Δημόσια Διαβούλευση για το Σχέδιο Π.Δ/τος Προστασίας της ν. Γυάρου

[Ειρήνη Συμεωνίδου]

<ul class=”hd_n P_0 M_0 p_R” role=”grid” data-test-id=”infinite-scroll-rows” aria-readonly=”true”>
<li class=”p_a T_0 L_0 R_0″ role=”rowgroup” data-test-id=”infinite-scroll-ROW”>
<div id=”pf6″ class=”dp-page-outer”>
<div class=”dp-page-inner”>
<div id=”pg-6pf6″ class=”pf pg-6w0 pg-6h0″ data-page-no=”6″>
<div class=”pc pg-6pc6 pg-6w0 pg-6h0″>
<div class=”c pg-6×0 pg-6y1 pg-6w2 pg-6h2″>
<div class=”t pg-6m0 pg-6×2 pg-6h4 pg-6y14 pg-6ff3 pg-6fs1 pg-6fc0 pg-6sc0 pg-6ls0 pg-6ws0″>1.<span class=”pg-6ff1″> Η παρ. 1α του άρθρου 4 θα πρέπει να διαγραφεί. Σε περίπτωση που το σημείο </span>αυτό παραμείνει να διατυπωθεί ρητά ότι τα έργα και οι δραστηριότητες εθνικής  σημασίας που θα μπορούν να υλοποιηθούν στη Γυάρο, στις νησίδες της και στις θαλάσσιες ζώνες τις οποίες καλύπτειτο Π.Δ., θα αφορούν αποκλειστικά και μόνο  λόγους δημόσιας υγείας.</div>
<div class=”t pg-6m0 pg-6×2 pg-6h4 pg-6y19 pg-6ff3 pg-6fs1 pg-6fc0 pg-6sc0 pg-6ls0 pg-6ws0″>2.<span class=”pg-6ff1″> Η ισχυρή μας επιθυμία για την ματαίωση των σχεδίων για την ανάπτυξη </span>Υπεράκτιου Αιολικού Πάρκου στη Γυάρο είναι δεδομένη. Δεν έχουμε στοιχεία για την πιθανή χωροθέτηση του (απόσταση από το νησί, περίγραμμα θαλάσσιας έκτασης, κλπ).Ζητούμε τη σαφή αναφορά στο Π.Δ. ότι απαγορεύεται  η ανάπτυξη Υπεράκτιων Αιολικών πάρκων στις θαλάσσιες ζώνες ΖΑΠΦ-01, ΖΠΦ-03 και ΖΔΟΕ-01 της Γυάρου καθώς και η κατασκευή στη χερσαία περιοχή της Γυάρου και των νησίδων της τυχόν συνοδών έργων, απαραίτητων για τη λειτουργία των αιολικών. Σημειώνουμε, ότι, αν γίνει δεκτή η ανωτέρω πρότασή μας (σημείο1) δεν θα χρειάζεται κάποια περαιτέρω αναφορά.</div>
<div class=”t pg-6m0 pg-6×2 pg-6h4 pg-6y22 pg-6ff3 pg-6fs1 pg-6fc0 pg-6sc0 pg-6ls0 pg-6ws0″>3.<span class=”pg-6ff1″> Να υπάρξει ρητή αναφορά ότι αναστέλλεται κάθε διαδικασία για την τοποθέτηση </span>των ανεμογεννητριών για τις οποίες έχουν εκδοθεί άδειες παραγωγού. Οι άδειες παραγωγού θα πρέπει να ακυρωθούν.</div>
<div class=”t pg-6m0 pg-6×2 pg-6h4 pg-6y25 pg-6ff3 pg-6fs1 pg-6fc0 pg-6sc0 pg-6ls0 pg-6ws0″>4.<span class=”pg-6ff1″> Να υπάρξει ρητή αναφορά ότι οι ανεμολογικοί ιστοί για τη συλλογή </span>μετεωρολογικών δεδομένων οι οποίοι ενδεχομένως σήμερα να έχουν ήδη τοποθετηθεί στο πλαίσιο της διαδικασίας εγκατάστασης των ανεμογεννητριών θα πρέπει να αποξηλωθούν και να απομακρυνθούν.</div>
<div class=”t pg-6m0 pg-6×2 pg-6h4 pg-6y25 pg-6ff3 pg-6fs1 pg-6fc0 pg-6sc0 pg-6ls0 pg-6ws0″>5. Σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 2α εντός της ΖΠΦ-02 είναι επιτρεπτή η ειδική χρήση (26.11) «Λιμενικές ζώνες επιβατικής, εμπορικής, αλιευτικής, βιομηχανικής και τουριστικής δραστηριότητας, μαρίνες» για την οποία αναφέρεται ότι: «Ειδικότερα, επιτρέπεται η εγκατάσταση, χρήση και συντήρηση προβλητών για την πρόσβαση στη ζώνη για λόγους προστασίας και βέλτιστης διαχείρισης του προστατευτέου αντικειμένου». Επειδή ενδεχομένως να υπάρξουν στο μέλλον διχογνωμίες και παρερμηνείες σχετικά με το αν αυτή η διατύπωση αποκλείει κάθε άλλη λιμενική χρήση, προτείνουμε να διατυπωθεί ακριβέστερα μιας και η προφανής πρόθεση του νομοθέτη είναι να επιτρέψει τις λιμενικές ζώνες αποκλειστικά και μόνο για λόγους προστασίας και βέλτιστης διαχείρισης του προστατευτέου αντικειμένου. Η διατύπωση θα μπορούσε να είναι κάπως έτσι: «Ειδικότερα, επιτρέπεται μόνο η εγκατάσταση, χρήση και συντήρηση προβλητών για την πρόσβαση στη ζώνη για λόγους προστασίας και βέλτιστης διαχείρισης του προστατευτέου αντικειμένου, αποκλειόμενης οποιασδήποτε άλλης δυνατότητας λιμενικών ζωνών».</div>
<div class=”t pg-6m0 pg-6×2 pg-6h4 pg-6y25 pg-6ff3 pg-6fs1 pg-6fc0 pg-6sc0 pg-6ls0 pg-6ws0″>6. Αντίστοιχες διατυπώσεις με το ανωτέρω σημείο θα πρέπει να γίνουν σε όλες τις περιπτώσεις που επιλέγεται η χρήση (26.11) [στο άρθρο 6 παρ.3, στο άρθρο 7 σημείο (α) και στο άρθρο 8 σημείο (β)]</div>
<div></div>
<div class=”t pg-6m0 pg-6×2 pg-6h4 pg-6y25 pg-6ff3 pg-6fs1 pg-6fc0 pg-6sc0 pg-6ls0 pg-6ws0″>Θα πρέπει να τονίσουμε τέλος την επιτακτική ανάγκη να εκδοθούν άμεσα και τα υπόλοιπα Π.Δ. για το σύνολο της περιοχής μελέτης ΕΠΜ-8α (νήσος Σύρος και νησίδες) αλλά και το σύνολο των αντίστοιχων διαταγμάτων για όλες τις περιοχές NATURA της Ελλάδας. Η καθυστέρηση έχει καταστροφικές και ανεπανόρθωτες συνέπειες.

