Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1- Νότιες Κυκλάδες (ΕΘΠΝΑ 1-Νότιες Κυκλάδες)

Αυτό το θέμα έχει 107 απαντήσεις, 1 φωνή και ενημερώθηκε τελευταία φορά 1 έτος πριν από τον χρήστη Ελληνική ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ Εταιρία.

Δημιουργός

Θέμα
18 Ιουνίου 2025 στις 09:55 #12129
weboperator
Keymaster
Μελέτη

Χάρτες

Χρήσεις
Attachments:
Δημιουργός

Θέμα

Επισκόπηση 25 απαντήσεων - 1 έως 25 (από 107 συνολικά)

1 2 3 4 5 →

Συντάκτης

Απαντήσεις
23 Σεπτεμβρίου 2025 στις 08:46 #12865
Ελληνική ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ Εταιρία
ΥΠΟΜΝΗΜΑ 

 

Παρακάτω παρατίθενται τα σχόλια της Ελληνικής ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗΣ Εταιρείας σε σχέση με την Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη (Ε.Π.Μ.) για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1- Νότιες Κυκλάδες (ΕΘΠΝΑ 1-Νότιες Κυκλάδες), όπως αυτή έχει αναρτηθεί σε σχετική ιστοσελίδα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας. 

 

ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ 

 

Αναφορικά με την έκταση του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Νοτίου Αιγαίου και τις νησιωτικές χερσαίες περιοχές που έχουν ενταχθεί σε αυτό: 

 
 
 

Αναφορικά με τη δυνατότητα εγκατάστασης υποδομών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας:  

 

Στην ενότητα 3.2, της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης, με τίτλο ”Εκτίμηση και αξιολόγηση των δυνητικών συγκρούσεων μεταξύ της διατήρησης του φυσικού περιβάλλοντος και των οικονομικών δραστηριοτήτων” και ειδικότερα στη σελίδα 85, αναφέρεται ρητώς ότι: 

 
 

Θεωρούμε ότι, εκ των ανωτέρω προκύπτει αναμφίβολα το συμπέρασμα πως η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη συγκεκριμένη περιοχή, θα επιφέρει εξαιρετικά επιζήμιες συνέπειες στο σύνολο της ορνιθοπανίδας και άλλων ειδών πανίδας, όπως επίσης και στη χλωρίδα, με ειδική έμφαση στους προστατευόμενους τύπους οικοτόπων που εντοπίζονται εντός της συγκεκριμένης γεωγραφικής περιοχής. 

 

Συνεπώς, η προτεινόμενη ζώνωση του Ε.Θ.Π. Νοτίου Αιγαίου, η οποία προβλέπει ότι η πλειοψηφία των, ακατοίκητων ή κατοικημένων, νησίδων, θα έχει καθεστώς Ζωνών Απόλυτης Προστασίας της Φύσης ή Ζωνών Προστασίας της Φύσης (Ζ.Α.Π.Φ. ή Ζ.Π.Φ.), με αποτέλεσμα στις χερσαίες αυτές εκτάσεις να μην είναι δυνατή η εγκατάσταση Α.Π.Ε., αποτελεί ένα αναγκαίο και αποτελεσματικό μέτρο. Εντούτοις, τεκμαίρεται ως προβληματικό το γεγονός ότι διάφορες νησίδες, φερ’ ειπείν η Παχειά και η Μακρά Ανάφης, έχουν χαρακτηρισθεί ως «Ζώνες Προστασίας της Φύσης» και όχι ως «Ζώνες Απόλυτης Προστασίας της Φύσης» όπως προβλεπόταν στους χάρτες της ΕΠΜ 8β, που είχαν τεθεί σε διαβούλευση στο παρελθόν. Με δεδομένη μάλιστα την πλούσια βιοποικιλότητα των προαναφερόμενων νησίδων κρίνουμε ότι χαρακτηρισμός τους ως Ζ.Π.Φ. και όχι ως Ζ.Α.Π.Φ. είναι εσφαλμένος και χρήζει αντίστοιχης τροποποίησης. 

 

Φυσικά, αναγνωρίζουμε ότι η ένταξη των νησίδων Παχειά και Μακρά Ανάφης , σε καθεστώς Ζ.Π.Φ. μολονότι προβληματική, είναι σημαντική γιατί συνεπάγεται απαγόρευση οχλουσών δραστηριοτήτων όπως η ανάπτυξη έργων Α.Π.Ε. Σημειωτέον, στις συγκεκριμένες νησίδες είχε προταθεί η εγκατάσταση ανεμογεννητριών, έργο το οποίο δεν έλαβε την έγκριση του ΥΠΕΝ αρχικά, οδηγήθηκε ενώπιον της Δικαιοσύνης ακολούθως ενώ μόλις πρόσφατα εκδόθηκε απόφαση του ΣτΕ, που αναδεικνύει την περιβαλλοντική σημασία των νησίδων και την ακαταλληλότητα εγκατάστασης Α.Π.Ε. σε αυτές. 

