεις προστασία του τοπίου και της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς προδήλως δεν περιορίζεται μόνο στα τοπία που έχουν χαρακτηριστεί ως ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, όπως υπολαμβάνει εσφαλμένα το Νέο Πλαίσιο.
Είναι αυτονόητο ότι η προστασία των τοπίων δεν διασφαλίζεται μόνο με τη θέσπιση ελάχιστης απόστασης των ΑΠΕ από αυτά, η οποία στην προκειμένη περίπτωση καθορίζεται κατά τρόπο γενικό και οριζόντιο, χωρίς να έχει προηγηθεί ενδελεχής μελέτη των ελληνικών τοπίων τόσο κατά κατηγορία (ορεινά, νησιωτικά, δασικά κλπ.), όσο και ανά περιοχή, ώστε να θεσπιστούν τα κατάλληλα ειδικά μέτρα προστασίας για το καθένα από αυτά.
Ο περιορισμός της προστασίας μόνο σε τοπία που διαθέτουν νομικό χαρακτηρισμό ως ιδιαίτερου φυσικού κάλλους είναι εντελώς απρόσφορος και ανεπαρκής. Ελάχιστα μόνο από τα πολυάριθμα αξιόλογα και ποικιλόμορφα τοπία της χώρας έχουν τύχει του προσήκοντος χαρακτηρισμού ως ιδιαίτερου φυσικού κάλλους λόγω της γνωστής παράλειψης της Πολιτείας να εκπληρώσει τις διεθνείς της υποχρεώσεις ως προς τούτο.
Προστασία των νησιών
Η διάκριση των νησιών ως προς τη δυνατότητα εγκατάστασης ΑΠΕ με βάση το εμβαδόν τους, άνω ή κάτω των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, είναι απολύτως αδόκιμη σε σχέση με το ζητούμενο, δηλαδή τη φέρουσα ικανότητα κάθε συγκεκριμένου νησιού να υποδεχθεί ΑΠΕ, η οποία προφανώς δεν εξαρτάται από το εμβαδόν του, αλλά τα φυσικά του χαρακτηριστικά, τα τοπικά οικοσυστήματα, το τοπίο, την πολιτιστική του φυσιογνωμία κ.λπ.
Αποκατάσταση
Όσον αφορά το κρίσιμο ζήτημα της απομάκρυνσης των εγκαταστάσεων ΑΠΕ, (ιδίως ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών), και της διαχείρισης των αποβλήτων τους μετά την πάροδο του σύντομου χρόνου ζωής τους, το Νέο Πλαίσιο αποφεύγει να λάβει οποιοδήποτε μέτρο. Υιοθετώντας τη μυστηριώδη διατύπωση «Επιχειρείται η διαπραγμάτευση των όρων κυρίως μέσα από τη διάγνωση της σημαντικότητάς τους στη φάση αδειοδότησης» ουσιαστικά αντιπαρέρχεται το μείζον αυτό πρόβλημα και το μεταθέτει σε εκείνο ακριβώς το επίπεδο όπου δεν πρόκειται ποτέ να λυθεί, δηλαδή της ατομικής περιβαλλοντικής αδειοδότησης. Αναθέτει στην ευχέρεια της αδειοδοτικής αρχής να ζητήσει από τον εκάστοτε επιχειρηματία να προτείνει εκείνος ένα σχέδιο αποκατάστασης, χωρίς ούτε να δεσμεύεται από σχετικό Ρυθμιστικό Πλαίσιο ούτε να υποχρεούται σε παροχή αποτελεσματικών εγγυήσεων, (λ.χ. εγγυητικής επιστολής) ότι την κρίσιμη στιγμή θα εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του.
Πλην όμως η έγκαιρη παροχή αποτελεσματικών εγγυήσεων είναι απολύτως αναγκαία. Όπως αποδεικνύεται από τη διεθνή πρακτική, κατά κανόνα ο υπεύθυνος για την αποκατάσταση φορέας του έργου ΑΠΕ είτε δεν υφίσταται ως επιχειρηματική και οικονομική οντότητα κατά τον κρίσιμο χρόνο είτε, πάντως, επικαλείται ότι δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να ανταποκριθεί στις μεγάλες δαπάνες των εργασιών αποξήλωσης, μεταφοράς και διαχείρισης των αποβλήτων. Στην Ελλάδα δεν υφίσταται κανονιστικό πλαίσιο το οποίο να ρυθμίζει τα ανωτέρω ζητήματα ούτε προβλέπονται κατάλληλοι χώροι για την εναπόθεση και διαχείριση των παροπλισμένων ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών. Δεν έχει χωροθετηθεί καμία εγκατάσταση υποδοχής των αποβλήτων ούτε υπάρχει δημόσιος ή ιδιωτικός φορέας ικανός να ανακυκλώσει τα ανακυκλώσιμα τμήματα αυτών, ενώ το κόστος μεταφοράς στο εξωτερικό είναι τεράστιο. Προκειμένου, π.χ. περί των ανεμογεννητριών, η κατάσταση αυτή έχει ως συνέπεια ότι οι παροπλισμένες ανεμογεννήτριες εγκαταλείπονται ήδη επιτόπου ή σε άτυπες αποθέσεις, δημιουργώντας πρόσθετα σοβαρότατα προβλήματα στις αντίστοιχες περιοχές. Πρέπει επιπλέον να επισημανθεί ότι για τις τεράστιες υπόγειες βάσεις στήριξης των ανεμογεννητριών δεν υπάρχει ούτε νομική υποχρέωση αλλά ούτε και αντικειμενική δυνατότητα απομάκρυνσής τους από το υπέδαφος, γεγονός που έχει ολέθριες συνέπειες για τα υπόγεια ύδατα, το μικροκλίμα και την όλη λειτουργία του οικοσυστήματος στο οποίο αυτές έχουν εγκατασταθεί.

Εγκαταστάσεις Αποθήκευσης
Η επικινδυνότητα των εγκαταστάσεων αποθήκευσης, ιδίως όσον αφορά τον κίνδυνο άσβεστων πυρκαγιών, αποτελεί αντικείμενο πολλών επιστημονικών μελετών αλλά και πικρή εμπειρία αρκετών κρατών. Ως προς το κρίσιμο αυτό ζήτημα το Νέο Πλαίσιο ουδέν διαλαμβάνει. Προβλέπει ότι οι εγκαταστάσεις αυτές, οι λεγόμενες μπαταρίες αποθήκευσης, μπορούν να εγκαθίστανται οπουδήποτε, ακόμα και σε επαφή με οικισμούς, με μόνο περιορισμό την τήρηση της ελάχιστης απόστασης των 500 μέτρων από ορισμένες περιοχές περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος, στοιχεία πολιτιστικής κληρονομιάς ή δίκτυα τεχνικών υποδομών.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

«European Landscape Convention», Council of Europe (CoE), Florence, 2000
CETS 176 – Draft European Landscape Convention as amended by the 2016 Protocol

Council of Europe Landscape Convention as amended by the 2016 Protocol (Council of Europe Treaty Series No. 176) (2022)

N. 3827/2010 «Κύρωση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης του Τοπίου» (ΦΕΚ Α’30/2010)

Council of Europe (2011). Landscape and Wind Turbines, Report, 6th Council of Europe Conference on the European Landscape Convention, Strasbourg, 3-4 May 2011 (21 March 2011, CEP-CDPATEP, 11E)

Οδηγία 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 1992 «για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας» (EE L 206 της 22.7.1992)

Καταδίκη της Ελλάδας από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (C-849/19) για πλημμελή προστασία της βιοποικιλότητoς και μη θέσπιση των στόχων και μέτρων διατήρησης των φυσικών οικοτόπων (μη συμμόρφωση με την Oδηγία 92/43/ΕΟΚ)

Αιτιολογημένη γνώμη (INFR(2014)4073) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς την Ελλάδα, για την ακαταλληλότητα του Ειδικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού για τις ΑΠΕ λόγω μη συμμόρφωσής του προς την Οδηγία Natura σε σχέση με τη χωροθέτηση των αιολικών πάρκων

«Κύρωση του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ)» (ΦΕΚ Β’4893/19.12.2024)

«Ειδική Έκθεση για τις ΑΠΕ και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής» (“Renewable Energy Sources and Climate Change Mitigation”), Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος (Intergovernmental Panel on Climate Change, IPCC), 2012

«Climate Change 2021 – The Physical Science Basis», Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), 2021
https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_SPM_final.pdf

«What is the Triple Planetary Crisis?» United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC), 2022
https://unfccc.int/news/what-is-the-triple-planetary-crisis

«A planet that sustains everyone, everywhere», Inger Andersen, Briefing to Permanent Missions to the United Nations, 21 March 2023
https://www.unep.org/news-and-stories/speech/planet-sustains-everyone-everywhere

«Towards UNEA-6: Multilateral solutions to triple planetary crisis», Sixth session of the United Nations Environment Assembly (UNEA-6), United Nations Environment Programme (UNEP), Nairobi, Kenya, 26 February – 1 March 2024
https://www.unep.org/news-and-stories/speech/towards-unea-6-multilateral-solutions-triple-planetary-crisis
«Outcomes of UNEA-6»
https://www.unep.org/environmentassembly/unea6/outcomes
https://docs.un.org/en/UNEP/EA.6/RES.13

«Tackling the “triple environmental crisis” and building forward from the COVID-19 pandemic», World Health Organization (WHO), 7 July 2023
https://www.who.int/poland/multi-media/details/tackling-the–triple-environmental-crisis–and-building-forward-from-the-covid-19-pandemic

«Summary for Policymakers of the Global Assessment Report on Biodiversity and Ecosystem Services of the Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services», Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services (IPBES), 2019
https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedented-report/

«Η βιοποικιλότητα της Ελλάδας – οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής», Μουσείο Γουλανδρή – Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων, 2011

«Το Κόκκινο βιβλίο των απειλούμενων ζώων της Ελλάδας», Α. Λεγάκης, Π. Μαραγκού, Ελληνική Ζωολογική Εταιρεία (2009)

«Decommissioning of Onshore Wind Turbines», WIND EUROPE, 2020
https://windeurope.org/intelligence-platform/product/decommissioning-of-onshore-wind-turbines/

Torres, J. F. & Petrakopoulou, F. «A Closer Look at the Environmental Impact of Solar and Wind Energy», Global Challenges, Vol: 6, 2200016 (2022)

Jones, N. F., Pejchar, L. & Kiesecker, J. M. «The Energy Footprint: How Oil, Natural Gas, and Wind Energy Affect Land for Biodiversity and the Flow of Ecosystem Services», BioScience, Vol: 65, 290–301 (2015)

Marques, A. T. et al. «Wind turbines cause functional habitat loss for migratory soaring birds», Journal of Animal Ecology, Vol: 89, 93–103 (2020)

Kati, V. et al. «The overlooked threat of land take from wind energy infrastructures: Quantification, drivers and policy gaps», Journal of Environmental Management, Volume 348, 119340 (15 December 2023)

Kati, V., Kassara, C., Vrontisi, Z. & Moustakas, A. «The biodiversity-wind energy-land use nexus in a global biodiversity hotspot», Science of The Total Environment, Volume 768, 144471 (10 May 2021)

Κατή, Β., Κασσάρα, Χ., Παπαϊωάννου, Χ., «Αδιατάρακτες Φυσικές Περιοχές (ΑΦΠ) της Ελλάδας και Βιώσιμη Ανάπτυξη», Εργαστήριο Διατήρησης της Βιοποικιλότητας, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Researchgate, 2022
https://www.researchgate.net/publication/361173582_Adiataraktes_Physikes_Perioches_APHP_tes_Elladas_kai_Biosime_Anaptyxe

Figueiredo, E., Partalidou, M., Koutsou, S. (2020). «‘No Choice’ or ‘A Choice’? – An Exploratory Analysis of ‘Back to the Countryside’ Motivations and Adaptation Strategies in Times of Crisis in Greece and Portugal». In: Döner, F., Figueiredo, E., Rivera, M. (eds) Crisis and Post-Crisis in Rural Territories. Springer, Cham, p. 119–139

Gkoltsiou, A., Athanasiadou, E., & Paraskevopoulou, A.T. (2021). «Agricultural Heritage Landscapes of Greece: Three Case Studies and Strategic Steps towards Their Acknowledgement, Conservation and Management». Sustainability 13, 5955.

Hadjimichalis, C, Melissourgos, Y, Moungolia, A., Girti, D., Faka, A. (2012). «Improving and focusing research on Greek landscapes: the Greekscapes programme». In T. Papayannis, P. Howard (eds.) Reclaiming the Greek landscape, Med-INA, Athens, p. 233-244

Pavlis Evangelos, «Large-scale wind energy farm development and its impacts on the landscape: a review of the Greek case», Department of Agricultural Economics and Rural Development, Agricultural University of Athens, Greece, Journal of Landscape Ecology (2025), Vol: 18 / No. 3

———————————————————-

Γεώργιος Χριστοφορίδης
Δικηγόρος, Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου
του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας

Ο χρόνος διαβούλευσης που παρέχεται για τον συγκεκριμένο χωροταξικό σχεδιασμό εθνικού επιπέδου είναι απολύτως ανεπαρκής, αναγκάζοντάς μας να εστιάσουμε στα κυριότερα ζητήματα που τίθενται.
Κατ΄αρχάς, το Επιμελητήριο Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας αισθάνεται την ανάγκη:
-να επαναλάβει ότι η Ελλάδα χαρακτηρίζεται από μοναδικές ιδιαιτερότητες, ενώ αποτελεί αμελητέο ρυπαντή σε πλανητικό επίπεδο,
-να στηλιτεύσει το κοινοτικό δίκαιο για τη διείσδυση των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή, το οποίο επιβάλλει τις ίδιες υποχρεώσεις σε ρυπαίνοντες και μη ρυπαίνοντες,
-να τονίσει το μάταιον-ατελέσφορον της ευρωπαϊκής «πράσινης μετάβασης», καθώς τα επιβαλλόμενα ποσοστά ηλεκτροπαραγωγής από ΑΠΕ υπολογίζονται επί της τελικής ακαθάριστης κατανάλωσης ενέργειας, η οποία όμως αυξάνεται διαρκώς και είναι βέβαιον ότι θα αυξηθεί εκθετικά εξ αιτίας των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης και των λεγόμενων Data Centers,
-να υπενθυμίσει ότι η Σύμβαση Πλαίσιο του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή δεν ανάγει την εκμετάλλευση ΑΠΕ σε πανάκεια, αλλά αντιθέτως προβλέπει ως αναγκαία μία πολύπλευρη δράση της ανθρωπότητας σε όλους τους τομείς, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας και ενδυνάμωσης όλων των καταβοθρών των αερίων του θερμοκηπίου,
-να επισημάνει ότι εκτός από το κοινοτικό δίκαιο του περιβάλλοντος υπάρχει εν ισχύι το άρθρο 24 παρ.1 του Συντάγματος.

1. «Δέουσα εκτίμηση» που παραβιάζει τις Οδηγίες 2001/42/ΕΚ, 92/43/ΕΟΚ & 2009/147/ΕΚ.
α) Η ΣΜΠΕ του υπό διαβούλευση χωροταξικού σχεδίου δεν αναφέρει τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά των περιοχών Νατούρα 2000 της χώρας, που ενδέχεται να επηρεασθούν σημαντικά από την εφαρμογή του. Σημειώνεται ότι η παράλειψη αυτή εντοπίσθηκε στην αποσταλείσα το 2014 προειδοποιητική επιστολή της Commission, ως λόγος παραβίασης της Οδηγίας 2001/42/ΕΚ από το ΕΠΧΣΑ-ΑΠΕ του 2008.
β) Η ΣΜΠΕ δεν προβαίνει, ως ώφειλε, στον εντοπισμό και στην αξιολόγηση των σωρευτικών επιπτώσεων του Σχεδίου στις περιοχές Νατούρα 2000, εντός ή πλησίον των οποίων έχουν ήδη εγκατασταθεί ή έχουν αδειοδοτηθεί πολυάριθμες αιολικές εγκαταστάσεις με βάση το ΕΠΧΣΑ-ΑΠΕ του 2008.
γ) Στην ΣΜΠΕ γίνεται αναφορά στους στόχους διατήρησης των ειδών που έχουν τεθεί σε εθνικό επίπεδο και όχι στους εξειδικευμένους για καθεμία περιοχή του δικτύου Νατούρα 2000. Το ευρωπαϊκό Δικαστήριο έχει καταστήσει σαφές (υπόθεση C-66/23), ότι οι στόχοι διατήρησης ενός προστατευόμενου τόπου αποτελούν υποχρεωτικό σημείο αναφοράς για τις δέουσες εκτιμήσεις.
Τονίζεται, ότι οι υπουργικές αποφάσεις 24776/985 & 50146/1786 του 2023, οι οποίες υποτίθεται ότι καθορίζουν στόχους διατήρησης για καθεμία περιοχή του δικτύου Νατούρα 2000, δεν συνιστούν εκπλήρωση των υποχρεώσεων που επιβάλλουν οι σχετικές διατάξεις της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, διότι για τη συντριπτική πλειοψηφία των ειδών των προστατευομένων περιοχών δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά δεδομένα.
δ) Η ΣΜΠΕ εκπονήθηκε δίχως να έχουν θεσμοθετηθεί τα σχέδια διαχείρισης και τα μέτρα διατήρησης των περιοχών του δικτύου Νατούρα 2000.
Με τις ανωτέρω κεφαλαιώδεις παραλείψεις/πλημμέλειες, το συμπέρασμα της ΣΜΠΕ ότι το υπό διαβούλευση σχέδιο «δεν αναμένεται να επηρεάσει την ακεραιότητα του δικτύου Natura 2000» εμφανίζεται απολύτως αυθαίρετο και ατεκμηρίωτο, το ίδιο δε ισχύει και για την συνεπακόλουθη παράλειψη διερεύνησης εναλλακτικών λύσεων και πρότασης για τη λήψη αντισταθμιστικών μέτρων.
Το Επιμελητήριο Περιβάλλοντος & Βιωσιμότητας καταγγέλλει το σκανδαλώδες γεγονός ότι από τις εκατοντάδες αδειοδοτήσεων αιολικών πάρκων εντός ΖΕΠ της χώρας, δεν υπάρχει ούτε μία περίπτωση αξιολόγησης σημαντικών επιπτώσεων και λήψης αντισταθμιστικών μέτρων, εκτιμά δε βασίμως ότι το νέο χωροταξικό σχέδιο για τα συστήματα εκμετάλλευσης των ΑΠΕ θα επιφέρει τη χαριστική βολή στη ήδη κλονισθείσα «συνοχή» του ελληνικού τμήματος του ευρωπαϊκού οικολογικού δικτύου Νατούρα 2000.
Συνοψίζοντας, η ΣΜΠΕ και το υπό διαβούλευση χωροταξικό σχέδιο παραβιάζει πολλαπλώς το αναφερθέν κοινοτικό δίκαιο του περιβάλλοντος.

2. ΜΥΗΕ. Ένας θανάσιμος υδρολογικός κίνδυνος και μία αχρείαστη θυσία.
α) Τα λεγόμενα Μικρά Υδροηλεκτρικά ΄Έργα επιβάλλεται να εξαιρεθούν εντελώς από το «κάδρο» της ηλεκτροπαραγωγής, πρώτον διότι στην Ελλάδα, ενόψει των συνεπειών της απορρύθμισης του κλίματος, το νερό δεν πρέπει να θεωρείται ανανεώσιμη πηγή ενέργειας και, δεύτερον, διότι ενώ έχουν αμελητέα προσφορά στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, προκαλούν δυσαναλόγως μεγαλύτερες περιβαλλοντικές βλάβες.
Ο αείμνηστος καθηγητής υδρογεωλογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Γεώργιος Στουρνάρας, σε σχετική μελέτη του για τα ΜΥΗΕ (2022), επεσήμανε ότι η σκοπιμότητα και η βιωσιμότητα των ΜΥΗΕ δεν μπορούν να αξιολογηθούν ανεξάρτητα από το διαρκώς επιδεινούμενο φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής. Λαμβάνοντας δε υπόψιν παράγοντες όπως η αύξηση της εξάτμισης, η αύξηση της υδατικής κατανάλωσης, η αύξηση των αρδεύσεων και η παράταση της αρδευτικής περιόδου κ.ά. καταλήγει στο συμπέρασμα ότι «η σκοπιμότητα κατασκευής και λειτουργίας ΜΥΗΕ στην Ελλάδα καθίσταται προβληματική δεδομένου ότι το κλίμα της Ελλάδας, ως Μεσογειακό, χαρακτηρίζεται από ξηρή περίοδο του υδρολογικού έτους, η οποία με τη σειρά της χαρακτηρίζεται από πρακτικά μηδενικές βροχοπτώσεις και υψηλές θερμοκρασίες».
Πέραν όμως των επιστημονικών μελετών, η βιωματική εμπειρία των τελευταίων 15 ετών διδάσκει ότι εκτός από τις βροχοπτώσεις, έχουν μειωθεί δραματικά οι χιονοπτώσεις και χιονοστρώσεις, παράγοντες με καίρια σημασία για την υδρολογική υγεία επιφανειακών τε και υπογείων υδάτων.
Η ΣΜΠΕ και το υπό διαβούλευση σχέδιο δεν λαμβάνουν υπόψιν τις ανωτέρω συνέπειες της απορρύθμισης του κλίματος στα υδατικά συστήματα της Χώρας. Αντιθέτως, παραπέμπουν και διατηρούν τους κανόνες και τα κριτήρια χωροθέτησης των ΜΥΗΕ του ΕΠΧΣΑ-ΑΠΕ του 2008, ενώ για τα ζητήματα της φέρουσας ικανότητας των υδατορευμάτων, της δυνατότητας εγκατάστασης επαλλήλων ΜΥΗΕ στο ίδιο υδατόρευμα κλπ. παραπέμπουν στην ΥΑ 196978/2011, δηλαδή σε νομοθετήματα που θεσπίσθηκαν σε χρόνο, κατά τον οποίον οι συνέπειες της απορρύθμισης του κλίματος δεν ήταν καν ορατές.
β) Τα ορεινά υδατορεύματα της χώρας, συνιστούν τα «αιμοφόρα αγγεία» των ποταμών της, είναι κιβωτοί βιοποικιλότητας, συνθέτουν απείρου κάλλους φυσικά τοπία και συντηρούν σπάνια και πολύτιμη δασική βλάστηση.
Η κατασκευή και λειτουργία ΜΥΗΕ προκαλεί καταστροφικές επιπτώσεις σε όλα ανεξαιρέτως τα ανωτέρω χαρακτηριστικά/ιδιότητες των υδατορευμάτων, ενώ η συγκέντρωσή τους στην ίδια λεκάνη ή υπολεκάνη απορροής θέτει σε κίνδυνο τη φέρουσα ικανότητα των υδατικών συστημάτων.
Σημειώνεται συναφώς, ότι ακόμη και η ΣΜΠΕ εκτιμά τις επιπτώσεις των ΜΥΗΕ ως αρνητικές μεγάλης έντασης, μόνιμες και μακροχρόνιες.

3. Τοπίο. Το «Βατερλώ» του σχεδίου και της ΣΜΠΕ.

Οι χωροτάκτες εθνικού ή περιφερειακού επιπέδου, με οποιοδήποτε αντικείμενο σχεδιασμού, οφείλουν να εκκινούν λαμβάνοντας υπόψιν τις μοναδικές ιδιαιτερότητες της χώρας, οι οποίες συνίστανται, κατ΄αρχήν, στην αφάνταστη ποικιλομορφία τοπίων με μικρή φιλική προς τον άνθρωπο κλίμακα.
Πρώτη γενική παρατήρηση: οι σύγχρονες ανεμογεννήτριες με τα θηριώδη μεγέθη και τα φωτοβολταϊκά πάρκα που εκτείνονται σε χιλιάδες στρέμματα, αποτελούν τεχνικά συστήματα εκμετάλλευσης ΑΠΕ, απολύτως ασύμβατα με την ανωτέρω ιδιάζουσα φυσιογνωμία του εθνικού χώρου.
Η έννοια του τοπίου και τα χαρακτηριστικά του, η γεωμορφολογία, οι γραμμές, τα χρώματα, οι σκιές, οι όγκοι, οι οικολογικές λειτουργίες, οι φυσικές οσμές, η φυσική σιωπή ή οι φυσικοί ή ανθρωπογενείς ήχοι κ.λπ. είναι στοιχεία και μεγέθη αντικειμενικά, τα οποία εξετάζονται επιστημονικά και αξιολογούνται ανεξάρτητα από τις υποκειμενικές προτιμήσεις οποιουδήποτε παρατηρητή.
Εξ άλλου, στην περί τοπίου ευρωπαϊκή σύμβαση, ως τοπίο ορίζεται μία περιοχή, όπως γίνεται αντιληπτή από ανθρώπους [με όλες τις αισθήσεις] του οποίου ο χαρακτήρας είναι το αποτέλεσμα της δράσης και αλληλεπίδρασης των φυσικών και/η ανθρώπινων παραγόντων, ενώ στο προοίμιό της διακηρύσσεται/αναγνωρίζεται, ότι το τοπίο συμβάλλει στη διαμόρφωση της τοπικής κουλτούρας και αποτελεί σημαντικό στοιχείο της ποιότητας ζωής των ανθρώπων οπουδήποτε.
Με βάση τα ανωτέρω, όλες οι εκτιμήσεις και αξιολογήσεις της ΣΜΠΕ για τις επιπτώσεις των τεχνικών συστημάτων εκμετάλλευσης ΑΠΕ στα τοπία, με αποκλειστικό κριτήριο τη θέαση/ορατότητά τους, είτε από «σημεία ενδιαφέροντος», είτε από σημεία αδιάφορα, όπως και η παραδοχή της ΣΜΠΕ ότι «οι επιπτώσεις στο τοπίο ενέχουν σημαντικό βαθμό υποκειμενικότητας», είναι εξόχως αντιεπιστημονικές και ευρίσκονται σε προφανή αντίθεση με τον ορισμό του τοπίου, αλλά και με το πνεύμα και τον σκοπό της ευρωπαϊκής Σύμβασης για το τοπίο. Τα ανωτέρω ισχύουν mutatis mutandis για τις διατάξεις και τα παραρτήματα του υπό διαβούλευση σχεδίου, που εξαρτούν τις μεν επιπτώσεις των συστημάτων ΑΠΕ στο τοπίο από την «οπτική παρεμβολή τους», τον δε ορισμό των αποστάσεών τους από γειτνιάζουσες χρήσεις γης, από τη θέασή τους.
Εν κατακλείδι η ΣΜΠΕ δεν εντοπίζει και δεν αξιολογεί την απολύτως αντικειμενική επίπτωση των τεχνικών συστημάτων εκμετάλλευσης ΑΠΕ και ιδίως των αιολικών εγκαταστάσεων, συνιστάμενη στη βιομηχανοποίηση των φυσικών τοπίων στα οποία εγκαθίστανται.

4. Ζητήματα αποκατάστασης. Η απόλυτη σιωπή της Διοίκησης.

Σε ό,τι αφορά τα ακανθώδη ζητήματα που προκύπτουν από την παρέλευση της διάρκειας ζωής των συστημάτων εκμετάλλευσης ΑΠΕ, το υπό διαβούλευση Σχέδιο εξαντλείται σε ευχολόγια, όπως ακριβώς και το προηγούμενο του 2008.
Έχουμε κατ’ επανάληψη επισημάνει, ειδικώς για τις ανεμογεννήτριες, ότι δεν είναι οι γνωστοί ξύλινοι στύλοι της ΔΕΗ. Μετά από δύο-τρείς δεκαετίες το ελληνικό κράτος θα κληθεί να αντιμετωπίσει το τεράστιας κλίμακας πρόβλημα της τύχης/διαχείρισης χιλιάδων από αυτούς τους μεταλλικούς γίγαντες.
Εξ άλλου, είναι σφόδρα πιθανόν, ότι οι ιδιωτικοί φορείς των αιολικών έργων (και λοιπών έργων ΑΠΕ), υποκείμενοι στους κινδύνους της αγοράς, θα αδυνατούν εξ αντικειμένου να εκπληρώσουν τις περί αποκατάστασης υποχρεώσεις τους.
Όπως προκύπτει από τη ΣΜΠΕ και από το υπό διαβούλευση σχέδιο, η ελληνική Πολιτεία, αντί να ρυθμίσει τα ανωτέρω ζητήματα, μεταθέτει την αντιμετώπισή τους στο άδηλο μέλλον, επαφιέμενη μάλιστα στις διαθέσεις της αγοράς.
Τονίζεται συναφώς ότι η κεντρική Διοίκηση παραλείπει πεισματικά να κάνει χρήση της νομοθετικής εξουσιοδότησης του άρθρου 130 παρ.1 ν. 4685/2020, προκειμένου να καθορίσει τα μέτρα πρόληψης και αποκατάστασης της περιβαλλοντικής ζημίας που επιφέρουν κατά το τέλος του κύκλου ζωής τους οι σταθμοί ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ, να εξειδικεύσει τις σχετικές υποχρεώσεις και να διασφαλίσει την τήρησή τους.
Υπό τα ανωτέρω δεδομένα, καθίσταται ορατός ο κίνδυνος να απομείνει η χώρα με μία πανθορούμενη σκουριασμένη μεταβιομηχανική προίκα.

5. Η χωροταξική εντροπία των προβλεπομένων «μέγιστων ποσοστών κάλυψης εδάφους από αιολικές εγκαταστάσεις». Το ΕΠΧΣΑ-ΑΠΕ του 2008 ζει και βασιλεύει.

Σε ό,τι αφορά τα αποκαλούμενα «ειδικά κριτήρια χωροθέτησης» αιολικών εγκαταστάσεων στην ηπειρωτική και στη νησιωτική χώρα, το υπό διαβούλευση Σχέδιο επαναφέρει τις περιοχές αιολικής προτεραιότητας -η βιομηχανική τραγωδία της Νότιας Εύβοιας ανέδειξε τις συνέπειες ενός τέτοιου χαρακτηρισμού- και τις εξόχως αντιεπιστημονικές διατάξεις του χωροταξικού σχεδιασμού του 2008 για τις ΑΠΕ, οι οποίες, όπως ήδη απεδείχθη, έχουν ως αποτέλεσμα την υπερσυγκέντρωση αιολικών πάρκων στα πλέον άθικτα φυσικά τοπία της χώρας.
Αυτή τη φορά όμως, τα μέγιστα ποσοστά κάλυψης εδάφους υπολογίζονται σε επίπεδο Δημοτικών Ενοτήτων (και όχι πρωτοβάθμιων ΟΤΑ), προφανώς για να αντισταθμισθούν οι απώλειες «επενδύσεων» λόγω των νέων προβλεπομένων περιορισμών χωροθέτησης.
Όλες οι σχετικές ρυθμίσεις αντίκεινται στην επιστήμη της χωροταξίας αλλά και στην κοινή λογική για τους ακόλουθους λόγους :
Η δημοτική ενότητα (όπως και ο πρωτοβάθμιος ΟΤΑ) είναι απολύτως απρόσφορη βάση για εξεύρεση του επιθυμητού ποσοστού κάλυψης εδαφών, αφενός διότι αποτελεί διοικητική διαίρεση προσδιοριζόμενη με κριτήρια εντελώς άσχετα με το φυσικό περιβάλλον, αφετέρου διότι στην Ελλάδα δεν υπάρχουν όμοιες μεταξύ τους δημοτικές ενότητες. Η Ελλάδα δεν είναι Ολλανδία !
Ο τρόπος εξάπλωσης βαρειάς βιομηχανίας, όπως η αιολική (και κάθε άλλης δραστηριότητας) στον εθνικό χώρο πρέπει να λαμβάνει υπόψιν τα οικοσυστήματα του και όχι τις διοικητικές διαιρέσεις του.
Εν πάση περιπτώσει, η εξεύρεση του εκάστοτε επιθυμητού ποσοστού κάλυψης εδάφους για οποιαδήποτε δραστηριότητα, με βάση υπολογισμού ολόκληρη την επιφάνεια συγκεκριμένου χώρου, αποτελεί «εκκωφαντικό» μαθηματικό σφάλμα.
Τα ποσοστά κάλυψης εδάφους από αιολικές εγκαταστάσεις πρέπει να υπολογίζονται στην επιφάνεια της Δ.Ε. εκείνην, η οποία απομένει μετά την επιβαλλόμενη αφαίρεση όλων των περιοχών, στις οποίες η εγκατάσταση ανεμογεννητριών είναι αδύνατη για λόγους αντικειμενικούς (π.χ. οικιστικό δίκτυο), τεχνικο-οικονομικούς, περιβαλλοντικούς κλπ.
Τέλος, η δυνατότητα αύξησης των ποσοστών κάλυψης εδάφους που παρέχεται σε όργανα αρμόδια για τον περιφερειακό χωροταξικό σχεδιασμό και τον υποκείμενο πολεοδομικό σχεδιασμό είναι μη νόμιμη, διότι κατ΄ουσίαν συνιστά τροποποίηση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου.
Ο ν. 4447/2016 όμως, προβλέπει συγκεκριμένη διαδικασία για την εκπόνηση και έγκριση των Ειδικών Πλαισίων, η οποία πρέπει να ακολουθείται και για την τροποποίησή τους, ενώ απονέμει αρμοδιότητα έγκρισης/τροποποίησής τους στον υπουργό Περιβάλλοντος & Ενέργειας και τους κατά περίπτωση αρμοδίους υπουργούς και όχι σε άλλα όργανα.

6. Διπλάσια μεγέθη Α/Γ – ίδιες αποστάσεις από γειτνιάζουσες χρήσεις γης κλπ.

Οι συντάκτες της ΣΜΠΕ και η Διοίκηση με το υπό διαβούλευση σχέδιο ΚΥΑ, φαίνεται να μην έχουν συνειδητοποιήσει, ότι καλούνται να διατάξουν στο χώρο ανεμογεννήτριες με μεγέθη διπλάσια εκείνων, που είχε υπόψιν του ο χωροτάκτης του 2008. Δεν μπορεί να εξηγηθεί διαφορετικά το παράδοξον να διατηρούνται οι ίδιες αποστάσεις του ΕΠΧΣΑ-ΑΠΕ 2008 από περιοχές περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος, από παραδοσιακούς και μη οικισμούς, από στοιχεία της πολιτιστικής κληρονομιάς, από Μονές κ.ο.κ.