</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
<li class=”p_a T_0 L_0 R_0″ role=”rowgroup” data-test-id=”infinite-scroll-ROW”>
<div id=”pf7″ class=”dp-page-outer”>
<div class=”dp-page-inner”>
<div id=”pg-7pf7″ class=”pf pg-7w0 pg-7h0″ data-page-no=”7″>
<div class=”pc pg-7pc7 pg-7w0 pg-7h0″>
<div class=”c pg-7×0 pg-7y1 pg-7w2 pg-7h2″>
<div class=”t pg-7m0 pg-7×1 pg-7h3 pg-7y2 pg-7ff1 pg-7fs0 pg-7fc0 pg-7sc0 pg-7ls0 pg-7ws0″>7</div>
<div class=”t pg-7m0 pg-7×2 pg-7h4 pg-7y3 pg-7ff1 pg-7fs1 pg-7fc0 pg-7sc0 pg-7ls0 pg-7ws0″>τοποθετηθείστοπλαίσιοτηςδιαδικασίαςεγκατάστασηςτωνανεμογεννητριώνθα</div>
<div class=”t pg-7m0 pg-7×2 pg-7h4 pg-7y4 pg-7ff1 pg-7fs1 pg-7fc0 pg-7sc0 pg-7ls0 pg-7ws0″>πρέπει να αποξηλωθούν και να απομακρυνθούν.</div>
<div class=”t pg-7m0 pg-7×2 pg-7h4 pg-7y5 pg-7ff2 pg-7fs1 pg-7fc0 pg-7sc0 pg-7ls0 pg-7ws0″>5.<span class=”pg-7ff1″> Σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 2α εντός της ΖΠΦ-02 είναι επιτρεπτή η ειδική χρήση </span></div>
<div class=”t pg-7m0 pg-7×2 pg-7h4 pg-7y6 pg-7ff1 pg-7fs1 pg-7fc0 pg-7sc0 pg-7ls0 pg-7ws0″>(26.11) <span class=”pg-7ff3″>«Λιμενικές ζώνες επιβατικής, εμπορικής, αλιευτικής, βιομηχανικής και </span></div>
<div class=”t pg-7m0 pg-7×2 pg-7h4 pg-7y7 pg-7ff3 pg-7fs1 pg-7fc0 pg-7sc0 pg-7ls0 pg-7ws0″>τουριστικής δραστηριότητας, μαρίνες»<span class=”pg-7ff1″> για την οποία αναφέρεται ότι: </span>«Ειδικότερα,</div>
<div class=”t pg-7m0 pg-7×2 pg-7h4 pg-7y8 pg-7ff3 pg-7fs1 pg-7fc0 pg-7sc0 pg-7ls0 pg-7ws0″>επιτρέπεταιηεγκατάσταση,χρήσηκαισυντήρησηπροβλητώνγιατηνπρόσβαση</div>
<div class=”t pg-7m0 pg-7×2 pg-7h4 pg-7y9 pg-7ff3 pg-7fs1 pg-7fc0 pg-7sc0 pg-7ls0 pg-7ws0″>στηζώνηγιαλόγουςπροστασίαςκαιβέλτιστηςδιαχείρισηςτουπροστατευτέου</div>
<div class=”t pg-7m0 pg-7×2 pg-7h4 pg-7ya pg-7ff3 pg-7fs1 pg-7fc0 pg-7sc0 pg-7ls0 pg-7ws0″>αντικειμένου»<span class=”pg-7ff1″>. Επειδή ενδεχομένως να υπάρξουν στο μέλλον διχογνωμίες και </span></div>
<div class=”t pg-7m0 pg-7×2 pg-7h4 pg-7yb pg-7ff1 pg-7fs1 pg-7fc0 pg-7sc0 pg-7ls0 pg-7ws0″>παρερμηνείεςσχετικάμετοαναυτήηδιατύπωσηαποκλείεικάθεάλληλιμενική</div>
<div class=”t pg-7m0 pg-7×2 pg-7h4 pg-7yc pg-7ff1 pg-7fs1 pg-7fc0 pg-7sc0 pg-7ls0 pg-7ws0″>χρήση, προτείνουμε να διατυπωθεί ακριβέστερα μιας και η προφανής πρόθεση του</div>
<div class=”t pg-7m0 pg-7×2 pg-7h4 pg-7yd pg-7ff1 pg-7fs1 pg-7fc0 pg-7sc0 pg-7ls0 pg-7ws0″>νομοθέτηείναιναεπιτρέψειτιςλιμενικέςζώνεςαποκλειστικάκαιμόνογιαλόγους</div>
<div class=”t pg-7m0 pg-7×2 pg-7h4 pg-7ye pg-7ff1 pg-7fs1 pg-7fc0 pg-7sc0 pg-7ls0 pg-7ws0″>προστασίαςκαιβέλτιστηςδιαχείρισηςτουπροστατευτέουαντικειμένου.Η</div>
<div class=”t pg-7m0 pg-7×2 pg-7h5 pg-7yf pg-7ff1 pg-7fs1 pg-7fc0 pg-7sc0 pg-7ls0 pg-7ws0″>διατύπωση θα μπορούσε να είναι κάπως έτσι: <span class=”pg-7ff3″>«Ειδικότερα, επιτρέπεται <span class=”pg-7ff4″>μόνο</span> η </span></div>
<div class=”t pg-7m0 pg-7×2 pg-7h4 pg-7y10 pg-7ff3 pg-7fs1 pg-7fc0 pg-7sc0 pg-7ls0 pg-7ws0″>εγκατάσταση,χρήσηκαισυντήρησηπροβλητώνγιατηνπρόσβασηστηζώνηγια</div>
<div class=”t pg-7m0 pg-7×2 pg-7h4 pg-7y11 pg-7ff3 pg-7fs1 pg-7fc0 pg-7sc0 pg-7ls0 pg-7ws0″>λόγουςπροστασίαςκαιβέλτιστηςδιαχείρισηςτουπροστατευτέουαντικειμένου,</div>
<div class=”t pg-7m0 pg-7×2 pg-7h5 pg-7y12 pg-7ff4 pg-7fs1 pg-7fc0 pg-7sc0 pg-7ls0 pg-7ws0″>αποκλειόμενης οποιασδήποτε άλλης δυνατότητας λιμενικών ζωνών<span class=”pg-7ff3″>»<span class=”pg-7ff1″>.</span></span></div>
<div class=”t pg-7m0 pg-7×2 pg-7h4 pg-7y13 pg-7ff2 pg-7fs1 pg-7fc0 pg-7sc0 pg-7ls0 pg-7ws0″>6.<span class=”pg-7ff1″> Αντίστοιχες διατυπώσεις με το ανωτέρω σημείο θα πρέπει να γίνουν σε όλες τις </span></div>
<div class=”t pg-7m0 pg-7×2 pg-7h4 pg-7y14 pg-7ff1 pg-7fs1 pg-7fc0 pg-7sc0 pg-7ls0 pg-7ws0″>περιπτώσειςπουεπιλέγεταιηχρήση(26.11)[στοάρθρο6παρ.3,στοάρθρο7</div>
<div class=”t pg-7m0 pg-7×2 pg-7h4 pg-7y15 pg-7ff1 pg-7fs1 pg-7fc0 pg-7sc0 pg-7ls0 pg-7ws0″>σημείο (α) και στο άρθρο 8 σημείο (β)]</div>
<div class=”t pg-7m0 pg-7×2 pg-7h4 pg-7y16 pg-7ff1 pg-7fs1 pg-7fc0 pg-7sc0 pg-7ls0 pg-7ws0″>Κλείνοντας θα πρέπει να τονίσουμε ότι <span class=”pg-7ff2″>είναι επιτακτική ανάγκη να εκδοθούν </span></div>
<div class=”t pg-7m0 pg-7×2 pg-7h6 pg-7y17 pg-7ff2 pg-7fs1 pg-7fc0 pg-7sc0 pg-7ls0 pg-7ws0″>άμεσακαιταυπόλοιπαΠ.Δ. γιατοσύνολο τηςπεριοχήςμελέτηςΕΠΜ-8α(νήσος</div>
<div class=”t pg-7m0 pg-7×2 pg-7h4 pg-7y18 pg-7ff2 pg-7fs1 pg-7fc0 pg-7sc0 pg-7ls0 pg-7ws0″>Σύρος και νησίδες)<span class=”pg-7ff1″> αλλά και το σύνολο των αντίστοιχων διαταγμάτων για όλες τις </span></div>
<div class=”t pg-7m0 pg-7×2 pg-7h4 pg-7y19 pg-7ff1 pg-7fs1 pg-7fc0 pg-7sc0 pg-7ls0 pg-7ws0″>περιοχές NATURA της Ελλάδας. <span class=”pg-7ff2″>Η καθυστέρηση έχει καταστροφικές και </span></div>
<div class=”t pg-7m0 pg-7×2 pg-7h4 pg-7y1a pg-7ff2 pg-7fs1 pg-7fc0 pg-7sc0 pg-7ls0 pg-7ws0″>ανεπανόρθωτες συνέπειες</div>
</div>
</div>
</div>
</div>
</div>

[Παρατηρητήριο Ποιότητας Περιβάλλοντος Σύρου]

Σύμφωνα με το άρθρο 2 του Ν. 1650/86, ως περιβάλλον ορίζεται: «το σύνολο των φυσικών και ανθρωπογενών παραγόντων και στοιχείων που βρίσκονται σε αλληλεπίδραση και  επηρεάζουν την οικολογική ισορροπία, την ποιότητα της ζωής, την υγεία των κατοίκων, την ιστορική και πολιτιστική παράδοση και τις αισθητικές αξίες». Δηλαδή, η οικολογική ισορροπία και η ιστορική παράδοση είναι αλληλένδετα.

Η περίπτωση της Γυάρου είναι ξεχωριστή διότι στο νησί αυτό συναντήθηκε η ιστορία με ένα σημαντικό οικοσύστημα. Το νησί που αποτελεί «ζωντανή μαρτυρία των αγώνων του ελληνικού λαού για ελευθερία και δημοκρατία» όπως περιγράφεται επίσημα στο ΦΕΚ 1680/Β/2001 με το οποίο χαρακτηρίστηκε η Γυάρος ως ιστορικός τόπος, τυγχάνει να είναι και ένας οικολογικός παράδεισος, ουσιαστικά ανέγγιχτος από το χρόνο και, έως σήμερα, από την ανθρώπινη απληστία. Η προστασία της θα έπρεπε να είναι καθολική, χωρίς αστερίσκους και παραθυράκια, ούτως ώστε να την παραδώσουμε ανέπαφη στις επόμενες γενιές. Έχουμε τη δυνατότητα να αφήσουμε ένα νησί ανέγγιχτο στο διηνεκές. Το υπό διαβούλευση σχέδιο προεδρικού διατάγματος δίνει την ευκαιρία να τεθούν γερές βάσεις προς αυτή την κατεύθυνση.

Η πράξη “Εκπόνηση Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών, Σύνταξη Προεδρικών Διαταγμάτων Προστασίας και Σχεδίων Διαχείρισης για τις Περιοχές του Δικτύου Natura 2000”- ΕΠΜ 8α: Περιοχές Natura 2000 της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου (μέρους)» εντάχθηκε σε συγχρηματοδοτούμενο πρόγραμμα το 2016. Το 2019 υπογράφηκε η σχετική σύμβαση και το 2023 τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση η μελέτη που εκπονήθηκε. Έκτοτε χρειάστηκαν άλλα δύο χρόνια για να τεθεί σε διαβούλευση το σχέδιο του Π.Δ., μόνο για τη Γυάρο, και όχι για όλη την περιοχή μελέτης η οποία περιλάμβανε και τις περιοχές NATURA της Σύρου και νησίδων. Χρειάστηκε μια δεκαετία για να συζητάμε σήμερα μόνο για το σχέδιο του Π.Δ. για την περιοχή της Γυάρου. Σε κάθε περίπτωση δεν μπορούμε παρά να χαιρετίσουμε το γεγονός. Το υπό διαβούλευση σχέδιο του Π.Δ. έχει προκύψει σε συνέχεια μιας ιδιαίτερα αξιόλογης μελέτης (τουλάχιστον όπως την είδαμε όταν είχε τεθεί σε διαβούλευση το 2023) η οποία αν και περιείχε κάποια σημεία που έχρηζαν αλλαγής, ως προς τις επιτρεπόμενες χρήσεις, αποτελούσε μια πολύ καλή βάση συζήτησης με σοβαρή επιστημονική τεκμηρίωση. Τότε ο σύλλογός μας (το Παρατηρητήριο Ποιότητας Περιβάλλοντος Σύρου) είχε καταθέσει συγκεκριμένες και αναλυτικές προτάσεις ως προς τα σημεία που, κατά τη γνώμη μας,  έχριζαν αλλαγών.

Ειδικά για τη Γυάρο, είχαμε κρίνει ότι οι προτάσεις της μελέτης ήταν προς τη σωστή κατεύθυνση. Έτσι οι παρατηρήσεις μας είχαν επικεντρωθεί στην πιθανότητα τοποθέτησης των 77 ανεμογεννητριών για τις οποίες είχαν ήδη εκδοθεί άδειες παραγωγού. Παρά το γεγονός ότι η ΕΠΜ δεν προέβλεπε ως επιτρεπόμενη χρήση την εγκατάσταση ανεμογεννητριών, το αντίθετο μάλιστα: αναγνώριζε ως τη σημαντικότερη απειλή υψηλής έντασης για τη Γυάρο τον σχεδιασμό αιολικού πάρκου, θεωρήσαμε σκόπιμο να επισημάνουμε το θέμα στις παρατηρήσεις που καταθέσαμε. Συγκεκριμένα είχαμε αναφέρει τα εξής:

«Για τη Γυάρο, σχεδιάζεται η εγκατάσταση μεγάλου αριθμού (77) ανεμογεννητριών, τεραστίου μεγέθους, που ουσιαστικά θα μετατρέψουν ολόκληρο το νησί σε εργοστάσιο/εργοτάξιο. Στο Γεωπληροφοριακό Σύστημα της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας παρουσιάζονται τα σημεία της σχεδιαζόμενης τοποθέτησης των ανεμογεννητριών… Είναι σαφές, ότι τα μόνα κριτήρια που δεν έχουν ληφθεί υπόψη κατά το σχεδιασμό αυτό είναι η προστασία του περιβάλλοντος και της ιστορικής κληρονομιάς. Αντιθέτως το κριτήριο που προδήλως αποτελεί την κινητήριο δύναμη ενός τέτοιου σχεδιασμού είναι το πρόσκαιρο ιδιωτικό όφελος.