 

Στο σημείο αυτό χρήζει αναφοράς ότι με βάσει τα λεγόμενα στη σελίδα 112 της Ε.Π.Μ. για τα νησιά Κίναρος και Λέβιθα: 

 

«οι χερσαίες εκτάσεις τους που περιλαμβάνονται στο Δίκτυο Natura 2000, οι προτεινόμενες ζώνες προστασίας και ειδικές χρήσεις τους έχουν προσδιοριστεί στα αντίστοιχα τεύχη της οριζόντιας ΕΠΜ Νοτίου Αιγαίου (ΕΠΜ8α και 8β), που είχαν αναρτηθεί σε δημόσια διαβούλευση το 2023 και το 2024 αντίστοιχα, και γι’αυτό δεν περιγράφονται στα επόμενα κεφάλαια. Μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης της παρούσας και την οριστικοποίηση των σχετικών προτάσεων, θα υπάρξει εναρμόνισή της με την αντίστοιχη ΕΠΜ 8α και 8β, ώστε να προκύψουν τα οριστικά τεύχη και χάρτες των μελετών». 

 

Για τον λόγο αυτόν, ανατρέχοντας στην Ε.Π.Μ. 8β «Εκπόνηση ΕΠΜ και ΣΔ για τις Περιοχές Natura 2000 της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου» παρατηρούμε ότι ο χάρτης ζώνωσης για τα δύο αυτά νησιά1 προβλέπει μεν τον χαρακτηρισμό τους ως Ζωνών Προστασίας της Φύσης, εντούτοις αναγνωρίζει σε ορισμένα σημεία τους και την ύπαρξη Ζωνών Βιώσιμης Διαχείρισης Φυσικών Πόρων (συγκεκριμένα τις Ζ.Β.Δ.Φ.Π. 16, 22 και 36). Μάλιστα, στο Κεφάλαιο 4: Αξιολόγηση-Οριοθέτηση περιοχής και προστατευτέου αντικειμένου του Τεύχους Μελέτης (ΜΑ), σελ. 192, ορίζεται ότι στις επιτρεπόμενες χρήσεις για τις προαναφερθείσες περιοχές (ήτοι τις Ζ.Β.Δ.Φ.Π.), «επιτρέπονται οι Εγκαταστάσεις Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, αλλά μόνο αυτές που αφορούν την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ηλιακή ενέργεια, με όρους που δύνανται να εξειδικεύονται στο οικείο Σχέδιο Διαχείρισης, λαμβάνοντας υπόψη τις μελέτες φέρουσας ικανότητας που περιγράφονται με βάση τις τοπικές ανάγκες για ενεργειακή αυτάρκεια». 

 

Εν προκειμένω, με βάση όσα ορίζει η Ε.Π.Μ. για το Ε.Θ.Π.Ν. Αιγαίου και σε συνδυασμό με την Ε.Π.Μ. 8β κρίνεται απαραίτητο να υπάρξει η μέγιστη δυνατή προστασία των χερσαίων περιοχών των νήσων Κίναρος και Λέβιθα. Σε αυτό το πλαίσιο, θα πρέπει να αποφευχθεί οποιαδήποτε όχληση η οποία θα μπορούσε να έχει επιβλαβείς επιπτώσεις στην ορνιθοπανίδα της περιοχής (όπως επίσης και στο σύνολο της πανίδας και της χλωρίδας). Ως εκ τούτου, κρίνουμε ορθότερο να υπάρξει ρητή πρόβλεψη για απαγόρευση εγκατάστασης κάθε μορφής Α.Π.Ε. στις συγκεκριμένες χερσαίες εκτάσεις, ανεξάρτητα του τρόπου παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (π.χ. από αιολική, ηλιακή ή άλλη ενέργεια), αφού τα έργα κατά τη φάση εγκατάστασης θα προκαλέσουν όχληση, οι δε εγκαταστάσεις κατά τη φάση λειτουργίας ενδέχεται να στερήσουν την ορνιθοπανίδα από περιοχές φωλιάσματος κ.ο.κ.. Μοναδική εξαίρεση στην προαναφερθείσα απαγόρευση αποτελεί η δυνατότητα εγκατάστασης και χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (από ηλιακή ενέργεια) για την κάλυψη των τοπικών αναγκών των κατοίκων των νησίδων. 