7. Θαλάσσια αιολικά. Το Αιγαίο δεν είναι Βόρεια Θάλασσα.

Όπως ακριβώς συνέβη με τις χερσαίες αιολικές εγκαταστάσεις, οι οποίες προωθήθηκαν, δίχως να υπάρχει επαρκής γνώση των επιπτώσεών τους στα οικοσυστήματα και στο ανθρωπογενές περιβάλλον, έτσι συμβαίνει και με τα θαλάσσια αιολικά, για τις επιπτώσεις των οποίων στα θαλάσσια οικοσυστήματα υπάρχει ελλιπέστατη επιστημονική γνώση.
Το Επιμελητήριο Περιβάλλοντος & Βιωσιμότητας οφείλει να υπενθυμίσει ότι το Αιγαίο με τα νησιά του και το αθέσφατο πολιτιστικό του φορτίο, αποτελεί ίσως το πιο γοητευτικό μικροαρχιπέλαγος του πλανήτη. Η παράδοσή του στη σύγχρονη θηριώδη αιολική βιομηχανία συνιστά ένα ακόμη περιβαλλοντικό έγκλημα.

Εάν το τίμημα της «πράσινης μετάβασης» της Ελλάδας είναι η θυσία του εθνικού φυσικού κεφαλαίου και η απώλεια των συγκριτικών της πλεονεκτημάτων, τότε δεν χρειάζεται να εισέλθουμε στη συζήτηση για τα οφέλη της.
———————————————————-

Σοφία Παυλάκη
Δικηγόρος, Μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου
του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας

ΣΧΟΛΙΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΤΟΥ ΕΧΠ ΑΠΕ

Τo προτεινόμενο σχέδιο Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου των ΑΠΕ (ΕΧΠ ΑΠΕ) έχει συνταχθεί επί τη βάσει εσφαλμένης και αυθαίρετης ερμηνείας του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου για τη Χωροταξία, τη βιώσιμη διαχείριση και την προστασία του περιβάλλοντος, της βιοποικιλότητας και των φυσικών πόρων.

Αναμένεται να γενικεύσει τη δυνατότητα εγκατάστασης έργων ΑΠΕ στο σύνολο του ελλαδικού χώρου πλήττοντας ακόμα περισσότερο προστατευόμενες περιοχές με οικοτόπους προτεραιότητας και σπάνια, απειλούμενα και ενδημικά είδη, παρ’ όλο που η Ελληνική πολιτεία, κατά παράβαση της Συνταγματικής υποχρέωσής της και της Ευρωπαϊκής νομοθεσίας, δεν έχει έως και σήμερα καθορίσει για τις περιοχές αυτές στόχους διατήρησης, γεγονός που καθιστά ανέφικτη και τη δυνατότητα πλήρους διασφάλισης ότι τα έργα ΑΠΕ που θα χωροθετηθούν και με νέο πλαίσιο δεν θα έχουν δυσμενείς επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον της χώρας μας.

Το υπό σχολιασμό ΕΧΠ ΑΠΕ δημιουργεί ανεπίτρεπτα Χωροταξικό σχεδιασμό δύο ή και περισσοτέρων ταχυτήτων, κατά παράβαση κάθε αρχής της επιστήμης της Χωροταξίας, η δε εφαρμογή του θα προκαλέσει ένα θεσμικό και διοικητικό χάος, αφού έργα που θα έχουν ήδη αδειοδοτηθεί ή θα τελούν υπό αδειοδότηση κατά τη θέση σε ισχύ του νέου πλαισίου, θα εξακολουθούν να διέπονται από το «παλαιό» ΕΧΠ ΑΠΕ του 2008, το οποίο όμως καταργείται ν από τη θέση σε ισχύ του νέου πλαισίου! Επομένως, η συντριπτική πλειοψηφία των έργων ΑΠΕ θα εξακολουθούν να αδειοδοτούνται, να κατασκευάζονται και να λειτουργούν χωρίς να υπάρχει πλέον για αυτά ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, αφού το μεν παλαιό ΕΧΠ ΑΠΕ του 2008 θα έχει πλέον καταργηθεί, το δε νέο ΕΧΠ ΑΠΕ δεν θα εφαρμόζεται σε αυτά τα έργα.

Το νέο πλαίσιο επιτρέπει απαράδεκτα την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών μονάδων σε αναδασωτέες εκτάσεις, η οποία αντίκειται στο Σύνταγμα (άρθ. 117 παρ. 3) και απαγορεύεται από τη Δασική νομοθεσία (άρθ. 53 ν. 998/79), ενώ επίσης αντισυνταγματικά (άρθ. 24) επιτρέπει τη χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων εντός Τόπων Κοινοτικής Σημασίας (ΤΚΣ), η οποία απαγορεύεται από το ισχύον ΕΧΠ ΑΠΕ (2008).

Επισημαίνεται ότι για το σύνολο των ως άνω αντισυνταγματικών, μη νόμιμων επιλογών του νέου πλαισίου που θα επηρεάσουν δραματικά πολύτιμα οικοσυστήματα και ευρύτερες περιοχές της ελληνικής επικράτειας, δεν παρέχεται από τη ΣΜΠΕ του υπό εξέταση πλαισίου ουδεμία αιτιολόγηση ούτε επαρκής και κατάλληλη τεκμηρίωση και πρόσφορη ενημέρωση του πολίτη. Προκειμένου μάλιστα να μπορέσει ο πολίτης να διαπιστώσει το σύνολο των ως άνω πλημμελών και αυθαίρετων ρυθμίσεων του νέου πλαισίου ανάμεσα σε ένα πλήθος τεχνικών στοιχείων και πληροφοριών, θα πρέπει μέσα στο ελάχιστο χρονικό διάστημα διάρκειας της δημόσιας διαβούλευσης, να αντιπαραβάλει και να εξετάσει συγκριτικά, λέξη προς λέξη, το προτεινόμενο «νέο» πλαίσιο με το ήδη ισχύον ΕΧΠ ΑΠΕ του 2008 έχοντας ο ίδιος και απόλυτα διαυγή εποπτεία ολόκληρου του νομικού και θεσμικού πλαισίου που διέπει τον σχεδιασμό, την αδειοδότηση και τη λειτουργία των έργων ΑΠΕ στη χώρα μας, κάτι το οποίο είναι πρακτικά αδύνατο.

Καθίσταται επομένως σαφές ότι το υπό διαβούλευση ειδικό χωροταξικό πλαίσιο για τις ΑΠΕ έρχεται σε πλήρη αντίθεση όχι μόνο με τη Συνταγματική τάξη και την κείμενη περιβαλλοντική νομοθεσία, αλλά και με τους κανόνες που θέτει η καλή νομοθέτηση και η χρηστή διοίκηση σε μία ευνομούμενη κοινωνία, προσβάλλοντας θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών και τις συνταγματικά κατοχυρωμένες αρχές του κράτους δικαίου, της βιώσιμης χωροταξίας και ανάπτυξης, της περιβαλλοντικής προστασίας και της προστατευόμενης εμπιστοσύνης των διοικουμένων.

Ενόψει των ανωτέρω ΚΑΤΑΓΓΕΛΛΟΥΜΕ το υπό εξέταση ΕΧΠ ΑΠΕ ως μη νόμιμο, απαράδεκτο και αντισυνταγματικό και ζητούμε την ΑΠΟΡΡΙΨΗ του στο σύνολό του, για τους ακόλουθους αναλυτικά αναφερόμενους λόγους:

1. Σχεδιασμός σε περιοχές Natura χωρίς στόχους διατήρησης

Το υπό διαβούλευση ειδικό χωροταξικό πλαίσιο των ΑΠΕ (ΕΧΠ ΑΠΕ), το οποίο πρόκειται να αντικαταστήσει το ισχύον ΕΔΠ ΑΠΕ (απόφ. 49828/2008, ΦΕΚ Β’ 2464/3.12.2008), αναμένεται να υποβαθμίσει τα ήδη σοβαρά πληττόμενα ορεινά, υδάτινα και δασικά οικοσυστήματα της χώρας και να αλλοιώσει οριστικά και μη αναστρέψιμα το απαράμιλλης ομορφιάς φυσικό και αγροτικό τοπίο της Ελλάδας, με συνακόλουθες καταστροφικές επιπτώσεις στις τοπικές κοινωνίες και στην οικονομία, που βασίζονται στον πρωτογενή τομέα παραγωγής καθώς και στην ήπιας μορφής ανάπτυξη, επιχειρηματικότητα και τουρισμό.

Σημαντικό μέρος του προωθούμενου χωροταξικού σχεδιασμού αφορά την εγκατάσταση έργων ΑΠΕ σε προστατευόμενες περιοχές του Ευρωπαϊκού Οικολογικού Δικτύου Natura καθώς και σε Σημαντικές Περιοχές για τα Πτηνά, επιτρέποντας την αθρόα χωροθέτηση εγκαταστάσεων ΑΠΕ ακόμα και εντός αυστηρά προστατευόμενων οικοτόπων με επιπτώσεις ολέθριες για οικοσυστήματα μοναδικής αξίας που περιλαμβάνουν οικοτόπους προτεραιότητας, σπάνια και απειλούμενα είδη. Και όλα αυτά, παρά την έλλειψη στόχων διατήρησης και χωρίς η ΣΜΠΕ του ΕΧΠ να διασφαλίζει ότι από τα έργα που θα αδειοδοτηθούν βάσει των διατάξεών του δεν θα προκληθούν μη αναστρέψιμες αλλοιώσεις και καταστροφή του περιβάλλοντος, κατά παράβαση του άρθρου 24 παρ. 1 Συντ. και της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, σε πλήρη αντίθεση και με τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ε.Ε. (ΔΕΕ) και του Συμβουλίου της Επικρατείας, με τις αποφάσεις του οποίου η δημόσια διοίκηση οφείλει να συμμορφώνεται κατά το Σύνταγμα.

Αποσιωπά πλήρως το υπό εξέταση σχέδιο ότι η Ελλάδα καταδικάστηκε το 2020 από το ΔΕΕ για τη διαρκή παραβίαση της οδηγίας για τους οικοτόπους κατά την αδειοδότηση όλων των έργων σε Τόπους Κοινοτικής Σημασίας (ΤΚΣ) του Δικτύου Natura 2000 της επικράτειάς της, επειδή δεν έχει καθορίσει τους αναγκαίους στόχους διατήρησης. Ιδιαίτερης σημασίας υπήρξε και η Αιτιολογημένη Γνώμη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής του Φεβρουαρίου 2023, που θεώρησε μη νόμιμη τη χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων σε προστατευόμενες περιοχές λόγω έλλειψης προκαθορισμένων στόχων διατήρησης και της δέουσας εκτίμησής τους. Με δύο ωστόσο αποφάσεις του (ΦΕΚ Β’ 1807/22.3.2023, 3118/2023) το ΥΠΕΝ επιχείρησε να καθορίσει στόχους διατήρησης των περιοχών του δικτύου Natura 2000 και των ΣΠΠ της χώρας, μολονότι για το σύνολο των προστατευομένων ειδών στους πίνακές τους αναφέρεται η ένδειξη «Ανεπαρκή δεδομένα», ενώ σειρά σημαντικών οικοτόπων έχουν παραλειφθεί πλήρως από τις ως άνω αποφάσεις.

Σε αντίθεση με τις επιταγές του δικαίου για την προστασία του περιβάλλοντος, η ελληνική πολιτεία εξακολουθεί έως και σήμερα να παραλείπει τη θεσμοθέτηση στόχων διατήρησης για το σύνολο των οικοτόπων της επιδεικνύοντας αδιαφορία και απαξίωση για το φυσικό περιβάλλον και για τον πλούτο της βιοποικιλότητας και των φυσικών πόρων που ενσωματώνουν τα προστατευόμενα οικοσυστήματα των περιοχών Natura, έχοντας μεταθέσει τον καθορισμό στόχων διατήρησης στον εκάστοτε ιδιώτη εργολάβο – επενδυτή στο πλαίσιο των μελετών που προσκομίζει προς αδειοδότηση έργων ΑΠΕ.

Επομένως δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι υφίστανται έως σήμερα νομίμως θεσμοθετημένοι στόχοι διατήρησης για το σύνολο των περιοχών Natura και των ΣΠΠ της χώρας, γεγονός που καθιστά αδύνατη όχι μόνο την παροχή πλήρους διασφάλισης ότι το νέο πλαίσιο δεν θα έχει δυσμενείς επιπτώσεις στο περιβάλλον της χώρας και στους προστατευόμενους οικοτόπους της, αλλά καθιστά μη νόμιμο και οποιονδήποτε περαιτέρω σχεδιασμό, επί τη βάσει του οποίου θα δρομολογηθούν στο μέλλον κάθε είδους επεμβάσεις με επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον των προστατευόμενων περιοχών για την εγκατάσταση και τη λειτουργία έργων ΑΠΕ.

Ειδικά σε Σημαντικές Περιοχές για τα Πτηνά (ΣΠΠ), σύμφωνα με την νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, δεν επιτρέπεται η χωροθέτηση έργων ΑΠΕ, ακόμα και αν τα συγκεκριμένα έργα κρίνονται επιβεβλημένα από «μείζον εθνικό συμφέρον», γεγονός που έχει αγνοηθεί πλήρως από το υπό εξέταση σχέδιο, το οποίο μη νομίμως επιτρέπει την εγκατάσταση έργων ΑΠΕ εντός των ΣΠΠ και καθίσταται και για τον λόγο αυτόν απορριπτέο στο σύνολό του.

Εφόσον επομένως για το σύνολο των ΤΚΣ και των οικοτόπων προτεραιότητας της χώρας μας δεν υφίστανται στόχοι διατήρησης ούτε δύναται να συναχθεί πλήρης διασφάλιση ότι τα χωροθετούμενα βάσει του νέου πλαισίου έργα δεν θα τους βλάψουν, το υπό κρίση σχέδιο ΕΧΠ ΑΠΕ θα πρέπει να απορριφθεί ως μη νόμιμο, αντισυνταγματικό και ανεπαρκές.

2. Αντίθεση στα Περιφερειακά Χωροταξικά Πλαίσια

Τα Περιφερειακά Χωροταξικά Πλαίσια της χώρας έχουν ως κύριο στόχο τους τη διατήρηση της βιοποικιλότητας μέσω της προστασίας των οικοτόπων και των ειδών των περιοχών της χωρικής αρμοδιότητάς τους. Για την υλοποίηση του πρωταρχικής σημασίας αυτού σκοπού, οι αρμόδιες αρχές έχουν δεσμευτεί ότι θα υιοθετούν αποκλειστικά Στρατηγικές κατευθύνσεις στο πλαίσιο των αναγκαίων και μόνο χρήσεων γης, ώστε να δημιουργούνται ελάχιστες έως καθόλου αρνητικές επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον, στη βιοποικιλότητα και στους φυσικούς πόρους κάθε περιοχής. Το εξεταζόμενο ωστόσο πλαίσιο παρίσταται απολύτως ασύμβατο με τις διατάξεις των Περιφερειακών Χωροταξικών Πλαισίων γενικεύοντας την άνευ όρων παράδοση της ελληνικής επικράτειας στον βωμό της μονοδιάστατης ανάπτυξης έργων ΑΠΕ, ενώ έρχεται και σε πλήρη αντίθεση με τις ήδη ακολουθούμενες πολιτικές δυνάμει του Γενικού και των Περιφερειακών Χωροταξικών Πλαισίων και με σειρά υπό εξέλιξη σχεδίων και προγραμμάτων που εκπονούνται από τις Περιφέρειες της χώρας.

3. Επιπτώσεις των σχεδιαζόμενων έργων ΑΠΕ

Η ΣΜΠΕ του υπό εξέταση ΕΧΠ ΑΠΕ αναλίσκεται στην καταγραφή ενός πλήθους γενικών και ασύνδετων με τον συγκεκριμένο σχεδιασμό πληροφοριών, επιχειρώντας να παρουσιάσει τις διατάξεις του ως δήθεν ευεργετικές για το περιβάλλον, χωρίς ωστόσο να αναφέρει μετρήσιμα και αποδεικνυόμενα στοιχεία σε συνάρτηση με το ιδιαίτερο περιβάλλον κάθε περιοχής, από την εφαρμογή των οποίων μπορεί τεκμηριωμένα να επιτευχθεί η επικαλούμενη θετική για το περιβάλλον και την κοινωνία χωροθέτηση των προβλεπόμενων έργων. Αντιθέτως, το υπό εξέταση έργο αναμένεται να επιφέρει επαχθείς, μη αναστρέψιμες επιπτώσεις στο περιβάλλον του συνόλου των προστατευόμενων περιοχών Natura της χώρας, οι οποίες όχι μόνον αγνοήθηκαν ή υποβαθμίστηκαν συστηματικά από τη ΣΜΠΕ του υπό διαβούλευση πλαισίου, αλλά είναι και πρακτικά αδύνατον να προσδιοριστούν με ασφάλεια και πληρότητα ως προς την πραγματική έκταση και τις συνέπειές τους, εξ αιτίας της έλλειψης προκαθορισμένων στόχων διατήρησης για το σύνολο των προστατευόμενων οικοτόπων και ειδών που περιλαμβάνονται στην ελληνική επικράτεια.

Το εξεταζόμενο πλαίσιο ουδόλως απαντά και στο κρίσιμο ερώτημα: Ποια η νομιμότητα και η αναγκαιότητα της εγκατάστασης και νέων έργων ΑΠΕ δυνάμει του νέου χωροταξικού πλαισίου, λαμβανομένης υπόψη της πληθώρας των κάθε λογής ήδη εγκατεστημένων μονάδων ΑΠΕ που λειτουργούν ή αναμένεται να λειτουργήσουν ανά τη χώρα, ενόψει μάλιστα και του υπερκορεσμού του εθνικού δικτύου σε ενέργεια παραγόμενη από ΑΠΕ, δυνάμει του οποίου η Ελλάδα έχει προ πολλού υπερκαλύψει τους στόχους του ΕΣΕΚ για τη συμμετοχή της στην «πράσινη μετάβαση»; Η δε ΣΜΠΕ του προτεινόμενου πλαισίου μη νομίμως αρκείται στο γενικόλογο αφήγημα για τα οφέλη της παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ στο περιβάλλον και στην ανάπτυξη της χώρας, η οποία ωστόσο έχει πλέον υπερκαλυφθεί και θα έπρεπε να είχε εκλείψει η ανάγκη χωροθέτησης νέων έργων ΑΠΕ ως κριτήριο από την επίσημα υιοθετούμενη ενεργειακή πολιτική.

4. Χωροταξικός σχεδιασμός δύο ταχυτήτων

Με τα ειδικά χωροταξικά πλαίσια εισάγονται στην έννομη τάξη διατάξεις για τη ρύθμιση κατά τρόπο ενιαίο, σαφή και μακροπρόθεσμο ενός τομέα ή κλάδου παραγωγικών δραστηριοτήτων, σε εθνικό ή/και περιφερειακό επίπεδο. Είναι επομένως μη νόμιμες διατάξεις σε νομοθέτημα χωροταξικού σχεδιασμού εθνικής εμβέλειας, όπως το υπό εξέταση ΕΧΠ ΑΠΕ, που καθιερώνουν αποσπασματικά διαφορετικό χωροταξικό καθεστώς «πολλαπλών ταχυτήτων» για το ίδιο αντικείμενο, όπως εν προκειμένω οι διατάξεις του σχεδίου ΚΥΑ του υπό εξέταση ΕΧΠ.

Συγκεκριμένα το υπό διαβούλευση ΕΧΠ:
– Εξαιρεί ολόκληρες κατηγορίες έργων ΑΠΕ ενώ είναι το βασικό νομοθέτημα που ρυθμίζει τον σχεδιασμό τους (άρθ. 3).
– Απαγορεύει μόνο νέες αιολικές εγκαταστάσεις εντός του ΡΣΑ και ΡΣΘ, ενώ θα εξακολουθούν να θεωρούνται νόμιμες όσες έχουν αδειοδοτηθεί με το ισχύον πλαίσιο του 2008 (άρθ. 7).
– Εξαιρεί από την εφαρμογή του το σύνολο των ήδη αδειοδοτημένων και των υπό αδειοδότηση έργων ΑΠΕ, δηλαδή τη συντριπτική πλειονότητα των υφισταμένων ή υπό υλοποίηση ενεργειακών έργων (άρθ. δεύτερο)

Το υπό διαβούλευση ΕΧΠ μη νομίμως εισηγείται ακόμα και διατάξεις που εξαρτούν τον εθνικό χωροταξικό σχεδιασμό για τις ΑΠΕ από γεγονότα μελλοντικά και αβέβαια, αφού προβλέπει δυνατότητα χωροθέτησης ΑΠΕ εντός ΖΕΠ αν αυτό επιτρέπεται από την εγκεκριμένη ΕΠΜ, παρόλο που δεν έχουν εγκριθεί στο σύνολό τους οι ΕΠΜ τη χώρας ούτε και τα προεδρικά διατάγματα για τα οποία οι ΕΠΜ προορίζονται. Προκύπτει επομένως ότι συντάχθηκε κατά τρόπο απαξιωτικό για το περιβάλλον και για τον θεσμό της χωροταξίας, με προχειρότητα, έλλειψη επιστημονικής τεκμηρίωσης και πολιτικής βούλησης για μακροπρόθεσμο σχεδιασμό που θα επιλύσει τα υφιστάμενα τεράστια προβλήματα που έχει αναδείξει στην πράξη η χωροθέτηση έργων ΑΠΕ ανά τη χώρα, τα οποία όχι μόνο δεν επιλύονται με το υπό διαβούλευση ΕΧΠ, αλλά παρατείνονται και επιδεινώνονται.

5. Φέρουσα ικανότητα

Από το υπό διαβούλευση πλαίσιο έχουν εξαιρεθεί μεγάλες κατηγορίες έργων ΑΠΕ, όπως οι αντλησιοταμιεύσεις αλλά και το σύνολο των έργων ΑΠΕ που έχουν ήδη αδειοδοτηθεί ή αναμένεται να αδειοδοτηθούν με το ισχύον καθεστώς (ΕΧΠ ΑΠΕ 2008), χωρίς νόμιμη αιτιολογία. Το νέο ΕΧΠ ΑΠΕ επαναλαμβάνει τις αδυναμίες και τις αστοχίες του ήδη ισχύοντος πλαισίου, για τις οποίες το τελευταίο έχει επικριθεί από τον επιστημονικό κόσμο της χώρας και την κοινωνία των πολιτών.

Το προτεινόμενο ΕΧΠ χαρακτηρίζει απαράδεκτα όλες τις περιοχές της χώρας ως κατ’ αρχήν κατάλληλες για υποδοχή έργων ΑΠΕ. Προβληματική παρίσταται και η απόδοση στο πλαίσιό του της έννοιας της «φέρουσας ικανότητας» των οικοσυστημάτων για την υποδοχή κάθε είδους έργων ΑΠΕ, αφού ο καθορισμός της έννοιας αυτής θα έπρεπε να είχε συντελεστεί εκ των προτέρων και στο πλαίσιο ξεχωριστού νομοθετήματος βάσει επιστημονικών κριτηρίων, ώστε να πληροί τα απαραίτητα εχέγγυα αμερόληπτης και εμπεριστατωμένης ερμηνείας και απόδοσής του. Αντιθέτως με τον τρόπο που αποδίδεται η έννοια της «φέρουσας ικανότητας» στο πλαίσιο του υπό διαβούλευση ΕΧΠ κλονίζεται ως προς την επιστημονική της αξιοπιστία και γεννά εύλογα την υπόνοια ότι είναι προσαρμοσμένη εκ των προτέρων στους στόχους του ευρύτερου υπό μελέτη σχεδιασμού, τους οποίους υπηρετεί στο σύνολό τους.

Παρά το μεγάλο χρονικό διάστημα των 18 ετών που μεσολάβησαν από τη θέση σε ισχύ του ισχύοντος ΕΧΠ, το νέο πλαίσιο δεν κατάφερε να αναδείξει τον κανονιστικό νομοθέτη σοφότερο ούτε ικανότερο να ενσωματώσει στο προτεινόμενο ΕΧΠ την εμπειρία που έχει σωρευθεί, όλα αυτά τα χρόνια, από την καταιγιστική χωροθέτηση έργων ΑΠΕ σε κάθε γωνιά της χώρας, η οποία έχει ολέθριες επιπτώσεις σε μοναδικά οικοσυστήματα, δάση, υδάτινους πόρους, νησιά και ακτές και ακυρώνει τη φέρουσα ικανότητά τους.

6. Συνεργιστικές επιπτώσεις έργων

Επίσης παραλείπει να αναφέρει το υπό εξέταση ΕΧΠ ΑΠΕ οτιδήποτε σε σχέση με τις συνολικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις των έργων ΑΠΕ στο περιβάλλον, στην υγεία, στην κοινωνία και στην ασφάλεια, αφού αυτά παρουσιάζονται από τις διατάξεις του ως δήθεν μηδενικού ή αμελητέου περιβαλλοντικού αποτυπώματος, πλην αποσιωπάται πλήρως ότι σε ολόκληρο το φάσμα του κύκλου της ζωής των έργων ΑΠΕ, ήτοι για την παραγωγή, τη μεταφορά, την εγκατάσταση, τη λειτουργία και την απεγκατάστασή τους, σημαντική συμβολή έχει η ενέργεια που παράγεται από ορυκτά καύσιμα, ενώ προκαλείται περιβαλλοντική υποβάθμιση και καταστροφή και από την τύχη τους ως αποβλήτων. Επομένως η «πράσινη ενέργεια» των ΑΠΕ δεν είναι και τόσο «πράσινη», κάτι που οι μελέτες του προτεινόμενου πλαισίου αγνοούν ή και σκοπίμως αποσιωπούν πλήρως.

Στηρίζει επομένως και το νέο ΕΧΠ ΑΠΕ τη γενίκευση της εγκατάστασης έργων ΑΠΕ στη χώρα επικαλούμενο – όπως και το ήδη ισχύον ΕΧΠ- την ανάγκη αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής, η οποία ωστόσο είναι το αποτέλεσμα της καταστροφής του περιβάλλοντος και όχι η αιτία της.

Από δε την εξαίρεση σημαντικής μερίδας έργων ΑΠΕ από το πεδίο εφαρμογής του υπό κρίση ΕΧΠ αναμένεται να προκληθεί αδειοδοτικό χάος, αφού με άλλο καθεστώς θα κρίνονται οι εξαιρούμενες εγκαταστάσεις και με άλλο εκείνες που καλύπτονται από τις διατάξεις του προτεινόμενου ΕΧΠ, με αποτέλεσμα να καθίσταται πρακτικά αδύνατη η εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων όσων αφορά και τις συνεργιστικές επιπτώσεις των υπό αδειοδότηση έργων στο μέλλον, αφού δεν θα καλύπτονται πλέον από ενιαίο καθεστώς ούτε θα μπορούν να ισχύσουν κοινά κριτήρια για το σύνολο των έργων ΑΠΕ σε ορισμένη περιοχή.

7. Αοριστία και αναποτελεσματικότητα

Αρκούμενες σε γενικόλογους αφορισμούς και ευχολόγια του τύπου ότι: «το περιβάλλον θα πρέπει να αποκαθίσταται δεόντως» οι διατάξεις του υπό εξέταση ΕΧΠ ουδεμία σοβαρή και επιστημονικά τεκμηριωμένη πρόβλεψη διαλαμβάνουν σχετικά με τις συνέπειες των έργων ΑΠΕ στο περιβάλλον τόσο κατά το στάδιο κατασκευής και λειτουργίας τους όσο και κατά το στάδιο της αποκατάστασής του. Είναι δε άνευ λόγου η συζήτηση για «αποκατάσταση», όταν μετά από τη μακρόχρονη λειτουργία των έργων ΑΠΕ, τα οικοσυστήματα θα έχουν πλέον αλλοιωθεί οριστικά, το υποβαθμισμένο περιβάλλον δεν θα θυμίζει πια σε τίποτα το αρχικό φυσικό κάλλος, αλλά και η ίδια η εταιρεία/επενδυτής ενδεχομένως θα έχει πάψει προ πολλού να υφίσταται, προκειμένου να αποκαταστήσει το περιβάλλον.

Καθορίζονται περαιτέρω ατεκμηρίωτα στη ΣΜΠΕ (σελ. 4-40, παρ. 4.4, σελ. 4-63, πίνακας 4.6-1) και στο σχέδιο ΚΥΑ του προτεινόμενου σχεδίου και οι περιοχές αποκλεισμού και οι ζώνες ασυμβατότητας για την εγκατάσταση αιολικών και φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων, για τις οποίες δεν αναφέρεται με ποια κριτήρια και επί τη βάσει ποιων επιστημονικών μελετών και δεδομένων αποφασίστηκε η καταλληλότητα ή ο αποκλεισμός τους για την εγκατάσταση έργων ΑΠΕ σε αυτές.

Επίσης εσφαλμένα προβαίνει η ΣΜΠΕ του υπό κρίση ΕΧΠ στον καθορισμό ελάχιστων αποστάσεων από περιοχές «περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος» (πίνακας 4.4-1 παρ. Β, σελ. 4-44 ΣΜΠΕ), ενώ για τις επιπτώσεις των έργων ΑΠΕ που θα χωροθετηθούν ακόμα και πλησίον ή σε επαφή ή σε γειτνίαση με αυτές, θα πρέπει προηγουμένως να τηρηθεί η διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης που εφαρμόζεται για τις προστατευόμενες περιοχές, εντός των οποίων τα εν λόγω έργα χωροθετούνται, σύμφωνα με την περιβαλλοντική νομοθεσία.

8. Οδοποιία

Σύμφωνα άλλωστε με το άρθρο 5 παρ. 1 της υπό διαβούλευση σχεδίου ΚΥΑ, η μη επέκταση της ήδη υφιστάμενης οδοποιίας παρουσιάζεται ως ευεργεσία για τον τόπο, ενώ αποσιωπάται μεθοδευμένα ότι η ήδη υφισταμένη οδοποιία δημιουργήθηκε για να περάσουν μέσα από τα δάση και τα βουνά της περιοχής τα αιολικά μεγαθήρια. Επίσης αναφέρεται στο σχέδιο ΚΥΑ (άρθ. 5) ότι η εκχέρσωση της βλάστησης, ιδίως θάμνων και δένδρων, θα πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τις υποδείξεις τις οικείας Δασικής Υπηρεσίας που μετατρέπονται σε δικαιολογία κάθε καταστροφής, αντί η υπηρεσία να υπερασπίζεται ουσιαστικά τα δάση σύμφωνα με το θεμελιώδες θεσμικό καθήκον της. Ορίζεται επιπλέον ότι η εσωτερική οδοποιία πρέπει να είναι χωμάτινη με επίστρωση χαλικιού, χωρίς διόλου να αναφέρεται στις μελέτες του ΕΧΠ πώς αιτιολογείται, με οικολογικά κριτήρια, η επίστρωση με χαλίκι των κορυφών των βουνών και των δασών ούτε ποια θέση έχουν οι τόνοι από χαλίκι μέσα σε προστατευόμενα δασικά οικοσυστήματα.

9. Έργα ΑΠΕ σε αναδασωτέες εκτάσεις

Με το άρθρο 5 παρ. 4 του υπό διαβούλευση πλαισίου επιτρέπεται η χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων εντός δασών, δασικών και αναδασωτέων εκτάσεων, η οποία παραβιάζει τη συνταγματική επιταγή του άρθρου 117 παρ. 3 και καταδικάζει σε αφανισμό τον δασικό πλούτο της χώρας. Εντελώς υποκριτικά και άστοχα υποστηρίζεται ότι θα πρέπει να «λαμβάνεται ιδιαίτερη μέριμνα για τον περιορισμό της βλάβης της δασικής βλάστησης», αφού στην περίπτωση των αναδασωτέων εκτάσεων δεν υφίσταται καν δασική βλάστηση, προκειμένου να περιοριστεί η βλάβη της, η οποία έχει ήδη επέλθει.

Το υπό διαβούλευση σχέδιο επιτρέπει και τη χωροθέτηση φ/β εγκαταστάσεων σε αναδασωτέες εκτάσεις κατά παράβαση του Συντάγματος και της δασικής νομοθεσίας (άρθ. 53 ν. 998/1979) που την απαγορεύουν.

10. Εγκαταστάσεις ΑΣΠΗΕ εντός ΤΚΣ

Με τις διατάξεις του άρθρου 5 του σχεδίου ΚΥΑ παρέχεται στο εξής η δυνατότητα χωροθέτησης αιολικών εγκαταστάσεων εντός Τόπων Κοινοτικής Σημασίας (ΤΚΣ), η οποία απαγορεύεται από το ισχύον ΕΧΠ ΑΠΕ του 2008 (άρθ. 6).

11. Γενίκευση των ΜΥΗΕ

Απαράδεκτη και σκανδαλώδης κρίνεται και η γενίκευση με το υπό διαβούλευση ΕΧΠ της κατασκευής και λειτουργίας ΜΥΗΕ στο σύνολο της επικράτειας, που θα παρεμποδίζει τον ελεύθερο ρου των νερών των ποταμών ακόμα και πολύ κοντά στις πηγές τους, ενώ ταυτόχρονα υποστηρίζεται συστηματικά ακόμα και από επίσημους θεσμικούς φορείς ότι ευρείες περιοχές της χώρας κινδυνεύουν με ξηρασία και λειψυδρία και εκτρέπονται ποτάμια για να «ξεδιψάσει» η Αθήνα. Ο προωθούμενος ως άνω σχεδιασμός δυνάμει του υπό διαβούλευση ΕΧΠ έρχεται σε προφανή αντίθεση και με τη Στρατηγική της ΕΕ για τη Βιοποικιλότητα που προβλέπει την άρση εμποδίων και φραγμάτων σε ποτάμια και λοιπούς υδατικούς πόρους με ορίζοντα το 2030, της οποίας οι επιταγές έχουν πλήρως αγνοηθεί από το υπό εξέταση σχέδιο ΕΧΠ.