Ήδη έχουν δοθεί σχετικές εγκρίσεις για την τοποθέτηση των πρόδρομων ανεμολογικών ιστών για τη συλλογή μετεωρολογικών δεδομένων οι οποίοι ενδεχομένως σήμερα να έχουν ήδη τοποθετηθεί.

Θεωρώντας ότι η τεκμηρίωση της ΕΠΜ για την πλήρη ασυμβατότητα των ανεμογεννητριών με το προστατευτέο αντικείμενο της Γυάρου είναι επαρκέστατη, προτείνουμε να περιληφθεί στο σχέδιο η ρητή και οριστική απαγόρευση της εγκατάστασης ανεμογεννητριών στο νησί ανεξαρτήτως των όποιων προβλέψεων σε άλλα νομοθετήματα γιατί η εγκατάστασή τους δεν θα θέσει απλώς σε κίνδυνο το προστατευτέο αντικείμενο και το οικοσύστημα αλλά στην κυριολεξία θα μεταβάλλει καταστρεπτικά και δια παντός τη φυσιογνωμία του νησιού με ανεξέλεγκτη οδοποιία μαζικής κλίμακας, μπάζα εκσκαφών, φυτεμένες τεράστιες τσιμεντένιες βάσεις, λιμενικά έργα, υποστηρικτικά κτίρια, γραμμές μεταφοράς αλλά και αυτές τις ίδιες τις ανεμογεννήτριες των 150 μέτρων που θα στέκουν επιβλητικά στη μέση των Κυκλάδων ως μνημείο της ανθρώπινης απληστίας. Η συμπερίληψη της απαγόρευσης αυτής είναι υψίστης σημασίας.

Επισημάνουμε ότι για την GR4220033 – “Νήσος Γυάρος & Θαλάσσια Ζώνη”, η ΕΠΜ αναγνωρίζει ως σημαντικότερη απειλή υψηλής έντασης τον σχεδιασμό αιολικού πάρκου (D01) (σελ.114, κεφ 3Α)».

Έκτοτε, προέκυψε και η ισχυρή βούληση της κυβέρνησης για την τοποθέτηση υπεράκτιων ανεμογεννητριών στην θαλάσσια περιοχή της Γυάρου. Μια σημαντική, ιδιαίτερα θετική, στιγμή του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου αποτέλεσε η ομόφωνη γνωμοδότηση του όπως αυτή διατυπώθηκε στην υπ’ αρ. 28/10-07-2024 Συνεδρία του (Θέμα 3ο) σύμφωνα με την οποία, αρχικά, δεν εγκρίθηκε η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) για το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων για την θαλάσσια περιοχή της Γυάρου επειδή η προτεινόμενη εν δυνάμει Περιοχή Οργανωμένης Ανάπτυξης Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων βόρεια, δυτικά και νότια της νήσου βρίσκεται σε άμεση οπτική επαφή με τον κηρυγμένο Ιστορικό Τόπο της Γυάρου και δεν συνάδει με τον ιστορικό της χαρακτήρα [απόφαση Υπουργού Πολιτισμού κας Λίνας Μενδώνη με τίτλο «Έγκριση της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) για το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων» με την οποία εξαιρέθηκε η περιοχή της Γυάρου (ΑΔΑ: ΕΖΗΞ46ΝΚΟΤ-ΒΞΞ)].

Όμως, ήταν τόσο ισχυρή η βούληση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την τοποθέτηση ανεμογεννητριών στη θαλάσσια περιοχή της Γυάρου (Εθνικό πρόγραμμα γαρ) που κατέθεσε Αίτησης Θεραπείας κατά αυτής της απόφασης της Υπουργού Πολιτισμού. Το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο με ομόφωνη γνωμοδότηση του, όπως αυτή διατυπώθηκε στην υπ’ αρ. 35/04-09-2024 Συνεδρία του (Θέμα 1ο), αναιρώντας τον εαυτό του σε μόλις δυο μήνες από την απορριπτική του γνωμοδότηση, ενέκρινε τελικά την τοποθέτηση θαλάσσιων ανεμογεννητριών στη δυτική θαλάσσια περιοχή της Γυάρου. Έτσι εκδόθηκε η απόφαση της Υπουργού Πολιτισμού με τίτλο «Αποδοχή της κατατεθείσας από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας Αίτησης Θεραπείας της ΥΠΠΟ/343876/02.08.2024 (ΑΔΑ: ΕΖΗΞ46ΝΚΟΤΒΞΞ) Υπουργικής Απόφασης έγκρισης της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) για το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων» [ΑΔΑ: ΨΙΥΖ46ΝΚΟΤ-Υ7Ο], πετώντας στον κάλαθο των αχρήστων την ιστορικότητα της Γυάρου προκειμένου να πραγματοποιηθεί ένα «Εθνικό πρόγραμμα» που θα γεμίσει με χρήμα ιδιωτικές τσέπες.

Οι επιτρεπόμενες χρήσεις καθώς και τα σχετικά τα μέτρα προστασίας που θα θεσμοθετηθούν με το υπό διαβούλευση Π.Δ. θα πρέπει να είναι σύμφωνα με τη νομοθεσία (Ν.1650/80, ΠΔ 59/18, Ν.4685/20)  καθώς και με τα ευρήματα και τις προτάσεις της ΕΠΜ.  Με την από 17.02.2023 ανακοίνωση της η ανάδοχος εταιρεία είχε διευκρινίσει ότι: «Οι χρήσεις που προβλέπονται για κάθε Ζώνη περιλαμβάνονται στον Νόμο 4685/2020. Οι μελετητές, δεν μπορούν να προσθέσουν χρήσεις που δεν προβλέπονται στον Νόμο. Μπορούν μόνο να αφαιρέσουν, ή να τις επιτρέπουν υπό όρους».

Σύμφωνα με το υπό διαβούλευση νομοσχέδιο οριοθετείται η προστατευόμενη περιοχή και οι ζώνες προστασίας (ΖΑΠΦ, ΖΠΦ, ΖΔΟΕ, ΖΒΔΦΠ) [άρθρα 2 και 3] και καθορίζονται οι επιτρεπόμενες ειδικές κατηγορίες χρήσεων κάθε Ζώνης της Προστατευόμενης Περιοχής [άρθρα 5 έως 8]. Τα άρθρα αυτά θεωρούμε ότι κινούνται προς τη θετική κατεύθυνση. Όμως υπάρχει και το άρθρο 4 το οποίο φέρει τον τίτλο «Γενικές ρυθμίσεις προστασίας» σύμφωνα με το οποίο, μεταξύ των άλλων, σε όλες τις ζώνες προστασίας επιτρέπονται «έργα εθνικής σημασίας, σύμφωνα με την περ. γ’ της παρ. 1 του άρθρου 13 του ν. 4014/2011 (Α’ 209) ή την παρ. 4 του άρθρου 10 του ν. 679/1977 (Α’ 245)» [παρ. 1α του αρ. 4].

Είναι σαφές ότι αυτή η διάταξη (αρ. 4 παρ.1α), καθιστά δυνατό να επιτραπούν χρήσεις μη προβλεπόμενες από τη νομοθεσία για τις επιμέρους ζώνες (Π.Δ. 59/18). Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με την περ. γ’ της παρ. 1 του άρθρου 13 του ν. 4014/2011 (Α’ 209) ορίζεται ότι: «Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, μετά από αίτημα του καθ’ ύλην αρμόδιου Υπουργού, δύνανται να χαρακτηρίζονται έργα και δραστηριότητες ως έργα εθνικής σημασίας, ιδίως εάν πρόκειται για έργα συγχρηματοδοτούμενα από Διαρθρωτικά Ταμεία και ευρωπαϊκά προγράμματα, για έργα που απαιτούνται για την επείγουσα συμμόρφωση με αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, για έργα που αφορούν λόγους δημόσιας υγείας» ενώ με την παρ. 4 του άρθρου 10 του ν. 679/1977 (Α’ 245) ορίζεται ότι: «Έργα εθνικού επιπέδου, κατά τας διατάξεις περί εκτελέσεως των δημοσίων έργων, είναι τα δι’ αποφάσεως του Υπουργού Δημοσίων ‘Έργων οριζόμενα». Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε έργα λάβουν το χαρακτηρισμό «εθνικής σημασίας» με απλές υπουργικές αποφάσεις, θα μπορούν να παρακάμπτουν το προστατευτικό πλαίσιο που επιχειρείται να τεθεί  με το ίδιο το υπό διαβούλευση Π.Δ. και να υλοποιούνται κανονικά ανεξάρτητα από την επίδρασή τους στους οικότοπους και στα προστατευτέα αντικείμενα ή στην ιστορική διάσταση του νησιού. Κάτι τέτοιο, προφανώς, έρχεται σε ευθεία αντίθεση με το άρθρο 1 του ίδιου του υπό διαβούλευση Π.Δ., σύμφωνα με το οποίο:

«1. Σκοπός του παρόντος είναι η προστασία και διαχείριση του τοπίου ως φυσικής κληρονομιάς και πολύτιμου εθνικού φυσικού πόρου της Περιοχής Προστασίας Βιοποικιλότητας «Νήσος Γυάρος και θαλάσσια ζώνη», η οποία διακρίνεται για τη σημαντική οικολογική, φυτογεωγραφική, ζωολογική, αισθητική, επιστημονική και ιστορική της αξία (εφεξής «Προστατευόμενη Περιοχή νήσου Γυάρου» με κωδικό «ELBA42233»)

2. Ειδικότερα, επιδιώκεται:

α) η προστασία της ακεραιότητας της προστατευόμενης περιοχής, ως προς τις οικολογικές της λειτουργίες, β) η διατήρηση των προστατευτέων αντικειμένων (φυσικών οικοτόπων, ειδών και των ενδιαιτημάτων τους),

γ) η ρύθμιση των χρήσεων γης και των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων, μέσω του καθορισμού ζωνών προστασίας, καθώς και η θέσπιση ειδικότερων μέτρων, ανά ζώνη προστασίας».