 

Αναφορικά τώρα με τον θαλάσσιο χώρο του Πάρκου, ο οποίος έχει χαρακτηρισθεί Ζ.Δ.Ο.Ε. ή Ζ.Β.Δ.Φ.Π., παρατηρείται ότι οι επιτρεπόμενες χρήσεις δεν συμπεριλαμβάνουν τις Α.Π.Ε., το οποίο αποτελεί εύλογο μέτρο σε σχέση με όσα σημειώθηκαν παραπάνω. Ωστόσο προκαλεί προβληματισμό ότι σε αυτό το πλαίσιο δεν υπάρχει ρητή απαγόρευση της υπ’ αριθμόν 34 χρήσης «ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ» παρά μόνο πρόβλεψη ότι η συγκεκριμένη χρήση δεν έχει εφαρμογή στην εν λόγω ζώνη (άρα επισημαίνεται με γαλάζιο χρώμα αφού θεωρείται ότι δεν έχει εφαρμογή βάσει της ΕΠΜ και δεν επισημαίνεται με κόκκινο χρώμα το οποίο θα υποδήλωνε ότι δεν επιλέγεται). Ελλείψει περαιτέρω διευκρινήσεων, οι οποίες θα αιτιολογούσαν τη συγκεκριμένη επιλογή, κρίνουμε ότι υπάρχει η πιθανότητα στο μέλλον, το ισχύον Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων να τροποποιηθεί και να υποδείξει ως επιλέξιμες Περιοχές Οργανωμένης Ανάπτυξης ΥΑΠ (ΠΟΑΥΑΠ) θαλάσσια οικόπεδα εντός του προτεινόμενου θαλάσσιου πάρκου, με αποτέλεσμα να δύνανται να εγκατασταθούν Α.Π.Ε. στην εν λόγω θαλάσσια περιοχή. Υπό αυτό το πρίσμα, και μολονότι επί του παρόντος δεν υπάρχει τέτοια πρόβλεψη, κρίνουμε ότι η ρητή απαγόρευση ανάπτυξη Α.Π.Ε., ακόμα και σε θαλάσσιες περιοχές που έχουν χαρακτηρισθεί ως Ζ.Δ.Ο.Ε. ή Ζ.Β.Δ.Φ.Π. είναι επιβεβλημένη ως πρακτική. 

 

Αναφορικά με την πραγματοποίηση αλιευτικών δραστηριοτήτων:  

 

Θεωρούμε ιδιαιτέρως σημαντικά και εύστοχα τα παρακάτω εδάφια της Ε.Π.Μ., που σχετίζονται με την αλιεία εντός των ορίων του Ε.Θ.Π. Ν. Αιγαίου. Συγκεκριμένα, εντός του κειμένου της μελέτης αναφέρεται ότι: 

 
Σε αυτό το πλαίσιο συμφωνούμε με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις, που θα θέσουν το πλαίσιο για την πραγματοποίηση μίας βιώσιμης μορφής αλιείας, η οποία δεν θα συνιστά απειλή ή αιτία θανάτωσης για τα θαλασσοπούλια. Χαρακτηριστικά, προτείνονται αλιευτικές ρυθμίσεις (σελ. 120, 130) που δύνανται να εξειδικεύονται στο οικείο Σχέδιο Διαχείρισης ενώ σημειώνεται ότι σε όλη την έκταση του ΕΘΠΝΑ (μέτρο διαχείρισης Μ25): 
Θεωρούμε τέλος, ότι εφόσον βασικός στόχος της θαλάσσιας Ζ.Δ.Ο.Ε. είναι η διατήρηση των ειδών της θαλάσσιας πανίδας και ορνιθοπανίδας και η διαχείριση των ιχθυαποθεμάτων μέσω ειδικών αλιευτικών ρυθμίσεων και ρυθμίσεων κίνησης σκαφών, που θα εξειδικευθούν στο οικείο Σχέδιο Διαχείρισης (σελ. 131-132), απαιτείται ειδική έμφαση και εφαρμογή των μέτρων που συμπεριλαμβάνονται στο Σχέδιο Διαχείρισης, και ειδικώς: 
 

Συνοπτικά, οι θέσεις της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας, οι οποίες βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα που ανανεώνονται ετησίως και τα οποία βασίζονται σε στοιχεία που συλλέγονται από το προσωπικό, τα μέλη και τους εθελοντές μας, βάσει συστηματικών καταγραφών, είναι οι εξής: 

 

1) Η συμπερίληψη εντός των ορίων του Ε.Θ.Π.Ν. Αιγαίου, των νησίδων του Καρπάθιου πελάγους, του Μυρτώου πελάγους όπως και όσων γειτνιάζουν με τις νήσους Αστυπάλαια και Νίσυρο, είναι επιβεβλημένη για τους λόγους που αναλύθηκαν παραπάνω. 