Το εξεταζόμενο πλαίσιο υιοθετεί εντελώς αόριστες έννοιες για τον υπολογισμό καθοριστικής σημασίας όρων και παραμέτρων της εγκατάστασης ΜΥΗΕ σε εκτάσεις της χώρας, οι οποίες μπορούν να ερμηνευτούν ποικιλοτρόπως ή και αντιφατικά κατά την εφαρμογή τους. Χαρακτηριστικά αναφέρονται οι διατάξεις της παρ. 6 του άρθρου 12 του σχεδίου ΚΥΑ, σχετικά με τους κανόνες και τα κριτήρια χωροθέτησης ΜΥΗΕ, όπου μεταξύ άλλων ορίζεται ότι: «Δεν επιτρέπονται έργα οδοποιίας η κατασκευή των οποίων απαιτεί ουσιώδη μεταβολή στην παραποτάμια βλάστηση και σε γεωλογικούς σχηματισμούς», χωρίς να προσδιορίζεται από τη ΣΜΠΕ του ΕΧΠ πώς καθορίζεται η έννοια της «ουσιώδους μεταβολής», προκειμένου να υπολογιστεί με τη δέουσα ακρίβεια και ασφάλεια το ζήτημα των επιπτώσεων ενός ΜΥΗΕ στα παραποτάμια οικοσυστήματα και στους γεωλογικούς σχηματισμούς της περιοχής εγκατάστασής του.

12. Εσφαλμένη ερμηνεία του κριτηρίου της κλιματικής αλλαγής

Η ΣΜΠΕ του ΕΧΠ ΑΠΕ ουδεμία πρόβλεψη περιέχει όσον αφορά την αξιολόγηση των επιπτώσεών του σε οικοσυστήματα που λειτουργούν ως φυσικές καταβόθρες του άνθρακα (Κανονισμός 2021/1119), ενώ επίσης μη νομίμως αγνοείται πλήρως από τη ΣΜΠΕ και από το σχέδιο ΚΥΑ του υπό εξέταση πλαισίου και ο Κανονισμός (ΕΕ) 841/2018 (LULUCF), ο οποίος έθεσε τη δασοπονία ως κύριο μοχλό ανάσχεσης της κλιματικής αλλαγής, μέσω της βιώσιμης διαχείρισης των υφισταμένων δασών και της δημιουργίας νέων.

Απολύτως ατεκμηρίωτα το υπό εξέταση ΕΧΠ (παρ. 3.2.4.4) αναφέρει ότι βασικός στόχος του προωθούμενου Σχεδιασμού είναι η υλοποίηση της συνεισφοράς της χώρας «στις παγκόσμιες και ευρωπαϊκές προσπάθειες για τη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου και τη μετάβαση σε οικονομία μηδενικών εκπομπών άνθρακα», ενώ αγνοεί προκλητικά ότι η συμβολή της Ελλάδας στους παγκόσμιους ρύπους από αέρια του θερμοκηπίου είναι απειροελάχιστη έως μηδενική, σε κάθε δε περίπτωση έχουν προ πολλού υπερκαλυφθεί από την ηλεκτροπαραγωγή από ΑΠΕ στη χώρα όλοι οι στόχοι του ΕΣΕΚ, γεγονός που αποδεικνύει ότι δεν υπάρχει πλέον καμία ανάγκη για αδειοδότηση νέων έργων ΑΠΕ στη χώρα μας.

Είναι δε ενδεικτικό της αστοχίας, των αδυναμιών και της έλλειψης επιστημονικής τεκμηρίωσης της ΣΜΠΕ του υπό εξέταση ΕΧΠ, ότι μολονότι αυτό προορίζεται να αποτελέσει το κατεξοχήν νομοθέτημα για τη χωροθέτηση έργων με «πράσινο πρόσημο» που, όπως το ίδιο επικαλείται, στοχεύουν στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής, ουδόλως εξηγείται με μετρήσιμα και αποδεικνυόμενα στοιχεία και μεγέθη, με ποιο τρόπο θα επιτευχθεί το αποτέλεσμα αυτό, σύμφωνα και με τις επικαλούμενες στοχεύσεις του. Καθίσταται επομένως και για τους λόγους αυτούς το υπό εξέταση ΕΧΠ απορριπτέο στο σύνολό του.

13. Εσφαλμένη και αντιεπιστημονική αντίληψη του Τοπίου

Σύμφωνα με το Παράρτημα ΙΙΙ του σχεδίου ΚΥΑ του προτεινόμενου ΕΧΠ, κύριο κριτήριο ένταξης των αιολικών εγκαταστάσεων στο Τοπίο αποτελεί η «οπτική παρεμβολή» τους από τα σημεία «ιδιαίτερου ενδιαφέροντος», που ευρίσκονται εντός κύκλου, που ορίζεται με κέντρο το σημείο και ακτίνα που διαφοροποιείται αναλόγως της σημασίας και της ποιότητας του σημείου «ιδιαίτερου ενδιαφέροντος» και της κατηγορία χώρου, όπου ανήκει.

Είναι πράγματι απογοητευτική η διαπίστωση ότι και το νέο πλαίσιο υιοθετεί τις επιλογές του ισχύοντος ΕΧΠ ΑΠΕ, που έχουν σφοδρά επικριθεί για την αντιεπιστημονική, αντιπεριβαλλοντική και ξεπερασμένη εφαρμογή του κριτηρίου της «οπτικής» και μόνον επαφής των εγκαταστάσεων ΑΠΕ με τα προστατευόμενα τοπία και στοιχεία της φύσης, κατά την αδειοδότηση αιολικών έργων.

Όπως εύστοχα επισημαίνει ο Επίκ. Καθηγητής Τμ. Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης του Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών Ευ. Παυλής, «Το τοπίο δεν είναι μόνο μια εικόνα/αναπαράσταση ενός τόπου, ένα σκηνικό θέασης και ένα θέμα αισθητικής υποκειμενικής άποψης του παρατηρητή … αλλά σύμφωνα με τη σύγχρονη επιστημολογία, βάσει της οποίας έχει σχεδιαστεί η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για το Τοπίο (ν. 3827/2010), οι διαστάσεις του είναι ευρύτερες, η δε υποβάθμιση του τοπίου θα έχει άμεση επίδραση και στον Άνθρωπο. Το τοπίο είναι ο δυναμικός, αισθητηριακά βιωμένος και κοινωνικά κατασκευασμένος χώρος … Η κοινωνική αποδοχή του σχεδίου δεν έχει διασφαλιστεί. Μέχρι στιγμής, πληθώρα συλλογικών φορέων συμμετέχουν και υποβάλλουν σχόλια κατά της πραγματοποίησης του έργου, από κοινού με εκατοντάδες πολίτες. Η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για το Τοπίο δίνει ωστόσο μεγάλη βάση στη συμμετοχή του ευρύτερο κοινού (άρθρο 6) αναγνωρίζοντας ότι το τοπίο είναι καθοριστικό στοιχείο για την ατομική και κοινωνική ευημερία και ότι η προστασία, η διαχείριση και ο σχεδιασμός του συνεπάγονται δικαιώματα και ευθύνες για τον καθένα (προοίμιο όπως Σύμβασης). Σε κάποιες περιπτώσεις, η επιθυμία του κοινού να διατηρήσει το τοπίο δεν έχει να κάνει τόσο με την αισθητική, αλλά με την αντίληψη ότι το τοπίο εμπεριέχει μια σειρά από κοινωνικές, οικονομικές και πολιτισμικές αξίες που απαιτούν πολλά χρόνια για να οικοδομηθούν και τη συναίσθηση ότι πρέπει να διαφυλαχτούν οι ποιότητες του τοπίου, όπως είναι ο χαρακτήρας, η ταυτότητα και η κληρονομιά».

Συνεπώς, η έννοια του τοπίου δεν λαμβάνεται υπόψη επαρκώς και νομίμως από τη ΣΜΠΕ του υπό εξέταση ΕΧΠ, οι δε αναφορές της στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για το Τοπίο είναι επιφανειακές χωρίς να διεισδύουν στην ουσία. Για όλους επομένως τους ως άνω λόγους που αφορούν τόσο την παράβαση διατάξεων του ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου για την προστασία του τοπίου όσο και την παράλειψη της ενσωμάτωσης στη ΣΜΠΕ του ΕΧΠ των βασικών κανόνων και αρχών που προσδιορίζουν την έννοια και τη θεώρηση του τοπίου στις σύγχρονη αντίληψή του από το δίκαιο, την επιστήμη και την τεχνική, η υπό εξέταση ΣΜΠΕ θα πρέπει να απορριφθεί.

14. Βασικές παραλείψεις της ΣΜΠΕ

Η διαδικασία περιβαλλοντικής εκτίμησης του προτεινόμενου σχεδίου ΕΧΠ ΑΠΕ προβλέπεται από την οδηγία 42/2001 και την ΚΥΑ 107017/2006 (ΦΕΚ Β’ 1225), οι οποίες εφαρμόζονται σε όλα τα σχέδια με σημαντικές επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον που εγκρίνονται από ορισμένη δημόσια αρχή. Σε περίπτωση υλοποίησης σχεδίων σε περιοχές που αποτελούν προστατευόμενους οικοτόπους απαιτείται Στρατηγική Περιβαλλοντική Εκτίμηση (ΣΠΕ) από την οδηγία 42/2001 και να έχει προηγουμένως καθορισθεί η δέουσα εκτίμηση των στόχων διατήρησής τους που θέτει η οδηγία για τους οικοτόπους, η οποία μάλιστα απαιτεί όχι απλώς πρόβλεψη αλλά πλήρη διασφάλιση ότι ο εκπονούμενος σχεδιασμός δεν θα έχει δυσμενείς επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον.

Επομένως η ύπαρξη προκαθορισμένων στόχων διατήρησης και η δυνατότητα πλήρους διασφάλισης ότι τα επιτρεπόμενα έργα ΑΠΕ δυνάμει του υπό διαβούλευση πλαισίου δεν θα έχουν επιπτώσεις στο περιβάλλον (άρθ. 6 παρ. 3 οδηγίας 92/43/ΕΚ), συνιστά βασική προϋπόθεση ορθής και εμπεριστατωμένης σύνταξης της ΣΜΠΕ του σχεδίου, η δε έλλειψή της, όπως εν προκειμένω, καθιστά τη ΣΜΠΕ μη νόμιμη στο σύνολό της και απορριπτέα.

15. Δημόσια διαβούλευση

Σύμφωνα με την οδηγία 42/2001 και την ΚΥΑ ΥΠΕΧΩΔΕ/ΕΥΠΕ/οικ. 107017/2006 (ΦΕΚ Β’ 1225), το προκαταρκτικό σχέδιο και η περιβαλλοντική μελέτη τίθενται σε διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης και σε γνώση των λοιπών αρχών και του κοινού που πρέπει να έχουν την ευκαιρία να εκφράσουν τις απόψεις τους για το σχέδιο πριν την έγκρισή του, εντός πρόσφορου χρονικού πλαισίου. Οι δε απόψεις που εκφράζονται και τα αποτελέσματα της διαβούλευσης λαμβάνονται υποχρεωτικά υπόψη από την αρμόδια αρχή στο επόμενο στάδιο της εκπόνησης του σχεδίου, πριν την έγκρισή του.

Είναι δεδομένο ότι ουδόλως τηρήθηκαν οι κανόνες της διαδικασίας της δημόσιας διαβούλευσης, κυρίως όσον αφορά τη διάρκεια του διαθέσιμου χρόνου που δόθηκε στο κοινό για την υποβολή τεκμηριωμένων σχολίων και αντιρρήσεων για το σχέδιο ΚΥΑ και τη ΣΜΠΕ που το συνοδεύει. Κρίνεται δε απολύτως απρόσφορος και περιορισμένος ο χρόνος που παρέχεται, κατά τον οποίο το προτεινόμενο ΕΧΠ θα παραμείνει στη δημόσια διαβούλευση, ενόψει της πληθώρας και της πολυπλοκότητας των τεχνικών και λοιπών στοιχείων που το συνοδεύουν και θα πρέπει να μελετηθούν, προκειμένου ο πολίτης να μπορέσει να διαμορφώσει με πληρότητα και ασφάλεια την άποψή του για το εξεταζόμενο ΕΧΠ και να διατυπώσει εμπεριστατωμένα σχόλια για αυτό.

16. Ομολογία κακής νομοθέτησης

Με τη θεώρηση των περιοχών με υψόμετρο άνω των 1.200 μ. αλλά και των οικοτόπων προτεραιότητας των ΕΖΔ, των ΖΕΠ και των Τοπίων Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους ως περιοχών που δεν είναι στο εξής κατάλληλες για την υποδοχή αιολικών εγκαταστάσεων καθώς και με τη θεώρηση όχι μόνο των δασών αλλά και των δασικών εκτάσεων ως περιοχών όπου απαγορεύεται στο εξής η χωροθέτηση φ/β εγκαταστάσεων, το υπό εξέταση σχέδιο ειδικού χωροταξικού πλαισίου των ΑΠΕ αποτελεί μία κραυγαλέα και αδιανόητη για κράτος δικαίου δημόσια παραδοχή ότι η επίσημη πολιτική για τις ΑΠΕ όλων των κυβερνήσεων που ηγήθηκαν του τόπου έως και σήμερα υπήρξε εσφαλμένη, ανεπιτυχής και αρνητική -αν όχι και καταστροφική- για τη χώρα, την κοινωνία και το φυσικό περιβάλλον.

Ουσιαστικά, με την απαγόρευση στο εξής της χωροθέτησης αιολικών εγκαταστάσεων σε βουνά πάνω 1.200 μ., ΖΕΠ, ΕΖΔ και τοπία ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, αλλά και φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων σε δασικές εκτάσεις, όλες οι ηγεσίες του ΥΠΕΝ και ο μηχανισμός της δασικής και περιβαλλοντικής διοίκησης της χώρας βρίσκεται εκτεθειμένος απέναντι σε ένα μεγάλο αναπάντητο «γιατί;» που αφορά το πάκτωμα με τόνους από μπετόν και οπλισμένο σκυρόδεμα των βουνών μας, την κάλυψη ατελείωτων εκτάσεων της ελληνικής υπαίθρου με φωτοβολταϊκά και τη μεθοδευμένη απώλεια τεράστιου φυσικού κεφαλαίου πολύτιμων, προστατευόμενων οικοτόπων με όλη τους τη βιοποικιλότητα, τα τοπία, τα πλάσματα της χλωρίδας και της πανίδας και τους φυσικούς τους πόρους, που ό,τι και να κάνουμε δεν θα γυρίσουν πίσω ούτε δύνανται σε πολλές περιπτώσεις να αποκατασταθούν.

Καταθέτοντας το υπό εξέταση σχέδιο ΚΥΑ στη δημόσια διαβούλευση, η ελληνική πολιτεία μόλις ομολόγησε απέναντι στο σύνολο της κοινωνίας και στην ιστορία, ότι μέχρι σήμερα κακώς έπραττε καθολικά σε βάρος της φύσης, η οποία κατά τη νομοθεσία μας λογίζεται και ως «εθνικό κεφάλαιο» (άρθ. 2 ν. 998/1979), το οποίο θα έπρεπε να είχε διαχειριστεί με τη δέουσα ευθύνη και τον σεβασμό που της επιβάλλει η συνταγματική υποχρέωση να διαφυλάττει την οικολογική ισορροπία και τη βιωσιμότητα του περιβάλλοντος λαμβάνοντας όλα τα κατάλληλα μέτρα.

Απέναντι σε αυτή την τραγική ως προς το συμβολισμό και τις συνέπειές της παραδοχή, εγείρονται αναμφίβολα και σε νομικό επίπεδο μείζονος σημασίας ζητήματα κρατικής ευθύνης για την περιβαλλοντική ζημία που επήλθε στο φυσικό περιβάλλον της πατρίδας μας από την μακρόχρονη, συστηματική και παρατεταμένη εφαρμογή πολιτικών, νομοθεσίας και αποφάσεων που οδήγησαν μοναδικά οικοσυστήματα και τον φυσικό πλούτο ευρύτατων περιοχών της χώρας σε ραγδαία υποβάθμιση, οικολογική βλάβη και καταστροφή.

Στο πλαίσιο της θεώρησης αυτής, θα πρέπει να εξεταστεί σοβαρά το ενδεχόμενο ακόμα και μαζικών προσφυγών στη δικαιοσύνη και σε κάθε αρμόδιο θεσμικό φορέα από ενεργούς πολίτες, σωματεία, φορείς και περιβαλλοντικές οργανώσεις για την αποκατάσταση κάθε είδους περιβαλλοντικής βλάβης που έχει επέλθει σε οικοσυστήματα και στοιχεία της φύσης συνεπεία της εφαρμογής -ομολογουμένως- αντιπεριβαλλοντικών νομοθετημάτων επί μακρώ και της πλημμελούς ενσωμάτωσης και εφαρμογής της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ στην εθνική έννομη τάξη, επί τη βάσει και της εμβληματικής προς τούτο νομολογίας του ΔΕΚ που έχει κρίνει ότι ένα κράτος μέλος υποχρεούται να αποκαταστήσει τις ζημίες που προκλήθηκαν στους ιδιώτες λόγω μη μεταφοράς ή πλημμελούς μεταφοράς και εφαρμογής της νομοθεσίας της ΕΕ στο εσωτερικό δίκαιό του.

Συμπέρασμα

Για όλους επομένως τους λόγους που αναλύθηκαν ως άνω, το υπό διαβούλευση σχέδιο ΚΥΑ ειδικού χωροταξικού πλαισίου των ΑΠΕ και η ΣΜΠΕ που το συνοδεύει κρίνονται μη νόμιμα, επιστημονικώς ατεκμηρίωτα και αντισυνταγματικά και θα πρέπει να απορριφθούν στο σύνολό τους.
———————————————————-

Χάρις Γιαννοπούλου
Πυρηνική ιατρός

Θόρυβος αιολικών εγκαταστάσεων
και ανάγκη ειδικού κανονιστικού πλαισίου

Ο θόρυβος από τις αιολικές εγκαταστάσεις αποτελεί διεθνώς το σημαντικότερο ζήτημα δημόσιας υγείας που σχετίζεται με τη λειτουργία τους. Η διεθνής βιβλιογραφία, οι κατευθυντήριες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) και η εμπειρία πολλών χωρών καταδεικνύουν ότι η προστασία των κατοίκων από τις επιπτώσεις του θορύβου απαιτεί ειδική και προσεκτική αντιμετώπιση.
Ωστόσο, στο προτεινόμενο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο (ΕΧΠ) για τις ΑΠΕ, το θέμα του θορύβου αντιμετωπίζεται εξαιρετικά περιορισμένα. Η μοναδική ουσιαστική πρόβλεψη αφορά την εξασφάλιση επιπέδου θορύβου μικρότερου των 45 dB στις μεμονωμένες κατοικίες και στα όρια των οικιστικών δραστηριοτήτων, χωρίς περαιτέρω εξειδίκευση ως προς τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του θορύβου των ανεμογεννητριών.
Το ίδιο το κείμενο της ΣΜΠΕ αναγνωρίζει ότι «ειδικότερα όρια θορύβου σχετικά με αιολικές εγκαταστάσεις δεν τίθενται από την κείμενη νομοθεσία», παραπέμποντας στις κατευθυντήριες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
Ο ΠΟΥ αντιμετωπίζει τον περιβαλλοντικό θόρυβο ως σημαντικό παράγοντα δημόσιας υγείας και έχει εκδώσει ειδικές κατευθυντήριες οδηγίες για την προστασία των πληθυσμών από τις επιπτώσεις του θορύβου, συμπεριλαμβανομένου του θορύβου των ανεμογεννητριών. Παράλληλα, οι οδηγίες του ΠΟΥ για τον νυχτερινό θόρυβο θεωρούν ότι επίπεδο Lnight,outside 40 dB αποτελεί τον επιθυμητό στόχο για την προστασία της υγείας, ιδιαίτερα των ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού, ενώ τα 55 dB προτείνονται ως όρο συναγερμού.
Η σύγχρονη επιστημονική βιβλιογραφία συγκλίνει στο ότι οι συχνότερα αναφερόμενες επιπτώσεις από την έκθεση στον θόρυβο των ανεμογεννητριών αφορούν την έντονη ενόχληση (annoyance), τη διαταραχή του ύπνου, την υποβάθμιση της ποιότητας ζωής και τα συμπτώματα ψυχολογικής επιβάρυνσης. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι οι σοβαρότερα ενοχλούμενοι κάτοικοι αναφέρουν ότι τα προβλήματα εμφανίζονται κυρίως κατά τη διάρκεια της νύχτας και στον χώρο του υπνοδωματίου, ενώ η επίμονη ενόχληση έχει συσχετισθεί με αυξημένο στρες και υποβάθμιση της ποιότητας ζωής.
Η έντονη ενόχληση (high annoyance) από τον θόρυβο δεν αποτελεί απλώς ένα υποκειμενικό αίσθημα δυσφορίας, αλλά αναγνωρίζεται διεθνώς ως δυσμενής επίπτωση στην υγεία. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και πλήθος επιδημιολογικών μελετών, η επίμονη ενόχληση συνδέεται με χρόνιο στρες, διαταραχές ύπνου, μείωση της ποιότητας ζωής και πιθανώς με μακροχρόνιες καρδιομεταβολικές επιπτώσεις. Οι διαταραχές ύπνου και η ενόχληση αποτελούν τους κυριότερους μηχανισμούς μέσω των οποίων ο περιβαλλοντικός θόρυβος επιδρά στην ψυχική και σωματική υγεία.
Αν και δεν υπάρχει επιστημονική συναίνεση ως προς την ύπαρξη συγκεκριμένου «συνδρόμου ανεμογεννητριών», η συσχέτιση μεταξύ θορύβου ανεμογεννητριών, ενόχλησης και διαταραχών ύπνου αναγνωρίζεται ευρέως. Για τον λόγο αυτό, η αντιμετώπιση του ζητήματος διεθνώς βασίζεται όχι στην απόδειξη συγκεκριμένης παθολογίας, αλλά βασίζεται κυρίως στην πρόληψη των επιπτώσεων στην υγεία και στην ποιότητα ζωής.
Επιπλέον, ο θόρυβος των ανεμογεννητριών παρουσιάζει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που τον διαφοροποιούν από άλλες πηγές περιβαλλοντικού θορύβου, όπως η σημαντική παρουσία χαμηλών συχνοτήτων, η μεταβαλλόμενη ένταση και το φαινόμενο διαμόρφωσης πλάτους (amplitude modulation), στοιχεία που δεν λαμβάνονται επαρκώς υπόψη από την απλή θέσπιση ενός γενικού ορίου στάθμης θορύβου. Το ζήτημα αυτό έχει επισημανθεί και από ειδικούς επιστήμονες της ακουστικής στη χώρα μας, οι οποίοι υπογραμμίζουν την ανάγκη αξιολόγησης του περιεχομένου συχνοτήτων και της ορθής μεθοδολογίας μέτρησης του θορύβου.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η προστασία του ύπνου, καθώς ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας θεωρεί ότι για συνεχή νυχτερινό θόρυβο στο εσωτερικό της κρεβατοκάμαρας τα επίπεδα δεν θα πρέπει να υπερβαίνουν τα 30 dB(A), ενώ ως στόχος για τη νυχτερινή έκθεση στον εξωτερικό χώρο προτείνεται επίπεδο 40 dB Lnight,outside. Αντίθετα, το προτεινόμενο ΕΧΠ περιορίζεται στην απλή αναφορά ενός γενικού ορίου 45 dB, χωρίς ειδική μέριμνα για τη νυχτερινή προστασία και την ποιότητα του ύπνου, παρά το γεγονός ότι οι διαταραχές ύπνου αποτελούν μία από τις πλέον τεκμηριωμένες επιπτώσεις της έκθεσης στον θόρυβο των ανεμογεννητριών. Η προστασία του ύπνου δεν αποτελεί απλώς ζήτημα άνεσης ή ευεξίας, αλλά βασική προϋπόθεση διασφάλισης της δημόσιας υγείας.
Κατά συνέπεια, η απλή αναφορά σε όριο 45 dB δεν επαρκεί για την ολοκληρωμένη προστασία της ανθρώπινης υγείας. Ένα σύγχρονο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο οφείλει να περιλαμβάνει ειδικό κανονιστικό πλαίσιο για τον θόρυβο των αιολικών εγκαταστάσεων, με πρόβλεψη για τη νυχτερινή προστασία, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του θορύβου χαμηλών συχνοτήτων, τη συνεχή παρακολούθηση των πραγματικών επιπέδων θορύβου μετά την εγκατάσταση και αποτελεσματικούς μηχανισμούς αντιμετώπισης των προβλημάτων που ενδέχεται να ανακύπτουν για τους κατοίκους.
Αξίζει να σημειωθεί ότι αρκετές ευρωπαϊκές χώρες έχουν υιοθετήσει αυστηρότερα όρια ή ειδικές ρυθμίσεις για τον θόρυβο των αιολικών εγκαταστάσεων. Ενδεικτικά, στη Φινλανδία εφαρμόζεται όριο 40 dB, ενώ σε ορισμένες περιοχές της Γερμανίας προβλέπονται ακόμη χαμηλότερα επίπεδα για καθαρά οικιστικές ζώνες. Η διεθνής εμπειρία καταδεικνύει ότι η προστασία της υγείας των κατοίκων δεν εξαντλείται στη θέσπιση ενός ενιαίου γενικού ορίου, αλλά απαιτεί ειδικές ρυθμίσεις προσαρμοσμένες στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του θορύβου των ανεμογεννητριών.
Οι σύγχρονες ανεμογεννήτριες μεγάλου ύψους διαφέρουν σημαντικά από εκείνες στις οποίες βασίστηκε μεγάλο μέρος της παλαιότερης βιβλιογραφίας και των υφιστάμενων κανονιστικών πλαισίων, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη συνεχή επανεκτίμηση των διαθέσιμων δεδομένων. Ιδιαίτερη αναφορά απαιτείται στους υποήχους (<20 Hz), για τους οποίους αναπτύσσεται τα τελευταία χρόνια έντονη επιστημονική συζήτηση. Το ενδιαφέρον αυτό αποτυπώθηκε και στην ειδική ημερίδα που πραγματοποιήθηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 24 Μαρτίου 2026, με αντικείμενο τις πιθανές επιπτώσεις των χαμηλών συχνοτήτων και των υποήχων από τις σύγχρονες ανεμογεννήτριες. Αν και τα διαθέσιμα δεδομένα δεν επιτρέπουν την εξαγωγή οριστικών συμπερασμάτων, πρόσφατες εργασίες έχουν αναφέρει συσχετίσεις όχι μόνο σε επιδημιολογικές και παρατηρησιακές μελέτες, αλλά και ευρήματα από πειραματικές μελέτες σε κυτταρικό επίπεδο και σε ανθρώπινο καρδιακό ιστό. Τα ευρήματα αυτά είναι ακόμη πρώιμα και απαιτούν περαιτέρω επιβεβαίωση, ωστόσο αναδεικνύουν ότι η σχετική επιστημονική συζήτηση βρίσκεται σε εξέλιξη. Δεδομένου ότι ένα Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο προορίζεται να ισχύσει για πολλά χρόνια, η πλήρης απουσία αναφοράς στους υποήχους και στις χαμηλές συχνότητες δεν συνάδει με την ανάγκη ενός σύγχρονου και προνοητικού σχεδιασμού, βασισμένου στην αρχή της προφύλαξης.
Η επιστημονική συζήτηση σχετικά με ορισμένες πτυχές του θορύβου των ανεμογεννητριών, ιδίως όσον αφορά τις χαμηλές συχνότητες και ορισμένους πιθανούς βιολογικούς μηχανισμούς, παραμένει ανοικτή. Το γεγονός ότι εξακολουθούν να δημοσιεύονται νέες εργασίες ακόμη και μέσα στο 2026 καταδεικνύει ότι η επιστημονική συζήτηση όχι μόνο δεν έχει λήξει, αλλά συνεχίζει να εξελίσσεται. Δεδομένου ότι το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο προορίζεται να ισχύσει για πολλά χρόνια, η παράλειψη οποιασδήποτε αναφοράς σε αυτή την εξελισσόμενη επιστημονική συζήτηση δεν συνάδει με την ανάγκη ενός σύγχρονου και προνοητικού σχεδιασμού. Παράλληλα, υπάρχουν και μελέτες που δεν διαπιστώνουν άμεσες επιπτώσεις πέραν της ενόχλησης και των διαταραχών ύπνου. Ωστόσο, η απουσία πλήρους επιστημονικής συναίνεσης δεν αναιρεί την ανάγκη λήψης προληπτικών μέτρων, ιδιαίτερα όταν οι επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής, στον ύπνο και στην ψυχική ευεξία έχουν τεκμηριωθεί επαρκώς.

Αρχή της προφύλαξης
Η έλλειψη πλήρους επιστημονικής συναίνεσης ως προς όλους τους μηχανισμούς μέσω των οποίων ο θόρυβος των ανεμογεννητριών ενδέχεται να επηρεάζει την υγεία δεν μπορεί να αποτελεί λόγο αδράνειας ή αποδυνάμωσης των μέτρων προστασίας. Αντίθετα, σύμφωνα με την αρχή της προφύλαξης, η οποία αποτελεί θεμελιώδη αρχή του ευρωπαϊκού περιβαλλοντικού δικαίου και κατοχυρώνεται στο άρθρο 191 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όταν υπάρχουν εύλογες επιστημονικές ενδείξεις για πιθανούς κινδύνους στην ανθρώπινη υγεία ή στο περιβάλλον, η απουσία πλήρους επιστημονικής βεβαιότητας δεν δικαιολογεί την αναβολή λήψης κατάλληλων προληπτικών μέτρων.
Η αρχή αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην περίπτωση του θορύβου των αιολικών εγκαταστάσεων. Παρότι εξακολουθούν να υπάρχουν επιστημονικές διαφωνίες ως προς ορισμένες ειδικότερες επιπτώσεις, υπάρχει ευρεία συμφωνία ότι ο θόρυβος των ανεμογεννητριών συνδέεται με αυξημένη ενόχληση, διαταραχές ύπνου και υποβάθμιση της ποιότητας ζωής. Οι επιπτώσεις αυτές, ακόμη και όταν δεν συνιστούν άμεση οργανική βλάβη, αποτελούν ζητήματα δημόσιας υγείας, τα οποία οφείλουν να λαμβάνονται υπόψη κατά τον χωροταξικό σχεδιασμό.
Κατά συνέπεια, η προστασία της υγείας των κατοίκων δεν μπορεί να εξαντλείται στην απλή θέσπιση ενός γενικού ορίου θορύβου 45 dB. Ένα σύγχρονο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ οφείλει να ενσωματώνει την αρχή της προφύλαξης και να προβλέπει ειδικό και επικαιροποιημένο κανονιστικό πλαίσιο για τον θόρυβο των αιολικών εγκαταστάσεων, βασισμένο στη διεθνή επιστημονική γνώση, στις κατευθυντήριες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και στην υποχρέωση της Πολιτείας να προστατεύει αποτελεσματικά την υγεία, τον ύπνο και την ποιότητα ζωής των πολιτών, σύμφωνα με την αρχή της προφύλαξης και τις επιταγές της περιβαλλοντικής νομοθεσίας.

Ενδεικτική βιβλιογραφία

Abbasi M, Monazzam MR, Akbarzadeh A, Zakerian SA, Ebrahimi MH. Impact of wind turbine sound on general health, sleep disturbance and annoyance of workers: a pilot study in Manjil wind farm, Iran. Health and Quality of Life Outcomes. 2015;13:225.

Bakker RH, Pedersen E, van den Berg GP, Stewart RE, Lok W, Bouma J. Impact of wind turbine sound on annoyance, self-reported sleep disturbance and psychological distress. Science of the Total Environment. 2012;425:42-51.

Dastan M, Dyminski Parente Ribeiro E, Bellut-Staeck U, Zhou J, Lehmann C. Infrasound and Human Health: Mechanisms, Effects, and Applications. Applied Sciences. 2026;16(3):1553.

Ellenbogen JM, Kellam CB, Hankard M. Noise-induced sleep disruption from wind turbines: scientific updates and acoustical standards. Sleep. 2024;47:zsad286.

Grocott K, Mansour A, Shiels E, Bentley R, Mason K. Mental health effects of exposure to environmental noise at home: A systematic review of potential mediating pathways, 2025.

Health Canada. Wind Turbine Noise and Health Study: Summary of Results. Ottawa: Health Canada; 2014.

Michaud DS, Feder K, Keith SE, Voicescu SA, Marro L, Than J, et al. Effects of wind turbine noise on self-reported and objective measures of sleep. Sleep. 2016;39(1):97-109.

Müller FJ, Leschinger V, Hübner G, Pohl J. Understanding subjective and situational factors of wind turbine noise annoyance. Energy Policy. 2023;173:113361.

Onakpoya IJ, O’Sullivan J, Thompson MJ, Heneghan CJ. The effect of wind turbine noise on sleep and quality of life: a systematic review and meta-analysis of observational studies. Environment International. 2015;82:1-9.

Pawlaczyk-Łuszczyńska M, Zaborowski K, Dudarewicz A, Zamojska-Daniszewska M, Waszkowska M. Response to Noise Emitted by Wind Farms in People Living in Nearby Areas. International Journal of Environmental Research and Public Health. 2018;15:1575.

Radun J, Maula H, Saarinen P, Keränen J, Alakoivu R, Hongisto V. Health effects of wind turbine noise and road traffic noise on people living near wind turbines . Renewable and Sustainable Energy Reviews. 2022;157:112040.

Smith MG, Cordoza M, Basner M. Environmental Noise and Effects on Sleep: An Update to the WHO Systematic Review and Meta-Analysis. Environmental Health Perspectives.
2022;130(7):76001.

Staniek A, Miterska M. Analysis of Noise Generated by Wind Turbines with Reference to Other Low Frequency Noise Sources and Their Possible Impact on Human Health. International Journal of Occupational Medicine and Environmental Health. 2025.

Teneler AA, Hassoy H. Health effects of wind turbines: a review of the literature between 2010–2020. International Journal of Environmental Health Research. 2023;33(2):143-157.

van Kamp I, van den Berg F. Health effects related to wind turbine sound, including low- frequency sound and infrasound. Acoustics Australia. 2018;46:31-57.

Verheijen E, Jabben J, Schreurs E, Smith KB. Impact of wind turbine noise in The Netherlands. Noise and Health. 2011;13(55):459-463.

World Health Organization. Night Noise Guidelines for Europe. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe; 2009.

World Health Organization. Environmental Noise Guidelines for the European Region. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe; 2018.

Αθήνα, 18 Ιουνίου 2026

[ΒΟΥΤΣΕΛΑΣ Κωνσταντίνος]

Το όριο της απαγόρευσης εργων Α.Π.Ε. είναι προς την σωστή κατεύθυνση αν και τα 1000μ. θα ήταν ορθολογικώτερο όριο.