Δηλαδή, η παρ. 1α του άρθρου 4 θέτει τη βάση για την άρση του προστατευτικού πλαισίου κατά τη βούληση του εκάστοτε υπουργού και, μάλιστα, με πολύ απλή διαδικασία.

Είναι πολύ χαρακτηριστικό ότι, ήδη, η ανάπτυξη Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων στη θαλάσσια περιοχή της Γυάρου αποτελεί «Εθνικό πρόγραμμα» (έτσι αναφέρεται στις σχετικές αποφάσεις). Δεν είναι δύσκολο να φανταστούμε ότι θα «βαφτιστεί» από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και «Εθνικής σημασίας». Άλλωστε, έως και Αίτηση Θεραπείας άσκησε (φανταζόμαστε και πιέσεις προς τα μέλη του ΚΑΣ) προκειμένου να πάρει το «πράσινο αρχαιολογικό φως» για την υλοποίηση του έργου.

Μετά τα ανωτέρω, οι προτάσεις για το σχέδιο του υπό διαβούλευση Π.Δ. έχουν ως εξής:

1. Η παρ. 1α του άρθρου 4 θα πρέπει να διαγραφεί. Σε περίπτωση που το σημείο αυτό παραμείνει να διατυπωθεί ρητά ότι τα έργα και οι δραστηριότητες εθνικής σημασίας που θα μπορούν να υλοποιηθούν στη Γυάρο, στις νησίδες της και στις θαλάσσιες ζώνες τις οποίες καλύπτει το Π.Δ., θα αφορούν αποκλειστικά και μόνο λόγους δημόσιας υγείας.
2. Η ισχυρή μας επιθυμία για την ματαίωση των σχεδίων για την ανάπτυξη Υπεράκτιου Αιολικού Πάρκου στη Γυάρο είναι δεδομένη. Δεν έχουμε στοιχεία για την πιθανή χωροθέτηση του (απόσταση από το νησί, περίγραμμα θαλάσσιας έκτασης, κλπ). Ζητούμε τη σαφή αναφορά στο Π.Δ. ότι απαγορεύεται η ανάπτυξη Υπεράκτιων Αιολικών πάρκων στις θαλάσσιες ζώνες ΖΑΠΦ-01, ΖΠΦ-03 και ΖΔΟΕ-01 της Γυάρου καθώς και η κατασκευή στη χερσαία περιοχή της Γυάρου και των νησίδων της τυχόν συνοδών έργων, απαραίτητων για τη λειτουργία των αιολικών. Σημειώνουμε, ότι, αν γίνει δεκτή η ανωτέρω πρότασή μας (σημείο 1) δεν θα χρειάζεται κάποια περαιτέρω αναφορά.
3. Να υπάρξει ρητή αναφορά ότι αναστέλλεται κάθε διαδικασία για την τοποθέτηση των ανεμογεννητριών για τις οποίες έχουν εκδοθεί άδειες παραγωγού. Οι άδειες παραγωγού θα πρέπει να ακυρωθούν.
4. Να υπάρξει ρητή αναφορά ότι οι ανεμολογικοί ιστοί για τη συλλογή μετεωρολογικών δεδομένων οι οποίοι ενδεχομένως σήμερα να έχουν ήδη τοποθετηθεί στο πλαίσιο της διαδικασίας εγκατάστασης των ανεμογεννητριών θα πρέπει να αποξηλωθούν και να απομακρυνθούν.
5. Σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 2α εντός της ΖΠΦ-02 είναι επιτρεπτή η ειδική χρήση (26.11) «Λιμενικές ζώνες επιβατικής, εμπορικής, αλιευτικής, βιομηχανικής και τουριστικής δραστηριότητας, μαρίνες» για την οποία αναφέρεται ότι: «Ειδικότερα, επιτρέπεται η εγκατάσταση, χρήση και συντήρηση προβλητών για την πρόσβαση στη ζώνη για λόγους προστασίας και βέλτιστης διαχείρισης του προστατευτέου αντικειμένου». Επειδή ενδεχομένως να υπάρξουν στο μέλλον διχογνωμίες και παρερμηνείες σχετικά με το αν αυτή η διατύπωση αποκλείει κάθε άλλη λιμενική χρήση, προτείνουμε να διατυπωθεί ακριβέστερα μιας και η προφανής πρόθεση του νομοθέτη είναι να επιτρέψει τις λιμενικές ζώνες αποκλειστικά και μόνο για λόγους προστασίας και βέλτιστης διαχείρισης του προστατευτέου αντικειμένου. Η διατύπωση θα μπορούσε να είναι κάπως έτσι: «Ειδικότερα, επιτρέπεται μόνο η εγκατάσταση, χρήση και συντήρηση προβλητών για την πρόσβαση στη ζώνη για λόγους προστασίας και βέλτιστης διαχείρισης του προστατευτέου αντικειμένου, αποκλειόμενης οποιασδήποτε άλλης δυνατότητας λιμενικών ζωνών».
6. Αντίστοιχες διατυπώσεις με το ανωτέρω σημείο θα πρέπει να γίνουν σε όλες τις περιπτώσεις που επιλέγεται η χρήση (26.11) [στο άρθρο 6 παρ.3, στο άρθρο 7 σημείο (α) και στο άρθρο 8 σημείο (β)]

Κλείνοντας θα πρέπει να τονίσουμε ότι είναι επιτακτική ανάγκη να εκδοθούν άμεσα και τα υπόλοιπα Π.Δ. για το σύνολο της περιοχής μελέτης ΕΠΜ-8α (νήσος Σύρος και νησίδες) αλλά και το σύνολο των αντίστοιχων διαταγμάτων για όλες τις περιοχές NATURA της Ελλάδας. Η καθυστέρηση έχει καταστροφικές και ανεπανόρθωτες συνέπειες.

[Παρατηρητήριο Ποιότητας Περιβάλλοντος Σύρου]