2) Θεωρούμε αναγκαία τη ρητή απαγόρευση της εγκατάστασης οποιασδήποτε μορφής Ανανεώσιμης Πηγής Ενέργειας εντός του θαλάσσιου πάρκου, πλην όσων προορίζονται αποκλειστικά για την κάλυψη των τοπικών αναγκών των κατοίκων που διαμένουν στις νησίδες του (ήτοι σε Κίναρο και Λέβιθα). 

3) Επιβάλλεται η λήψη και κυρίως η τήρηση μέτρων που θα εξυπηρετήσουν την ανάκαμψη των ιχθυαποθεμάτων και θα εξυπηρετήσουν την προστασία των θαλασσοπουλιών από την τυχαία παγίδευση και άλλους κινδύνους. 

4) Ειδικά σε σχέση με την εποχική απαγόρευση από 15 Απριλίου μέχρι 31 Μαΐου σε απόσταση 0,5 ναυτικά μίλια από τις ακτές, κρίνεται απαραίτητη η πρόβλεψη ανταποδοτικών μέτρων για τους αλιείς με μικρά σκάφη ενώ επίσης επιβάλλεται η διενέργεια μελέτης για την εξειδίκευση των ζωνών απαγόρευσης της αλιείας. 

5) Απαιτείται η ρητή πρόβλεψη εντός τους Σχεδίου Διαχείρισης για τη λήψη μέτρων με σκοπό τη μείωση της τυχαίας παγίδευσης θαλασσοπουλιών σε αλιευτικά εργαλεία. 

 

 

ΕΙΔΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ ΑΝΑ ΤΕΥΧΟΣ ΚΑΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟ 

 

Τα σχόλια για συγκεκριμένα εδάφια της Ε.Π.Μ. παρουσιάζονται συγκεντρωτικά εδώ. 

 
 
 
 
 
 
 

Υπό το πρίσμα όλων των ανωτέρω δεδομένων, προκύπτει ότι ο Αιγαιόγλαρος έχει ιδιαίτερες διαχειριστικές ανάγκες αφού είναι μακράν το πιο ευαίσθητο στην όχληση είδος και αλλάζει θέσεις φωλιάσματος κάθε χρόνο, όπως χαρακτηριστικά αναφέρθηκε παραπάνω. Οι συγκεκριμένες περιστάσεις επιβάλλουν μία ιδιαίτερη προσέγγιση στη λήψη επαρκών μέτρων διατήρησης προκειμένου να διευκολυνθεί η προστασία και η παρακολούθησή των ατόμων του συγκεκριμένου είδους ανεξάρτητα του καθεστώτος της περιοχής που εντοπίζονται (π.χ. Ζ.Α.Π.Φ., Ζ.Π.Φ. ή ακόμα και εκτός του πάρκου). 

 

ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΥΠΟΓΡΑΦΕΙ ΚΑΙ η Περιβαλλοντική Οργάνωση iSea

 

 
23 Σεπτεμβρίου 2025 στις 08:46 #12866
ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ (ΕΛΟΠΥ)
Η κατεύθυνση της ίδρυσης του Θαλάσσιου Πάρκου για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος είναι ορθή, όπως επίσης σημαντικό και απαραίτητο κρίνεται το Μέτρo για έρευνα και επιτήρηση αυτού προκειμένου να συλλεχθούν πληρέστερα στοιχεία για την ορθολογικότερη μετέπειτα διαχείρισή του.

Σε κάθε περίπτωση, οι ρυθμίσεις-προβλέψεις-μέτρα οφείλουν να τεκμηριώνονται με επικαιροποιημένα δεδομένα και να ενσωματώνουν ισόρροπα τη λογική της αειφορίας (οικονομία, κοινωνία, περιβάλλον) για κάθε ανθρωπογενή δραστηριότητα που αναπτύσσεται εντός των ορίων του Θαλάσσιου Πάρκου.

Στο σχέδιο της ΕΠΜ, δεν γίνεται καμία ουσιαστική αναφορά στην θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια. Σε μία πρώτη ανάγνωση, θα μπορούσε η εν λόγω επιλογή να συνδέεται με το γεγονός ότι σήμερα εντός της περιοχής του προτεινόμενου Θαλάσσιου Πάρκου, πράγματι δεν λειτουργούν μονάδες θαλάσσιας υδατοκαλλιέργειας.