Οι εξαίρεση όμως από αυτό το όριο των αιτήσεων των οποίων οι μελέτες είναι σε όριμο στάδιο είναι ανήθικη και εκ του πονηρού. Ο νόμος ερχεται για να βάλει τάξη στην ασυδοσία των αιτούντων άδειες σε τέτοιες περιοχές και όχι να περιβάλλει αυτές τις αιτήσεις με τον μανδύα της νομιμοποίησης. Καμμία από αυτές τις αιτήσεις δεν πρέπει να γίνει δεκτή. Η προστασία του περιβάλλοντος μας αφορά όλους και πρέπει να γίνεται χωρίς εκπτώσεις, αστερίσκους και ναι μεν αλλά. Καμμία ΑΠΕ στα αλπικά τοπία και τις προστατευόμενες περιοχές.

Συντάσσομαι απόλυτα με τις θέσεις της διαπαραταξιακής του Δήμου Πύλης Τρικάλλων και προσυπογράφω τις θέσεις της.

Αν συνεχίσει να υπάρχει η διάταξη που κρατά ενεργές τις αιτήσεις που έχουν ήδη υποβλήθεί, έχει ενδιαφέρον να μάθουμε τις θέσεις των εκπροσώπων μας στη Βουλή για να τύχουν ανάλογης μεταχείρισης στις επερχόμενες εκλογές, γι αυτό προτείνω να γίνει ονομαστική ψηφοφορία.

[Γιώργος Οικονόμου]

Συμμετοχή για την διαβούλευση του Χωροταξικού για τις ΑΠΕ και συγκεκριμένος
σχολιασμός για τα Άγραφα
Η αναθεώρηση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας
(ΕΧΠ-ΑΠΕ) εισάγεται ως μια πολλά υποσχόμενη μεταρρύθμιση που υποτίθεται στοχεύει στον
εξορθολογισμό της χωροθέτησης των αιολικών και ηλιακών σταθμών στην ελληνική επικράτεια.
Ωστόσο, η συστηματική ανάλυση του προτεινόμενου σχεδίου, μας δείχνει ότι οι προστατευτικές
του διατάξεις ακυρώνονται στην πράξη από τις εξαιρετικά ευρείες μεταβατικές ρυθμίσεις που
αυτό προβλέπει. Οι ρυθμίσεις αυτές επιτρέπουν την επ’ αόριστον διαιώνιση του παρωχημένου
και νομικά πλημμελούς πλαισίου του 2008, το οποίο έχει είδη κριθεί από την Ευρωπαϊκή
Επιτροπή από το 2014 ως μη συμβατό με την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ για την προστασία των
οικοτόπων.
Η νομική αυτή παράκαμψη έχει άμεσες και καταστροφικές συνέπειες για την περιοχή των
Αγράφων και της Νότιας Πίνδου, καθώς εξαιρεί από τις νέες απαγορεύσεις μια σειρά από
μεγάλης κλίμακας αιολικά έργα που βρίσκονται σε ώριμο ή ακόμη και αρχικό στάδιο
αδειοδότησης. Σύμφωνα με τις μεταβατικές διατάξεις, οι λειτουργούσες εγκαταστάσεις, οι άδειες
εγκατάστασης που δεν έχουν εκτελεστεί, καθώς και οι φάκελοι Μελετών Περιβαλλοντικών
Επιπτώσεων (ΜΠΕ) που έχουν λάβει απλώς έγκριση τυπικής πληρότητας έως τις 20 Μαΐου
2026, αξιολογούνται και εγκρίνονται με βάση το προϊσχύον καθεστώς. Αυτό σημαίνει ότι έργα
που χωροθετούνται σε υψόμετρα άνω των 1.200 μέτρων ή εντός ευαίσθητων ζωνών Natura
2000, τα οποία υπό το Νέο Πλαίσιο θα έπρεπε να αποκλειστούν, θα αδειοδοτηθούν κανονικά.
Φέρουσα Ικανότητα
Μια από τις σημαντικότερες μεθοδολογικές ”αστοχίες” του Νέου Πλαισίου είναι η διατήρηση της
διοικητικής διαίρεσης της Δημοτικής Ενότητας (Δ.Ε.) ως βάσης για τον υπολογισμό της
φέρουσας ικανότητας των αιολικών εγκαταστάσεων. Η προσέγγιση αυτή στερείται
επιστημονικού υπόβαθρου, καθώς τα φυσικά οικοσυστήματα και οι κορυφογραμμές των
Αγράφων λειτουργούν ως ενιαίες οικολογικές οντότητες που δεν συμπίπτουν με τα τεχνητά
διοικητικά όρια των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
Η φέρουσα ικανότητα εκφράζεται μέσω του μέγιστου ποσοστού κάλυψης εδάφους από αιολικές
εγκαταστάσεις ανά Δ.Ε., το οποίο ορίζεται ως:

Η εφαρμογή αυτού του τύπου επιτρέπει την υπέρμετρη χωρική συγκέντρωση και τον κορεσμό
των ανεμογεννητριών στις ευαίσθητες κορυφογραμμές των Αγράφων, καθώς το συνολικό
ποσοστό της Δ.Ε. μπορεί να εμφανίζεται χαμηλό λόγω της συμπερίληψης μεγάλων πεδινών ή
μη εκμεταλλεύσιμων εκτάσεων στην ίδια διοικητική μονάδα. Έτσι, αντί να προστατεύεται το
ορεινό οικοσύστημα, διευκολύνεται η βιομηχανοποίησή του.
Επιπλέον, το Νέο Πλαίσιο και η συνοδευτική Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων
(ΣΜΠΕ) αγνοούν πλήρως τη γεωμορφολογική τρωτότητα και τους φυσικούς κινδύνους της

περιοχής των Αγράφων. Ο ορεινός όγκος των Αγράφων αποτελείται κατά κύριο λόγο από
αποσαρθρωμένο φλύσχη, ένα πέτρωμα εξαιρετικά επιρρεπές σε κατολισθήσεις και διαβρώσεις.
Η παράλειψη συνεκτίμησης των ακραίων πλημμυρικών φαινομένων, όπως οι καταιγίδες «Ιανός»
(2020), «Daniel» (2023) και «Elias» (2023), οι οποίες προκάλεσαν εκτεταμένες καταστροφές
στην Περιφέρεια Θεσσαλίας, καθιστά τον σχεδιασμό ελλιπή.
Η περίπτωση του αιολικού σταθμού στη θέση «Ζυγουρολίβαδο-Παλιό Μανδρί» (41,4MW) στην
κορυφογραμμή της Καζάρμας είναι ενδεικτική. Η τροποποίηση του έργου το 2022 μείωσε τις Α/Γ
από 18 σε 9, αλλά διπλασίασε το μέγεθός τους (ύψος ~150μκαι διάμετρος πτερυγίων 133μ ),
απαιτώντας πολύ μεγαλύτερες εκσκαφές και ανατινάξεις για τη θεμελίωση των βάσεών τους. Οι
επεμβάσεις αυτές σε εδάφη με υψηλή κλίση και ευάλωτο γεωλογικό υπόβαθρο εγκυμονούν
άμεσο κίνδυνο ενεργοποίησης κατολισθήσεων, απειλώντας άμεσα τον υποκείμενο οικισμό της
Κερασιάς, ο οποίος βρίσκεται κατάντη και έχει ήδη κριθεί υπό μετεγκατάσταση λόγω
προηγούμενων κατολισθητικών φαινομένων.
Επιπτώσεις στα αρπακτικά
Η περιοχή των Αγράφων αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ενδιαιτήματα και μεταναστευτικούς
διαδρόμους για σπάνια και απειλούμενα αρπακτικά πτηνά, με εξέχοντα τον πληθυσμό του
Όρνιου (Gyps fulvus). Το Νέο Πλαίσιο επιτρέπει τη χωροθέτηση αιολικών σταθμών εντός Ζωνών
Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) της ορνιθοπανίδας, εφόσον το αιολικό δυναμικό υπερβαίνει τα 7.5
m/s και η εγκατάσταση επιτρέπεται από την αντίστοιχη εγκεκριμένη Ειδική Περιβαλλοντική
Μελέτη (ΕΠΜ).
Η ρύθμιση αυτή εισάγει μια εξαιρετικά επικίνδυνη μεθοδολογική ασάφεια, καθώς η συντριπτική
πλειονότητα των ΕΠΜ στη χώρα δεν έχει ακόμη εγκριθεί ούτε έχει θεσμοθετηθεί με Προεδρικά
Διατάγματα. Αυτό επιτρέπει τη χωροθέτηση βιομηχανικών αιολικών σταθμών σε περιοχές πολύ
υψηλής ευαισθησίας, όπως αποδεικνύεται από τη χαρτογράφηση ευαισθησίας του ευρωπαϊκού
προγράμματος LIFE IP 4 NATURA. Για παράδειγμα μπορουμε να δουμε 2 έργα ΑΣΠΗΕ
«Ζυγουρολίβαδο-Παλιό Μανδρί» και ΑΣΠΗΕ «Μίχος-Βοϊδολίβαδο-Απελίνα» .

Οικολογική Αξιολόγηση
και Επιπτώσεις στην
Ορνιθοπανίδα των
Αγράφων

ΑΣΠΗΕ
«Ζυγουρολίβαδο-Παλιό
Μανδρί»

ΑΣΠΗΕ
«Μίχος-Βοϊδολίβαδο-Απε
λίνα»

Καθεστώς Προστασίας
Περιοχής

ΖΕΠ GR2430002 («Όρη
Άγραφα»), ΤΙΦΚ
AT3011009

ΖΕΠ GR2430002, ΕΖΔ
GR1410002, ΕΖΔ
GR1410001

Ζώνη Ευαισθησίας (LIFE
IP 4 NATURA)

Ζώνη Πολύ Υψηλής
Ευαισθησίας για το Όρνιο

Ζώνη Πολύ Υψηλής
Ευαισθησίας για το Όρνιο

Εκτιμώμενες Διελεύσεις
Πτηνών ανά Έτος

1.504 διελεύσεις από τον
όγκο σάρωσης

1.474 διελεύσεις από τον
όγκο σάρωσης

Κύριες Απειλές (βάσει
ΕΣΔ Πτωματοφάγων)

Πρόσκρουση σε Α/Γ,
απώλεια ενδιαιτήματος

Πρόσκρουση σε Α/Γ,
μόνιμος εκτοπισμός

Προτεινόμενα Μέτρα
Μετριασμού

Ηλεκτρονικά συστήματα
αποτροπής προσκρούσεων

Ηλεκτρονικά συστήματα
αποτροπής προσκρούσεων
Η επιστημονική τεκμηρίωση καταδεικνύει ότι η χρήση των αυτόματων συστημάτων αποτροπής
προσκρούσεων (με χρήση καμερών ή ραντάρ), τα οποία προτείνονται ως επαρκή μέτρα
μετριασμού, είναι εντελώς αναποτελεσματική στις συνθήκες των Αγράφων. Τα συστήματα αυτά
παρουσιάζουν σοβαρές λειτουργικές αδυναμίες:
● Αδυναμία λειτουργίας σε ακραίες συνθήκες: Τα συστήματα απενεργοποιούνται ή
υπολειτουργούν σε συνθήκες ομίχλης, χαμηλής νέφωσης, χιονόπτωσης και παγετού, οι
οποίες είναι εξαιρετικά συχνές στα μεγάλα υψόμετρα των Αγράφων (άνω των 1.700
μέτρων).
● Φαινόμενο μόνιμης όχλησης και εκτοπισμού: Λόγω της εξαιρετικά υψηλής συχνότητας
πτήσεων των αρπακτικών στην περιοχή, τα συστήματα θα ενεργοποιούνται διαρκώς
εκπέμποντας ηχητικά σήματα αποτροπής. Αυτό θα οδηγήσει σε μόνιμη ακουστική όχληση,
εκτοπίζοντας οριστικά τα προστατευόμενα είδη από τα κρίσιμα ενδιαιτήματά τους.
Η αρχική έγκριση των έργων αυτών στηρίχθηκε σε ελλιπή και εσφαλμένα στοιχεία των ΜΠΕ του
2010-2011, οι οποίες ανέφεραν ψευδώς ότι το Όρνιο δεν είχε παρατηρηθεί στην περιοχή,
γεγονός που καταρρίπτεται από τα σύγχρονα δεδομένα τηλεμετρίας (GPS) της βάσης
Movebank.
Μικρά Υδροηλεκτρικά
Μια άλλη σοβαρή παράλειψη του Νέου Πλαισίου αφορά τη διατήρηση των Μικρών
Υδροηλεκτρικών Έργων (ΜΥΗΕ) ως επιλέξιμης και προωθούμενης δραστηριότητας στις ορεινές
λεκάνες απορροής. Το Νέο Πλαίσιο συνεχίζει να αντιμετωπίζει το νερό των ορεινών ρεμάτων ως
μια ανανεώσιμη πηγή ενέργειας, αγνοώντας προκλητικά τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής
και της απορρύθμισης του κλίματος.
Στην ορεινή περιοχή των Αγράφων και του Ασπροποτάμου, η εγκατάσταση ΜΥΗΕ προκαλεί
δυσανάλογα μεγάλες περιβαλλοντικές βλάβες σε σχέση με την ελάχιστη προσφορά τους στο
ηλεκτρικό ισοζύγιο. Τα έργα αυτά απαιτούν τη δημιουργία φραγμάτων υδροληψίας και αγωγών
προσαγωγής, οι οποίοι:
● Διακόπτουν τον ελεύθερο ρου των ποταμών και των ρεμάτων, ακόμη και πολύ κοντά στις
πηγές τους, αλλοιώνοντας ανεπανόρθωτα τη φυσική παροχή του νερού.
● Προκαλούν σοβαρές υδρομορφολογικές αλλοιώσεις και υποβάθμιση της παρόχθιας
βλάστησης και των δασικών εκτάσεων.
● Μειώνουν δραματικά τα ενδιαιτήματα της αυτόχθονης ιχθυοπανίδας και προκαλούν τη

θνησιμότητα των πληθυσμών λόγω της δραστικής μείωσης της παροχής του νερού κατά
τους θερινούς μήνες.
Υπό το πρίσμα της διαφαινόμενης λειψυδρίας και της ξηρασίας που απειλεί ευρείες περιοχές της
χώρας, η παρεμπόδιση της ελεύθερης ροής των ορεινών υδάτων για την παραγωγή ελάχιστης
ηλεκτρικής ενέργειας αποτελεί μια εξαιρετικά επικίνδυνη πολιτική, η οποία έρχεται σε ευθεία
σύγκρουση με τα Σχέδια Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών (ΣΔΛΑΠ).

Τοπιολογική Αλλοίωση, Ακουστική Όχληση
Το ορεινό τοπίο στον ελλαδικό χώρο χαρακτηρίζεται από μια μοναδική, μικρής κλίμακας
ποικιλομορφία, η οποία αποτελεί σημαντικό κοινωνικό, φυσικό και πολιτιστικό κεφάλαιο. Το Νέο
Πλαίσιο αποτυγχάνει πλήρως να προστατεύσει αυτή τη διάσταση, περιορίζοντας την έννοια του
τοπίου σε μια απλή εικόνα οπτικής όχλησης του παρατηρητή.
Η προστασία του τοπίου στο Νέο Πλαίσιο εξαντλείται στη θέσπιση αυθαίρετων ελάχιστων
αποστάσεων των Α/Γ από θεσμοθετημένα σημεία ιδιαίτερου ενδιαφέροντος (π.χ. 6κμ από
παραδοσιακούς οικισμούς, 0.8κμ από πυρήνες εθνικών δρυμών). Η προσέγγιση αυτή αγνοεί τη
Σύμβαση της Φλωρεντίας (Ν. 3827/2010), σύμφωνα με την οποία το τοπίο αποτελεί μια
δυναμική συνιστώσα της κοινωνικής ευημερίας και της τοπικής ταυτότητας.
Οι σύγχρονες ανεμογεννήτριες, με συνολικό ύψος που αγγίζει ή ξεπερνά τα 150μ, είναι ορατές
από αποστάσεις δεκάδων χιλιομέτρων. Η τοποθέτησή τους στις κορυφογραμμές των Αγράφων,
που αποτελούν Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους (ΤΙΦΚ), θα μετατρέψει μια περιοχή με ήπια
τουριστική ανάπτυξη σε βιομηχανική ζώνη, ακυρώνοντας τις “επενδύσεις” των τοπικών
κοινωνιών στην ήπια τουριστική ανάπτυξη.
Μια άλλη σοβαρή παράλειψη του Νέου Πλαισίου αφορά την παντελή απουσία ειδικών ορίων
θορύβου για τις αιολικές εγκαταστάσεις, παραπέμποντας γενικά στις κατευθυντήριες οδηγίες του
Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Ο θόρυβος των σύγχρονων ανεμογεννητριών μεγάλου
μεγέθους παρουσιάζει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που τον διαφοροποιούν από άλλες πηγές
περιβαλλοντικού θορύβου:
● Σημαντική παρουσία χαμηλών συχνοτήτων και υποήχων (<20HZ): Οι υπόηχοι
διαδίδονται σε μεγάλες αποστάσεις και συνδέονται με τη διατάραξη του ύπνου και άλλες
επιπτώσεις στη δημόσια υγεία.
● Φαινόμενο διαμόρφωσης πλάτους (amplitude modulation): Η μεταβαλλόμενη ένταση
του θορύβου προκαλεί έντονη ενόχληση, η οποία δεν λαμβάνεται υπόψη από τη θέσπιση
ενός γενικού ορίου στάθμης θορύβου.
Η έλλειψη πλήρους επιστημονικής συναίνεσης για τους μηχανισμούς αυτούς δεν μπορεί να
αποτελεί λόγο αδράνειας. Σύμφωνα με την αρχή της προφύλαξης, το Νέο Πλαίσιο όφειλε να
θεσπίσει αυστηρά όρια και μεγαλύτερες αποστάσεις ασφαλείας από τις οικιστικές περιοχές.
Παντελής Απουσία Πλαισίου Απεγκατάστασης και Διαχείρισης
Αποβλήτων

Όσον αφορά το κρίσιμο ζήτημα της απομάκρυνσης των εγκαταστάσεων ΑΠΕ και της διαχείρισης
των αποβλήτων τους μετά την πάροδο του χρόνου ζωής τους (20-25 έτη), το Νέο Πλαίσιο
αποφεύγει να λάβει οποιοδήποτε δεσμευτικό μέτρο. Υιοθετώντας την αόριστη διατύπωση ότι
«επιχειρείται η διαπραγμάτευση των όρων κυρίως μέσα από τη διάγνωση της σημαντικότητάς
τους στη φάση αδειοδότησης», μετακυλύει την ευθύνη στο μέλλον.
Κάθε ανεμογεννήτρια απαιτεί τη θεμελίωση μιας βάσης από οπλισμένο σκυρόδεμα βάρους
εκατοντάδων τόνων, η οποία εισχωρεί βαθιά στο υπέδαφος, καθώς και τη χρήση μη
ανακυκλώσιμων συνθέτων υλικών στα πτερύγια. Η απουσία οποιουδήποτε μηχανισμού όπως
πχ υποχρεωτικές εγγυητικές επιστολές αποκατάστασης από τους επίδοξους επενδυτές σημαίνει
ότι μετά την ολοκλήρωση της κερδοφορίας τους, οι εταιρείες ειδικού σκοπού θα αποχωρήσουν,
αφήνοντας τις βάσεις σκυροδέματος και τα γιγαντιαία μεταλλικά κουφάρια να σαπίζουν στις
κορυφογραμμές των Αγράφων.

Τι λέμε εμείς
Η επιστημονική και χωροταξική αξιολόγηση του Νέου Πλαισίου για τις ΑΠΕ καταδεικνύει ότι,
παρά τη θεωρητική υιοθέτηση αυστηρότερων ορίων προστασίας, οι προτεινόμενες ρυθμίσεις
λειτουργούν ως μέσο νομιμοποίησης της συνεχιζόμενης βιομηχανοποίησης των βουνών και των
ποταμιών. Ειδικά για την περιοχή των Αγράφων, οι μεταβατικές διατάξεις αποτελούν μια βόμβα
στα θεμέλια του φυσικού περιβάλλοντος, καθώς επιτρέπουν την υλοποίηση έργων εξαιρετικά
καταστροφικών, τα οποία έρχονται σε πλήρη αντίθεση με τις σύγχρονες περιβαλλοντικές
ανάγκες και τη βούληση των τοπικών κοινωνιών.
Η «πράσινη μετάβαση» δεν μπορεί να επιτευχθεί μέσω της καταστροφής του περιβάλλοντος το
οποίο υποτίθεται θέλει να προστατέψει. Η θυσία των Αγράφων και του περιβάλλοντος εν γένει
στο βωμό μιας χωρίς σχεδιασμό και βιομηχανοποιημένης ανάπτυξης ΑΠΕ δεν αποτελεί
περιβαλλοντική πολιτική, αλλά ένα διαρκές έγκλημα κατά της βιωσιμότητας και του μέλλοντος
των επόμενων γενεών.
Το αυτονόητο αίτημα της Βοιωτίας και της Στερεάς που ζητάνε απαγόρευση υποβολής
αιτημάτων και υλοποίηση νέων έργων ΑΠΕ, συμπεριλαμβανομένων των έργω αποθήκευσης
ηλεκτρικής ενέργειας, των έργων αντλησιοταμίευσης, των πλωτών φωτοβολταϊκών, καθώς και
των έργων διασύνδεσης σε υποσταθμούς, σε οποιοδήποτε στάδιο της αδειοδοτικής διαδικασίας
κι αν βρίσκονται είναι αίτημα για όλη τη χώρα. Δε θα επιτρέψουμε την περαιτέρω καταστροφή
του φυσικού περιβάλλοντος και των ορεινών και θαλάσσιων οικοσυστημάτων για να βγάλουν κι
άλλα εκατομμύρια τα λόμπι της “πράσινης ενέργειας”!
Το -δήθεν- νέο “χωροταξικό” σας θα μείνει στα χαρτιά! Στους δρόμους της πόλης και στα χωριά
μας, μέσα και έξω από τις δικαστικές αίθουσες θα σας γίνει ξεκάθαρο πως δε θα ακουμπήσετε
ούτε σπιθαμή γής, ούτε λίτρο νερού ! Να ανακληθούν τώρα πανελλαδικώς όλα τα
αδειοδοτημένα έργα βιομηχανικής κλίμακας ΑΠΕ! ΟΥΤΕ ΜΙΑ ΑΛΛΗ Β.ΑΠΕ!

[Σοφία Ψαθά Γκαγκάκη]

Το Δημοτικό Συμβούλιο Μήλου, εκφράζοντας τη βούληση της τοπικής κοινωνίας, δήλωσε με τον πλέον σαφή, κατηγορηματικό και αδιαπραγμάτευτο τρόπο ότι οι κάτοικοι της Μήλου <u>δεν επιθυμούν </u>καμία απολύτως αξιοποίηση του γεωθερμικού πεδίου εθνικού ενδιαφέροντος του νησιού για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας ή για οποιαδήποτε άλλη βιομηχανική ενεργειακή χρήση.

Η θέση αυτή:

• είναι διαχρονική,
• κοινωνικά βαθιά εδραιωμένη,
• ιστορικά τεκμηριωμένη,
• και απολύτως συνδεδεμένη με την προστασία της φυσιογνωμίας, της βιωσιμότητας και του μέλλοντος του τόπου μας.

Η Μήλος δεν αποτελεί «ενεργειακό κενό» προς εκμετάλλευση.
Είναι ένας ζωντανός τόπος:

• με μοναδικό φυσικό περιβάλλον,
• με ιδιαίτερο γεωλογικό και πολιτιστικό απόθεμα,
• με οικονομία βασισμένη στον τουρισμό, στον πολιτισμό και στην ποιότητα ζωής,
• και με κοινωνία που έχει ήδη επωμιστεί επί δεκαετίες τεράστιο βάρος εξορυκτικών δραστηριοτήτων.

Οι κάτοικοι της Μήλου έχουν ιστορική εμπειρία από προηγούμενες απόπειρες γεωθερμικής ηλεκτροπαραγωγής και γνωρίζουν πολύ καλά τι σημαίνει να σχεδιάζονται έργα ερήμην της κοινωνίας.

Για τον λόγο αυτό δηλώνουμε ξεκάθαρα:

ΟΧΙ

• στην ηλεκτροπαραγωγή από γεωθερμία στη Μήλο,
• στην industrial-scale εκμετάλλευση του γεωθερμικού πεδίου,
• στη μετατροπή του νησιού σε ενεργειακή ζώνη,
• στη δημιουργία τετελεσμένων,
• στον σχεδιασμό «για εμάς χωρίς εμάς».

Η τοπική κοινωνία δεν αποδέχεται την αντίληψη ότι κάθε φυσικός πόρος πρέπει υποχρεωτικά να εξαντλείται στο όνομα μιας μονοδιάστατης «ανάπτυξης».

Υπάρχουν και άλλες αξίες:

• η προστασία του τόπου,
• η διατήρηση της φυσικής κληρονομιάς,
• η κοινωνική συνοχή,
• η ποιότητα ζωής,
• το δικαίωμα των επόμενων γενεών να παραλάβουν έναν τόπο ζωντανό και όχι εξαντλημένο.

Δεν θέλουμε να παραδώσουμε στα παιδιά μας:

• έναν τόπο βιομηχανοποιημένο,
• έναν τόπο ενεργειακά εξαντλημένο,
• έναν τόπο που θα έχει χάσει τον χαρακτήρα και την ισορροπία του.

Θέλουμε να τους κληροδοτήσουμε:

• φυσικούς πόρους,
• τοπίο,
• ποιότητα ζωής,
• περιβαλλοντική ισορροπία,
• και το δικαίωμα να αποφασίζουν κι εκείνα για το μέλλον τους.

Η βιώσιμη ανάπτυξη δεν σημαίνει ανεξέλεγκτη κατανάλωση κάθε διαθέσιμου φυσικού αποθέματος.
Σημαίνει και το δικαίωμα μιας κοινωνίας να λέει:
«ως εδώ».

 

Υπενθυμίζουμε ότι:

• η ευρωπαϊκή νομοθεσία,
• η Σύμβαση του Aarhus,
• οι αρχές της τοπικής αυτοδιοίκησης,
• και η ίδια η έννοια της δημοκρατικής διακυβέρνησης,

επιβάλλουν ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών σε αποφάσεις που μεταβάλλουν ριζικά τον τόπο τους.

Η Μήλος δεν μπορεί και δεν θα αντιμετωπιστεί ως ζώνη ενεργειακής θυσίας.

Ζητούμε:

1. Την πλήρη εξαίρεση της Μήλου από κάθε σχεδιασμό γεωθερμικής ηλεκτροπαραγωγής.
2. Τη μη χωροθέτηση εγκαταστάσεων αξιοποίησης γεωθερμίας εθνικού ενδιαφέροντος στο νησί.
3. Τη θεσμική κατοχύρωση της βούλησης της τοπικής κοινωνίας στον υπό διαμόρφωση χωροταξικό σχεδιασμό.
4. Την άμεση διακοπή οποιωνδήποτε διοικητικών ενεργειών που δημιουργούν τετελεσμένα.
5. Τον απόλυτο σεβασμό στο δικαίωμα της Μήλου να καθορίζει το μέλλον της.

Η κοινωνία της Μήλου δεν είναι αντίθετη στην πρόοδο.
Είναι αντίθετη στην επιβολή.
Δεν αρνείται τον διάλογο.
Αρνείται όμως να αποφασίζουν άλλοι για τον τόπο της χωρίς την ίδια.

Για τη Μήλο,
για τα παιδιά μας,
για τις επόμενες γενιές,
δηλώνουμε ξεκάθαρα:

<u>Η εκμετάλλευση της γεωθερμίας εθνικού ενδιαφέροντος δεν είναι αποδεκτή και ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΕΙ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ ΝΑ ΑΞΙΟΠΟΙΗΘΕΙ</u>

Ο τόπος αυτός ,

ο δικός μας τόπος,

η Μήλος μας,

δεν θα μετατραπεί σε ενεργειακή ζώνη θυσίας

[ΑΡΓΥΡΗΣ ΠΑΡΝΟΣ]

Συμφωνώ, εγκρίνω και συνυπογράφω την Ομόφωνη Απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Άνδρου της 14/6/2026. Δεν αποδεχόμαστε την καταστροφή του νησιού μας. Δεν θέλουμε να γεμίσουμε το νησί μας με Αιολικά πάρκα, όπως γεμίσατε την Κάρυστο και το όρος ΟΧΙ με εκατοντάδες Ανεμογεννήτριες που οι περισσότερες είναι σε περιοχή NATURA. Tα Κυκλαδονήσια είναι ένα μοναδικό στον κόσμο σύμπλεγμα νησιών, που αυτή την ομορφιά δεν θα επιτρέψουμε να την καταστρέψουν για να πλουτίζουν οι εταιρείες που παίζουν και με τα πετρέλαια και με τις Ανεμογεννήτριες και με τα φωτοβολταϊκά, χωρίς να τους ενδιαφέρει τι θα επακολουθήσει…..

Ακολουθεί το λινκ με την ΟΜΟΦΩΝΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΑΝΔΡΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΕΧΠ ΑΠΕ:

https://diavgeia.gov.gr/doc/%CE%A8%CE%A7%CE%94%CE%96%CE%A9%CE%A8%CE%99-%CE%92%CE%9D1?inline=true

[ΑΝΤΩΝΗΣ ΠΑΠΑΛΕΞΑΝΔΡΗΣ]

Παρέμβαση – Σχόλια επί του σχεδίου του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου (ΕΧΠ) για
τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) και της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών
Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ)
Με την παρούσα παρέμβαση υποβάλλονται ενστάσεις, παρατηρήσεις και προτάσεις βελτίωσης
επί του σχεδίου του νέου ΕΧΠ για τις ΑΠΕ. Το προτεινόμενο πλαίσιο παρουσιάζει σοβαρές
θεσμικές οπισθοδρομήσεις, ασυνέπειες και κενά, που υπονομεύουν την προστασία του
φυσικού αποθέματος, των υδάτων και του τοπίου της χώρας.
1. Κατάφωρη παραβίαση της θεσμικής υποχρέωσης για πενταετή αναθεώρηση (Ν.
4447/2016) https://www.lawspot.gr/nomothesia/n-4447-2016/arthro-5-nomos-4447-2016-
eidika-horotaxika-plaisia/
Το ισχύον Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ θεσπίστηκε το 2008 (Αποφ. 49828/2008). Η
καθυστέρηση αναθεώρησής του για 18 ολόκληρα χρόνια παραβιάζει ευθέως τη ρητή επιταγή του
Άρθρου 5 παρ. 5 του Νόμου 4447/2016, ο οποίος επιβάλλει την αναθεώρηση των Ειδικών

Χαρτών ανά πενταετία. https://www.e-nomothesia.gr/energeia/apophase-49828-2008-phek-
2464b-3-12-2008.html

Η πολυετής αυτή αδράνεια της Διοίκησης επέτρεψε την άναρχη, υπερσυγκεντρωτική και
ανεξέλεγκτη χωροθέτηση έργων ΑΠΕ με βάση παρωχημένα επιστημονικά δεδομένα του 2008.
Το γεγονός αυτό οδήγησε σε μη αναστρέψιμη αλλοίωση ευαίσθητων οικοσυστημάτων, καθώς
οι τεχνολογικές προδιαγραφές (π.χ. μέγεθος ανεμογεννητριών) και οι κλιματικές συνθήκες
έχουν μεταβληθεί ριζικά, καθιστώντας το παρόν σχέδιο μια καθυστερημένη προσπάθεια εκ των
υστέρων νομιμοποίησης τετελεσμένων γεγονότων.
2. Φωτογραφική εξαίρεση των έργων με «πλήρη φάκελο»
Η προτεινόμενη αυτή προσέγγιση ακυρώνει την όποια προστατευτική ισχύ του νέου ΕΧΠ: Η
πρόβλεψη ότι οι νέοι περιορισμοί δεν περιλαμβάνουν έργα που έχουν ήδη καταθέσει «πλήρη
φάκελο» -ανεξάρτητα από το στάδιο αδειοδότησης στο οποίο βρίσκονται- αποτελεί θεσμικό
εμπαιγμό. Αφήνει εκτεθειμένες τις πιο ευαίσθητες οικολογικά ζώνες. Εκατοντάδες έργα που
σχεδιάστηκαν με το παρωχημένο και καταστροφικό πλαίσιο του 2008 θα υλοποιηθούν κανονικά,
ακυρώνοντας στην πράξη κάθε νέα διάταξη προστασίας και δημιουργώντας τετελεσμένα
γεγονότα εις βάρος του περιβάλλοντος.
.3. Ανεπάρκεια του υψομετρικού ορίου των 1200μ. Αναγκαιότητα μείωσης στα 800μ.
Το προτεινόμενο υψομετρικό όριο των 1200 μέτρων για την απαγόρευση αιολικών σταθμών
κρίνεται επιστημονικά ανεπαρκές για το ανάγλυφο και το μικροκλίμα της Ελλάδας. Στη χώρα
μας, η ζώνη των 800 μέτρων και άνω αποτελεί το πραγματικό όριο έναρξης των ευαίσθητων
ορεινών, δασικών και υποαλπικών οικοσυστημάτων.
Στα 800μ. ξεκινούν οι κρίσιμες λεκάνες απορροής υδάτων, τα πυκνά δασικά συστήματα και οι
περιοχές με υψηλό κίνδυνο διάβρωσης του εδάφους, που λειτουργούν ως κρίσιμη «τράπεζα»
ζωής και κλιματικής σταθερότητας. Η διάνοιξη βαριών οδικών δικτύων και οι εκσκαφές για
ανεμογεννήτριες πάνω από τα 800μ. προκαλούν μη αναστρέψιμο κατακερματισμό των
ενδιαιτημάτων, παραβιάζοντας τη Σύμβαση της Φλωρεντίας για την προστασία του τοπίου.
Ζητούμε την αυστηρή μείωση του υψομετρικού ορίου απαγόρευσης στα 800 μέτρα.
4. Ανεπαρκές πλαίσιο για τα έργα αντλησιοταμίευσης – Κίνδυνος εκβιομηχάνισης των
ορεινών όγκων