Σύμφωνα με το άρθρο 2 του Ν. 1650/86, ως περιβάλλον ορίζεται: «το σύνολο των φυσικών και ανθρωπογενών παραγόντων και στοιχείων που βρίσκονται σε αλληλεπίδραση και επηρεάζουν την οικολογική ισορροπία, την ποιότητα της ζωής, την υγεία των κατοίκων, την ιστορική και πολιτιστική παράδοση και τις αισθητικές αξίες». Δηλαδή, η οικολογική ισορροπία και η ιστορική παράδοση είναι αλληλένδετα.
Η περίπτωση της Γυάρου είναι ξεχωριστή διότι στο νησί αυτό συναντήθηκε η ιστορία με ένα σημαντικό οικοσύστημα. Το νησί που αποτελεί «ζωντανή μαρτυρία των αγώνων του ελληνικού λαού για ελευθερία και δημοκρατία» όπως περιγράφεται επίσημα στο ΦΕΚ 1680/Β/2001 με το οποίο χαρακτηρίστηκε η Γυάρος ως ιστορικός τόπος, τυγχάνει να είναι και ένας οικολογικός παράδεισος, ουσιαστικά ανέγγιχτος από το χρόνο και, έως σήμερα, από την ανθρώπινη απληστία. Η προστασία της θα έπρεπε να είναι καθολική, χωρίς αστερίσκους και παραθυράκια, ούτως ώστε να την παραδώσουμε ανέπαφη στις επόμενες γενιές. Έχουμε τη δυνατότητα να αφήσουμε ένα νησί ανέγγιχτο στο διηνεκές. Το υπό διαβούλευση σχέδιο προεδρικού διατάγματος δίνει την ευκαιρία να τεθούν γερές βάσεις προς αυτή την κατεύθυνση.
Η πράξη “Εκπόνηση Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών, Σύνταξη Προεδρικών Διαταγμάτων Προστασίας και Σχεδίων Διαχείρισης για τις Περιοχές του Δικτύου Natura 2000”- ΕΠΜ 8α: Περιοχές Natura 2000 της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου (μέρους)» εντάχθηκε σε συγχρηματοδοτούμενο πρόγραμμα το 2016. Το 2019 υπογράφηκε η σχετική σύμβαση και το 2023 τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση η μελέτη που εκπονήθηκε. Έκτοτε χρειάστηκαν άλλα δύο χρόνια για να τεθεί σε διαβούλευση το σχέδιο του Π.Δ., μόνο για τη Γυάρο, και όχι για όλη την περιοχή μελέτης η οποία περιλάμβανε και τις περιοχές NATURA της Σύρου και νησίδων. Χρειάστηκε μια δεκαετία για να συζητάμε σήμερα μόνο για το σχέδιο του Π.Δ. για την περιοχή της Γυάρου. Σε κάθε περίπτωση δεν μπορούμε παρά να χαιρετίσουμε το γεγονός. Το υπό διαβούλευση σχέδιο του Π.Δ. έχει προκύψει σε συνέχεια μιας ιδιαίτερα αξιόλογης μελέτης (τουλάχιστον όπως την είδαμε όταν είχε τεθεί σε διαβούλευση το 2023) η οποία αν και περιείχε κάποια σημεία που έχρηζαν αλλαγής, ως προς τις επιτρεπόμενες χρήσεις, αποτελούσε μια πολύ καλή βάση συζήτησης με σοβαρή επιστημονική τεκμηρίωση. Τότε ο σύλλογός μας (το Παρατηρητήριο Ποιότητας Περιβάλλοντος Σύρου) είχε καταθέσει συγκεκριμένες και αναλυτικές προτάσεις ως προς τα σημεία που, κατά τη γνώμη μας, έχριζαν αλλαγών.
Ειδικά για τη Γυάρο, είχαμε κρίνει ότι οι προτάσεις της μελέτης ήταν προς τη σωστή κατεύθυνση. Έτσι οι παρατηρήσεις μας είχαν επικεντρωθεί στην πιθανότητα τοποθέτησης των 77 ανεμογεννητριών για τις οποίες είχαν ήδη εκδοθεί άδειες παραγωγού. Παρά το γεγονός ότι η ΕΠΜ δεν προέβλεπε ως επιτρεπόμενη χρήση την εγκατάσταση ανεμογεννητριών, το αντίθετο μάλιστα: αναγνώριζε ως τη σημαντικότερη απειλή υψηλής έντασης για τη Γυάρο τον σχεδιασμό αιολικού πάρκου, θεωρήσαμε σκόπιμο να επισημάνουμε το θέμα στις παρατηρήσεις που καταθέσαμε. Συγκεκριμένα είχαμε αναφέρει τα εξής:
«Για τη Γυάρο, σχεδιάζεται η εγκατάσταση μεγάλου αριθμού (77) ανεμογεννητριών, τεραστίου μεγέθους, που ουσιαστικά θα μετατρέψουν ολόκληρο το νησί σε εργοστάσιο/εργοτάξιο. Στο Γεωπληροφοριακό Σύστημα της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας παρουσιάζονται τα σημεία της σχεδιαζόμενης τοποθέτησης των ανεμογεννητριών… Είναι σαφές, ότι τα μόνα κριτήρια που δεν έχουν ληφθεί υπόψη κατά το σχεδιασμό αυτό είναι η προστασία του περιβάλλοντος και της ιστορικής κληρονομιάς. Αντιθέτως το κριτήριο που προδήλως αποτελεί την κινητήριο δύναμη ενός τέτοιου σχεδιασμού είναι το πρόσκαιρο ιδιωτικό όφελος.
Ήδη έχουν δοθεί σχετικές εγκρίσεις για την τοποθέτηση των πρόδρομων ανεμολογικών ιστών για τη συλλογή μετεωρολογικών δεδομένων οι οποίοι ενδεχομένως σήμερα να έχουν ήδη τοποθετηθεί.
Θεωρώντας ότι η τεκμηρίωση της ΕΠΜ για την πλήρη ασυμβατότητα των ανεμογεννητριών με το προστατευτέο αντικείμενο της Γυάρου είναι επαρκέστατη, προτείνουμε να περιληφθεί στο σχέδιο η ρητή και οριστική απαγόρευση της εγκατάστασης ανεμογεννητριών στο νησί ανεξαρτήτως των όποιων προβλέψεων σε άλλα νομοθετήματα γιατί η εγκατάστασή τους δεν θα θέσει απλώς σε κίνδυνο το προστατευτέο αντικείμενο και το οικοσύστημα αλλά στην κυριολεξία θα μεταβάλλει καταστρεπτικά και δια παντός τη φυσιογνωμία του νησιού με ανεξέλεγκτη οδοποιία μαζικής κλίμακας, μπάζα εκσκαφών, φυτεμένες τεράστιες τσιμεντένιες βάσεις, λιμενικά έργα, υποστηρικτικά κτίρια, γραμμές μεταφοράς αλλά και αυτές τις ίδιες τις ανεμογεννήτριες των 150 μέτρων που θα στέκουν επιβλητικά στη μέση των Κυκλάδων ως μνημείο της ανθρώπινης απληστίας. Η συμπερίληψη της απαγόρευσης αυτής είναι υψίστης σημασίας.
Επισημάνουμε ότι για την GR4220033 – “Νήσος Γυάρος & Θαλάσσια Ζώνη”, η ΕΠΜ αναγνωρίζει ως σημαντικότερη απειλή υψηλής έντασης τον σχεδιασμό αιολικού πάρκου (D01) (σελ.114, κεφ 3Α)».
Έκτοτε, προέκυψε και η ισχυρή βούληση της κυβέρνησης για την τοποθέτηση υπεράκτιων ανεμογεννητριών στην θαλάσσια περιοχή της Γυάρου. Μια σημαντική, ιδιαίτερα θετική, στιγμή του Κεντρικού Αρχαιολογικού Συμβουλίου αποτέλεσε η ομόφωνη γνωμοδότηση του όπως αυτή διατυπώθηκε στην υπ’ αρ. 28/10-07-2024 Συνεδρία του (Θέμα 3ο) σύμφωνα με την οποία, αρχικά, δεν εγκρίθηκε η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) για το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων για την θαλάσσια περιοχή της Γυάρου επειδή η προτεινόμενη εν δυνάμει Περιοχή Οργανωμένης Ανάπτυξης Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων βόρεια, δυτικά και νότια της νήσου βρίσκεται σε άμεση οπτική επαφή με τον κηρυγμένο Ιστορικό Τόπο της Γυάρου και δεν συνάδει με τον ιστορικό της χαρακτήρα [απόφαση Υπουργού Πολιτισμού κας Λίνας Μενδώνη με τίτλο «Έγκριση της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) για το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων» με την οποία εξαιρέθηκε η περιοχή της Γυάρου (ΑΔΑ: ΕΖΗΞ46ΝΚΟΤ-ΒΞΞ)].
Όμως, ήταν τόσο ισχυρή η βούληση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας για την τοποθέτηση ανεμογεννητριών στη θαλάσσια περιοχή της Γυάρου (Εθνικό πρόγραμμα γαρ) που κατέθεσε Αίτησης Θεραπείας κατά αυτής της απόφασης της Υπουργού Πολιτισμού. Το Κεντρικό Αρχαιολογικό Συμβούλιο με ομόφωνη γνωμοδότηση του, όπως αυτή διατυπώθηκε στην υπ’ αρ. 35/04-09-2024 Συνεδρία του (Θέμα 1ο), αναιρώντας τον εαυτό του σε μόλις δυο μήνες από την απορριπτική του γνωμοδότηση, ενέκρινε τελικά την τοποθέτηση θαλάσσιων ανεμογεννητριών στη δυτική θαλάσσια περιοχή της Γυάρου. Έτσι εκδόθηκε η απόφαση της Υπουργού Πολιτισμού με τίτλο «Αποδοχή της κατατεθείσας από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας Αίτησης Θεραπείας της ΥΠΠΟ/343876/02.08.2024 (ΑΔΑ: ΕΖΗΞ46ΝΚΟΤΒΞΞ) Υπουργικής Απόφασης έγκρισης της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) για το Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων» [ΑΔΑ: ΨΙΥΖ46ΝΚΟΤ-Υ7Ο], πετώντας στον κάλαθο των αχρήστων την ιστορικότητα της Γυάρου προκειμένου να πραγματοποιηθεί ένα «Εθνικό πρόγραμμα» που θα γεμίσει με χρήμα ιδιωτικές τσέπες.
Οι επιτρεπόμενες χρήσεις καθώς και τα σχετικά τα μέτρα προστασίας που θα θεσμοθετηθούν με το υπό διαβούλευση Π.Δ. θα πρέπει να είναι σύμφωνα με τη νομοθεσία (Ν.1650/80, ΠΔ 59/18, Ν.4685/20) καθώς και με τα ευρήματα και τις προτάσεις της ΕΠΜ. Με την από 17.02.2023 ανακοίνωση της η ανάδοχος εταιρεία είχε διευκρινίσει ότι: «Οι χρήσεις που προβλέπονται για κάθε Ζώνη περιλαμβάνονται στον Νόμο 4685/2020. Οι μελετητές, δεν μπορούν να προσθέσουν χρήσεις που δεν προβλέπονται στον Νόμο. Μπορούν μόνο να αφαιρέσουν, ή να τις επιτρέπουν υπό όρους».
Σύμφωνα με το υπό διαβούλευση νομοσχέδιο οριοθετείται η προστατευόμενη περιοχή και οι ζώνες προστασίας (ΖΑΠΦ, ΖΠΦ, ΖΔΟΕ, ΖΒΔΦΠ) [άρθρα 2 και 3] και καθορίζονται οι επιτρεπόμενες ειδικές κατηγορίες χρήσεων κάθε Ζώνης της Προστατευόμενης Περιοχής [άρθρα 5 έως 8]. Τα άρθρα αυτά θεωρούμε ότι κινούνται προς τη θετική κατεύθυνση. Όμως υπάρχει και το άρθρο 4 το οποίο φέρει τον τίτλο «Γενικές ρυθμίσεις προστασίας» σύμφωνα με το οποίο, μεταξύ των άλλων, σε όλες τις ζώνες προστασίας επιτρέπονται «έργα εθνικής σημασίας, σύμφωνα με την περ. γ’ της παρ. 1 του άρθρου 13 του ν. 4014/2011 (Α’ 209) ή την παρ. 4 του άρθρου 10 του ν. 679/1977 (Α’ 245)» [παρ. 1α του αρ. 4].
Είναι σαφές ότι αυτή η διάταξη (αρ. 4 παρ.1α), καθιστά δυνατό να επιτραπούν χρήσεις μη προβλεπόμενες από τη νομοθεσία για τις επιμέρους ζώνες (Π.Δ. 59/18). Πιο συγκεκριμένα, σύμφωνα με την περ. γ’ της παρ. 1 του άρθρου 13 του ν. 4014/2011 (Α’ 209) ορίζεται ότι: «Με απόφαση του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, μετά από αίτημα του καθ’ ύλην αρμόδιου Υπουργού, δύνανται να χαρακτηρίζονται έργα και δραστηριότητες ως έργα εθνικής σημασίας, ιδίως εάν πρόκειται για έργα συγχρηματοδοτούμενα από Διαρθρωτικά Ταμεία και ευρωπαϊκά προγράμματα, για έργα που απαιτούνται για την επείγουσα συμμόρφωση με αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου, για έργα που αφορούν λόγους δημόσιας υγείας» ενώ με την παρ. 4 του άρθρου 10 του ν. 679/1977 (Α’ 245) ορίζεται ότι: «Έργα εθνικού επιπέδου, κατά τας διατάξεις περί εκτελέσεως των δημοσίων έργων, είναι τα δι’ αποφάσεως του Υπουργού Δημοσίων ‘Έργων οριζόμενα». Αυτό σημαίνει ότι οποιαδήποτε έργα λάβουν το χαρακτηρισμό «εθνικής σημασίας» με απλές υπουργικές αποφάσεις, θα μπορούν να παρακάμπτουν το προστατευτικό πλαίσιο που επιχειρείται να τεθεί με το ίδιο το υπό διαβούλευση Π.Δ. και να υλοποιούνται κανονικά ανεξάρτητα από την επίδρασή τους στους οικότοπους και στα προστατευτέα αντικείμενα ή στην ιστορική διάσταση του νησιού. Κάτι τέτοιο, προφανώς, έρχεται σε ευθεία αντίθεση με το άρθρο 1 του ίδιου του υπό διαβούλευση Π.Δ., σύμφωνα με το οποίο:
«1. Σκοπός του παρόντος είναι η προστασία και διαχείριση του τοπίου ως φυσικής κληρονομιάς και πολύτιμου εθνικού φυσικού πόρου της Περιοχής Προστασίας Βιοποικιλότητας «Νήσος Γυάρος και θαλάσσια ζώνη», η οποία διακρίνεται για τη σημαντική οικολογική, φυτογεωγραφική, ζωολογική, αισθητική, επιστημονική και ιστορική της αξία (εφεξής «Προστατευόμενη Περιοχή νήσου Γυάρου» με κωδικό «ELBA42233»)
2. Ειδικότερα, επιδιώκεται:
α) η προστασία της ακεραιότητας της προστατευόμενης περιοχής, ως προς τις οικολογικές της λειτουργίες, β) η διατήρηση των προστατευτέων αντικειμένων (φυσικών οικοτόπων, ειδών και των ενδιαιτημάτων τους),
γ) η ρύθμιση των χρήσεων γης και των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων, μέσω του καθορισμού ζωνών προστασίας, καθώς και η θέσπιση ειδικότερων μέτρων, ανά ζώνη προστασίας».
Δηλαδή, η παρ. 1α του άρθρου 4 θέτει τη βάση για την άρση του προστατευτικού πλαισίου κατά τη βούληση του εκάστοτε υπουργού και, μάλιστα, με πολύ απλή διαδικασία.
Είναι πολύ χαρακτηριστικό ότι, ήδη, η ανάπτυξη Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων στη θαλάσσια περιοχή της Γυάρου αποτελεί «Εθνικό πρόγραμμα» (έτσι αναφέρεται στις σχετικές αποφάσεις). Δεν είναι δύσκολο να φανταστούμε ότι θα «βαφτιστεί» από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και «Εθνικής σημασίας». Άλλωστε, έως και Αίτηση Θεραπείας άσκησε (φανταζόμαστε και πιέσεις προς τα μέλη του ΚΑΣ) προκειμένου να πάρει το «πράσινο αρχαιολογικό φως» για την υλοποίηση του έργου.
Μετά τα ανωτέρω, οι προτάσεις για το σχέδιο του υπό διαβούλευση Π.Δ. έχουν ως εξής:
1. Η παρ. 1α του άρθρου 4 θα πρέπει να διαγραφεί. Σε περίπτωση που το σημείο αυτό παραμείνει να διατυπωθεί ρητά ότι τα έργα και οι δραστηριότητες εθνικής σημασίας που θα μπορούν να υλοποιηθούν στη Γυάρο, στις νησίδες της και στις θαλάσσιες ζώνες τις οποίες καλύπτει το Π.Δ., θα αφορούν αποκλειστικά και μόνο λόγους δημόσιας υγείας.
2. Η ισχυρή μας επιθυμία για την ματαίωση των σχεδίων για την ανάπτυξη Υπεράκτιου Αιολικού Πάρκου στη Γυάρο είναι δεδομένη. Δεν έχουμε στοιχεία για την πιθανή χωροθέτηση του (απόσταση από το νησί, περίγραμμα θαλάσσιας έκτασης, κλπ). Ζητούμε τη σαφή αναφορά στο Π.Δ. ότι απαγορεύεται η ανάπτυξη Υπεράκτιων Αιολικών πάρκων στις θαλάσσιες ζώνες ΖΑΠΦ-01, ΖΠΦ-03 και ΖΔΟΕ-01 της Γυάρου καθώς και η κατασκευή στη χερσαία περιοχή της Γυάρου και των νησίδων της τυχόν συνοδών έργων, απαραίτητων για τη λειτουργία των αιολικών. Σημειώνουμε, ότι, αν γίνει δεκτή η ανωτέρω πρότασή μας (σημείο 1) δεν θα χρειάζεται κάποια περαιτέρω αναφορά.
3. Να υπάρξει ρητή αναφορά ότι αναστέλλεται κάθε διαδικασία για την τοποθέτηση των ανεμογεννητριών για τις οποίες έχουν εκδοθεί άδειες παραγωγού. Οι άδειες παραγωγού θα πρέπει να ακυρωθούν.
4. Να υπάρξει ρητή αναφορά ότι οι ανεμολογικοί ιστοί για τη συλλογή μετεωρολογικών δεδομένων οι οποίοι ενδεχομένως σήμερα να έχουν ήδη τοποθετηθεί στο πλαίσιο της διαδικασίας εγκατάστασης των ανεμογεννητριών θα πρέπει να αποξηλωθούν και να απομακρυνθούν.
5. Σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 2α εντός της ΖΠΦ-02 είναι επιτρεπτή η ειδική χρήση (26.11) «Λιμενικές ζώνες επιβατικής, εμπορικής, αλιευτικής, βιομηχανικής και τουριστικής δραστηριότητας, μαρίνες» για την οποία αναφέρεται ότι: «Ειδικότερα, επιτρέπεται η εγκατάσταση, χρήση και συντήρηση προβλητών για την πρόσβαση στη ζώνη για λόγους προστασίας και βέλτιστης διαχείρισης του προστατευτέου αντικειμένου». Επειδή ενδεχομένως να υπάρξουν στο μέλλον διχογνωμίες και παρερμηνείες σχετικά με το αν αυτή η διατύπωση αποκλείει κάθε άλλη λιμενική χρήση, προτείνουμε να διατυπωθεί ακριβέστερα μιας και η προφανής πρόθεση του νομοθέτη είναι να επιτρέψει τις λιμενικές ζώνες αποκλειστικά και μόνο για λόγους προστασίας και βέλτιστης διαχείρισης του προστατευτέου αντικειμένου. Η διατύπωση θα μπορούσε να είναι κάπως έτσι: «Ειδικότερα, επιτρέπεται μόνο η εγκατάσταση, χρήση και συντήρηση προβλητών για την πρόσβαση στη ζώνη για λόγους προστασίας και βέλτιστης διαχείρισης του προστατευτέου αντικειμένου, αποκλειόμενης οποιασδήποτε άλλης δυνατότητας λιμενικών ζωνών».
6. Αντίστοιχες διατυπώσεις με το ανωτέρω σημείο θα πρέπει να γίνουν σε όλες τις περιπτώσεις που επιλέγεται η χρήση (26.11) [στο άρθρο 6 παρ.3, στο άρθρο 7 σημείο (α) και στο άρθρο 8 σημείο (β)]
Κλείνοντας θα πρέπει να τονίσουμε ότι είναι επιτακτική ανάγκη να εκδοθούν άμεσα και τα υπόλοιπα Π.Δ. για το σύνολο της περιοχής μελέτης ΕΠΜ-8α (νήσος Σύρος και νησίδες) αλλά και το σύνολο των αντίστοιχων διαταγμάτων για όλες τις περιοχές NATURA της Ελλάδας. Η καθυστέρηση έχει καταστροφικές και ανεπανόρθωτες συνέπειες.