Ωστόσο, δεν γίνεται καμία αναφορά, ούτε στο Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τις Υδατοκαλλιέργειες (ΕΠΧΣΑΑΥ), το οποίο είναι το βασικό εργαλείο χωροθέτησης της δραστηριότητας της υδατοκαλλιέργειας, και σε αυτό, μεταξύ άλλων, προβλέπεται πως οι Κυκλάδες αποτελούν Περιοχή Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών, κατηγορίας Ε, (συγκεκριμένα η ΠΑΥ Ε.2). Σύμφωνα με το ΕΠΧΣΑΑΥ για τις εν λόγω περιοχές ΠΑΥ κατηγορίας Ε αναφέρεται ότι «Πρόκειται για περιοχές με κατάλληλα χαρακτηριστικά, τα οποία ευνοούν την ανάπτυξη υδατοκαλλιεργειών, αλλά με ιδιαιτερότητες, που δεν επιτρέπουν τη δημιουργία συγκεντρώσεων και οργανωμένων ζωνών. Σ’ αυτές τις περιοχές επιτρέπεται ο εκσυγχρονισμός και η επέκτασή των υφιστάμενων μονάδων ενώ η εγκατάσταση νέων μονάδων ή η μετεγκατάσταση μονάδων από άλλη ΠΑΥ, κρίνεται κατά τη διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης και του όρους του παρόντος Ειδικού Πλαισίου».

Εκτιμούμε ότι, σύμφωνα με τα παραπάνω, θα πρέπει στην ΕΠΜ να προστεθούν κατ’ αρχάς αναφορές στη δραστηριότητα της θαλάσσιας υδατοκαλλιέργειας καθώς πρόκειται για μία δραστηριότητα η οποία δυνητικά και με βάση πάντα το ισχύουν θεσμικό πλαίσιο, μπορεί να αναπτυχθεί στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή του Θαλάσσιου Πάρκου.

Όσον αφορά τις επιτρεπόμενες χρήσεις και τους σχετικούς όρους αυτών εντός των επιμέρους ζωνών προστασίας του Θαλάσσιου Πάρκου σχολιάζουμε τα εξής:

Στις ΖΑΠΦ οι επιτρεπόμενες χρήσεις περιορίζονται σε ερευνητική δραστηριότητα και διαδρόμους κίνησης σκαφών αποκλειστικά για σκοπούς προστασίας/διαχείρισης. Η υδατοκαλλιέργεια ορθά (και σύμφωνα με το αρ 44 του Ν. 4685/2020) δεν προβλέπεται ως επιτρεπτή χρήση.

Στις ΖΠΦ το σχέδιο της ΕΠΜ προβλέπει επιλεκτικά επιτρεπόμενες χρήσεις (επιστημονική έρευνα, αλιεία με όρους, ειδικό καθεστώς αγκυροβολίας), εξαιρώντας όμως ρητά τις υδατοκαλλιέργειες ως μη επιτρεπτή δραστηριότητα. Η ίδια οριζόντια απαγόρευση προβλέπεται και για τις ΖΔΟΕ. Ο εν λόγω εκ των προτέρων αποκλεισμός της δραστηριότητας δεν τεκμηριώνεται στο σχέδιο της ΕΠΜ. Τονίζεται ότι, σύμφωνα με το ΕΧΠΣΑΑΥ, η υδατοκαλλιέργεια απαγορεύεται να χωροθετηθεί σε σημεία που βρίσκονται πάνω από λιβάδια ποσειδωνίας.

Στις ΖΒΔΦΠ, στο σχέδιο της ΕΠΜ προβλέπεται ότι η χρήση 24.4 Υδατοκαλλιέργειες είναι επιτρεπτή «σύμφωνα με τις εθνικές, ευρωπαϊκές οδηγίες και κατευθύνσεις».

Στην προκειμένη περίπτωση, η πλήρης εκ των προτέρων απαγόρευση της θαλάσσιας υδατοκαλλιέργειας, σε περιοχές όπου σήμερα δεν δραστηριοποιούνται μονάδες ή δεν σχεδιάζονται νέες, χωρίς μάλιστα κάποια άμεση σύνδεση με το προστατευτέο αντικείμενο της ΕΠΜ, ενδέχεται να δημιουργήσει αναίτιους περιορισμούς σε έναν τόσο σημαντικό για τη χώρα κλάδο. Σε κάθε περίπτωση, η κάθε επιμέρους χωροθέτηση και λειτουργία μονάδας θα υπόκειται στις ισχύουσες ρυθμίσεις και περιορισμούς με βάση την κλαδική και περιβαλλοντική νομοθεσία, οι οποίες εκτιμούμε ότι είναι απόλυτα επαρκείς για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος και των σημαντικών ειδών και τ.ο. της περιοχής του Θαλάσσιου Πάρκου.