Το προτεινόμενο ΕΧΠ εξομοιώνει λανθασμένα την αντλησιοταμίευση με τις κοινές, ήπιες
τεχνολογίες αποθήκευσης ενέργειας (συστοιχίες μπαταριών), αποτυγχάνοντας να εισάγει
εξειδικευμένους, αυστηρούς περιορισμούς.
Λόγω της φύσης τους, τα έργα αυτά αποτελούν βαριές τεχνικές παρεμβάσεις μεγάλης κλίμακας
που απαιτούν εκτεταμένες γεωμορφολογικές αλλοιώσεις (κατασκευή άνω και κάτω
ταμιευτήρων, φραγμάτων, εκβραχισμών και σηράγγων). Η έλλειψη ειδικών ζωνών
αποκλεισμού και ορίων σωρευτικής φέρουσας ικανότητας επιτρέπει τη χωροθέτηση αυτών των
βαριών βιομηχανικών υποδομών σε ευαίσθητα ορεινά οικοσυστήματα. Ζητούμε τη
θεσμοθέτηση διακριτού και αυστηρού χωροταξικού πλαισίου αποκλειστικά για την
αντλησιοταμίευση, με γνώμονα την προστασία των τοπικών υδατικών πόρων και του
ανάγλυφου των βουνών.
5. Στο απυρόβλητο τα Μικρά Υδροηλεκτρικά Έργα (ΜΥΗΕ) εις βάρος των υδάτινων
οικοσυστημάτων
Το νέο πλαίσιο αφήνει ουσιαστικά στο απυρόβλητο τα Μικρά Υδροηλεκτρικά Έργα (ΜΥΗΕ). Η
επιστημονική κοινότητα έχει αποδείξει ότι τα ΜΥΗΕ προκαλούν δυσανάλογα μεγάλη ζημιά σε
σχέση με την ελάχιστη ενέργεια που παράγουν. Προκαλούν τον πλήρη κατακερματισμό των
ποτάμιων οικοσυστημάτων, αλλοιώνουν τη φυσική ροή των υδάτων, στερεύουν ολόκληρα
τμήματα ρεμάτων και καταστρέφουν την παρόχθια βλάστηση και την ιχθυοπανίδα. Τα ΜΥΗΕ
πρέπει να αποκλειστούν οριζόντια από όλες τις προστατευόμενες περιοχές, τα πηγαία
συστήματα και τα υδατικά σώματα υψηλής οικολογικής αξίας.
6. Αντιστροφή της ιεραρχίας σχεδιασμού και παράλειψη «Χαρτών Ευαισθησίας»
Το Υπουργείο προωθεί το Χωροταξικό των ΑΠΕ τη στιγμή που εκκρεμούν οι Ειδικές
Περιβαλλοντικές Μελέτες (ΕΠΜ) και τα Προεδρικά Διατάγματα για τις περιοχές Natura 2000.
Επιστημονικά, ο καθορισμός των ζωνών προστασίας της φύσης πρέπει να προηγείται και να
κατευθύνει τη χωροθέτηση των ΑΠΕ, και όχι το αντίστροφο.
Το σχέδιο αγνοεί τους διαθέσιμους Χάρτες Ευαισθησίας της Βιοποικιλότητας, που
αποτυπώνουν κρίσιμους διαδρόμους μετανάστευσης και τροφοληψίας της ορνιθοπανίδας, οι
οποίοι θα έπρεπε να αποτελούν οριζόντιες ζώνες αποκλεισμού ανεξάρτητα από το υψόμετρο.
7. Απουσία ορίων Φέρουσας Ικανότητας και σύγκρουση με το Χωροταξικό του Τουρισμού
Το προσχέδιο δεν ορίζει σαφή, αριθμητικά όρια σωρευτικής φέρουσας ικανότητας ανά Δήμο
και Περιφέρεια, επιτρέποντας τη μετατροπή ολόκληρων γεωγραφικών ενοτήτων σε
μονοθεματικές βιομηχανικές ζώνες ενέργειας, εξοβελίζοντας κάθε άλλη τοπική δραστηριότητα.
Παράλληλα, το παρόν σχέδιο έρχεται σε πλήρη σύγκρουση με το νέο Ειδικό Χωροταξικό
Πλαίσιο για τον Τουρισμό, το οποίο επιδιώκει την προστασία περιοχών για την ανάπτυξη
εναλλακτικού τουρισμού, δημιουργώντας ένα αλληλοσυγκρουόμενο νομικό και χωρικό χάος.
8. Απουσία μίας δικλείδας περιορισμού και απένταξης έργων ΑΠΕ στην περίπτωση
επίτευξης των ευρωπαϊκών στόχων και των αντίστοιχων του Εθνικού Σχεδίου για την
Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ)
Το προσχέδιο παραλείπει πλήρως οποιαδήποτε αναφορά στον περιορισμό αλλά και την πλήρη
ακύρωση έργων ΑΠΕ σε περίπτωση επίτευξης των στόχων που έχουν οριστεί τόσο σε εθνικό
(ΕΣΕΚ) όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Χαρακτηριστικά το αναθεωρημένο ΕΣΕΚ θέτει στόχο τη
λειτουργία 32,5 γιγαβάτ ΑΠΕ έως το 2035, κάτι που έχει ικανοποιηθεί ήδη από το πρώτο τρίμηνο

του 2026 (https://energypress.gr/index.php/news/synehizetai-i-epelasi-ton-ape-me-erga-18-
gigabat-se-leitoyrgia-toys-stohoys-toy-2035-ftanoyn). Η διαρκής και χωρίς έλεγχο
συσσώρευση έργων ΑΠΕ οδηγεί σε εμφανή λειτουργικά ζητήματα του ηλεκτρικού δικτύου
διανομής που αφορούν τόσο τη σταθερότητά του όσο και τον κορεσμό του από ηλεκτρικό φορτίο.
Με το ηλεκτρικό δίκτυο να υφίσταται κορεσμό μέχρι τουλάχιστον και το 2033 αφού η
παραγόμενη ισχύς των εν λειτουργία ΑΠΕ και όσων έχουν λάβει όρους σύνδεσης αθροίζεται
στα 32 γιγαβάτ ενώ άλλα 40-50 γιγαβάτ να αναμένουν τη σύνδεσή τους στο δίκτυο, οι περικοπές
είναι δεδομένες μέχρι την αναβάθμιση των υποδομών του δικτύου. Μία τριπλάσια (με τη
πιθανότητα να οχταπλασιαστεί στο σύνολο των προαναφερθέντων γιγαβάτ) παραγωγή
‘πράσινης ενέργειας’ όταν η μέγιστη ζήτηση σε περιόδους αιχμής στην Ελλάδα, περίοδοι
καύσωνα, δεν υπερβαίνει το όριο των 11 γιγαβάτ
(https://www.energymag.gr/energeia/ape/105859_mplokarismeno-ilektriko-diktyo-os-2033-
den-horane-alla-erga-ape). Αυτή η υπερκάλυψη της ενεργειακής ζήτησης οδηγεί σε μία
εκτιμώμενη περικοπή ενέργειας από ΑΠΕ που αγγίζει τις 3,5 τεραβατόρες (TWh) για το τρέχον
έτος με ανάλογες εκτιμήσεις να επικρατούν τουλάχιστον για τα επόμενα τέσσερα έτη

(https://energypress.gr/index.php/news/proso-olotahos-gia-nea-rekor-perikopon-prasinis-
energeias-ta-epomena-hronia-sta-35-twh-psalidi).

Καταλήγοντας, για να αποκτήσει η χώρα ένα πραγματικά βιώσιμο και περιβαλλοντικά δίκαιο
Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, απαιτείται:
1. Η άμεση κατάργηση της μεταβατικής διάταξης για έργα με «πλήρη φάκελο» που
βρίσκονται σε διάφορα στάδια αδειοδότησης.
2. Η μείωση του υψομετρικού ορίου απαγόρευσης εγκατάστασης ΑΠΕ από τα 1200μ. στα
800μ.
3. Η θέσπιση αυστηρών, διακριτών χωροταξικών κανόνων και ζωνών αποκλεισμού
ειδικά για τα έργα αντλησιοταμίευσης, αντί της απλής εξομοίωσής τους με άλλες μορφές
αποθήκευσης.
4. Η θέσπιση αυστηρών περιορισμών και οριζόντιων αποκλεισμών για τα Μικρά
Υδροηλεκτρικά Έργα (ΜΥΗΕ) από τα ορεινά ρέματα και τις προστατευόμενες περιοχές.
5. Η θεσμική προτεραιότητα των ΕΠΜ των περιοχών Natura 2000 και η ενσωμάτωση των
Χαρτών Ευαισθησίας, καθώς και οριζόντιων ορίων σωρευτικής φέρουσας ικανότητας ανά Δήμο.
6. Η εφαρμογή ενός ‘κόφτη’, ενός περιορισμού δηλαδή στον αριθμό των αιτήσεων αλλά
και των εγκρίσεων έργων ΑΠΕ που θα συμβαδίζει με την ικανοποίηση των εθνικών και
ευρωπαϊκών στοχεύσεων για την ‘πράσινη ενέργεια’ και θα βάλει φρένο στην ανεξέλεγκτη
αδειοδότηση της εγκατάστασης ΑΠΕ, οι οποίες ολοκληρώνονται και αναμένουν χρόνια να
συνδεθούν στο δίκτυο. Παράδειγμα, οι αιολικοί σταθμοί στο Χαλκοδόνιο όρος Βελεστίνου (Ν.
Μαγνησίας) και στον Τύμπανο Αργιθέας (Ν. Καρδίτσας) όπου ήδη μετρούν δύο και τρία χρόνια
αντίστοιχα εκτός λειτουργίας σε βάρος της συνολικής 25ετούς διάρκειας ζωής τους.
Η ενεργειακή μετάβαση είναι αναγκαία, αλλά δεν μπορεί να συντελείται με όρους καταστροφής
του φυσικού αποθέματος, της βιοποικιλότητας και της γεωμορφολογικής ταυτότητας της χώρας.
Κίνηση Πολιτών για την Όθρη

[ATHANASIOS GKOUNTARAS]

Το προτεινόμενο πλαίσιο παρουσιάζει σοβαρές θεσμικές οπισθοδρομήσεις, ασυνέπειες και κενά, που υπονομεύουν την προστασία του φυσικού αποθέματος, των υδάτων και του τοπίου της χώρας μας. Με το ακόλουθο κείμενο-παρέμβαση υποβάλλονται οι ενστάσεις, παρατηρήσεις και κάποιες προτάσεις βελτίωσης επί του σχεδίου του νέου ΕΧΠ για τις ΑΠΕ.

1. Κατάφωρη παραβίαση της θεσμικής υποχρέωσης για πενταετή αναθεώρηση (Ν. 4447/2016) (https://www.lawspot.gr/nomothesia/n-4447-2016/arthro-5-nomos-4447-2016-eidika-horotaxika-plaisia/)
Το ισχύον Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ θεσπίστηκε το 2008 (Αποφ. 49828/2008). Η καθυστέρηση αναθεώρησής του για 18 ολόκληρα χρόνια παραβιάζει ευθέως τη ρητή επιταγή του Άρθρου 5 παρ. 5 του Νόμου 4447/2016, ο οποίος επιβάλλει την αναθεώρηση των Ειδικών Χαρτών ανά πενταετία. (https://www.e-nomothesia.gr/energeia/apophase-49828-2008-phek-2464b-3-12-2008.html)
Η πολυετής αυτή αδράνεια της Διοίκησης επέτρεψε την άναρχη, υπερσυγκεντρωτική και ανεξέλεγκτη χωροθέτηση έργων ΑΠΕ με βάση παρωχημένα επιστημονικά δεδομένα του 2008. Το γεγονός αυτό οδήγησε σε μη αναστρέψιμη αλλοίωση ευαίσθητων οικοσυστημάτων, καθώς οι τεχνολογικές προδιαγραφές (π.χ. μέγεθος ανεμογεννητριών) και οι κλιματικές συνθήκες έχουν μεταβληθεί ριζικά, καθιστώντας το παρόν σχέδιο μια καθυστερημένη προσπάθεια εκ των υστέρων νομιμοποίησης τετελεσμένων γεγονότων.

2. Φωτογραφική εξαίρεση των έργων με «πλήρη φάκελο»
Η προτεινόμενη αυτή προσέγγιση ακυρώνει την όποια προστατευτική ισχύ του νέου ΕΧΠ: Η πρόβλεψη ότι οι νέοι περιορισμοί δεν περιλαμβάνουν έργα που έχουν ήδη καταθέσει «πλήρη φάκελο» -ανεξάρτητα από το στάδιο αδειοδότησης στο οποίο βρίσκονται- αποτελεί θεσμικό εμπαιγμό. Αφήνει εκτεθειμένες τις πιο ευαίσθητες οικολογικά ζώνες. Εκατοντάδες έργα που σχεδιάστηκαν με το παρωχημένο και καταστροφικό πλαίσιο του 2008 θα υλοποιηθούν κανονικά, ακυρώνοντας στην πράξη κάθε νέα διάταξη προστασίας και δημιουργώντας τετελεσμένα γεγονότα εις βάρος του περιβάλλοντος.

3. Ανεπάρκεια του υψομετρικού ορίου των 1200μ. Αναγκαιότητα μείωσης στα 800μ.
Το προτεινόμενο υψομετρικό όριο των 1200 μέτρων για την απαγόρευση αιολικών σταθμών κρίνεται επιστημονικά ανεπαρκές για το ανάγλυφο και το μικροκλίμα της Ελλάδας. Στη χώρα μας, η ζώνη των 800 μέτρων και άνω αποτελεί το πραγματικό όριο έναρξης των ευαίσθητων ορεινών, δασικών και υποαλπικών οικοσυστημάτων.
Στα 800μ. ξεκινούν οι κρίσιμες λεκάνες απορροής υδάτων, τα πυκνά δασικά συστήματα και οι περιοχές με υψηλό κίνδυνο διάβρωσης του εδάφους, που λειτουργούν ως κρίσιμη «τράπεζα» ζωής και κλιματικής σταθερότητας. Η διάνοιξη βαριών οδικών δικτύων και οι εκσκαφές για ανεμογεννήτριες πάνω από τα 800μ. προκαλούν μη αναστρέψιμο κατακερματισμό των ενδιαιτημάτων, παραβιάζοντας τη Σύμβαση της Φλωρεντίας για την προστασία του τοπίου. Ζητούμε την αυστηρή μείωση του υψομετρικού ορίου απαγόρευσης στα 800 μέτρα.

4. Ανεπαρκές πλαίσιο για τα έργα αντλησιοταμίευσης – Κίνδυνος εκβιομηχάνισης των ορεινών όγκων
Το προτεινόμενο ΕΧΠ εξομοιώνει λανθασμένα την αντλησιοταμίευση με τις κοινές, ήπιες τεχνολογίες αποθήκευσης ενέργειας (συστοιχίες μπαταριών), αποτυγχάνοντας να εισάγει εξειδικευμένους, αυστηρούς περιορισμούς.
Λόγω της φύσης τους, τα έργα αυτά αποτελούν βαριές τεχνικές παρεμβάσεις μεγάλης κλίμακας που απαιτούν εκτεταμένες γεωμορφολογικές αλλοιώσεις (κατασκευή άνω και κάτω ταμιευτήρων, φραγμάτων, εκβραχισμών και σηράγγων). Η έλλειψη ειδικών ζωνών αποκλεισμού και ορίων σωρευτικής φέρουσας ικανότητας επιτρέπει τη χωροθέτηση αυτών των βαριών βιομηχανικών υποδομών σε ευαίσθητα ορεινά οικοσυστήματα. Ζητούμε τη θεσμοθέτηση διακριτού και αυστηρού χωροταξικού πλαισίου αποκλειστικά για την αντλησιοταμίευση, με γνώμονα την προστασία των τοπικών υδατικών πόρων και του ανάγλυφου των βουνών.

5. Στο απυρόβλητο τα Μικρά Υδροηλεκτρικά Έργα (ΜΥΗΕ) εις βάρος των υδάτινων οικοσυστημάτων
Το νέο πλαίσιο αφήνει ουσιαστικά στο απυρόβλητο τα Μικρά Υδροηλεκτρικά Έργα (ΜΥΗΕ). Η επιστημονική κοινότητα έχει αποδείξει ότι τα ΜΥΗΕ προκαλούν δυσανάλογα μεγάλη ζημιά σε σχέση με την ελάχιστη ενέργεια που παράγουν. Προκαλούν τον πλήρη κατακερματισμό των ποτάμιων οικοσυστημάτων, αλλοιώνουν τη φυσική ροή των υδάτων, στερεύουν ολόκληρα τμήματα ρεμάτων και καταστρέφουν την παρόχθια βλάστηση και την ιχθυοπανίδα. Τα ΜΥΗΕ πρέπει να αποκλειστούν οριζόντια από όλες τις προστατευόμενες περιοχές, τα πηγαία συστήματα και τα υδατικά σώματα υψηλής οικολογικής αξίας.

6. Αντιστροφή της ιεραρχίας σχεδιασμού και παράλειψη «Χαρτών Ευαισθησίας»
Το Υπουργείο προωθεί το Χωροταξικό των ΑΠΕ τη στιγμή που εκκρεμούν οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες (ΕΠΜ) και τα Προεδρικά Διατάγματα για τις περιοχές Natura 2000. Επιστημονικά, ο καθορισμός των ζωνών προστασίας της φύσης πρέπει να προηγείται και να κατευθύνει τη χωροθέτηση των ΑΠΕ, και όχι το αντίστροφο.
Το σχέδιο αγνοεί τους διαθέσιμους Χάρτες Ευαισθησίας της Βιοποικιλότητας, που αποτυπώνουν κρίσιμους διαδρόμους μετανάστευσης και τροφοληψίας της ορνιθοπανίδας, οι οποίοι θα έπρεπε να αποτελούν οριζόντιες ζώνες αποκλεισμού ανεξάρτητα από το υψόμετρο.

7. Απουσία ορίων Φέρουσας Ικανότητας και σύγκρουση με το Χωροταξικό του Τουρισμού
Το προσχέδιο δεν ορίζει σαφή, αριθμητικά όρια σωρευτικής φέρουσας ικανότητας ανά Δήμο και Περιφέρεια, επιτρέποντας τη μετατροπή ολόκληρων γεωγραφικών ενοτήτων σε μονοθεματικές βιομηχανικές ζώνες ενέργειας, εξοβελίζοντας κάθε άλλη τοπική δραστηριότητα.
Παράλληλα, το παρόν σχέδιο έρχεται σε πλήρη σύγκρουση με το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τον Τουρισμό, το οποίο επιδιώκει την προστασία περιοχών για την ανάπτυξη εναλλακτικού τουρισμού, δημιουργώντας ένα αλληλοσυγκρουόμενο νομικό και χωρικό χάος.

8. Απουσία μίας δικλείδας περιορισμού και απένταξης έργων ΑΠΕ στην περίπτωση επίτευξης των ευρωπαϊκών στόχων και των αντίστοιχων του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ)
Το προσχέδιο παραλείπει πλήρως οποιαδήποτε αναφορά στον περιορισμό αλλά και την πλήρη ακύρωση έργων ΑΠΕ σε περίπτωση επίτευξης των στόχων που έχουν οριστεί τόσο σε εθνικό (ΕΣΕΚ) όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Χαρακτηριστικά το αναθεωρημένο ΕΣΕΚ θέτει στόχο τη λειτουργία 32,5 γιγαβάτ ΑΠΕ έως το 2035, κάτι που έχει ικανοποιηθεί ήδη από το πρώτο τρίμηνο του 2026 (https://energypress.gr/index.php/news/synehizetai-i-epelasi-ton-ape-me-erga-18-gigabat-se-leitoyrgia-toys-stohoys-toy-2035-ftanoyn). Η διαρκής και χωρίς έλεγχο συσσώρευση έργων ΑΠΕ οδηγεί σε εμφανή λειτουργικά ζητήματα του ηλεκτρικού δικτύου διανομής που αφορούν τόσο τη σταθερότητά του όσο και τον κορεσμό του από ηλεκτρικό φορτίο. Με το ηλεκτρικό δίκτυο να υφίσταται κορεσμό μέχρι τουλάχιστον και το 2033 αφού η παραγόμενη ισχύς των εν λειτουργία ΑΠΕ και όσων έχουν λάβει όρους σύνδεσης αθροίζεται στα 32 γιγαβάτ ενώ άλλα 40-50 γιγαβάτ να αναμένουν τη σύνδεσή τους στο δίκτυο, οι περικοπές είναι δεδομένες μέχρι την αναβάθμιση των υποδομών του δικτύου. Μία τριπλάσια (με τη πιθανότητα να οχταπλασιαστεί στο σύνολο των προαναφερθέντων γιγαβάτ) παραγωγή ‘πράσινης ενέργειας’ όταν η μέγιστη ζήτηση σε περιόδους αιχμής στην Ελλάδα, περίοδοι καύσωνα, δεν υπερβαίνει το όριο των 11 γιγαβάτ (https://www.energymag.gr/energeia/ape/105859_mplokarismeno-ilektriko-diktyo-os-2033-den-horane-alla-erga-ape). Αυτή η υπερκάλυψη της ενεργειακής ζήτησης οδηγεί σε μία εκτιμώμενη περικοπή ενέργειας από ΑΠΕ που αγγίζει τις 3,5 τεραβατόρες (TWh) για το τρέχον έτος με ανάλογες εκτιμήσεις να επικρατούν τουλάχιστον για τα επόμενα τέσσερα έτη (https://energypress.gr/index.php/news/proso-olotahos-gia-nea-rekor-perikopon-prasinis-energeias-ta-epomena-hronia-sta-35-twh-psalidi).

Καταλήγοντας, για να αποκτήσει η χώρα ένα πραγματικά βιώσιμο και περιβαλλοντικά δίκαιο Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, απαιτείται:
1. Η άμεση κατάργηση της μεταβατικής διάταξης για έργα με «πλήρη φάκελο» που βρίσκονται σε διάφορα στάδια αδειοδότησης.
2. Η μείωση του υψομετρικού ορίου απαγόρευσης εγκατάστασης ΑΠΕ από τα 1200μ. στα 800μ.
3. Η θέσπιση αυστηρών, διακριτών χωροταξικών κανόνων και ζωνών αποκλεισμού ειδικά για τα έργα αντλησιοταμίευσης, αντί της απλής εξομοίωσής τους με άλλες μορφές αποθήκευσης.
4. Η θέσπιση αυστηρών περιορισμών και οριζόντιων αποκλεισμών για τα Μικρά Υδροηλεκτρικά Έργα (ΜΥΗΕ) από τα ορεινά ρέματα και τις προστατευόμενες περιοχές.
5. Η θεσμική προτεραιότητα των ΕΠΜ των περιοχών Natura 2000 και η ενσωμάτωση των Χαρτών Ευαισθησίας, καθώς και οριζόντιων ορίων σωρευτικής φέρουσας ικανότητας ανά Δήμο.
6. Η εφαρμογή ενός ‘κόφτη’, ενός περιορισμού δηλαδή στον αριθμό των αιτήσεων αλλά και των εγκρίσεων έργων ΑΠΕ που θα συμβαδίζει με την ικανοποίηση των εθνικών και ευρωπαϊκών στοχεύσεων για την ‘πράσινη ενέργεια’ και θα βάλει φρένο στην ανεξέλεγκτη αδειοδότηση της εγκατάστασης ΑΠΕ, οι οποίες ολοκληρώνονται και αναμένουν χρόνια να συνδεθούν στο δίκτυο. Παράδειγμα, οι αιολικοί σταθμοί στο Χαλκοδόνιο όρος Βελεστίνου (Ν. Μαγνησίας) και στον Τύμπανο Αργιθέας (Ν. Καρδίτσας) όπου ήδη μετρούν δύο και τρία χρόνια αντίστοιχα εκτός λειτουργίας σε βάρος της συνολικής 25ετούς διάρκειας ζωής τους.
Η ενεργειακή μετάβαση είναι αναγκαία, αλλά δεν μπορεί να συντελείται με όρους καταστροφής του φυσικού αποθέματος, της βιοποικιλότητας και της γεωμορφολογικής ταυτότητας της χώρας.

[ΧΡΗΣΤΟΣ ΤΣΟΥΓΚΑΡΗΣ]

Τα πλεονεκτήματα των μικρών υδροηλεκτρικών έργων μικρής κλίμακας, προσαρμοσμένα στο περιβάλλον με μηδενικές περιπτώσεις στο περιβάλλον.

 

Χρήστος Δ.Τσούγκαρης

Οικονομολόγος

M.Sc Περιφερειακής Ανάπτυξης

 

Τα μικρά υδροηλεκτρικά έργα δίνουν ισχύ  και στηρίζουν τα τοπικά  οικονομικά πλεονεκτήματα για πολύ εξειδικευμένα και πρότυπα  αγροτικά προϊόντα με ονομασία προέλευσης  αποφεύγοντας την μεγάλη και την μαζική παραγωγή,  αναδεικνύοντας την  χλωρίδα της περιοχής με μεγάλη προστιθέμενη αξία.

Για την στήριξη των τοπικών οικονομιών και την δημιουργία προϋποθέσεων για να αντιστραφεί η δυναμική της εγκατάλειψης της υπαίθρου και την δημιουργία τοπικών  σχεδίων ανάπτυξης  όπου θα στηρίξουν τα τοπικά ανταγωνιστικά πλεονεκτήματα  για να μπορεί να υπάρξει αύξηση των εισοδημάτων στις ορεινές  και απομακρυσμένες περιοχές  για να είναι δυνατή η αξιοπρεπής και η ευημερούσα

ζωή  και όχι η σημερινή κατάσταση που αναγκάζει τον κόσμο να εγκαταλείψει τις όμορφες και προικισμένες αυτές περιοχές .

Οι ορεινές και οι ημιορεινές  περιοχές έχουν σημαντικά πλεονεκτήματα αλλά δεν μπορούν να αξιοποιηθούν με βάση την σημερινή κατάσταση, και έχουν ήδη  καταρρεύσει ως οικονομίες και ως κοινωνίες .Όσοι και όσες παραμένουν στις ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές θα πρέπει να θεωρούνται ήρωες με τις δυσκολίες και την εγκατάλειψη που βιώνουν  .

Για να γίνει ανάταξη των περιοχών αυτών  χρειάζονται επενδύσεις σε βασικές υποδομές ( δρόμοι, σιδηρόδρομοι, ιατρεία, νοσοκομεία- ιατρεία, τεχνικές σχολές ΑΕΙ, επαρκείς συγκοινωνίες ,τοπικές βιοτεχνίες ,τουριστικές μονάδες σε μικρή και μεσαία κλίμακα , κτηνοτροφικές  και γεωργικές μονάδες που θα στηρίζονται με

οργάνωση συνεταιρισμών -με αποθήκευση -μάρκετινγκ των αγροτικών και κτηνοτροφικών προϊόντων  ) .

Για να υλοποιηθούν τα παραπάνω βασικά πράγματα ώστε  για να έχεις μια τοπική  οικονομία ανταγωνιστική  και μια  κοινωνία ευημερούσα χρειάζονται

επενδύσεις κυρίως η ενέργεια  ιδιαίτερα οι ΑΠΕ και ειδικά τα μικρά υδροηλεκτρικά που δημιουργούν συνθήκες αυτονομίας και εξασφαλίζουν χαμηλό ανταγωνιστικό κόστος παραγωγής για τις τοπικές επιχειρήσεις και τις κοινωνικές δραστηριότητες.

Τα μικρά υδροηλεκτρικά είναι βασικά στοιχεία για να δημιουργηθούν τοπικοί πόλοι ανάπτυξης που θα στηρίξουν τα όποια σχέδια τοπικής οικονομικής και κοινωνικής ανάπτυξης όπως και οι άλλες μορφές ΑΠΕ σε μικρή και μεσαία κλίμακα που δεν έχουν επιπτώσεις στο περιβάλλον και συναρμόζονται με την  ανάπτυξη μικρής κλίμακας   αναπτύσσοντας τοπική ανταγωνιστική οικονομία.

Σήμερα δεν εχει κατατεθεί σε δημόσιο λόγο καμμιά πρόταση και σκέψη για την ανασυγκρότηση της υπαίθρου πέραν από τις καθεστωτικές του νεοφιλελευθερισμού που πνέουν τα λοίσθια μετα τις κοινωνικές -οικονομικές καταστροφές και την ανισότητα που επέφεραν σε ολον τον κόσμο. Το οικολογικό  και προοδευτικό κίνημα  βρίσκεται παγιδευμένο σε  ιδεολογικές αγκυλώσεις ανάμεσα στον σταλινισμό και στον ψευδό εκσυγχρονισμό .Θα πρέπει να ασχοληθούμε σοβαρά για την παραγωγική και κοινωνική ανασυγκρότηση της υπαίθρου , των ημιαστικών χώρων και το μέλλον της χώρας μας και των ανθρώπων της.

Ο μεγάλος μετασχηματισμός που περιγράφει ο Κ.Polanyi συνεχίζει το καταστροφικό του έργο ερημώνοντας τις υπαίθρους όλων των χωρών .

Οι προοδευτικοί πολίτες και το όποιο οικολογικό κίνημα που υπάρχει σήμερα θα πρέπει να ξαναστοχαστούν τις βασικές έννοιες όπως δημόσιο -κρατικό , ιδιωτικό, τιμή-αξία, κοινωνια-κράτοες-κοινότητα,πατριαρχία-ισότητα , ιατρική φυσσιολογια-ψυχανάλυση-ψυχολογία-ψυχιατρική, ατομισμός-ατομική ανάπτυξη και ανθρώπινη ολοκληρωμένη  προσωπικότητα, εκπαίδευση -μόρφωση , επάγγελμα και αξία του ατόμου κλπ

Τα μικρά  υδροηλεκτρικά είναι έργα που δεν βλάπτουν το περιβάλλον -ισα -ισα προσαρμόζονται στην μικρής και μεσαίας κλίμακας επιχειρηματικότητα και επενδύσεις, στηρίζονται στις τοπικές  οικολογικές και οικονομικές   δομές και τροφοδοτούν τις βασικές υποδομές που πρέπει και είναι αναγκαίες να λειτουργήσουν για την πλήρη και ολοκληρωμένη τοπική ανάπτυξη προωθώντας την απασχόληση και την παραγωγή τοπικής προστιθέμενης αξίας παράγοντας υψηλής ποιότητας αγροτικά προϊόντα και προϊόντα μεταποίησης, υπηρεσίες υψηλής ποιότητας και συμβάλλουν τα μέγιστα στην πράσινη μετάβαση για την σωτηρια των

τοπικών κοινωνιών μικρής κλίμακας  για ολοκληρωμένη και ζωή  γεμάτη με πλήρη προσωπικότητα  και  αξιοπρέπεια .

 

Θα πρέπει να μην υπάρχουν-υπάρξουν εμπόδια στην ανάπτυξη και υλοποίηση των μικρών υδροηλεκτρικών καθώς οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις που έχουν είναι πολύ μικρές, καθώς έχουν πολλά πλεονεκτήματα :

-Μικρομεσαίες  τοπικές επιχειρήσεις είναι  αυτές που δραστηριοποιούνται στα μικρά υδροηλεκτρικά έργα που  αυτές συμβάλλουν στην αύξηση της απασχόλησης κατά 90% στην ΕΕ και κατά 95 % στην Ελλάδα.

-Τα μικρά υδροηλεκτρικά έργα  έχουν την μεγαλύτερη εγχώρια προστιθέμενη αξία από όλες τις άλλες μορφές ς ΑΠΕ .

-Ποιος θα επενδύσει στις ορεινές και αγροτικές περιοχές ; οι μικρομεσαίοι επιχειρηματίες που κατάγονται από τα μέρη αυτά ,  η διαμένουν στα κοντινά αστικά κέντρα, οι ομογενείς του εξωτερικού από πολλές χώρες, αναλαμβάνουν το

ρίσκο για τις ορεινές και απομακρυσμένες περιοχές που τη χειμερινή περίοδο δεν κατοικούνται η  κατοικούνται αραιά. Ο  συγκοινωνίες είναι ανύπαρκτες, η πρόσβαση είναι δύσκολη και οι επιχειρήσεις  και οι υπάρχουσες δραστηριότητες κινδυνεύουν

( κτηνοτρόφοι, τουριστικές επιχειρήσεις, οικοδόμοι, αγρότες κλπ).

 

Θα πρέπει να εκπονηθεί σχέδιο έκτακτης ανάγκης για να σταματήσει η ερήμωση των  αγροτικών και ημιαστικών περιοχών.

Το ΚΕΠΕ μαζί με άλλους επιστημονικούς φορείς θα πρέπει να ετοιμάσουν σχέδιο και με εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους να εκπονηθεί ένα εθνικό σχέδιο ανάταξής .

Για τις περιοχές ΝΑΤΟΥΡΑ κλπ θα πρέπει το ίδιο να εκπονηθεί σχέδιο αναβίωσης της οικονομικής ζωής και τόνωσης της οικονομικής δραστηριότητας και όχι να επικρατεί η πλήρης άρνηση -να μην γίνεται τίποτα -για να μην χαλάσει το τοπίο,αλλά με επιστημονικά εργαλεία και σοβαρή διοικητική οργάνωση μπορεί να αναβιώσει η κοινωνική και οικονομική ζωή.

 

Τα μικρά υδροηλεκτρικά  με τη λειτουργία τους σε απομακρυσμένες περιοχές , συμβάλλουν στην στήριξη των  τεχνικών  επαγγελμάτων και ειδικών επιστημόνων που μπορούν να κατοικούν στις επαρχιακές πόλεις η στα χωριά ακόμα δημιουργώντας ένα κλίμα αναστροφής του πληθυσμού στην επαρχία και στην ανανέωση του επιστημονικού και ειδικού τεχνικού προσωπικού, πολύτιμου για  την στήριξη  της επιβίωσης και της ευημερίας των τοπικών  κοινωνιών  .

H παρουσία του επιστημονικού και τεχνικού ανθρώπινου δυναμικού, θα συμβάλλει στην ανάπτυξη και ανανέωση δυνατότητα υποστήριξης και λειτουργίας των τοπικών βιοτεχνιών, σύγχρονων τεχνολογικά   αγροτικών μονάδων με νέες καλλιέργειες υψηλού εισοδήματος, υποστήριξης των τουριστικών μονάδων με υψηλού επιπέδου τεχνικών και ψηφιακών γνώσεων και δεξιοτήτων, στην διάχυση της τεχνογνωσίας και πληροφόρησης και εκπαίδευσης του τοπικού πληθυσμού.