[Παρασκευή Λεοντοπούλου]

Τα έργα “εθνικής σημασίας” που σχεδιάστηκαν για τη Γυάρο δεν θεωρώ ότι συνδέονται με το σεβασμό στην ιστορική μνήμη της Γυάρου και την αειφόρο ανάπτυξη της περιοχής της.

[ΜΑΝΩΛΗΣ ΜΠΑΜΠΟΥΣΗΣ]

<h3>Παρατηρήσεις επί του σχεδίου Προεδρικού Διατάγματος για την Προστατευόμενη Περιοχή Βιοποικιλότητας της νήσου Γυάρου</h3>
Αντιρρήσεις ως προς την παράγραφο α του άρθρου 4
<p style=”font-weight: 400;”>Η παράγραφος α του άρθρου 4 του σχεδίου Π.Δ. προβλέπει τη δυνατότητα υλοποίησης έργων «εθνικής σημασίας» σε όλες τις ζώνες της προστατευόμενης περιοχής, βάσει απλής υπουργικής απόφασης, σύμφωνα με την παρ. 1γ του άρθρου 13 του ν. 4014/2011 ή την παρ. 4 του άρθρου 10 του ν. 679/1977. Πρόκειται για ρύθμιση που αντιβαίνει στον σκοπό του διατάγματος και θέτει σε διακινδύνευση το καθεστώς προστασίας της νήσου.</p>
<p style=”font-weight: 400;”>Ζητούμε την πλήρη απαλοιφή της εν λόγω διάταξης για τους ακόλουθους λόγους:</p>

1. Υπονόμευση του δεσμευτικού χαρακτήρα του Π.Δ.
   Η πρόβλεψη δυνατότητας υλοποίησης έργων «εθνικής σημασίας» μέσω υπουργικής απόφασης εισάγειγενική και αόριστη εξαίρεση, η οποία καθιστά το πλαίσιο προστασίας δυνητικά ανενεργό. Δεν εξασφαλίζεται καμία εγγύηση ότι τα έργα αυτά δεν θα έχουν άμεσες ή έμμεσες επιπτώσεις στη φυσική και πολιτισμική ακεραιότητα της περιοχής. Αντιθέτως, παρακάμπτεται ο βασικός σκοπός του Π.Δ., δηλαδή η προληπτική προστασία.
2. Η προστασία της νήσου συνιστά έργο εθνικής σημασίας καθαυτό
   Η Γυάρος αποτελεί μοναδικό φυσικό και ιστορικό τοπίο, τόπο μνήμης με ιδιαίτερη περιβαλλοντική και πολιτιστική αξία, θαλάσσιο και χερσαίο καταφύγιο είδους προτεραιότητας (Monachus monachus). Η διατήρηση του αδιατάρακτου χαρακτήρα της αποτελείύψιστο δημόσιο συμφέρον και δεν μπορεί να υποσκελίζεται από μελλοντικά έργα ασαφώς προσδιοριζόμενης «εθνικής σημασίας».
3. Κίνδυνος αλλοίωσης του τοπίου από έργα μεγάλης κλίμακας (π.χ. ΑΠΕ)
   Στην πράξη, παρόμοιες διατάξεις έχουν αξιοποιηθεί για την εγκατάστασηβιομηχανικών ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, χωρίς επαρκή αξιολόγηση των περιβαλλοντικών και τοπιακών συνεπειών. Η πρόβλεψη γενικής παρέκκλισης δύναται να οδηγήσει σε ανεπανόρθωτες βλάβες στο τοπίο και το οικοσύστημα.
4. Ευρύτερη σημασία της Γυάρου ως οπτικός και οικολογικός πόλος
   Η νήσος αποτελείκομβικό τοπίο του Δυτικού Αιγαίου, ορατό από πλήθος περιοχών NATURA (Άνδρος, Τήνος, Κέα, Κύθνος, Σύρος, Αλλων), αλλά και από ιστορικούς και αρχαιολογικούς χώρους. Η προστασία του τοπίου τεκμαίρεται ρητά από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Τοπίου (Φλωρεντία, 2000), την οποία η Ελλάδα έχει κυρώσει με τον ν. 3827/2010.
5. Ζήτημα συνταγματικότητας και διεθνών δεσμεύσεων
   Η προτεινόμενη διάταξη προσκρούει:

• στοάρθρο 24 του Συντάγματος, που θεσπίζει την υποχρέωση ουσιαστικής προστασίας του περιβάλλοντος,
• στηνΟδηγία 92/43/ΕΟΚ περί οικοτόπων και ειδών,
• στις διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας βάσει κυρωμένων συμβάσεων.