Με βάση την παραπάνω τεκμηρίωση, προτείνουμε τα εξής όσον αφορά τη χρήση 24.4 και τους επιμέρους ειδικούς όρους:
- Nα εξεταστεί το ενδεχόμενο να επιτραπεί η χρήση 24.4 (Υδατοκαλλιέργειες – χερσαίες, θαλάσσιες, λιμναίες και ποτάμιες εγκαταστάσεις), εντός Ζωνών Προστασίας που δεν παρουσιάζουν σήμερα υφιστάμενη υδατοκαλλιεργητική δραστηριότητα, αλλά εμπίπτουν στα όρια της ΠΑΥ Ε.2 του ΕΠΧΣΑΑΥ (ΖΠΦ, ΖΔΟΕ) με ειδικούς όρους, εκτός αν τεκμηριώνεται η ασυμβατότητα της δραστηριότητας σε σχέση με το προστατευτέο αντικείμενο.
- Στις Ζώνες που θα επιτρέπεται η χρήση 24.4 (Υδατοκαλλιέργειες – χερσαίες, θαλάσσιες, λιμναίες και ποτάμιες εγκαταστάσεις), προτείνεται προκειμένου να καλύπτονται ολοκληρωμένα όλες οι πιθανές περιπτώσεις που αφορούν τη δραστηριότητα, οι ειδικοί όροι να διατυπωθούν ως εξής:
 - Επιτρέπεται η λειτουργία, εκσυγχρονισμός και επέκταση των υφιστάμενων μονάδων υδατοκαλλιέργειας και η δημιουργία νέων σύμφωνα με τους ορούς του Ειδικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τις Υδατοκαλλιέργειες (ΕΠΧΣΑΑΥ) και το σχετικό αδειοδοτικό θεσμικό πλαίσιο, όπως κάθε φορά ισχύουν, αλλά και τους ειδικούς όρους λειτουργίας θεσμοθετημένων Περιοχών Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών (ΠΟΑΥ)».
 - Περαιτέρω ρυθμίσεις μπορούν να ληφθούν κατόπιν υλοποίησης των προβλεπόμενων από το Σχέδιο Διαχείρισης μέτρων σχετικά με τις υδατοκαλλιέργειες
Όσον αφορά τη χρήση 26.11 (Λιμενικές ζώνες επιβατικής, εμπορικής, αλιευτικής βιομηχανικής και τουριστικής δραστηριότητας, μαρίνες), εκτιμούμε ότι θα πρέπει να προστεθεί μία διευκρίνιση ότι αφορά και τη λειτουργία, εκσυγχρονισμό, συντήρηση και κατασκευή προβλητών που εξυπηρετούν τη δραστηριότητα της θαλάσσιας υδατοκαλλιέργειας, που ως γνωστό αποτελούν απαραίτητες (μεταξύ άλλων) υποδομές για την λειτουργία των πλωτών μονάδων. Η εν λόγω χρήση θα πρέπει σε κάθε περίπτωση να επιτρέπεται όπου τελικά θα επιτραπεί και η χρήση 24.4. της υδατοκαλλιέργειας.
23 Σεπτεμβρίου 2025 στις 08:46 #12867
Μαρία Σαλωμίδη
Χαιρετίζουμε την πρόθεση της πολιτείας να εγκύψει επιτέλους στις χρόνια ελλειμματικές υποχρεώσεις της απέναντι στους διεθνείς κανονισμούς και συμβάσεις για την ορθολογική διαχείριση και προστασία των ελληνικών θαλασσών.

Αντιλαμβανόμαστε τον πλούτο και τη σημασία της προτεινόμενης περιοχής για τη διατήρηση σπάνιας και μοναδικής βιοποικιλότητας.

Επικροτούμε την πρόθεση να ληφθούν (έστω και μερικώς) υπόψη στο σχέδιο αυτό, όχι μόνο δημοφιλή και χαρισματικά είδη αλλά και τα θαλάσσια οικοσυστήματα που υποστηρίζουν την επιβίωσή τους.

Έχοντας ωστόσο υπόψη τις εξαγγελίες του Πρωθυπουργού ως προς την «πλήρη επίτευξη του στόχου 30×30» βάσει του προτεινόμενου αυτού σχεδίου (συνδυαστικά Θαλάσσια Πάρκα Νοτίου Ιονίου και Κυκλάδων), ήτοι:

[«Με τα νέα πάρκα, θα αυξήσουμε σημαντικά τις θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές στα χωρικά μας ύδατα: μόλις ολοκληρωθούν αυτά τα πάρκα, θα υπερβούμε σημαντικά το όριο του 30% πολύ πριν από τον στόχο 30×30 του 2030» – Εθνική παρέμβαση του Πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη στην Ολομέλεια της 3ης Διάσκεψης των Ηνωμένων Εθνών για τους Ωκεανούς, στη Νίκαια],

οφείλουμε να επισημάνουμε τα εξής:

Σύμφωνα με την παγκόσμια περιβαλλοντική συνθήκη Σύμβαση για τη Βιοποικιλότητα (CBD) και το νέο Παγκόσμιο Πλαίσιο για τη Βιοποικιλότητα, ο Στόχος 3 (Διατήρηση του 30% της Γης, των Υδάτων και των Θαλασσών) αποσκοπεί στη διασφάλιση, έως το 2030, της διατήρησης και αποτελεσματικής διαχείρισης τουλάχιστον του 30% των χερσαίων, εσωτερικών υδάτινων, καθώς και των παράκτιων και θαλάσσιων περιοχών, ιδίως των περιοχών ιδιαίτερης σημασίας για τη βιοποικιλότητα και τις λειτουργίες και υπηρεσίες των οικοσυστημάτων.

Δεν πρόκειται ωστόσο μόνο για τον αριθμό 30%. Ο στόχος περιλαμβάνει καίριους όρους και προσδιορισμούς για να διασφαλιστεί ότι οι προσπάθειες διατήρησης είναι ουσιαστικές. Οι περιοχές πρέπει να είναι:
1. Καλά συνδεδεμένες: Οι προστατευόμενες περιοχές πρέπει να σχηματίζουν ένα δίκτυο, επιτρέποντας στα είδη να μετακινούνται μεταξύ τους, κάτι που είναι ζωτικής σημασίας για τη μακροπρόθεσμη επιβίωση και την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή.
2. Οικολογικά αντιπροσωπευτικές: Οι προστατευόμενες περιοχές πρέπει να καλύπτουν το πλήρες φάσμα της βιοποικιλότητας, από δάση και υγρότοπους μέχρι θαλάσσιους οικοτόπους, και όχι μόνο λίγους συγκεκριμένους τύπους οικοσυστημάτων.
3. Αποτελεσματικά διατηρούμενες και διαχειριζόμενες: Αυτό σημαίνει ότι οι περιοχές πρέπει να έχουν ισχυρά, καλά εφαρμοζόμενα προστατευτικά πλαίσια για την επίτευξη αποτελεσματικής διατήρησης.
4. Δίκαια διοικούμενες: Η διαχείριση αυτών των περιοχών πρέπει να σέβεται τα δικαιώματα των αυτοχθόνων και των τοπικών κοινοτήτων, διασφαλίζοντας τη συμμετοχή τους και τα δίκαια οφέλη.
Ως προς το Σημείο 1, προκύπτουν πολλά ερωτηματικά. Πως διαφυλάσσεται η προστασία των μεταναστευτικών ειδών πέραν των ορίων των πάρκων; Πως εξασφαλίζεται η επιβίωση χελωνών και φωκών πέραν των κρίσιμων θέσων φωλεοποίησης/αναπαραγωγής; Πως ενισχύονται τα τροφικά τους πεδία εφόσον δεν προστατεύονται επαρκώς οι ιχθυοπληθυσμοί με ουσιαστικότερες παρεμβάσεις;

Ως προς το Σημείο 2.
Αναδεικνύεται για μία ακόμα φορά το έλλειμμα θαλάσσιας χαρτογράφησης που διαχρονικά καθιστά τη χώρα μας ανίκανη να εφαρμόσει ουσιαστικά οποιαδήποτε από τις διεθνείς υποχρεώσεις και συμβάσεις της, περιλαμβανομένης της Συνθήκης για τη Βιοποικιλότητα, της Οδηγίας για τους Οικοτόπους, του Μεσογειακού Κανονισμού για την Αλιεία, του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού, της Οδηγίας Πλαίσιο για τη Θαλάσσια Στρατηγική, εσχάτως και του Κανονισμού για την Αποκατάσταση της Φύσης, μεταξύ άλλων. Δίχως ενιαία και ολοκληρωμένη θαλάσσια χαρτογράφηση, με σύνθεση αποσπασματικών, μη επικαιροποιημένων και μη ιεραρχημένων χωρικών καταγραφών (που ατυχώς παρουσιάζονται ως «Γεωγραφική Κατανομή» έκαστου είδους ή οικοτόπου), κανένας μελετητής δεν είναι σε θέση να αναγνωρίσει τι, που και πώς οφείλει να προστατέψει, όπως ακριβώς είναι η περίπτωση και της συγκεκριμένης μελέτης: Ακόμα μια απόπειρα χάραξης γραμμών πάνω στο χάρτη δίχως βασική γνώση για το που και σε τι κατάσταση βρίσκονται τα πολύτιμα θαλάσσια οικοσυστήματα, και δη τα (ποικίλα και πανταχού παρόντα) Θαλάσσια Δάση (ενδεικτικά, Δάση Μακροφυκών, Δάση Γοργονιών η άλλων Κοραλλιών, Δάση Σπόγγων), και εν γένει τα κοραλλιγενή και ροδολιθικά πεδία, για τα οποία μόνο αποσπασματικά γνωρίζουμε, και τα οποία δυστυχώς δεν πλήττονται μόνο από τις μηχανότρατες, αλλά και α) κάθε άλλη επαγγελματική ή ερασιτεχνική αλιευτική δραστηριότητα με εργαλεία που έρχονται σε άμεση επαφή με τον πυθμένα (δίχτυα/ παραγάδια πάνω σε ευάλωτα και/ή εύθραυστα είδη), β) κάθε μηχανικό έργο που προκαλεί διατάραξη στον πυθμένα (εξορύξεις, πάκτωση ανεμογεννητριών, όδευση υποθαλάσσιων αγωγών και καλωδίων), και γ) κάθε ρυπογόνα δραστηριότητα που αλλοιώνει τη σύσταση και διαύγεια της στήλης του νερού (π.χ. ιχθυοκαλλιέργειες).