Επίσης θα συμβάλλει στην ανάπτυξη της κτηνοτροφίας με σύγχρονο τρόπο με σεβασμό στην υγεία και την φροντίδα των ζώων  και του ζωικού κεφαλαίου με τη προστασία τους και τον σεβασμό των δικαιωμάτων τους.

Με την συμβολή των μικρών υδροηλεκτρικών μπορούν να γίνουν οι οικισμοί πρότυπα περιβαλλοντικής , παραγωγικής και οικολογικής αντίληψης όπου  θα κυριαρχεί η αντίληψη το μικρό είναι όμορφο μακριά από τις  οικονομίστικες αντιλήψεις για την μονόπλευρη άποψη της αποδοτικότητας  προωθώντας  ένα πρότυπο παραγωγής -κατανάλωσης και ολοκληρωμένης και  με πλήρους νόημα ανθρώπινη ζωή.

Με ανάδειξη των τοπικών  δυνατοτήτων ανάπτυξης για  την προσέλκυση νέων ανθρώπων όλων των ειδικοτήτων για να στηρίξουν την προσπάθεια ανάταξης της υπαίθρου και θέτοντας τις βάσεις για ένα εναλλακτικό σοβαρό μοντέλο για να γίνει ανάταξη της υπαίθρου χρειάζονται επενδύσεις σε μικρομεσαία κλίμακα και με βάση τα έργα  υποδομής .Ένας από τους βασικούς λόγους που ερημώνει η ύπαιθρος είναι η έλλειψη  βασικών υποδομών.

Για την ανάπτυξη σε ανθρώπινη κλίμακα χρειάζονται ιδιωτικές επενδύσεις που κυρίως θα γίνουν από μικρομεσαίες επιχείρησες εκτός από τα έργα υποδομής που θα σχεδιαστούν  με διάλογο με την τοπική κοινωνία από τον Δημόσιο και κοινωνικό τομέα.

 

Αντιμετώπιση της ερημοποίησης από την αποδυνάμωση των δασών λόγω εγκατάλειψης τους.

Μπορούμε να περιποιηθούμε και να προστατέψουμε ,να αναδείξουμε τα δάση ως χώρους παραγωγής σπάνιων προϊόντων με ισορροπία  με τη φύση και σαν χώρους ήπιου  τουρισμού, πεζοπορία,  , περιβαλλοντική εκπαίδευση κλπ. εντάσσοντας τα στα τοπικά σχέδια ανάπτυξης συνδυάζοντας τα με την παραγωγή ΑΠΕ και ειδικά με τα μικρά υδροηλεκτρικά.

Τα δάση είναι εγκαταλειμμένα σε μεγάλο βαθμό , εάν δεν διαμορφωθούν τοπικές ομάδες -κυρίως εθελοντικές από  κάτοικους που διαμένουν  μόνιμα στις αγροτικές περιοχές σε συνδυασμό  και με συνδρομή των δημοσίων Δασικών υπηρεσιών που πρέπει να στηριχτούν και να ενισχυθούν , τα ΄δάση μας  θα καταρρεύσουν με μεγάλες Οικολογικές κοινωνικές μια οικονομικές συνέπειες .Τα μικρά υδροηλεκτρικά μπορούν αν συμβάλλουν σε αυτήν την κατεύθυνση στηρίζοντας μικρές παρεμβάσεις με δικό τους εξοπλισμό που μπορεί αν διατεθεί  στα ποτάμια και στα ρέματα σε συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες .

 

 

Αντιπλημμυρικά  έργα και μικρά υδροηλεκτρικά

 

Στις ερημωμένες και εγκαταλειμμένες  αγροτικές περιοχές , όπου υπάρχουν και λειτουργούν μικρά υδροηλεκτρικά μπορούν να στηρίξουν τις μικρές  παρεμβάσεις στα ποτάμια και στα ρέματα για την αντιπλημμυρική προστασία.

[Νικόλαος Κατσουλάκος]

Απουσία προσέγγισης για τη χωρική επιβάρυνση περιοχών από ενεργειακά έργα

Η απουσία δείκτη φέρουσας ικανότητας τύπου MW/km², MWh/km², MW/κάτοικο ή MWh/κάτοικο αποτελεί σοβαρή έλλειψη του νέου χωροταξικού πλαισίου για τις ΑΠΕ. Το σχέδιο εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τη χωροθέτηση κυρίως μέσα από ζώνες αποκλεισμού, αποστάσεις, ειδικά τεχνικά κριτήρια και επιμέρους περιορισμούς ανά τεχνολογία. Όμως η πραγματική χωρική επιβάρυνση μιας περιοχής δεν προκύπτει μόνο από το αν ένα έργο βρίσκεται εκτός απαγορευμένης ζώνης ή αν τηρεί μια ελάχιστη απόσταση. Απαιτείται μία προσέγγιση για τη συνολική συγκέντρωση ενεργειακών έργων στον χώρο, από την εγκατεστημένη ισχύ ανά μονάδα επιφάνειας, από την ετήσια παραγωγή που εξάγεται από μια περιοχή και από τη σχέση αυτής της παραγωγής με τον πληθυσμό και τις τοπικές ανάγκες. Χωρίς τέτοιους δείκτες, μια ορεινή, νησιωτική ή αραιοκατοικημένη περιοχή μπορεί να εμφανίζεται «χωροταξικά διαθέσιμη», ενώ στην πράξη να υφίσταται δυσανάλογη συγκέντρωση έργων σε σχέση με την έκταση, το τοπίο, τους φυσικούς πόρους, τις άλλες παραγωγικές δραστηριότητες και την κοινωνική της φέρουσα ικανότητα.

Η έλλειψη αυτή είναι κρίσιμη γιατί η ανάπτυξη των ΑΠΕ έχει έντονη και μη αμελητέα χωρική διάσταση. Οι εγκαταστάσεις ΑΠΕ δεν αποτελούν απλώς ουδέτερες τεχνικές υποδομές παραγωγής ενέργειας. Καταλαμβάνουν χώρο, μεταβάλλουν χρήσεις γης, επηρεάζουν το τοπίο, τα οικοσυστήματα, τις τοπικές οικονομίες, τις σχέσεις ιδιοκτησίας και τις κοινωνικές αντιλήψεις για τη δίκαιη κατανομή βαρών και ωφελειών. Επομένως, ένα σύγχρονο χωροταξικό πλαίσιο δεν αρκεί να εξετάζει μόνο τη συμβατότητα κάθε μεμονωμένου έργου με ορισμένα κριτήρια αποκλεισμού ή απόστασης. Οφείλει να αποτυπώνει και τη συνολική ενεργειακή πυκνότητα κάθε περιοχής, δηλαδή πόση ισχύς και πόση παραγωγή ενέργειας συγκεντρώνεται ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο και ανά κάτοικο. Μόνο έτσι μπορεί να αξιολογηθεί αν μια περιοχή συμμετέχει ισόρροπα στην ενεργειακή μετάβαση ή αν μετατρέπεται σε ζώνη υπερσυγκέντρωσης ενεργειακών υποδομών, χωρίς αντίστοιχη σύνδεση με τις τοπικές ανάγκες, τη χωρική αντοχή και την κοινωνική αποδοχή.

<u>Ενδεικτική βιβλιογραφία</u>

Van Zalk, J., & Behrens, P. (2018). The spatial extent of renewable and non-renewable power generation: A review and meta-analysis of power densities and their application in the U.S. Energy Policy, 123, 83–91. https://doi.org/10.1016/j.enpol.2018.08.023

International Renewable Energy Agency. (2014). Wind power spatial planning techniques. IRENA.

[Γεώργιος Καραγιάννης]

Απόψεις επί του υπό διαβούλευση Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ

Σύντομο Ιστορικό

Το 2008, με την ΥΑ αριθμ. 49828, που δημοσιεύτηκε στο ΦΕΚ Β2464 – 3/12/2008, τέθηκε σε εφαρμογή για πρώτη φορά στην Ελλάδα χωροταξικός σχεδιασμός για τις ΑΠΕ. Με την έγκριση του πρώτου ΕΠΧΣΑΑ (Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού & Αειφόρου Ανάπτυξης) για τις ΑΠΕ, εισήχθησαν κανόνες και περιορισμοί, απαγορεύσεις για την αδειοδότηση, εγκατάσταση, λειτουργία και παύση λειτουργίας των έργων ΑΠΕ. Σχεδόν δύο δεκαετίες μετά, με πολύ μεγάλη καθυστέρηση, έρχεται προς διαβούλευση το νέο ΕΧΠ (Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο) για τις ΑΠΕ, προς αντικατάσταση του πρώτου.

 

Κατάσταση στον χώρο των ΑΠΕ

Ένα πολύ σημαντικό θέμα, το οποίο πρέπει να ληφθεί υπόψη, είναι ότι τόσο το αρχικό Πλαίσιο, όσο και το σημερινό, ήρθαν σε διαμορφωμένη κατάσταση στον χώρο των ΑΠΕ. Ειδικά σήμερα, για τα έργα ΑΠΕ στην Ελλάδα, ισχύουν προσεγγιστικά τα παρακάτω δεδομένα:

Έργα ΑΠΕ με Βεβαίωση Παραγωγού: περίπου 100 GW

Έργα ΑΠΕ με ΟΠΣ: περίπου 15 GW

Έργα ΑΠΕ σε λειτουργία: περίπου 15 GW

Θα έλεγε κανείς, ότι η κατάσταση αυτή προσομοιάζει ως μια δραστηριότητα που έχει περάσει τα μισά της διαδρομής της και προσπαθούν τώρα να τεθούν νέοι κανόνες. Οι κανόνες αυτοί όμως φαίνεται πως μπαίνουν για να αποθαρρύνουν ή να αποτρέψουν την είσοδο νέων ενδιαφερόμενων στον χώρο, καθώς αφορούν ξεκάθαρα ανάπτυξη νέων έργων.

 

Παρατηρήσεις επί του νέου ΕΧΠ για τις ΑΠΕ

Με μια προσεκτική ανάγνωση του υπό διαβούλευση σχεδίου, διακρίνουμε τα παρακάτω νέα στοιχεία στο νέο ΕΧΠ:

Άρθρο 2, παρ. 2: Ως αιολική εγκατάσταση πλέον ορίζεται εκτός από την Α/Γ και η πλατεία της. Εφόσον η πλατεία της Α/Γ επιβάλλεται βάσει του νόμου, αλλά και της ορθής περιβαλλοντικής πρακτικής, να αποκατασταθεί πλήρως μετά τη λήξη της επένδυσης, θεωρούμε ότι δεν θα έπρεπε να συνυπολογίζεται στην αιολική εγκατάσταση. Προτείνουμε η αιολική εγκατάσταση να αφορά αποκλειστικά την Α/Γ. Όλα τα υπόλοιπα θα πρέπει να θεωρούνται συνοδευτικές εγκαταστάσεις ΑΠΕ.

Άρθρο 2, παρ. 13: Ορίζεται εκ νέου η τυπική ή ισοδύναμη Α/Γ ως λόγος επιφανειών της αδειοδοτούμενης Α/Γ προς την τυπική Α/Γ. Αρχικά, παρατηρούμε ότι ορίζεται ως απόσταση μεταξύ Α/Γ το α=3D. Θα πρέπει να διευκρινιστεί αν αυτό σημαίνει αλλαγή του ισχύοντος από τον Ν4951/2022 (άρθρο 21), 2,5D. Επίσης, θα πρέπει να διευκρινιστεί πώς ακριβώς θα εφαρμοστεί αυτός ο νέος υπολογισμός στα πλαίσια της φέρουσας ικανότητας των Δ.Ε. Τα ήδη υπολογισμένα με την μεθοδολογία του υφιστάμενου Πλαισίου εξακολουθούν να ισχύουν και τα νέα που υπάγονται στο νέο Πλαίσιο θα υπολογίζονται με αυτή τη μεθοδολογία; Έχει γίνει άσκηση ως προς τα αποτελέσματα, αν είναι λογικά και αντίστοιχα με αυτά που έχουν υπολογιστεί με τη μεθοδολογία του υφιστάμενου πλαισίου;

Άρθρο 2, παρ. 21, 22, 23: Όπως θα φανεί και στα παρακάτω, έχουμε το παράδοξο να έχουμε αποκλεισμό αιολικών έργων λόγω περιορισμού υψομέτρου, ενώ αυτά βρίσκονται εντός περιοχών προτεραιότητας. Ενδεικτικά είναι τα παραδείγματα Δ.Ε. χαρακτηρισμένων ως ΠΑΠ στις Π.Ε. Ευρυτανίας, Αιτωλοακαρνανίας, Καρδίτσας, Βοιωτίας, Φωκίδας, Φθιώτιδας κυρίως. Λόγω της οριζόντιας υψομετρικής απαγόρευσης στα 1.200μ, σε πολύ μεγάλα τμήματα αυτών των ορεινών Δ.Ε. δεν είναι δυνατή η αδειοδότηση αιολικών έργων, παρότι έχουν πολύ καλό αιολικό δυναμικό και είναι περιοχές προτεραιότητας.

Άρθρο 4, παρ. 3.1, άρθρο 5, παρ. 1.6. Εφαρμογή του αιολικού χάρτη της ΡΑΑΕΥ για τον προσδιορισμό του αιολικού δυναμικού και τον έλεγχο αν ξεπερνάει συγκεκριμένες τιμές, ώστε να χαρακτηριστεί μια περιοχή ως Περιοχή Καταλληλότητας ή να επιτρέπεται μαζί με άλλες σωρρευτικές προϋποθέσεις η αδειοδότηση αιολικού σταθμού εντός περιοχής ΖΕΠ. Το αρχικό θέμα είναι η χρήση του αιολικού χάρτη της ΡΑΑΕΥ. Ο χάρτης αυτός βασίζεται σε εργασία του ΚΑΠΕ, πριν από είκοσι και πλέον έτη με τα εργαλεία και τη μεθοδολογία της εποχής εκείνης. Αποτέλεσε ένα βασικό εργαλείο για την ανάπτυξη των αιολικών, όμως διαπιστώθηκαν στην πράξη διαφορετικά αποτελέσματα με επιτόπιες πιστοποιημένες μετρήσεις με ιστούς μεγάλου ύψους. Οι διαφοροποιήσεις αυτές, πολλές φορές είναι σημαντικές και είναι σε άλλες περιπτώσεις με θετικό πρόσημο, σε άλλες με αρνητικό πρόσημο. Οι διαφορές οφείλονται στην αραιή χωροθέτηση και το χαμηλό ύψος των μετρητικών ιστών, καθώς και στο υπολογιστικό μοντέλο, που είχαν τότε χρησιμοποιηθεί. Η πρότασή μας είναι να αξιοποιηθούν οι μετρήσεις που έχει στη διάθεσή της η ΡΑΑΕΥ, που καλύπτουν το σύνολο της επικράτειας, έχουν γίνει από κατάλληλα διαπιστευμένα εργαστήρια και καλύπτουν πολύ μεγάλη χρονική περίοδο.

Άρθρο 4, παρ. 3.1. Δεν θα πρέπει να θεωρούνται ως περιοχές αποκλεισμού Δημοτικές Ενότητες στο σύνολό τους με βάση το παραπάνω κριτήριο της μέσης ταχύτητας στο σύνολο της Δημοτικής Ενότητας. Με τον τρόπο αυτό ακυρώνονται προσπάθειες υλοποίησης αιολικών πάρκων με καλό αιολικό δυναμικό στη θέση τους, διότι δεν είναι καλό το συνολικό αιολικό δυναμικό της συγκεκριμένης Δημοτικής Ενότητας.

Άρθρο 4, παρ. 9. Απαγόρευση αιολικών εγκαταστάσεων εντός περιοχών με υψόμετρο άνω των 1.200μ. Σε μια χώρα με τόσο έντονο ηπειρωτικό ανάγλυφο, όπως είναι η Ελλάδα, η οριζόντια απαγόρευση αιολικών εγκαταστάσεων άνω των 1.200μ είναι κατά την άποψή μας περιοριστική ως προς την εκμετάλλευση του καλύτερου διαθέσιμου αιολικού δυναμικού. Μάλιστα, όπως σημειώσαμε και νωρίτερα, αυτό έχει ως αποτέλεσμα να τίθενται εκτός περιοχές προτεραιότητας, αποκλειστικά λόγω του υψομέτρου. Στο θέμα αυτό έχουν ήδη τοποθετηθεί στη διαβούλευση πλέον αρμόδιοι επιστήμονες εξηγώντας τη διαθεσιμότητα του αιολικού δυναμικού. Θα πρέπει να σημειώσουμε ότι ήδη στην Ελλάδα υπάρχουν πολλά αιολικά πάρκα σε πολύ μεγάλα υψόμετρα, τα οποία λειτουργούν αποδοτικά και χωρίς περιβαλλοντικά προβλήματα. Ενδεικτικά θα αναφέρουμε αιολικά πάρκα στο Παναχαϊκό (περίπου στα 1.800 μ), στο Άσκιο – Σινιάτσικο (περίπου στα 2.050 μ), στο Βέρμιο (περίπου στα 1.750 μ) και αλλού. Η πρότασή μας είναι, αν πρέπει να μπει οριζόντιος υψομετρικός περιορισμός, αυτός είναι σαφώς ψηλότερα (άνω των 1.600μ) και να υπάρχει παράλληλα και το κριτήριο του αιολικού δυναμικού, όπως αντίστοιχα στην περίπτωση των ΖΕΠ. Επίσης, θα πρέπει να αφαιρεθεί η συγκεκριμένη απαγόρευση για τα συνοδευτικά έργα διασύνδεσης και να αντικατασταθεί με όρο αυστηρής υπογειοποίησης των διασυνδετικών δικτύων και συντήρησης των δασικών δρόμων που χρησιμοποιούνται. Οι συντηρημένοι δασικοί δρόμοι είναι απαραίτητοι για την αντιμετώπιση των δασικών πυρκαγιών.

Άρθρο 6, παρ. 2. Δυνατότητα αύξησης των ποσοστών κάλυψης ανά Δ.Ε., κατόπιν συμφωνίας με τον οικείο Ο.Τ.Α. Συμφωνούμε με την πρόβλεψη αυτή και προτείνουμε να διατηρηθεί. Οι τοπικές κοινωνίες που επιθυμούν την εγκατάσταση περισσότερων αιολικών πάρκων, θα πρέπει να έχουν αυτή τη δυνατότητα.

Άρθρο 15, παρ. 2. Αποκλεισμός ΦΒ εντός περιοχών Natura 2000. Θεωρούμε ότι αυτό δεν θα έπρεπε να τεθεί ως οριζόντιος αποκλεισμός, αλλά να εξετάζεται με βάση τις εγκεκριμένες ΕΠΜ και την ΕΟΑ που θα πρέπει να εκπονηθεί από τον φορέα του έργου.

Άρθρο 15, παρ. 7. Αποκλεισμός ΦΒ σε δάση και δασικές εκτάσεις. Θεωρούμε ότι ο αποκλεισμός στις δασικές εκτάσεις συγκεκριμένα πρέπει να αρθεί. Τα ΦΒ ήδη απαγορεύεται να εγκατασταθούν σε γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας. Με την απαγόρευση αυτή, περιορίζεται πάρα πολύ ο διαθέσιμος χώρος για την εγκατάσταση ΦΒ.

Άρθρο 16, παρ. 1. Μέγιστο ποσοστό εδαφικής κάλυψης από ΦΒ ανά Περιφερειακή Ενότητα της τάξης του 1,5% της συνολικής έκτασης. Είναι προς την σωστή κατεύθυνση να θεσπιστεί περιορισμός κάλυψης ανά Περιφερειακή Ενότητα. Χρειάζεται όμως ενημέρωση και απόλυτη διαφάνεια σχετικά με την σημερινή κάλυψη και την υπολειπόμενη διαθεσιμότητα ανά Περιφερειακή Ενότητα, ώστε να είναι γνωστά τα περιθώρια ανάπτυξης νέων έργων.

Άρθρο 16, παρ. 11. Αποστάσεις άνω των 500μ των ΦΒ ισχύος μεγαλύτερης των 100MW από οικισμούς. Θεωρούμε ότι είναι προς τη σωστή κατεύθυνση.

Άρθρο 16, παρ. 11, 12. Ποσοστά κάλυψης οπτικού ορίζοντα παρατηρητή. Θεωρούμε ότι είναι προς την σωστή κατεύθυνση.

Άρθρο 24 στο σύνολό του. Θεωρούμε ότι οι προβλέψεις για τους ΣΑΗΕ είναι προς την σωστή κατεύθυνση και πρέπει να διατηρηθούν.

Άρθρο 28, κατευθύνσεις για τον υποκείμενο σχεδιασμό. Θεωρούμε ότι θα πρέπει να είναι σαφής η απαγόρευση θέσπισης περισσότερων περιορισμών σε σχέση με το Πλαίσιο και ότι θα πρέπει οπωσδήποτε τα ΠΧΠ και τα ΘΧΠ να υποδείξουν περιοχές ανάπτυξης έργων ΑΠΕ, βασισμένες σε ποσοτικά και ποιοτικά δεδομένα.

Άρθρο δεύτερο, Τελικές και μεταβατικές διατάξεις. Θα πρέπει να διατυπωθεί με μεγαλύτερη σαφήνεια ότι τα ώριμα έργα δεν υπάγονται σε καμία περίπτωση στις διατάξεις του νέου πλαισίου, ακόμη και σε περίπτωση τροποποίησης, όπως για προσθήκη σταθμού αποθήκευσης και μετατροπής σε 11Α ή 11Β, ή άλλης τροποποίησης, ή ανανέωσης των αδειών και εγκρίσεών τους ή ριζικής ανανέωσης εξοπλισμού, repowering κλπ. Θεωρούμε ότι το ορόσημο για την ένταξη στις διατάξεις του νέου πλαισίου δεν θα πρέπει να είναι η έγκριση τυπικής πληρότητας επί της ΜΠΕ ως την ημερομηνία έναρξης της διαβούλευσης, αλλά το αν έχει υποβληθεί φάκελος ΜΠΕ ή ΠΠΔ ως τη δημοσίευση της ΥΑ σε ΦΕΚ. Ακόμη, για έργα τα οποία θα ακυρωθούν εντασσόμενα στις διατάξεις του νέου πλαισίου, θα πρέπει να επιστραφούν στους κατόχους των αδειών τους τα έξοδα για τα τέλη έκδοσης των βεβαιώσεων παραγωγού, διότι προκύπτει αλλαγή στο ρυθμιστικό πλαίσιο, η οποία ακυρώνει τα έργα αυτά, μετά την πληρωμή των τελών και χωρίς αυτή να είναι γνωστή κατά την πληρωμή τους.

Ακόμη, προτείνουμε να εξαιρεθούν από τις διατάξεις του νέου Πλαισίου θέσεις στις οποίες είχαν αναπτυχθεί ώριμα αδειοδοτημένα έργα, τα οποία δεν υλοποιήθηκαν λόγω χρονικών οροσήμων που έληξαν. Τα έργα αυτά είχαν ολοκληρώσει την αδειοδότησή τους, είχαν κριθεί θετικά περιβαλλοντικά, είχαν Οριστική Προσφορά Σύνδεσης ή και Άδεια Εγκατάστασης, αλλά για διάφορους άλλους λόγους, όπως η αδυναμία χρηματοδότησης, δεν ολοκληρώθηκαν, έληξαν τα χρονικά τους ορόσημα και χάθηκαν οι άδειές τους. Με το υφιστάμενο πλαίσιο, επιτρέπεται μια άλλη εταιρεία να ξεκινήσει πάλι την ανάπτυξη έργου σε μία θέση που υπάρχει ακυρωμένη ώριμη άδεια, να εκδώσει από την αρχή τις απαιτούμενες άδειες και να φτάσει να το υλοποιήσει. Αυτή η δυνατότητα δεν θα πρέπει να αφαιρεθεί με τις απαγορεύσεις του νέου Πλαισίου, όπως είναι πχ ο περιορισμός υψομέτρου στα αιολικά.

Ως γενική παρατήρηση, θα προτείναμε το νέο Πλαίσιο να υποδεικνύει ευρύτερες περιοχές ανάπτυξης και προώθησης έργων ΑΠΕ, οι οποίες να εξειδικεύονται στα ΠΧΠ και ΘΧΠ.

 

 

 

[Συνοδινος Χιου]

Η συνεχιζόμενη καταστροφή της φύσης για να γεμίζουν τις τσέπες τους οι εργολάβοι, οι κατασκευαστές και η εκάστωτε κυβέρνηση εχει ξεπεράσει κατά πολύ τα όρια. Ενώ έχουν ήδη υπερκαλύψει τους στόχους που επιβάλει η ΕΕ για την παραγωγή “πράσινης ενέργειας”, ενώ ήδη μεγάλο μέρος της ενέργειας από ΑΠΕ πετιέται κάθε μέρα γιατί δεν τη σηκώνουν τα δίκτυα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας και η κατανάλωση της χώρας, ενώ δεν υπάρχουν δίκτυα για εξαγωγή στην Ευρώπη και απαιτούνται τρισεκατομύρθια ευρώ για την κατασκευή τους αυτοί θέλουν να συνεχιστεί το πάρτυ εγκατάστασης ΑΠΕ 10 φορές παραπάνω απότι χρειαζόμαστε. Δεν υπάρχουν αποταμιευτήρες ενέργειας να μειώσουν την τιμή της κιλοβατώρας, το οποίο φυσικά και δεν συμφέρει αυτούς που προϊστανται της αισχροκέρδειας.
Καταστρέφουν τη φύση και τη ζωή μας υποτιμώντας τη νοημοσύνη και την υπαρξή μας για να γεμίζουν τις αχρηστες τσέπες τους. Έχουν γονατίσει τον Ελληνικό λαό!

[ΠΑΡΑΣΥΡΗΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ]

Η οικογένεια του γιου μου διαμένει στην κεντρική Εύβοια, στην περιοχή της Κύμης, και έχω ιδία αντίληψη του τρόπου με τον οποίο κυριολεκτικά “φυτρώνουν” ανεμογεννήτριες στον Δήμο Κύμης – Αλιβερίου τα τελευταία πέντε χρόνια… απαράδεκτη η κατάσταση που διαμορφώνεται σε μια περιοχή με φυσικές ομορφιές και σημαντικά πολιτιστικά μνημεία…να απορριφθεί το νέο ειδικό χωροταξικό πλαίσιο που τίποτα νέο εντέλει δεν προτείνει και καμιά προστασία δεν προβλέπει για το περιβάλλον…

[ΣΩΤΗΡΙΑ ΜΠΑΡΑΚΑΚΟΥ]

Καταψηφίζω το
Νέο Χωροταξικο για το περιβάλλον γιατί
1. νομιμοποιεί όλες τις αυθαιρεσίες που έχουν γίνει μέχρι στιγμής ακριβώς επειδή δεν υπήρχε ούτε υπάρχει αυστηρό κανονιστικό πλαίσιο και ανοίγει πόρτα σε νέες επενδύσεις «εθνικού συμφέροντος» οποίες δεν είναι καν απαραίτητες εφόσον παράγουμε με το παραπάνω ενεργεια
2. Δεν προστατεύει τα αναδασωτέα
3. Διατείνεται ότι προστατεύει το περιβάλλον αλλά στην ουσία αφήνει «παραθυράκια» εκμετάλλευσης όπου βολεύει τον επενδυτή 4. Δεν νομοθετεί αυστηρά τις ηλεκτροχημικες μπαταριες BESS γιατί δεν λαμβάνει υπόψη την επικινδυνότητα τους σε περίπτωση πυρκαγιάς και όχι μόνο. 264 μπαταρίες-κοντέινερ εγκαθίστανται λίγο έξω από την πόλη μας και δεκάδες άλλες σε διάφορα σημεία τριγύρω αυτής.
5· επιτρέπονται αιολικά σε ζώνες ειδικής προστασίας αν έχει αρκετό αερα 6. Δεν κάνει καμια πρόβλεψη για το θόρυβο και τους υποηχους που παράγονται απο τις ανεμογεννήτριες, ζήτημα που απασχολεί και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας αλλά και την ιατρική κοινότητα διεθνώς.
7. Συνεχίζει να θυσιάζει το περιβάλλον στον βωμό της κλιματικής αλλαγής όταν η χώρα μας έχει ελάχιστη συμβολή και παγκοσμίως και σε ευρωπαϊκό επίπεδο.

Για αυτούς τους λόγους και για όλους όσους έχουν εκτεθεί εκτενώς και τεκμηριωμένα από το Επιμελητήριο Περιβάλλοντος, θεωρώ ότι το νέο ΕΧΠ είναι απορριπτέο και μη αποδεκτό.

[Γεώργιος Αντωνιάδης]

Η κατοχή περιβαλλοντικής αδειοδότησης δεν αρκεί για την εξαίρεση ενός έργου από το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ εφόσον δεν έχει αρχίσει η υλοποίησή του, καθώς η εξαίρεση από το νέο πλαίσιο θα πρέπει να συνδέεται με πραγματικά δεδομένα προόδου και όχι μόνο με διοικητικές πράξεις. Για αυτόν τον λόγο, ως κριτήριο εξαίρεσης από το νέο χωροταξικό πλαίσιο θα πρέπει να αναγνωρίζεται μόνο η αποδεδειγμένη έναρξη υλοποίησης του κάθε έργου.

[ΔΙΟΝΥΣΗΣ ΛΟΥΡΑΝΔΟΣ]

Συμφωνώ, εγκρίνω και συνυπογράφω την Ομόφωνη Απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Άνδρου της 14/6/2026. Δεν αποδεχόμαστε την καταστροφή του νησιού μας. Δεν θέλουμε να γεμίσουμε το νησί μας με Αιολικά πάρκα, όπως γεμίσατε την Κάρυστο και το όρος ΟΧΙ με εκατοντάδες Ανεμογεννήτριες που οι περισσότερες είναι σε περιοχή NATURA. Tα Κυκλαδονήσια είναι ένα μοναδικό στον κόσμο σύμπλεγμα νησιών, που αυτή την ομορφιά δεν θα επιτρέψουμε να την καταστρέψουν για να πλουτίζουν οι εταιρείες που παίζουν και με τα πετρέλαια και με τις Ανεμογεννήτριες και με τα φωτοβολταϊκά, χωρίς να τους ενδιαφέρει τι θα επακολουθήσει…..

Ακολουθεί το λινκ με την ΟΜΟΦΩΝΗ ΑΠΟΦΑΣΗ ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟΥ ΑΝΔΡΟΥ ΓΙΑ ΤΟ ΕΧΠ ΑΠΕ:

https://diavgeia.gov.gr/doc/%CE%A8%CE%A7%CE%94%CE%96%CE%A9%CE%A8%CE%99-%CE%92%CE%9D1?inline=true

[ΠΑΝΑΓΟΥΛΑ ΜΕΓΚΟΥ]

ΣΥΛΛΟΓΙΚΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ

Σχόλια και παρατηρήσεις
επί του σχεδίου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΧΠ – ΑΠΕ)
(συμμετοχή στη δημόσια διαβούλευση)
Στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης του σχεδίου του «νέου» Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις
ΑΠΕ (ΕΧΠ-ΑΠΕ), το οποίο παρουσιάστηκε πρόσφατα, καταθέτουμε τις απόψεις των συλλογικοτήτων της
περιφέρειας Στερεάς, οι οποίες υπογράφουν το παρόν κείμενο.