<h3>Πρόταση</h3>
<p style=”font-weight: 400;”>Να απαλειφθεί πλήρως η παράγραφος α του άρθρου 4, προκειμένου το καθεστώς προστασίας της νήσου Γυάρου να παραμείνει ουσιαστικό, αποτελεσματικό και συνταγματικά θεμελιωμένο.</p>
<p style=”font-weight: 400;”></p>
<p style=”font-weight: 400;”>Μανώλης Μπαμπούσης</p>
<p style=”font-weight: 400;”>Ομότιμος καθηγητής της Ανώτατης Σχολής Καλών Τεχνών</p>

[ΔΑΜΠΑΣΙΝΑ]

Η Γυάρος δεν προσφέρεται για “εθνικής σημασίας” παρεμβάσεις

Στο υπό διαβούλευση Προεδρικό Διάταγμα για την προστασία της νήσου Γυάρου προβλέπεται, στο άρθρο 4, ότι μπορούν να πραγματοποιούνται έργα «εθνικής σημασίας» σε όλες τις ζώνες της προστατευόμενης περιοχής — αρκεί να χαρακτηριστούν έτσι από έναν Υπουργό.

Η πρόβλεψη αυτή αναιρεί στην πράξη την προστασία του νησιού. Ανοίγει τον δρόμο για έργα βιομηχανικής κλίμακας, όπως αιολικά πάρκα, πλωτά ή χερσαία, σε έναν από τους ελάχιστους παρθένους τόπους του Αιγαίου, με τεράστια ιστορική, περιβαλλοντική και συμβολική αξία.

Η Γυάρος είναι ορατή από πολλές περιοχές Natura και αρχαιολογικούς τόπους των Κυκλάδων: Άνδρος, Κέα, Κύθνος, Σύρος και άλλα  Η αλλοίωσή της δεν αφορά μόνο το νησί — αφορά ολόκληρο το φυσικό και πολιτισμικό τοπίο του Δυτικού Αιγαίου.

Ζητάμε την πλήρη απαλοιφή της παραγράφου που επιτρέπει παρεμβάσεις «εθνικής σημασίας».
Η προστασία της Γυάρου είναι εθνικής  σημασίας  που πρέπει να προασπιστεί

[Κωστής Χατζημιχάλης]

Διαβούλευση για την απόλυτη προστασία της Γυάρου

 

Δεδομένου ότι στο υπο διαβούλευση ΠΔ για την προστασία της Γυάρου επιδιώκεται:

α) η προστασία της ακεραιότητας της προστατευόμενης περιοχής, ως προς τις οικολογικές της λειτουργίες, β) η διατήρηση των προστατευτέων αντικειμένων (φυσικών οικοτόπων, ειδών και των ενδιαιτημάτων τους), και γ) η ρύθμιση των χρήσεων γης και των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων, μέσω του καθορισμού ζωνών προστασίας, καθώς και η θέσπιση ειδικότερων μέτρων, ανά ζώνη προστασίας.

 

Υπάρχει ένα σημείο στο διάταγμα που πρέπει να αλλάξει και ένα άλλο που απαιτεί σαφή διευκρίνηση:

 

1. Στο άρθρο 6/α (26.11), άρθρο 7, παρ.3.α, και στο άρθρο 8/β, στην αναφορά των κατηγοριών στις Λιμενικές Ζώνες, να απαλειφθούν οι κατηγορίες, εμπορική, βιομηχανική και μαρίνες γιατί αντιβαίνουν με τις επιδιώξεις του υπο διαβούλευση ΠΔ. Οι τρεις αυτές κατηγορίες λιμενικών χρήσεων δεν συμβάλουν στην προστασία των οικοτόπων, στις οικολογικές λειτουργίες, στη βιώσιμη ανάπτυξη και στην εν γένει προστασία της Γυάρου. Η εμπορική και η βιομηχανική λιμενική λειτουργία προϋποθέτουν αντίστοιχες χρήσεις και δρόμους στην ενδοχώρα του λιμένος, δηλαδή στο χερσαίο τμήμα της Γυάρου, κάτι που σωστά απαγορεύεται στις προτεινόμενες ζώνες προστασίας. Οι μαρίνες, ως λιμενική λειτουργία, προσελκύουν μεγάλο αριθμό τουριστικών σκαφών και επισκεπτών, κάτι που αντιβαίνει με τις ζώνες παράκτιας προστασίας και τον έλεγχο θαλασσίων διαδρόμων κίνησης σκαφών. Θα είναι πρακτικά αδύνατο (από ποιον;) να εκλεχθεί η πορεία και ο αριθμός των τουριστικών σκαφών. Τέλος, στα ίδια ως άνω άρθρα να προστεθεί ήπιας στο «τουριστικής δραστηριότητας».

 

2. Στη Ζώνη ΖΠΦ-01, στο μεγαλύτερο χερσαίο τμήμα του νησιού, να γίνει σαφές ότι απαγορεύεται η εγκατάσταση ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, όπως ανεμογεννητριών (Α/Γ) και φωτοβολταϊκών (Φ/ΚΩΝ), οι οποίες μπορεί να κατηγοριοποιηθούν ως εγκαταστάσεις εθνικής σημασίας ή/και ως συμβάλλουσες στη βιώσιμη ανάπτυξη οι οποίες μπορούν να υλοποιηθούν με απλό Π.Δ. (βλ. άρθρο 4). Είναι γνωστές οι καταστροφικές συνέπειες από τις παραπάνω εγκαταστάσεις στην «ακεραιότητα της προστατευόμενης περιοχής, ως προς τις οικολογικές της λειτουργίες», όπως ρητά αναφέρεται στις επιδιώξεις του υπο διαβούλευση ΠΔ. Για τους παραπάνω λόγους πρέπει να φύγει εντελώς το «εθνικής σημασίας».

Κωστής Χατζημιχάλης, Οικονομικός γεωγράφος, χωροτάκτης, Ομότιμος Καθηγητής, Χαροκόπειο Πανεπιστήμιο, chadj@hua.gr

[Νικολετοπουλος π]

Καθεστως απόλυτης προστασίας εκαι εκτός εργων εθνικής εμβελειας.

[Έμμυ Μπαξοπούλου]

Θα πρέπει να απαλειφθεί το άρθρο 4 όπου αναφέρεται ότι σε όλες τις ζώνες προστασίας που θεσπίζονται επιτρέπονται έργα εθνικής σημασίας, σύμφωνα με την περ. γ’ της παρ. 1 του άρθρου 13 του ν. 4014/2011 (Α’ 209) ή την παρ. 4 του άρθρου 10 του ν. 679/1977 (Α’ 245). Το να βαφτίζονται με υπουργική απόφαση έργα, ανεξαρτήτως είδους, ως εθνικής σημασίας, χωρίς συγκεκριμένα κριτήρια και πολύ περισσότερο αυτά να μπορούν να εγκατασταθούν και λειτουργούν σε περιοχές απόλυτης προστασίας της φύσης  και προστασίας της φύσης, δε συνάδει με το ρυθμιστικό πλαίσιο που ορίζεται στο νόμο N. 3937/11.

Να συμπεριληφθεί διάταξη με ρητή απαγόρευση εγκατάστασης και λειτουργίας έργων της κατηγορίας αξιοποίησης  Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας.

Το κράτος οφείλει  να θεσπίσει θεσμικό πλαίσιο προστασίας και διαφύλαξης της Γυάρου ως αυτό που είναι: Ανυπέρβλητο Μνημείο πολιτιστικής και ιστορικής κληρονομιάς, και λόγω και αυτού, αδιατάρακτο οικοσύστημα με υψηλής αξίας θαλάσσια ζωή και βιοποικιλότητα που επιτέλους πρέπει να θωρακιστεί απέναντι σε όλες τις χρήσεις – δραστηριότητες που το απειλούν.

[ΔΑΜΠΑΣΙΝΑ]

Η Γυάρος δεν προσφέρεται για “εθνικής σημασίας” παρεμβάσεις

Στο υπό διαβούλευση Προεδρικό Διάταγμα για την προστασία της νήσου Γυάρου προβλέπεται, στο άρθρο 4, ότι μπορούν να πραγματοποιούνται έργα «εθνικής σημασίας» σε όλες τις ζώνες της προστατευόμενης περιοχής — αρκεί να χαρακτηριστούν έτσι από έναν Υπουργό.

Η πρόβλεψη αυτή αναιρεί στην πράξη την προστασία του νησιού. Ανοίγει τον δρόμο για έργα βιομηχανικής κλίμακας, όπως αιολικά πάρκα, πλωτά ή χερσαία, σε έναν από τους ελάχιστους παρθένους τόπους του Αιγαίου, με τεράστια ιστορική, περιβαλλοντική και συμβολική αξία.

Η Γυάρος είναι ορατή από πολλές περιοχές Natura και αρχαιολογικούς τόπους των Κυκλάδων: Άνδρος, Κέα, Κύθνος, Σύρος και άλλα  Η αλλοίωσή της δεν αφορά μόνο το νησί — αφορά ολόκληρο το φυσικό και πολιτισμικό τοπίο του Δυτικού Αιγαίου.

Ζητάμε την πλήρη απαλοιφή της παραγράφου που επιτρέπει παρεμβάσεις «εθνικής σημασίας».
Η προστασία της Γυάρου είναι εθνικής  σημασίας  που πρέπει να προασπιστεί

Λυδια Δαμπασινα Εικαστικός

[ΔΑΜΠΑΣΙΝΑ]

Η Γυάρος δεν προσφέρεται για “εθνικής σημασίας” παρεμβάσεις

Στο υπό διαβούλευση Προεδρικό Διάταγμα για την προστασία της νήσου Γυάρου προβλέπεται, στο άρθρο 4, ότι μπορούν να πραγματοποιούνται έργα «εθνικής σημασίας» σε όλες τις ζώνες της προστατευόμενης περιοχής — αρκεί να χαρακτηριστούν έτσι από έναν Υπουργό.

Η πρόβλεψη αυτή αναιρεί στην πράξη την προστασία του νησιού. Ανοίγει τον δρόμο για έργα βιομηχανικής κλίμακας, όπως αιολικά πάρκα, πλωτά ή χερσαία, σε έναν από τους ελάχιστους παρθένους τόπους του Αιγαίου, με τεράστια ιστορική, περιβαλλοντική και συμβολική αξία.