1. Εισαγωγή
Το νέο σχέδιο του ΕΧΠ-ΑΠΕ προορίζεται να αντικαταστήσει το αρχικό σχέδιο του 2008, το οποίο ισχύει
μέχρι και σήμερα. Αυτό το σχέδιο, αποτέλεσε βασικό εργαλείο για την πλήρη αναδιάρθρωση του
ενεργειακού τοπίου της χώρας και αφετηρία για τη «λαίλαπα» των έργων ΑΠΕ, που εξελίχθηκε τα
κατοπινά χρόνια, στο όνομα της «πράσινης μετάβασης» στα λόγια, αλλά για την εξυπηρέτηση
οικονομικών συμφερόντων και ευρύτερων γεωπολιτικών σχεδιασμών, στην πράξη. Για τη διευκόλυνση
αυτών των πολιτικών αποσαθρώθηκε πλήρως το όποιο σύστημα περιβαλλοντικής προστασίας υπήρχε,
η πρόσβαση σε ενεργειακές υπηρεσίες και προϊόντα έγινε πανάκριβη, ενώ επεκτάθηκε το φαινόμενο της
ενεργειακής φτώχειας.
Εξ αρχής, δηλώνουμε ότι δεν τρέφουμε καμία αμφιβολία ότι και το, υπό διαβούλευση, σχέδιο του
ΕΧΠ-ΑΠΕ, κινείται στην ίδια κατεύθυνση. Ως εκ τούτου, τη στάση μας απέναντί του την
αντιλαμβανόμαστε ως τμήμα μιας συλλογικής κινηματικής δράσης σε ολόκληρη τη χώρα, που έχει
στο επίκεντρο την αμφισβήτηση του συνόλου της ενεργειακής πολιτικής και των εθνικών και
ευρωπαϊκών πολιτικών που τη στηρίζουν.
Παρά το γεγονός ότι οι επιπτώσεις του ΕΧΠ-ΑΠΕ του 2008 ήταν πρόδηλες -και έγιναν άμεσα αντιληπτές-
και παρά το ότι υπήρχε δυνατότητα αναθεώρησής του από το 2016 (ν. 4447/2016), αυτό δεν έγινε, για
λόγους που όλοι αντιλαμβανόμαστε. Η απουσία βούλησης της Διοίκησης επέτρεψε την άναρχη,
υπερσυγκεντρωτική και ανεξέλεγκτη χωροθέτηση έργων ΑΠΕ, ιδιαίτερα στην περιφέρεια Στερεάς,
η οποία, με τη σειρά της, οδήγησε σε μη αναστρέψιμη αλλοίωση ευαίσθητων οικοσυστημάτων,
καθιστώντας το παρόν σχέδιο μια καθυστερημένη προσπάθεια εκ των υστέρων νομιμοποίησης
τετελεσμένων γεγονότων. Για να το πούμε λίγο διαφορετικά, έπρεπε να δοθεί ο απαραίτητος χρόνος
και χώρος στο ενεργειακό λόμπι να υλοποιήσει τις ακραίες επενδύσεις του στον τομέα των έργων
ΑΠΕ, κάτω από το μανδύα της θεσμοθετημένης «πράσινης» μετάβασης σε εθνικό και ευρωπαϊκό
επίπεδο.
Αναμφίβολα οι κινηματικές αντιδράσεις έπαιξαν το ρόλο τους στην -έστω και με μεγάλη καθυστέρηση-
επιχειρούμενη αναθεώρηση του ΕΧΠ-ΑΠΕ, ωστόσο δεν μπορούμε να παρακάμψουμε και έναν άλλο
παράγοντα, αυτόν των αντικρουόμενων επιδιώξεων με άλλες μερίδες του κεφαλαίου, όπως αυτή του
τουριστικού.
[1]
2. Το επαγγελλόμενο «νέο» δεν είναι κάτι άλλο, παρά η νομιμοποίηση του «παλιού»
Στο χρόνο που επιχειρείται η αναθεώρηση του ΕΧΠ-ΑΠΕ, η αξία πολλών από τις πολύχρονες διεκδικήσεις
μας φαίνεται να έχει μειωθεί, με το όποιο αντίκρισμα των αλλαγών που εξαγγέλλονται να είναι άδηλο
και, σίγουρα, να προσδιορίζεται σε μεγάλος βάθος χρόνου. Ενώ, επικοινωνιακά, δίνεται έμφαση σε
ποικίλους χωροταξικούς περιορισμούς για τα νέα έργα, από πίσω κρύβεται ένα τεράστιο «παράθυρο»
συνέχισης της ίδιας περιβαλλοντικά καταστροφικής και κοινωνικά άδικης εξάπλωσης των έργων
ΑΠΕ, καθώς τα έργα που έχουν «ανοιχτή» διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης, μέχρι
20/5/2026, υπόκεινται στις προβλέψεις του ισχύοντος προβληματικού ΕΧΠ-ΑΠΕ, με τους νέους όρους
και κανόνες να μην έχουν αναδρομική ισχύ. Πιο συγκεκριμένα, από τις προβλέψεις του νέου ΕΧΠ-ΑΠΕ
εξαιρούνται:
• τα έργα που είναι ήδη σε λειτουργία
• όσα έχουν ολοκληρώσει την περιβαλλοντική τους αδειοδότηση
• όσα έχουν λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας του φακέλου τους έως την ημερομηνία θέσης του νέου
ΕΧΠ σε δημόσια διαβούλευση
• οι σταθμοί ΑΠΕ που εξαιρούνται από Βεβαίωση Παραγωγού / Άδεια Εγκατάστασης & Λειτουργίας
• οι σταθμοί αντλησιοταμίευσης
• οι μεγάλοι υδροηλεκτρικοί σταθμοί (>15 MW)
• τα συστήματα αποθήκευσης οικιακής χρήσης και οι φωτοβολταϊκοί σταθμοί που εγκαθίστανται σε
στέγες κτιρίων.
Οι μεταβατικές διατάξεις στη ΣΜΠΕ και στο σχέδιο της ΚΥΑ, οι οποίες εξειδικεύουν το καθεστώς των
εξαιρέσεων, αποτελούν την «καρδιά» των πολλών προβληματικών ρυθμίσεων, σύμφωνα και με την
τεκμηριωμένη θέση του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας. Προβλέπεται ότι οι
νομίμως λειτουργούσες κατά την έναρξη ισχύος της εγκαταστάσεις διατηρούνται εν ισχύ,
ανεξαρτήτως των κατευθύνσεων χωροταξικού σχεδιασμού, μέχρι τη λήξη της άδειας λειτουργίας
τους ή την ανανέωσή τους. Οι άδειες εγκατάστασης εκτελούνται όπως εκδόθηκαν εντός του χρόνου
ισχύος τους, ενώ οι τροποποιήσεις και οι σχετικές άδειες λειτουργίας εκδίδονται ή ανανεώνονται
σύμφωνα με τις διατάξεις που ίσχυαν πριν από την έναρξη ισχύος του νέου Πλαισίου. Προβλέπεται,
ακόμη και η εξαίρεση έργων, των οποίων οι φάκελοι Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων έχουν
υποβληθεί στις αρμόδιες υπηρεσίες και έχουν λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας, έως και την
ημερομηνία θέσης του νέου ΕΧΠ σε διαβούλευση. Οι εν λόγω φάκελοι συνεχίζουν να αξιολογούνται για
την έκδοση ή μη ΑΕΠΟ σύμφωνα με τις προγενέστερες διατάξεις.
3. Η βαρύνουσα σημασία των μεταβατικών διατάξεων εξαίρεσης έργων
Για να γίνει κατανοητή η βαρύνουσα σημασία των μεταβατικών διατάξεων εξαίρεσης έργων, αρκεί να
πούμε ότι, σήμερα, βρίσκονται σε λειτουργία περίπου 18 GW έργων (κυρίως φωτοβολταϊκά), οριστικές
προσφορές σύνδεσης έχουν άλλα 15 GW και περιβαλλοντικούς όρους άλλα 45 GW, περίπου. Επιπλέον,
περίπου, 37 GW έργων βρίσκονται ακόμη σε διαδικασία αδειοδότησης. Συνολικά, έργα ισχύος 78 GW
δεν επηρεάζονται από το νέο Χωροταξικό. Από αυτά, τα φωτοβολταϊκά (ενεργά, με οριστική προσφορά
σύνδεσης ή περιβαλλοντικούς όρους) είναι 62 GW και τα αντίστοιχα αιολικά 15 GW.
Οι αριθμοί αυτοί προκύπτουν χωρίς να συμπεριλαμβάνουμε τον ακριβή αριθμό των πολλών
εκατοντάδων εκκρεμών έργων που έχουν υποβάλει ΜΠΕ, ούτε τα έργα που έχουν υποβάλει φάκελο

αδειοδότησης. Πολλές περιπτώσεις έργων παραμένουν εκκρεμείς έως και 5 χρόνια επειδή οι αρμόδιες
υπηρεσίες (κυρίως ΥΠΕΝ και Αποκεντρωμένες Διοικήσεις) δεν ολοκληρώνουν τη διαδικασία, παρότι
πρόκειται σχεδόν στο σύνολό τους για προβληματικά έργα. Μόνο οι αιολικοί σταθμοί σε εκκρεμότητα,
για τους οποίους τεκμηριωμένα υπάρχουν σοβαρά περιβαλλοντικά ζητήματα και έχουν απασχολήσει την
ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ, ξεπερνούν σε συνολική ισχύ τα 5.000 MW. Όλα αυτά τα έργα δεν αγγίζονται από τις
προβλέψεις του αναθεωρημένου χωροταξικού λόγω μεταβατικών διατάξεων και μπορούν, με διάφορες
μεθοδεύσεις (π.χ. νομοθετικές ρυθμίσεις για αναβίωση αδειών παραγωγής που έχουν παύσει), να
επιτύχουν περιβαλλοντική αδειοδότηση.
Σε αντιπαραβολή με τα παραπάνω, το ίδιο το υπουργείο εκτιμά ότι τα έργα που, τελικά, εμπίπτουν στις
διατάξεις του νέου ΕΧΠ-ΑΠΕ είναι εκείνα με βεβαίωση παραγωγού και χωρίς περιβαλλοντική
αδειοδότηση, γύρω στα 27–30 GW δηλαδή, πολλά εκ των οποίων, σύμφωνα με τους ίδιους, δεν
πρόκειται να προχωρήσουν μέσα στην επόμενη δεκαετία ή εικοσαετία επειδή «δε χωράνε στο
σύστημα». Το αναθεωρημένο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) του 2025 προβλέπει
συνολικά 38,8 GW εγκατεστημένη ισχύ ΑΠΕ, ένα στόχο που το ισχύον ΕΧΠ-ΑΠΕ επιχειρεί να
διαπραγματευτεί. Κατά συνέπεια, είναι προφανές ότι οι σκόπιμες καθυστερήσεις και οι αναβολές που
υπήρξαν εξυπηρετούν αποκλειστικά την πλασματική εικόνα ενός νέου Χωροταξικού το οποίο, στην
πραγματικότητα, αποτελεί φύλλο συκής για τη διατήρηση σε ισχύ του παλιού.
4. Κρίσιμες παραλείψεις και αυθαιρεσίες
Από το νέο σχέδιο απουσιάζουν κρίσιμες παράμετροι, για τη σύνταξη ενός σχεδίου αυτής της
κλίμακας, καθώς και η βασική τεκμηρίωση και δικαιολόγηση κρίσιμων επιλογών, όπως:
• Η τεκμηρίωση της αναγκαιότητας ενός σχεδίου, το οποίο επιτρέπει -με τη βοήθεια και των
μεταβατικών διατάξεων- εγκατάσταση απεριόριστης νέας ισχύος, σε σχέση με τους υποτιθέμενους
εθνικούς στόχους.
• Η αξιολόγηση και δικαιολόγηση του φαινομένου της υπερκάλυψης των ενεργειακών στόχων, παρότι
αυτοί έχουν πλήρως αποσυνδεθεί από τις πραγματικές ανάγκες της χώρας, καθιστώντας την και
επίσημα χώρα εξαγωγής ηλεκτρικής ενέργειας.
• Η αξιολόγηση των σωρευτικών επιπτώσεων του υφιστάμενου ΕΧΠ-ΑΠΕ και η υιοθέτηση μέτρων που
θα αντιστοιχούσαν σε σχεδιασμό από μηδενική βάση.
• Η αντιμετώπιση της αξίας του τοπίου, η οποία έχει αντικειμενικά χαρακτηριστικά που την
προσδιορίζουν, αποκλειστικά με το κριτήριο της ορατότητας από συγκεκριμένα σημεία.
• Ο τρόπος οριζόντιου καθορισμού ζωνών προτεραιότητας ή αποκλεισμού, όπως ο, συλλήβδην,
χαρακτηρισμός του συνόλου μιας Δημοτικής Ενότητας ή περιοχής, ως περιοχής καταλληλότητας, με
μόνο κριτήριο την ταχύτητα του ανέμου.
• Η απροσδιοριστία της έννοιας των περιοχών επιτάχυνσης των έργων ΑΠΕ, που έχει ήδη κατοχυρωθεί
με προηγούμενη νομοθετική ρύθμιση, και για την οποία δε θα απαιτείται ούτε, καν, γνωμοδότηση
των ΟΤΑ.
• Η εκχώρηση, όπως και στο υφιστάμενο ΕΧΠ-ΑΠΕ, του προνομίου της τελικής χωροθέτησης των
έργων στους επενδυτές -αυτό ονομάζεται ιδιωτική χωροθέτηση-, παρακάπτοντας το δικαίωμα της
[3]
πολιτείας (συμπεριλαμβανομένων των ΟΤΑ) να υποδεικνύει τις διατιθέμενες θέσεις ανάπτυξης
έργων, με πολυπαραγοντικά κριτήρια, κάτι που αποτελεί παλιό μας αίτημα.
• Απουσία σχολιασμού και αξιολόγησης της επιβεβαιωμένης θέσης της κυβέρνησης να εισάγει την
καύση απορριμματογενών καυσίμων στη διαχείριση των αποβλήτων, ως έργων ΑΠΕ.5. Οι μύθοι που καλλιεργεί το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ
Όπως προαναφέρθηκε, γίνεται μια στοχευμένη επικοινωνιακή προσπάθεια να παρουσιαστεί ότι το
σχέδιο του νέου ΕΧΠ-ΑΠΕ, εισάγει σοβαρές προστατευτικές ρυθμίσεις και βελτιώσεις, σε σχέση με το
ισχύον. Αυτό δεν είναι αλήθεια, ακόμη κι αν παραβλέψουμε το σκόπελο των εξαιρέσεων. Ας δούμε, για
παράδειγμα, ορισμένους βασικούς μύθους:
Α. Ο μύθος της δήθεν αυστηροποίησης του πλαισίου για τις περιοχές NATURA
Οι πολυετείς καθυστερήσεις στην εκπόνηση των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών (ΕΠΜ) για τις
προστατευόμενες περιοχές, οι οποίες καλύπτουν το 28% της χερσαίας και το 18% της θαλάσσιας
επικράτειας, έχουν αφήσει μετέωρο όχι μόνο το καθεστώς προστασίας τους, αλλά έχουν επιτρέψει και
την αλλοίωση και καταστροφή τους από έργα, κυρίως αιολικών σταθμών, αλλά και μικρών
υδροηλεκτρικών και φωτοβολταϊκών. Από τις 23 Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες που θα καθόριζαν τις
χρήσεις γης έχουν εγκριθεί μόλις 13, χωρίς ωστόσο να έχει εκδοθεί κανένα Προεδρικό Διάταγμα (ΠΔ),
όπως προβλέπεται. Ας πάρουμε υπόψη ότι σε ευρωπαϊκό επίπεδο, στις 24 Νοεμβρίου 2022 ψηφίστηκε
ο Regulation (EU) 2022/2577, με στόχο να επιταχύνει την ανάπτυξη των ΑΠΕ, χαρακτηρίζοντας τα έργα
ΑΠΕ ως έργα «υπέρτερου δημοσίου συμφέροντος». Η RED III (Οδηγία (ΕΕ) 2023/2413) ενσωματώθηκε
στην ελληνική νομοθεσία με νομοθετικές πρωτοβουλίες του ΥΠΕΝ. Αυτό σημαίνει ότι τα έργα ΑΠΕ θα
έχουν πλέον προτεραιότητα σε συγκρούσεις με άλλα νομικά αγαθά, όπως η προστασία της
βιοποικιλότητας, υπονομεύοντας εν μέρει το ευρωπαϊκό περιβαλλοντικό κεκτημένο και την εφαρμογή
των Οδηγιών για τους Οικοτόπους και τα Άγρια Πτηνά.
Β. Ο μύθος του οριζόντιου αποκλεισμού έργων ΑΠΕ σε ΠΑΔ (Περιοχές Άνευ Δρόμων)
Οι ΠΑΔ αντιπροσωπεύουν το 6,18% της επικράτειας και εξ αυτών το 47,85% είναι εντός περιοχών
Natura. Ο συνολικός αριθμός ΠΑΔ που έχουν αναγνωριστεί είναι 251. Από αυτές οι ΠΑΔ με επιφάνεια
άνω των 10 τ. χλμ. είναι 140. Από το σύνολο των ΠΑΔ, μόλις 13 περιοχές έχουν αναγνωριστεί από το
ΥΠΕΝ, δηλαδή το 5%. Το στοιχείο αυτό υποδηλώνει την πλήρη αναξιοπιστία του ισχυρισμού για
αξιοπρόσεκτο περιορισμό έργων.
Γ. Ο μύθος του αποκλεισμού έργων αιολικών εγκαταστάσεων σε δημοτικές ενότητες
Από το γεωπληροφοριακό χάρτη της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας προκύπτει ότι, στις περισσότερες
δημοτικές ενότητες όπου εμφανίζεται «απαγόρευση», το επενδυτικό ενδιαφέρον είναι μηδενικό ή πολύ
μικρό (πολλές φορές είναι μηδενικό σε αιτήσεις βεβαίωσης παραγωγού και ασθενές σε κατατεθειμένες
και αδειοδοτημένες ΜΠΕ), επομένως και αυτή η απαγόρευση συχνά αποτελεί επικοινωνιακή φούσκα.
[4]
Δ. Ο μύθος του οριζόντιου αποκλεισμού αιολικών έργων, σε υψόμετρο πάνω από τα 1.200 μ.
Το αφηγηματικό όριο των 1.200 μέτρων υψομέτρου για την εγκατάσταση αιολικών έργων εμφανίζεται
να λειτουργεί περισσότερο ως διοικητικό και πολιτικό μέτρο και όχι ως προϊόν συνεκτικής οικολογικής
αξιολόγησης. Η ελληνική γεωμορφολογία και οικολογική διαφοροποίηση δεν επιτρέπουν τον αυθαίρετο
καθορισμό ενιαίου οικολογικού ορίου για το σύνολο της χώρας. Γνωρίζουμε, άλλωστε, ότι το
αναθεωρημένο Περιφερειακό Χωροταξικό Πλαίσιο Στερεάς Ελλάδας (άρθρο 13) προσδιορίζει τα
επιτρεπόμενα υψόμετρα αποκλεισμού έργων ΑΠΕ: τα 800 μέτρα για την ηπειρωτική περιοχή και τα
600 μέτρα για τη νησιωτική Εύβοια και Σκύρο. Το κυριότερο, όμως, είναι ότι, σύμφωνα με σχετική
μελέτη του Εργαστηρίου Διατήρησης Βιοποικιλότητας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων (Αποστόλης
Στεφανίδης, Κική Κατή), πάνω από τα 1.200 μ. λειτουργούν ήδη 430 ανεμογεννήτριες και
κατασκευάζονται άλλες 179. Άδεια παραγωγής έχουν 890 ανεμογεννήτριες (3,99 GW). Το πλήθος των
ανεμογεννητριών με «πλήρη φάκελο» θα καθορίσει αν τα βουνά και τα νησιά θα προστατευθούν
πραγματικά.
Με βάση τα παραπάνω -και πολλά άλλα, που δεν ήταν δυνατόν να περιληφθούν σε αυτό το κείμενο-
ως συλλογικότητες της περιφέρειας Στερεάς
ΖΗΤΟΥΜΕ
την απόσυρση του προτεινόμενου σχεδίου ΕΧΠ-ΑΠΕ, για τους παρακάτω λόγους συγκεντρωτικά:
• Επιχειρεί, κυρίως, τη θεσμική σταθεροποίηση και διατήρηση ενός, ήδη, υπερδιογκωμένου
«πακέτου» έργων ΑΠΕ, χωρίς ουσιαστική συνολική αξιολόγηση των σωρευτικών επιπτώσεων στη
βιοποικιλότητα και στη βιωσιμότητα των περιοχών εγκατάστασης.
• Βρίθει από δημιουργικές ασάφειες και σκόπιμες αοριστίες.
• Στερείται πλήρους επιστημονικής τεκμηρίωσης.
• Αγνοεί βασικές αρχές της επιστήμης της χωροταξίας. Σύμφωνα με τις προδιαγραφές και τη μελετητική
δεοντολογία είναι απαράδεκτο να μην παρουσιάζεται η επικαιροποιημένη καταγραφή και
αξιολόγηση της υφιστάμενης κατάστασης, παρότι ο διαθέσιμος χρόνος υπήρξε απεριόριστος.
• Δεν ενσωματώνει προβλέψεις και επιστημονικά δεδομένα τεχνολογικών εξελίξεων και τεχνολογικών
κινδύνων, ενώ αγνοεί θέματα προστασίας της δημόσιας υγείας.
• Έχει ως πρωτεύουσα σκοπιμότητα την εξυπηρέτηση των πολιτικών της λεγόμενης «πράσινης
ενεργειακής μετάβασης» και όχι την περιβαλλοντική προστασία.
• Δεν ενσωματώνει προδιαγραφές ανάπτυξης έργων ΑΠΕ, που ισχύουν σε χώρες με αυξημένο επίπεδο
θεσμικής προστασίας του περιβάλλοντος.
• Δεν εναρμονίζεται, ούτε καν, με τους στόχους του πρόσφατα αναθεωρημένου (2025) ΕΣΕΚ.
• Δεν προστατεύει την αγροτική γη από αλλαγή χρήσης. Αντιθέτως, υπηρετεί την αυθαίρετη μετατροπή
τεράστιων περιοχών σε άτυπες βιομηχανικές ζώνες.
• Αγνοεί τη συνταγματική αρχή της αναλογικότητας.
• Αγνοεί τις επιπτώσεις στην ανθρώπινη υγεία, χωρίς να θέτει προδιαγραφές ανάπτυξης αιολικών,
φωτοβολταϊκών και συστημάτων αποθήκευσης, όπως αυτές που έχουν ενσωματώσει αναπτυγμένες
χώρες στον χωροταξικό τους σχεδιασμό έργων ΑΠΕ.
Η στάση μας αυτή δε μας εμποδίζει σε τίποτα να συνεχίσουμε να δίνουμε τις μάχες, σε όλα τα μέτωπα
των ενεργειακών δραστηριοτήτων, ανεξάρτητα από την «τύχη» του προτεινόμενου ΕΧΠ_ΑΠΕ. Στο
πλαίσιο αυτό, διεκδικούμε την άμεση ολοκλήρωση των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών για τις
προστατευόμενες περιοχές και την έκδοση των αντίστοιχων Προεδρικών Διαταγμάτων.
[5]
ΕΠΙΜΕΤΡΟ: Η ιδιαιτερότητα της Στερεάς
και η ανάγκη οριζόντιας απαγόρευσης νέων έργων, με νομοθετική ρύθμιση
Έχει, ήδη, επισημανθεί, ένα μείζον προβληματικό ζήτημα της διαβούλευσης, αυτό της απουσίας
ολοκληρωμένης αξιολόγησης των αποτελεσμάτων του υφιστάμενου σχεδίου του 2008, σε συνδυασμό
με μια ουσιαστική αποτύπωση της υφιστάμενης κατάστασης. Με τον τρόπο αυτό, περνούν κάτω από το
«ραντάρ» της δημοσιότητας και της κριτικής πλήθος ακραίων φαινομένων στο πεδίο της ανάπτυξης των
έργων ΑΠΕ.
Κορυφαία θέση, μεταξύ αυτών των λιγότερο φωτισμένων φαινομένων, κατέχουν οι ενεργειακές
δραστηριότητες στην περιφέρεια της Στερεάς, όχι μόνο σε όλο το φάσμα των έργων ΑΠΕ, αλλά και των
μονάδων φυσικού αερίου, με τις τελευταίες να συνιστούν το νέο ενεργειακό κέντρο της χώρας στο
συγκεκριμένο τομέα. Τελείως επιγραμματικά, αναφέρουμε ότι πάνω από το 43% της λειτουργούσας
αιολικής ισχύος είναι εγκατεστημένη στη Στερεά, ενώ οι μονάδες φυσικού αερίου της Στερεάς
«συνεισέφεραν» το 2025 το 47% της πανελλαδικής παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας από μονάδες
φυσικού αερίου.
Ως συλλογικότητες της Στερεάς υποστηρίζουμε ότι η μόνη ουσιαστική λύση για τη ριζική αντιμετώπιση
της κατάστασης που έχει δημιουργηθεί, εξ αιτίας της ενεργειακής «επέλασης» στην Περιφέρεια Στερεάς
δεν είναι άλλη από την ανάληψη μιας ευρείας πολιτικο-κινηματικής πρωτοβουλίας, με κεντρικό αίτημα
την απαγόρευση υποβολής αιτημάτων και υλοποίησης νέων έργων ΑΠΕ, συμπεριλαμβανομένων των
σταθμών αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας, των έργων αντλησιοταμίευσης, των πλωτών
φωτοβολταϊκών, καθώς και των έργων διασύνδεσης σε υποσταθμούς, στα όρια της περιφέρειας
Στερεάς, σε οποιοδήποτε στάδιο της αδειοδοτικής διαδικασίας κι αν βρίσκονται, με ειδική
νομοθετική ρύθμιση, κατά το πρότυπο της ρύθμισης για τα «απάτητα» βουνά. Άρρηκτα συνδεδεμένο
είναι και το αίτημα για αποκλεισμό οποιασδήποτε απόπειρας κατασκευής νέας(ων) μονάδας(ων)
φυσικού αερίου στη Στερεά.
22.6.2026

ΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ
1. ΑΓΡΟΤΟΚΤΗΝΟΤΡΟΦΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΝΟΤΙΑΣ ΚΑΡΥΣΤΙΑΣ (ΕΥΒΟΙΑ)
2. ΔΙΕΘΝΕΣ ΚΕΝΤΡΟ ΕΠΙΣΤΗΜΩΝ ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΕΚΠΑΙΔΕΥΣΗΣ «ΟμηΓυρη» (ΦΩΚΙΔΑ)
3. ΔΙΚΤΥΟ ΦΟΡΕΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΦΩΚΙΔΑΣ ΑΠΟ ΤΙΣ ΑΠΕ
4. ΔΙΚΤΥΟ ΦΟΡΕΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΩΝ ΑΓΡΑΦΩΝ
5. «ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΣΧΟΛΕΙΟ ΠΡΟΥΣΟΥ» (ΕΥΡΥΤΑΝΙΑ)
6. ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΜΦΙΣΣΑΣ (ΕΟΣ ΑΜΦΙΣΣΑΣ)
7. ΕΛΛΗΝΙΚΟΣ ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΧΑΛΚΙΔΑΣ (ΕΟΣ ΧΑΛΚΙΔΑΣ)
8. ΕΛΜΕ Ν. ΦΩΚΙΔΑΣ
9. ΕΞΩΡΑΪΣΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΝΗΜΠΟΡΙΟΥ (ΕΥΒΟΙΑ)
10. ΕΞΩΡΑΪΣΤΙΚΟΣ ΝΑΥΤΙΚΟΣ ΟΜΙΛΟΣ ΠΛΑΚΑΚΙΩΝ ΕΡΕΤΡΙΑΣ (ΕΥΒΟΙΑ)
11. ΕΞΩΡΑΪΣΤΙΚΟΣ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΚΑΝΗΘΟΥ (ΕΥΒΟΙΑ)
12. ΕΞΩΡΑΪΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΝΗΜΠΟΡΙΟΥ (ΕΥΒΟΙΑ)
13. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΓΙΟΥ ΒΑΣΙΛΕΙΟΥ (ΒΟΙΩΤΙΑ)
14. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΓΩΝΑ ΦΟΡΕΩΝ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΩΝ «ΣΚΥΡΟΣ SOS»
15. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΑΛΥΚΗΣ (ΒΟΙΩΤΙΑ)
16. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΔΟΜΒΡΑΙΝΑΣ (ΒΟΙΩΤΙΑ)
17. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΕΛΛΟΠΙΑΣ (ΒΟΙΩΤΙΑ)
18. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΘΙΣΒΗΣ (ΒΟΙΩΤΙΑ)
19. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΑΓΙΑΣ ΑΝΝΑΣ (ΒΟΙΩΤΙΑ)
20. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΛΕΥΚΤΡΩΝ (ΒΟΙΩΤΙΑ)
21. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΞΗΡΟΝΟΜΗΣ (ΒΟΙΩΤΙΑ)
22. ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΧΩΣΤΙΩΝ (ΒΟΙΩΤΙΑ)
23. ΚΑΛΛΙΤΕΧΝΙΚΗ ΟΜΑΔΑ ΤΕΧΝΗΟΝΤΩΣ (ΦΩΚΙΔΑ)
24. ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΙΚΗ ΛΕΣΧΗ ΙΤΕΑΣ (ΦΩΚΙΔΑ)
25. ΚΙΝΗΣΗ ΠΟΛΙΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΕΥΡΥΤΑΝΙΚΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ
26. ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΦΩΚΙΔΑΣ
27. ΟΜΑΔΑ ΘΗΒΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΕΠΕΛΑΣΗΣ ΤΩΝ ΑΠΕ (ΒΟΙΩΤΙΑ)
28. ΟΜΑΔΑ ΠΟΛΙΤΩΝ ΓΙΑ ΤΗ ΔΙΑΣΩΣΗ ΤΟΥ ΥΓΡΟΒΙΟΤΟΠΟΥ ΤΟΥ ΚΟΛΟΒΡΕΧΤΗ (ΕΥΒΟΙΑ)
29. ΟΜΙΛΟΣ ΦΙΛΩΝ ΤΟΥ ΔΑΣΟΥΣ (ΦΘΙΩΤΙΔΑ)
30. ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΓΡΑΦΩΝ (ΕΥΡΥΤΑΝΙΑ)
31. ΠΕΖΟΠΟΡΙΚΟΣ ΚΑΙ ΦΥΣΙΟΔΙΦΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΚΑΡΠΕΝΗΣΙΟΥ (ΕΥΡΥΤΑΝΙΑ)
32. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ «ΤΑ ΛΕΥΤΕΡΑ ΒΟΥΝΑ» (ΕΥΡΥΤΑΝΙΑ)
33. ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΦΩΚΙΔΑΣ
34. ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΚΑΙ ΕΞΩΡΑΪΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΔΗΛΗΣΟΣ (ΕΥΒΟΙΑ)
35. ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΙΑ (ΦΩΚΙΔΑ)
36. ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ «ΑΝΑΣΤΑΣΙΟΣ ΓΟΡΔΙΟΣ» (ΕΥΡΥΤΑΝΙΑ)
37. ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΒΑΛΑΡΙΟΥ (ΕΥΡΥΤΑΝΙΑ)
38. ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΣΕΡΝΙΚΑΚΙΟΥ (ΦΩΚΙΔΑ)
39. ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΠΙΝΙΑΝΩΝ (ΕΥΡΥΤΑΝΙΑ)
40. ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΚΟΥΣΤΕΣΑΣ (ΕΥΡΥΤΑΝΙΑ)
41. ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΣΕΤΤΑΣ «ΤΟ ΠΟΤΑΜΙ» (ΕΥΒΟΙΑ)
42. ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΤΡΟΒΑΤΟΥ (ΕΥΡΥΤΑΝΙΑ)
43. ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΤΩΝ ΑΠΑΝΤΑΧΟΥ ΚΕΡΑΣΟΒΙΤΩΝ «ΤΟ ΚΑΡΑΟΥΛΙ» (ΕΥΡΥΤΑΝΙΑ)
44. ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟΣ-ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΥΜΝΙΩΝ «ΜΑΚΙΣΤΟΣ» (ΕΥΒΟΙΑ)
45. ΣΙΔΕΡΙΤΗΣ (ΕΥΒΟΙΑ)
46. ΣΥΛΛΟΓΟΣ «ΤΑ ΑΓΡΑΦΑ» (ΕΥΡΥΤΑΝΙΑ)
47. ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΑΝΤΑΧΟΥ ΒΡΑΓΓΙΑΝΙΤΩΝ «Ο ΑΙ ΓΙΑΝΝΗΣ Ο ΘΕΟΛΟΓΟΣ» (ΕΥΡΥΤΑΝΙΑ)
48. ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΑΝΤΑΧΟΥ ΚΡΙΚΕΛΛΙΩΤΩΝ «Ο ΑΓΙΟΣ ΝΙΚΟΛΑΟΣ» (ΕΥΡΥΤΑΝΙΑ)
49. ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΑΝΤΑΧΟΥ ΠΡΑΣΣΙΩΤΩΝ «ΤΟ ΚΥΠΑΡΙΣΣΙ» (ΕΥΡΥΤΑΝΙΑ)
50. ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΑΠΕΡΑΝΤΙΩΝ «ΟΙ ΑΓΙΟΙ ΑΝΑΡΓΥΡΟΙ» (ΕΥΡΥΤΑΝΙΑ)
51. ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΓΥΝΑΙΚΩΝ ΠΑΝΟΡΜΟΥ ΦΩΚΙΔΑΣ
52. ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΔΕΝΤΡΙΩΤΩΝ «ΑΓΙΟΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ» (ΕΥΡΥΤΑΝΙΑ)
53. ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΛΕΥΘΕΡΩΝ ΚΑΙ ΑΥΤΟΝΟΜΩΝ ΔΥΤΩΝ ΝΟΜΟΥ ΦΩΚΙΔΑΣ «ΚΡΙΣΣΑΙΟΣ»
54. ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΕΝΕΡΓΩΝ ΠΟΛΙΤΩΝ «Η ΜΕΔΟΥΣΑ» (ΕΥΒΟΙΑ)
55. ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΤΗΣ ΝΟΤΙΑΣ ΚΑΡΥΣΤΙΑΣ (ΕΥΒΟΙΑ)
56. ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΧΙΟΝΟΔΡΟΜΩΝ ΟΡΕΙΒΑΤΩΝ ΙΤΕΑΣ – ΚΙΡΡΑΣ (ΦΩΚΙΔΑ)
57. ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΔΗΜΟΥ ΛΕΒΑΔΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ (ΒΟΙΩΤΙΑ)
58. ΣΥΝΤΟΝΙΣΜΟΣ ΣΥΛΛΟΓΙΚΟΤΗΤΩΝ ΒΟΙΩΤΙΑΣ
59. ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΤΟΙΚΩΝ ΠΑΝΟΡΜΟΥ ΦΩΚΙΔΑΣ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΑΠΕ
60. ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΙΚΟ ΑΘΗΝΑΣ ΣΥΛΛΟΓΩΝ Ν. ΕΥΡΥΤΑΝΙΑΣ
61. ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΙΚΟ ΘΙΣΒΗΣ – ΠΛΑΤΑΙΩΝ (ΒΟΙΩΤΙΑ)
62. ΤΕΛΕΘΡΙΟΝ ΤΟ ΣΥΣΚΙΟΝ (ΕΥΒΟΙΑ)
63. ΥΠΟΚΡΙΤΕΑ ΘΕΑΤΡΙΚΗ ΣΥΝΤΕΧΝΙΑ (ΦΩΚΙΔΑ)
64. ΦΥΣΙΟΛΑΤΡΙΚΟΣ ΟΡΕΙΒΑΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΣΤΕΝΗΣ «Η ΔΙΡΦΥΣ» (ΕΥΒΟΙΑ)
65. ΦΩΚΙΚΟΣ ΑΘΛΗΤΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ

[ΚΡΥΣΤΑΛΛΙΑ ΨΑΛΛΙΔΑ]

Δεν αποδεχόμαστε την καταστροφή του νησιού μας. Δεν θέλουμε να γεμίσουμε με τεράστια σίδερα το νησί μας για την Βιομηχανία των Αιολικών πάρκων, που όπως μνημόνευσε ο Πρόεδρος και Θεμελιωτής του Ε’ τμήματος ΣτΕ Μιχαήλ Δεκλερής και αντιπρόεδρος ε.τ. του ΣτΕ, για την μη τοποθέτηση των Πυλώνων της ΔΕΗ ύψους 25μ.  πάνω στα βουνά της Άνδρου και στα Κυκλαδονήσια, γιατί είναι εκτός ανθρώπινης κλίμακας.