Λυδια Δαμπασίνα ,

Εικαστικός

[Χριστιάννα Καραγεωργοπούλου]

1. Η παρ. 1α του άρθρου 4 θα πρέπει να διαγραφεί. Σε περίπτωση που το σημείο αυτό παραμείνει να διατυπωθεί ρητά ότι τα έργα και οι δραστηριότητες εθνικής σημασίας που θα μπορούν να υλοποιηθούν στη Γυάρο, στις νησίδες της και στις θαλάσσιες ζώνες τις οποίες καλύπτει το Π.Δ., θα αφορούν αποκλειστικά και μόνο λόγους δημόσιας υγείας.

2. Η ματαίωση σχεδίου για την ανάπτυξη Υπεράκτιου Αιολικού Πάρκου στη Γυάρο.

3. Να υπάρξει ρητή αναφορά ότι αναστέλλεται κάθε διαδικασία για την τοποθέτηση των ανεμογεννητριών για τις οποίες έχουν εκδοθεί άδειες παραγωγού. Οι άδειες παραγωγού θα πρέπει να ακυρωθούν.

4. Να υπάρξει ρητή αναφορά ότι οι ανεμολογικοί ιστοί για τη συλλογή μετεωρολογικών δεδομένων οι οποίοι ενδεχομένως σήμερα να έχουν ήδη τοποθετηθεί στο πλαίσιο της διαδικασίας εγκατάστασης των ανεμογεννητριών θα πρέπει να αποξηλωθούν και να απομακρυνθούν.

5. Σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 2α εντός της ΖΠΦ-02 είναι επιτρεπτή η ειδική χρήση (26.11) «Λιμενικές ζώνες επιβατικής, εμπορικής, αλιευτικής, βιομηχανικής και τουριστικής δραστηριότητας, μαρίνες» για την οποία αναφέρεται ότι: «Ειδικότερα, επιτρέπεται η εγκατάσταση, χρήση και συντήρηση προβλητών για την πρόσβαση στη ζώνη για λόγους προστασίας και βέλτιστης διαχείρισης του προστατευτέου αντικειμένου». Επειδή ενδεχομένως να υπάρξουν στο μέλλον διχογνωμίες και παρερμηνείες σχετικά με το αν αυτή η διατύπωση αποκλείει κάθε άλλη λιμενική χρήση, προτείνουμε να διατυπωθεί ακριβέστερα μιας και η προφανής πρόθεση του νομοθέτη είναι να επιτρέψει τις λιμενικές ζώνες αποκλειστικά και μόνο για λόγους προστασίας και βέλτιστης διαχείρισης του προστατευτέου αντικειμένου. Η διατύπωση θα μπορούσε να είναι κάπως έτσι: «Ειδικότερα, επιτρέπεται μόνο η εγκατάσταση, χρήση και συντήρηση προβλητών για την πρόσβαση στη ζώνη για λόγους προστασίας και βέλτιστης διαχείρισης του προστατευτέου αντικειμένου, αποκλειόμενης οποιασδήποτε άλλης δυνατότητας λιμενικών ζωνών».

6. Αντίστοιχες διατυπώσεις με το ανωτέρω σημείο θα πρέπει να γίνουν σε όλες τις περιπτώσεις που επιλέγεται η χρήση (26.11) [στο άρθρο 6 παρ.3, στο άρθρο 7 σημείο (α) και στο άρθρο 8 σημείο (β)]

[Τακουλη Λαμπρινή]

Πρέπει να συνεχιστεί το καθεστώς προστασίας της Γυάρου

[Luca Pellandini]

Η Γυάρος αφορά όλους μας — και δεν είναι για μελλοντική χρήση
Η Γυάρος δεν είναι αποθήκη εθνικών αποθεμάτων για όταν “χρειαστεί”. Η πρόβλεψη για <span lang=”EL”> ασαφή </span>έργα “εθνικής σημασίας” στο Προεδρικό Διάταγμα αποτελεί σοβαρή υπονόμευση της προστασίας της Γυάρου Ανήκει ήδη στην εθνική και διεθνή πολιτιστική και φυσική κληρονομιά. Δεν χτίζεις στο μνημείο σου, δεν πειράζεις το τοπίο που είναι η ίδια η ταυτότητά σου. Η απόλυτη προστασία της είναι πράξη σεβασμού και ευθύνης απέναντι στο παρελθόν και στο μέλλον.

[Εργαστήριο Αστικού Περιβάλλοντος Εθνικού Μετσοβίου Πολυτεχνείου]

Αναφορικά με τις προβλέψεις του υπό διαβούλευση Προεδρικού Διατάγματος (Π.Δ.) με τίτλο (άρθρο 1): «Η προστασία και διαχείριση του τοπίου ως φυσικής κληρονομιάς και πολύτιμου εθνικού φυσικού πόρου της Περιοχής Προστασίας Βιοποικιλότητας ‘Νήσος Γυάρος και θαλάσσια ζώνη’, η οποία διακρίνεται για τη σημαντική οικολογική, φυτογεωγραφική, ζωολογική, αισθητική, επιστημονική και ιστορική της αξία» (εφεξής «Προστατευόμενη Περιοχή Νήσου Γυάρου», με κωδικό ELBA42233), διατυπώνονται οι ακόλουθες παρατηρήσεις.

Η πρόβλεψη του άρθρου 4, παράγραφος 1(α), σύμφωνα με την οποία: «Επιτρέπονται σε όλες τις ζώνες προστασίας έργα εθνικής σημασίας, σύμφωνα με την περ. γ’ της παρ. 1 του άρθρου 13 του ν. 4014/2011 (Α’ 209) ή την παρ. 4 του άρθρου 10 του ν. 679/1977 (Α’ 245)», κρίνεται ως απολύτως ασύμβατη με τον πυρήνα και τη λογική του εν λόγω σχεδίου.

Η συγκεκριμένη διατύπωση αντιβαίνει στον βασικό σκοπό του υπό διαβούλευση Π.Δ., καθώς δημιουργεί ένα πλαίσιο εξαιρέσεων το οποίο θέτει σε κίνδυνο το καθεστώς αυστηρής προστασίας της Γυάρου. Η ένταξη έργων στην κατηγορία της «εθνικής σημασίας», σύμφωνα με την προαναφερθείσα νομοθεσία, επιτρέπει την αδειοδότησή τους μέσω απλών υπουργικών αποφάσεων, χωρίς την υποχρέωση προηγούμενης αξιολόγησης από καθ’ ύλην αρμόδιους φορείς (π.χ. Υπηρεσίες Αρχαιοτήτων, ΟΦΥΠΕΚΑ), παρακάμπτοντας ουσιαστικούς μηχανισμούς ελέγχου και αξιολόγησης περιβαλλοντικών, πολιτιστικών και κοινωνικών επιπτώσεων.

Η πρόβλεψη αυτή ενέχει σοβαρό κίνδυνο για την εγκατάσταση δραστηριοτήτων όπως Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), λιμενικά έργα, στρατιωτικές ή άλλες υποδομές μεγάλης κλίμακας, οι οποίες – ανεξαρτήτως του χαρακτηρισμού τους ως «εθνικής σημασίας» – ενδέχεται να προκαλέσουν μη αναστρέψιμες επιπτώσεις στο ευαίσθητο και προστατευόμενο οικοσύστημα της Γυάρου.

Υπογραμμίζεται ότι έργα που εξυπηρετούν πράγματι λόγους εθνικής άμυνας και ασφάλειας, είναι δυνατόν να υλοποιούνται με ειδική μέριμνα και κατάλληλη τεκμηρίωση από τα συναρμόδια Υπουργεία, ανεξαρτήτως της ύπαρξης σχετικής πρόβλεψης σε Π.Δ. προστασίας περιοχών. Συνεπώς, η εν λόγω διάταξη αφήνει ανοικτό ένα θεσμικό παράθυρο για τη δυνατότητα καταστρατήγησης του καθεστώτος προστασίας, μέσω γενικευμένων εξαιρέσεων.

Περαιτέρω, εγείρονται σοβαρά ερωτήματα ως προς την πρόβλεψη λιμενικών χρήσεων στις κατηγορίες «εμπορικές», «βιομηχανικές» και «μαρίνες» (άρθρα 6, 7 και 8 του σχεδίου Π.Δ.), καθώς οι εν λόγω δραστηριότητες είναι ουσιωδώς ασύμβατες με τον χαρακτήρα και τους στόχους προστασίας της περιοχής. Οι εμπορικές και βιομηχανικές λιμενικές υποδομές προϋποθέτουν πολλές φορές ή προκαλούν εκτεταμένες κατασκευές και οδική διασύνδεση με τις ενοδχώρες των μικρών νησιών, στοιχεία που αντίκεινται στις προβλεπόμενες ζώνες προστασίας. Τούτο συνέβη με δραματικό τρόπο στην βραχονησίδα του Αγίου Γεωργίου μετά την εγκατάσταση Α.Π.Ε και κατασκευή βιομηχανικών λιμενικών εγκαταστάσεων. Αντίστοιχα, οι τουριστικές μαρίνες – ιδίως σε ένα άνυδρο και ιστορικά φορτισμένο τοπίο όπως αυτό της Γυάρου – συνεπάγονται τη δημιουργία πρόσθετων δομών και είναι βέβαιο ότι θα προκαλέσουν αύξηση της τουριστικής πίεσης, θέτοντας σε κίνδυνο τη βιολογική και αισθητική ακεραιότητα του νησιού.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η γεωγραφική θαλάσσια «σφήνα» που δημιουργείται στον όρμο του στρατοπέδου και των φυλακών χωρίς πρόβλεψη ζωνών προστασίας, η οποία ενδέχεται να επιτρέψει την υλοποίηση λιμενικών έργων μεγάλης κλίμακας. Αντιθέτως, η δημιουργία ή αναβάθμιση μικρής κλίμακας λιμενικών υποδομών, συμβατών με τον ιστορικό και φυσικό χαρακτήρα της περιοχής, μπορεί να εξεταστεί υπό αυστηρούς όρους και ρητές χωρικές και ποιοτικές προϋποθέσεις εντός των καθορισμένων ζωνών προστασίας.

Καταληκτικά, επισημαίνεται η ανάγκη για απόλυτη θεσμική θωράκιση του καθεστώτος προστασίας της νήσου Γυάρου, η οποία αποτελεί μοναδικό οικοσύστημα, ιστορικό τόπο και σύμβολο συλλογικής μνήμης. Κάθε ρύθμιση που ενέχει την πιθανότητα αλλοίωσης της φυσιογνωμίας της περιοχής πρέπει να αποφεύγεται, ώστε να διασφαλιστεί η ουσιαστική και μακροπρόθεσμη διατήρηση της βιοποικιλότητας, της πολιτισμικής αξίας και της περιβαλλοντικής ακεραιότητάς της.

[Author]

Posts