Δεν θέλουμε να γίνει η Άνδρος η συνέχεια της  Καρύστου και του όρους ΟΧΙ με εγκατεστημένες εκατοντάδες Ανεμογεννήτριες που οι περισσότερες είναι σε περιοχή NATURA, με καταστρατήγηση κάθε οδηγίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης για το Περιβάλλον, την Ορνιθοπανίδα, την Πανίδα. Καθώς το ΥΠΕΝ με τις ΑΕΠΟ που ενέκρινε για τους ΑΣΠΗΕ δεν λάμβανε καμία προστασία των Βουνών, του Νερού, του Τοπίου,κλπ.  έχοντας κατά παράβαση των Ευρωπαϊκών Οδηγιών αμελήσει εδώ και δεκαετίες μεταξύ των άλλων να καθορίσει και εγκρίνει τους Στόχους Διατήρησης για τα είδη Ορνιθοπανίδας των Παρ. 1 και 2 του άρθρου 4 της Οδηγίας 2009/147/ΕΚ στις Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) του Εθνικού Οικολογικού δικτύου Natura 2000, και σαν case study στο Φραγκάκι Κορθίου στην Άνδρο περιοχή Natura 2000, επέτρεψε να τοποθετηθούν 5 ανεμογεννήτριες ύψους 135μ. σε απόσταση 550 μ. από τις φωληές του άγριου πτηνού Σπιζαετός χαρακτηρισμένου στο κόκκινο βιβλίο ως απειλούμενου προς εξαφάνιση, έχοντας ακτίνα προστασίας 5000 μ.!!

Όπου τελικά εδέησεν το ΥΠΕΝ το 2023 (Αριθμ. οικ. ΥΠΕΝ/ΔΔΦΠΒ/50146/1786), μετά τις καταγγελίες της ΕΕ σε βάρος της Ελληνικής Δημοκρατίας, να προχωρήσει μεν σε Απόφαση (συμμόρφωσης) στον καθορισμό και έγκριση στόχων διατήρησης, με καταγραφές δεκάδων χιλιάδων ειδών της Ορνιθοπανίδας για όλη την επικράτεια μέχρι σήμερα, να προσδιορίζεται όμως για την τιμή στόχου και του εξειδικευμένου στόχου πουλιών στους πίνακες μόνο με την φράση «ανεπαρκή δεδομένα» σε ποσοστό που ανέρχονται μεγαλύτερο του 95%(!!) των καταγραφών, και η αιτία είναι ότι δεν ενδιαφέρεται, δεν στελεχώνει τις αρμόδιες υπηρεσίες, δεν διαθέτει τους οικονομικούς πόρους παρόλο αυτών που καταβάλλονται από την ΕΕ στην Ελλάδα  !!!???

Καταλήγοντας δηλώνουμε ότι τα Κυκλαδονήσια είναι ένα μοναδικό στον κόσμο σύμπλεγμα δεκάδων νησιών και βραχονησίδων, που αυτή την ομορφιά έρχονται κάθε χρόνο εκατοντάδες χιλιάδες τουρίστες να τα θαυμάσουν. Συνεπώς δεν θα επιτρέψουμε να καταστραφεί , προς όφελος ντόπιων και ξένων συμφερόντων μεγαλοεταιρειών.

Συνημμένα ακολουθεί η Ομόφωνη Απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Άνδρου

https://diavgeia.gov.gr/doc/%CE%A8%CE%A7%CE%94%CE%96%CE%A9%CE%A8%CE%99-%CE%92%CE%9D1?inline=true

[ΑΛΕΞΑΝΔΡΟΣ ΓΕΩΡΓΟΠΟΥΛΟΣ]

ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ ΕΠΙ ΤΟΥ ΣΧΕΔΙΟΥ ΕΙΔΙΚΟΥ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (ΕΧΠ-ΑΠΕ)

Προς το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας

Με το παρόν υποβάλλονται συνοπτικά οι βασικές παρατηρήσεις και προτάσεις επί του υπό διαβούλευση Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.

Η ενεργειακή μετάβαση και η ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας αποτελούν αναγκαίο εθνικό και ευρωπαϊκό στόχο. Ωστόσο, η επίτευξη των στόχων αυτών οφείλει να συνδυάζεται με την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, της βιοποικιλότητας, του τοπίου, της παραγωγικής γης και της κοινωνικής συνοχής. Το προτεινόμενο σχέδιο παρουσιάζει σημαντικές αδυναμίες, οι οποίες καθιστούν αναγκαία την ουσιαστική αναθεώρησή του πριν από την οριστική έγκρισή του.

1. ΕΛΛΕΙΨΗ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΗΣ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗΣ ΣΤΗ ΦΕΡΟΥΣΑ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑ

Το σχέδιο καθορίζει τα όρια ανάπτυξης έργων ΑΠΕ με βάση διοικητικές ενότητες (Δήμους και Περιφερειακές Ενότητες) και όχι με βάση τα πραγματικά όρια των οικοσυστημάτων. Η προσέγγιση αυτή δεν αποτυπώνει την πραγματική περιβαλλοντική επιβάρυνση και δεν αποτρέπει τη συγκέντρωση μεγάλου αριθμού έργων σε συγκεκριμένες περιοχές.

Ζητείται η αξιολόγηση της φέρουσας ικανότητας σε επίπεδο οικοσυστήματος, λεκάνης απορροής, ορεινού όγκου και οικολογικών διαδρόμων.

2. ΑΝΕΠΑΡΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΩΡΕΥΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

Το σχέδιο δεν προβλέπει ολοκληρωμένη αξιολόγηση των συνδυασμένων επιπτώσεων από αιολικά πάρκα, φωτοβολταϊκά, μονάδες αποθήκευσης, μικρά υδροηλεκτρικά έργα και τα συνοδά έργα υποδομών (οδοποιία, υποσταθμοί και δίκτυα μεταφοράς).

Απαιτείται υποχρεωτική συνολική εκτίμηση των σωρευτικών επιπτώσεων σε κάθε περιοχή πριν από τη χορήγηση νέων αδειών.

3. ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ NATURA 2000 ΚΑΙ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑΣ

Το νέο χωροταξικό προωθείται πριν από την ολοκλήρωση των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών και των σχετικών Προεδρικών Διαταγμάτων για τις προστατευόμενες περιοχές Natura 2000.

Η έγκριση του πλαισίου πριν από την ολοκλήρωση των εργαλείων προστασίας δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους για ευαίσθητα οικοσυστήματα και προστατευόμενα είδη.

Ζητείται η ολοκλήρωση του θεσμικού πλαισίου προστασίας Natura πριν από την έγκριση νέων χωροθετήσεων έργων ΑΠΕ.

4. ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΔΑΣΩΝ, ΟΡΕΙΝΩΝ ΟΓΚΩΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΟΥ

Το σχέδιο επιτρέπει παρεμβάσεις σε δασικές εκτάσεις, κορυφογραμμές και περιοχές υψηλής φυσικής αξίας χωρίς επαρκή τεκμηρίωση των επιπτώσεων στο τοπίο, στη βιοποικιλότητα και στις λειτουργίες των οικοσυστημάτων.

Ιδιαίτερη μέριμνα πρέπει να δοθεί στην προστασία των δασών, των περιοχών άνευ δρόμων, των κορυφογραμμών και των τοπίων ιδιαίτερου φυσικού κάλλους.

5. ΥΠΕΡΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΕΡΓΩΝ ΚΑΙ ΑΝΙΣΗ ΚΑΤΑΝΟΜΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΒΑΡΩΝ

Παρατηρείται ήδη σημαντική συγκέντρωση έργων ΑΠΕ σε συγκεκριμένες περιοχές της χώρας, με αποτέλεσμα την άνιση κατανομή των περιβαλλοντικών επιπτώσεων.

Ζητείται η θεσμοθέτηση μηχανισμού αναλογικής χωρικής κατανομής των έργων και η δημιουργία Δείκτη Χωρικού Κορεσμού που θα λαμβάνεται υποχρεωτικά υπόψη σε κάθε νέα αδειοδότηση.

6. ΜΟΝΑΔΕΣ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΑΚΤΙΑ ΑΙΟΛΙΚΑ

Οι εγκαταστάσεις αποθήκευσης ενέργειας και τα υπεράκτια αιολικά έργα αποτελούν νέες κατηγορίες έργων με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και κινδύνους.

Απαιτείται ειδικό χωροταξικό και κανονιστικό πλαίσιο για τις μονάδες αποθήκευσης, καθώς και ολοκλήρωση του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού πριν από τη χωροθέτηση υπεράκτιων αιολικών πάρκων.

7. ΡΟΛΟΣ ΤΟΠΙΚΗΣ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗΣ ΚΑΙ ΤΟΠΙΚΩΝ ΚΟΙΝΩΝΙΩΝ

Οι τοπικές κοινωνίες και η αυτοδιοίκηση πρέπει να έχουν ουσιαστικό ρόλο στον χωροταξικό σχεδιασμό και όχι απλώς γνωμοδοτική συμμετοχή.

Ζητείται η ενίσχυση των αρμοδιοτήτων των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης και η δυνατότητα επιβολής αυστηρότερων περιορισμών σε περιοχές που εμφανίζουν υψηλό βαθμό περιβαλλοντικής επιβάρυνσης.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και την ενεργειακή ασφάλεια της χώρας. Ωστόσο, η επίτευξη του στόχου αυτού δεν μπορεί να γίνεται εις βάρος της βιοποικιλότητας, του φυσικού τοπίου, της παραγωγικής γης και της κοινωνικής αποδοχής.

Για τους λόγους αυτούς ζητείται η ουσιαστική αναθεώρηση του υπό διαβούλευση σχεδίου, με ενίσχυση των περιβαλλοντικών εγγυήσεων, ολοκληρωμένη αξιολόγηση των σωρευτικών επιπτώσεων, δίκαιη χωρική κατανομή των έργων και ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στον σχεδιασμό και τη λήψη αποφά

[Γερασιμος Κατσαΐτης Προεδρος Περιβαλλοντικου Πολιτιστικου Συλλογου Ερμιονιδας]

 

Συμμετοχή του Περιβαλλοντικού Πολιτιστικού Συλλόγου Ερμιονίδας (ΠΕΡ.ΠΟ.Σ.Ε.)

στη Δημόσια Διαβούλευση επί του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου

για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και

της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) αυτού.

 

Το υπό διαβούλευση Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας  (εφεξής Νέο Πλαίσιο) επιχειρεί να παρουσιαστεί ως νέα και βελτιωμένη έκδοση του ήδη ισχύοντος (εφεξής Παλαιό Πλαίσιο). Στην ουσία αποτελεί νομιμοποίηση και παράταση των ρυθμίσεων του Παλαιού Πλαισίου, ενώ παράλληλα πάσχει τις ίδιες -και σε ορισμένες περιπτώσεις μείζονες- νομικές πλημμέλειες με αυτό.

Η υποχρέωση της χώρας να θεσπίσει Νέο Ειδικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, εν όψει των σοβαρών πλημμελειών του ισχύοντος από το 2008 Παλαιού, έχει διαπιστωθεί επίσημα ήδη από το 2014 από την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση με την αποστολή στην Ελλάδα Αιτιολογημένης Γνώμης λόγω μη συμμόρφωσης του Ειδικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ με την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ για την προστασία των οικοτόπων. Με τη θέσπιση του προτεινόμενου Νέου Πλαισίου, η παρανομία αυτή παρατείνεται επ’ αόριστον δυνάμει των μεταβατικών διατάξεων του άρθρου Δεύτερου αυτού. Σύμφωνα με αυτές,

α) Οι λειτουργούσες κατά την έναρξη ισχύος του Νέου Πλαισίου εγκαταστάσεις ΑΠΕ εξακολουθούν να λειτουργούν ανεξαρτήτως των κατευθύνσεων χωροταξικού σχεδιασμού του Νέου Πλαισίου, ακόμα δηλαδή και αν αντιβαίνουν σε αυτές.

β) Άδειες εγκατάστασης που δεν έχουν ακόμα εκτελεστεί, τροποποιούνται και ανανεώνονται σύμφωνα με τις προϊσχύουσες διατάξεις.

γ) Εγκρίσεις περιβαλλοντικών όρων (ΑΕΠΟ) συνεχίζουν να ισχύουν, να τροποποιούνται και να ανανεώνονται και τα σχετικά έργα να λαμβάνουν άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας σύμφωνα με τις προϊσχύουσες διατάξεις, μπορούν δε ακόμα και να επεκτείνονται αν το ποσοστό της επιφάνειας επέκτασης δεν υπερβαίνει το 50% της αρχικής.

Το ίδιο ισχύει και για τις ΑΠΕ που υπάγονται σε Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις (ΠΠΔ) καθώς και για ΑΠΕ για τις οποίες δεν απαιτείται περιβαλλοντική αδειοδότηση. Ακόμα και οι φάκελοι ΜΠΕ έργων ΑΠΕ που έχουν απλώς υποβληθεί και λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας μέχρι 20 Μαΐου 2026 αξιολογούνται και εγκρίνονται σύμφωνα με τις προϊσχύουσες διατάξεις του Παλαιού Πλαισίου.

Η Ερμιονίδα εχει ορεινούς ογκους κάτω από 1200 μέτρα και συγκεκριμένα το όρος Δίδυμο και την οροσειρά Αδέρες στο βόρειο τμήμα του Δήμου στα σύνορα με τους Δήμους Πόρου και Τροιζηνίας και μεχρι την Βρομοσυκιά .

Σε μήκος 32 χιλιομέτρων είναι εγκατεστημένες (και στήνονται νέες )μονάδες φωτοβολταικών καθως και 49 ανεμογεννήτριες (κάποιες από αυτές πλησιάζουν το όριο ληξης της άδειας τους) και είναι υπο έγκριση άλλες επτά νέες Α/Γ με μπαταρίες λιθιου στην περιοχή Διδύμων από την Γαλλική εταιρία EDF και τρεις Α/Γ από την ΤΕΡΝΑ στην περιοχή Καλυβίτσα στις Αδέρες . Συνολικά θα έχουμε ένα δάσος από 59 Α/Γ στο βόρειο σύνορο μας πιστεύουμε με τις αντίστοιχες μπαταρίες λιθίου σε συστοιχίες αποθήκευσης ενέργειας με όποιους κινδύνους σημαίνει αυτό για περιβάλλον και ανθρώπους σε περίπτωση ατυχήματος.

Η επικινδυνότητα των εγκαταστάσεων αποθήκευσης, ιδίως όσον αφορά τον κίνδυνο άσβεστων πυρκαγιών, αποτελεί αντικείμενο πολλών επιστημονικών μελετών αλλά και πικρή εμπειρία αρκετών κρατών. Ως προς το κρίσιμο αυτό ζήτημα το Νέο Πλαίσιο ουδέν διαλαμβάνει. Προβλέπει ότι οι εγκαταστάσεις αυτές, οι λεγόμενες   μπαταρίες αποθήκευσης, μπορούν να εγκαθίστανται οπουδήποτε, ακόμα και σε επαφή με οικισμούς, με μόνο περιορισμό την τήρηση της ελάχιστης απόστασης των 500 μέτρων από ορισμένες περιοχές περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος, στοιχεία πολιτιστικής κληρονομιάς ή δίκτυα τεχνικών υποδομών.

Οι επεμβάσεις στην κορυφογραμμή του βόρειου συνόρου της επαρχίας μας είναι πολύ μεγάλες με διάνοιξη δρόμων εξαφάνιση της δασικής βλάστησης αλλοίωση του φυσικού ανάγλυφου και άρα επίδραση στην πανίδα της περιοχής μας.

Οσον αφορά την αποκατάσταση του τοπίου μετα την λήξη της αδείας και της διαχείρισης των αποβλήτων τους μετά την πάροδο του σύντομου χρόνου ζωής τους, το Νέο Πλαίσιο αποφεύγει να λάβει οποιοδήποτε μέτρο. Υιοθετώντας τη μυστηριώδη διατύπωση «Επιχειρείται η διαπραγμάτευση των όρων κυρίως μέσα από τη διάγνωση της σημαντικότητάς τους στη φάση αδειοδότησης» ουσιαστικά αντιπαρέρχεται το μείζον αυτό πρόβλημα και το μεταθέτει σε εκείνο ακριβώς το επίπεδο όπου δεν πρόκειται ποτέ να λυθεί, δηλαδή της ατομικής περιβαλλοντικής αδειοδότησης. Αναθέτει στην ευχέρεια της αδειοδοτικής αρχής να ζητήσει από τον εκάστοτε  επιχειρηματία να προτείνει εκείνος ένα σχέδιο αποκατάστασης, χωρίς ούτε να δεσμεύεται από σχετικό Ρυθμιστικό Πλαίσιο ούτε να υποχρεούται σε παροχή αποτελεσματικών εγγυήσεων, (λ.χ.  εγγυητικής επιστολής) ότι την κρίσιμη στιγμή θα εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του.

Η εδαφική έκταση ενός ΟΤΑ προδήλως δεν έχει καμία σχέση ούτε συμπίπτει με τα όρια των οικοσυστημάτων που περιλαμβάνονται σε αυτόν, τα οποία μπορεί να είναι ένα ή περισσότερα και καθένα από τα οποία μπορεί να έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά και να βρίσκεται σε διαφορετική κατάσταση ως προς τη φέρουσα ικανότητά του. Και όμως, στην προκειμένη περίπτωση, το νέο Πλαίσιο διαπράττει το θεμελιώδες επιστημονικό, αλλά και κατά κοινή λογική αδιανόητο, σφάλμα να υπολογίζει τη φέρουσα ικανότητα με κριτήριο το μέγιστο ποσοστό κάλυψης του εδάφους σε επίπεδο ΟΤΑ και μάλιστα όχι στο σύνολό του Δήμου αλλά σε κάθε δημοτική ενότητα αυτού

Σύμφωνα με πλούσια επιστημονική βιβλιογραφία και τεκμηριωμένες μελέτες της τελευταίας δεκαπενταετίας, έχει αποδειχθεί ότι οι δυσμενείς περιβαλλοντικές επιπτώσεις τις οποίες προκαλεί η παραγωγή, μεταφορά, εγκατάσταση, λειτουργία και απεγκατάσταση των ΑΠΕ κάθε είδους, και ιδίως των ανεμογεννητριών και των φωτοβολταϊκών, σε όλα τα στοιχεία του φυσικού περιβάλλοντος (δάση, βιοποικιλότητα, ελεύθερη γη, μικροκλίμα, γεωργική και κτηνοτροφική γη, ροή των υδάτων κ.λπ.) είναι ιδιαιτέρως σοβαρές, αλληλοεξαρτώνται και αλληλοεπηρεάζονται αρνητικά

Ηδη τοπικοί σύλλογοι (αλλα και ευρύτερα στην Αργολίδα )όπως ο δικός μας καθώς και η κοινότητα Διδύμων αντιδρούν σε αυτήν την πραγματικότητα.

Η Ελλάδα έχει ήδη εκπληρώσει τις ενωσιακές της υποχρεώσεις ως προς την παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ, η δε παραγόμενη τη στιγμή αυτή ανανεώσιμη ενέργεια είναι πλεονάζουσα και συχνά αδυνατεί να απορροφηθεί από το δίκτυο, θέτοντας σε κίνδυνο την ισορροπία του συστήματος. Σύμφωνα π.χ. με στοιχεία που περιλαμβάνει Μελέτη του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, το σύνολο της ισχύος των ΑΠΕ που λειτουργούν (άδεια λειτουργίας) ή είναι σε φάση κατασκευής (άδεια εγκατάστασης) είναι 6,82 GW, έχοντας επιτύχει κατά 77% τον στόχο του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) για το 2030 (8,9 GW). Το επενδυτικό ενδιαφέρον στην Ελλάδα είναι πολύ μεγάλο, με τις αιτήσεις για άδεια παραγωγής να φτάνουν τα 33,16 GW. Αθροιστικά, μαζί με τους Αιολικούς Σταθμούς Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΣΠΗΕ) που λειτουργούν ή έχουν άδεια εγκατάστασης, η ισχύς τους είναι τριπλάσια από τον στόχο του ΕΣΕΚ για το 2030 και διπλάσια από τον στόχο του ΕΣΕΚ για το 2050. Αν υπολογιστούν όλες οι αιτήσεις μαζί (42,25 GW), η ισχύς θα ξεπεράσει τρεις φορές το στόχο του ΕΣΕΚ για τους ΑΣΠΗΕ το έτος 2050.

Θα θέλαμε επίσης να επισημάνουμε πως στον χάρτη 4 (στο παράρτημα) εντοπίσαμε πως στην Ερμιονίδα εχει στους αρχαιολογικούς χώρους μονο ΔΥΟ κόκκινες βούλες  Ερμιόνη και προιστορικο σπήλαιο Φράγχθι. Φαίνεται πως ο αρχαιολογικός χώρος των Αλιέων διέφυγε της προσοχής των μελετητών (τον παρουσιαζουν σα κηρυγμένο μνημείο )και το σπήλαιο Φραγχθι εμφανίζεται σαν αρχαιολογικός χώρος . Ολα αυτα τα πράσινα κηρυγμένα μνημεία στις Αδέρες ειναι ενα ερωτηματικό.Τελος μνημείο είναι ο Ναος του Προφήτη Ηλία στην κορυφή του όρους Δίδυμο ακριβως απέναντι από την κορυφή Κονι στα 500 περίπου μέτρα οπου υπάρχουν εγκατεστημένες τρεις Α/Γ.

Η Ερμιονιδα όπου εμφανίζεται ανθρώπινη παρουσία και πολιτισμός αδιάλειπτα εδώ και 30 χιλιάδες χρόνια δεν είναι μια ακόμα γωνία της πατρίδας μας αλλα και ενας τόπος διεθνούς επιστημονικής σημασίας έρευνας και ενδιαφέροντος και όχι ένα εργοτάξιο παραγωγής πλεονάζουσας ενέργειας όπως φαίνεται πως υπάρχει σκοπός να γίνει.

Όπως προκύπτει από τον επίσημο χάρτη της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας (ΡΑΕ), το μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής επικράτειας έχει ήδη καταληφθεί ή πρόκειται να καταληφθεί από ΑΠΕ που βρίσκονται σε διάφορα στάδια της αδειοδοτικής διαδικασίας. Δεδομένου, λοιπόν, ότι σύμφωνα με τις μεταβατικές διατάξεις του Νέου Πλαισίου, η αδειοδότηση και η υλοποίηση όλων αυτών των έργων ΑΠΕ θα προχωρήσει κατ’ εφαρμογή του νομοθετικού καθεστώτος του Παλαιού Πλαισίου, είναι προφανές ότι η θέσπιση του Νέου Πλαισίου αποτελεί στην ουσία μια ευρηματική μέθοδο επ’ αόριστον παράτασης της ισχύος του Παλαιού και νομιμοποίησης των νομικών του πλημμελειών.

Ανεξάρτητα από τις μεταβατικές του διατάξεις, το Νέο Πλαίσιο, εξεταζόμενο αυτό καθ’ εαυτό, επαναλαμβάνει τα ουσιώδη σφάλματα του Παλαιού διότι, μεταξύ άλλων,

α) δεν πληροί τις απαιτούμενες επιστημονικές προδιαγραφές του χωροταξικού σχεδιασμού στο επίπεδο εκπόνησης Γενικού Χωροταξικού Πλαισίου,

β) δεν λαμβάνει επιστημονικά τεκμηριωμένη θέση ούτε καν ασχολείται με τα κρίσιμα επιστημονικά ζητήματα σχετικά με τις επιπτώσεις των ΑΠΕ, τα οποία έχουν ανακύψει και ερευνώνται από την παγκόσμια επιστημονική κοινότητα κατά την τελευταία 15ετία.

Η οριοθέτηση ενός οικοσυστήματος αποτελεί στην ουσία την επιστημονική διαπίστωση ενός αντικειμενικού πραγματικού γεγονότος, ότι δηλαδή τα στοιχεία του αλληλεπιδρούν και αλληλεξαρτώνται με τέτοιο τρόπο ώστε να δημιουργούν ένα ενιαίο και συνεκτικό σύστημα, μια ξεχωριστή οντότητα, η οποία λειτουργεί με σχετική αυτάρκεια, αυτονομία και αυτοτέλεια έναντι του ευρύτερου φυσικού περιβάλλοντος στο οποίο ανήκει. Το Νέο Πλαίσιο όφειλε ως εκ τούτου, αφενός μεν, να περιλαμβάνει τεκμηριωμένη καταγραφή των οικοσυστημάτων της ελληνικής επικράτειας και, αφετέρου,  να υπολογίζει το μέγεθος των αλλοιώσεων και καταστροφών που έχουν υποστεί τα τελευταία χρόνια ως προς τα επιμέρους στοιχεία τους, προκειμένου να αποδείξει, στηριζόμενο σε έγκυρη επιστημονική μεθοδολογία, τη βασική του θέση, ότι δηλαδή το κάθε ένα από τα οικοσυστήματα αυτά έχει την ικανότητα να αντέξει την εγκατάσταση ΑΠΕ χωρίς να υποβαθμιστεί.

Η Ερμιονίδα πάσχει ιστορικά από έντονα φαινόμενα λειψυδρίας που τα τελευταία 50 χρόνια λόγω της αλλαγής του τοπικού οικονομικού μοντέλου (υπερ ανάπτυξη τουρισμού )αλλα και της κλιματικής αλλαγής εχει επιδεινωθεί σε βαθμό να κινδυνεύουμε από ερημοποίηση αλλα και ολο συχνότερα καταστροφικά πλημυρικά φαινόμενα .Καθε βιομηχανική επέμβαση στους ορεινούς όγκους την βλάστηση αλλα και τα φαράγγια ρέματα της περιοχής (ΑΠΕ , Λατομεία , βιομηχανικές εγκαταστάσεις , χώροι εναπόθεσης απορριμμάτων)πρέπει να παίρνει υπ οψιν της αυτή την ιδιαιτερότητα της Ερμιονίδας σε σχέση με άλλες περιοχές. , στον βαθμό που διαταράσσει τα υπόγεια και υπέργεια ύδατα, έχει τροποποιήσει το μικροκλίμα, έχει εκτοπίσει την πρωτογενή παραγωγή και αλλοιώσει δραματικά το τοπίο.

Η φέρουσα ικανότητα του οικοσυστήματος προφανώς δεν ερευνάται μόνο σε σχέση με την εξεταζόμενη κάθε φορά ανθρώπινη δραστηριότητα που προτίθεται να εγκατασταθεί εκεί (λ.χ. ΑΠΕ, τουρισμός, βιομηχανία, εξορύξεις, υδατοκαλλιέργειες κ.λπ.). Αντίθετα, όλες οι υπάρχουσες ήδη δραστηριότητες που ασκούνται μέσα σε αυτό, καθώς και οι σχεδιαζόμενες για το μέλλον, πρέπει να συνεκτιμώνται συνδυαστικά, αθροιστικά και σε βάθος χρόνου, προκειμένου να εξακριβωθεί το μέτρο της πρόσθετης επιβάρυνσης που είναι ικανό να δεχτεί το συγκεκριμένο οικοσύστημα, έτσι ώστε η ισορροπία των στοιχείων του να μην κλονίζεται και να δύναται να αποκατασταθεί με φυσικές διαδικασίες

Τα ανεκτά όρια της επιβάρυνσης καθορίζονται από το Νέο Πλαίσιο με τρόπο οριζόντιο για όλους τους ΟΤΑ της χώρας και δη αριθμητικά, με συγκεκριμένα, άγνωστης έμπνευσης και τεκμηρίωσης, νούμερα (π.χ.  8% της έκτασης της δημοτικής ενότητας για περιοχές αιολικής προτεραιότητας, 5% για περιοχές αιολικής καταλληλότητας .Τα ποσοστά αυτά δύνανται μάλιστα να αυξηθούν μέχρι 50% αν συμφωνεί το εντελώς αναρμόδιο για το θέμα αυτό Δημοτικό Συμβούλιο! Στις περισσότερες περιπτώσεις το δικό μας Δημοτικό συμβούλιο γνωμοδοτεί θετικά για την όποια αδειοδότηση με βάση τις εισηγήσεις των εκπροσώπων των εταιριών τουρισμού η Α/Γ.

Ευχαριστούμε

Περιβαλλοντικός Πολιτιστικός Σύλλογος Ερμιονίδας

Τρίτη 23 Ιουνιου 2026

[ΕΛΕΝΗ ΠΑΠΑΣΤΕΡΓΙΟΥ]

Ως ενεργός πολίτης και ως Πρόεδρος του Ορειβατικού Περιηγητικού Ομίλου Πύλης (ΟΠΟΠ), καταθέτω την παρούσα παρέμβαση στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης για το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας.

Θεωρώ θετικό ότι το νέο σχέδιο αναγνωρίζει, έστω και καθυστερημένα, την ανάγκη αυξημένης προστασίας περιοχών Natura 2000, Ζωνών Ειδικής Προστασίας, περιοχών άνευ δρόμων και ορεινών οικοσυστημάτων υψηλής περιβαλλοντικής αξίας.

Ωστόσο, η πρόβλεψη εξαίρεσης έργων που έχουν ήδη λάβει περιβαλλοντική αδειοδότηση ή βρίσκονται σε προχωρημένο στάδιο αδειοδότησης δημιουργεί μια ουσιαστική αντίφαση. Ενώ το νέο χωροταξικό αναγνωρίζει ότι συγκεκριμένες περιοχές πρέπει να προστατευθούν, επιτρέπει ταυτόχρονα την υλοποίηση έργων που σχεδιάστηκαν ακριβώς μέσα σε αυτές με βάση το προηγούμενο καθεστώς.

Δεν είναι εύλογο οι συνέπειες της πολυετούς καθυστέρησης αναθεώρησης του χωροταξικού πλαισίου να μετακυλίονται σήμερα στις τοπικές κοινωνίες και στα ορεινά οικοσυστήματα μέσω της εξαίρεσης έργων που σχεδιάστηκαν με βάση ένα πλαίσιο του 2008. Εάν οι περιοχές αυτές κρίνονται σήμερα ως ιδιαίτερα ευαίσθητες και χρήζουσες αυξημένης προστασίας, η προστασία αυτή οφείλει να έχει ουσιαστικό και όχι μόνο διακηρυκτικό χαρακτήρα.

Η Νότια Πίνδος, αποτελεί ένα ενιαίο οικολογικό, υδρολογικό και τοπιακό σύστημα εθνικής σημασίας. Η αξιολόγηση των έργων οφείλει να βασίζεται στη φέρουσα ικανότητα του οικοσυστήματος και στις σωρευτικές επιπτώσεις όλων των υφιστάμενων και σχεδιαζόμενων παρεμβάσεων και όχι αποκλειστικά σε διοικητικά ή υψομετρικά κριτήρια.

Ιδιαίτερη σημασία έχει επίσης η συμβατότητα του χωροταξικού σχεδιασμού των ΑΠΕ με το αναπτυξιακό μοντέλο που η ίδια η Πολιτεία προωθεί για τις ορεινές περιοχές. Τα τελευταία χρόνια επενδύονται σημαντικοί πόροι για την ανάπτυξη του ορεινού και φυσιολατρικού τουρισμού, των δικτύων μονοπατιών και των δραστηριοτήτων υπαίθρου. Η ανάπτυξη αυτή βασίζεται ακριβώς στα χαρακτηριστικά που καθιστούν τη Νότια Πίνδο μοναδική: το αδιατάρακτο ορεινό τοπίο, τις κορυφογραμμές, τα ποτάμια, τα δάση, τη βιοποικιλότητα και την αυθεντικότητα του φυσικού περιβάλλοντος.

Είναι επομένως αναγκαίο να εξεταστεί κατά πόσο η εκτεταμένη εγκατάσταση βιομηχανικών ενεργειακών υποδομών στις κορυφές και τις κορυφογραμμές της Πίνδου είναι συμβατή με τους στόχους ανάπτυξης του ορεινού τουρισμού, της πεζοπορίας, της ορειβασίας, της ποδηλασίας βουνού και των λοιπών δραστηριοτήτων υπαίθρου που αποτελούν βασικούς πυλώνες της τοπικής οικονομίας.

Δεν μπορεί η Πολιτεία να χρηματοδοτεί ταυτόχρονα την ανάδειξη του ορεινού τοπίου ως αναπτυξιακού πόρου και την υποβάθμιση των ίδιων χαρακτηριστικών στα οποία στηρίζεται η αναπτυξιακή αυτή στρατηγική.

Η αναγνώριση του Γεωπάρκου Μετεώρων – Πύλης από την UNESCO επιβεβαιώνει τη διεθνή αξία της περιοχής και καθιστά αναγκαία την ουσιαστική προστασία του τοπίου και των ορεινών οικοσυστημάτων της.

Τέλος, θεωρώ ότι ένα ζήτημα τόσο σημαντικό για το μέλλον της Νότιας Πίνδου και των ορεινών περιοχών της χώρας απαιτεί πλήρη διαφάνεια και δημόσια λογοδοσία. Οι πολίτες δικαιούνται να γνωρίζουν ποια είναι η θέση των εκλεγμένων εκπροσώπων τους σε ένα θέμα που θα επηρεάσει το φυσικό περιβάλλον, την τοπική οικονομία, τον ορεινό τουρισμό και το αναπτυξιακό μοντέλο της περιοχής για τις επόμενες δεκαετίες. Για τον λόγο αυτό θεωρώ αναγκαία τη δημόσια και σαφή τοποθέτηση των Βουλευτών των άμεσα επηρεαζόμενων περιοχών επί των τελικών διατάξεων του νέου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ και ιδιαίτερα επί των μεταβατικών εξαιρέσεων που αφορούν έργα σε ευαίσθητες ορεινές περιοχές.

Για τους παραπάνω λόγους ζητώ:

• Την επανεξέταση των μεταβατικών διατάξεων που εξαιρούν έργα σε προχωρημένο στάδιο αδειοδότησης.

• Την αξιολόγηση της φέρουσας ικανότητας της Νότιας Πίνδου ως ενιαίου ορεινού οικοσυστήματος.

• Την ουσιαστική προστασία των κορυφογραμμών, των περιοχών άνευ δρόμων και των ευαίσθητων ορεινών οικοσυστημάτων.

• Την ειδική προστασία του Γεωπάρκου UNESCO Μετεώρων – Πύλης.

• Τη διασφάλιση της συμβατότητας του χωροταξικού σχεδιασμού των ΑΠΕ με τους στόχους ανάπτυξης του ορεινού τουρισμού και των δραστηριοτήτων υπαίθρου.

Η προστασία της Νότιας Πίνδου δεν αποτελεί εμπόδιο στην ανάπτυξη. Αποτελεί προϋπόθεση για μια πραγματικά βιώσιμη ανάπτυξη που θα σέβεται το περιβάλλον, θα στηρίζει τις τοπικές κοινωνίες και θα διαφυλάσσει ένα φυσικό κεφάλαιο εθνικής σημασίας για τις επόμενες γενιές.

 

[Συντάκτης]

Απαντήσεις