Θα περίμενε κανείς, αν μη τι άλλο, να έχουν πλήρως αξιοποιηθεί όλα τα διαθέσιμα δεδομένα. Παρατηρείται ωστόσο ότι ούτε και τα περίφημα λιβάδια Ποσειδωνίας (Οικότοπος Προτεραιότητας για την ΕΕ), των οποίων η κατανομή είναι γνωστή τουλάχιστον σε κλίμακα ικανή για τους βασικούς σκοπούς της παρούσας μελέτης, δεν έχουν πλήρως περιληφθεί.

Ειδικά ως προς αυτό για τη Μελέτη Νοτίων Κυκλάδων: από τη χωρική κατανομή των λιβαδιών έχουν εξαιρεθεί περίπου 10 km² χαρτογραφημένων λιβαδιών Ποσειδωνίας στις δυτικές ακτές της Θηρασίας και στις βόρειες ακτές της Μήλου, δηλαδή ποσοστό που προσεγγίζει το 10% του συνόλου στην ευρύτερη περιοχή!

Σε κάθε περίπτωση, ο στόχος 30×30, δεν είναι δυνατό να καλυφθεί επαρκώς μέσω δύο θαλάσσιων πάρκων (ανεξαρτήτως της έκτασης αυτών πάνω στο χάρτη), καθώς εκκρεμούν πολύ σημαντικά ελλείμματα διαχείρισης/προστασίας στην υπόλοιπη έκταση της χώρας και δη σε θαλάσσιες βιογεωγραφικές ζώνες που επουδενί δεν θεραπεύονται από την τρέχουσα προσέγγιση (π.χ. ανατολικό Αιγαίο – Δωδεκάνησα – Κρήτη: ιδιαίτερα κρίσιμες ζώνες στις οποίες θα έπρεπε να ενισχυθεί σημαντικά η προστασία μεγάλων ψαριών-θηρευτών, ώστε να δημιουργηθεί ισχυρό «τείχος προστασίας» έναντι της διασποράς ξενικών ειδών, Κορινθιακός και Αμβρακικός κόλπος: παγκόσμιας σημασίας για τη βιοποικιλότητα και τα θαλάσσια οικοσυστήματα εν γένει, Βόρειο Αιγαίο: κρίσιμη ζώνη καθώς φαίνεται να πλήττεται εντονότερα και ταχύτερα από τις επιπτώσεις της κλιματικής αλλαγής, και εν τέλει, κάθε άλλη θαλάσσια περιοχή της χώρας μας, καθώς η φτωχοποίηση και ερημοποίηση των παράκτιων οικοσυστημάτων είναι διάχυτη και δυστυχώς διαρκώς επιδεινούμενη σε όλα τα μήκη και πλάτη των ελληνικών θαλασσών).

Ως προς το σημείο 3,

Λαμβάνοντας υπόψη τη διεθνή βιβλιογραφία η οποία αναδεικνύει (και αποδεικνύει) τη σημασία ορθολογικά επιλεγμένων ζωνών απόλυτης προστασίας (no-take zones) προκειμένου για την ανάκαμψη των ιχθυοαποθεμάτων και, ευρύτερα, των παράκτιων τροφικών πλεγμάτων, παρατηρούμε ότι, για μία ακόμα φορά, και αυτό το σχέδιο χαρακτηρίζεται από έλλειψη ουσιαστικού προστατευτικού πλαισίου. Υπενθυμίζουμε άλλωστε ότι στο πλαίσιο της Στρατηγικής της ΕΕ για τη Βιοποικιλότητα, η σχετική δέσμευση αναφέρεται σε ένταξη τουλάχιστον 30% των θαλάσσιων υδάτων των κρατών μελών σε καθεστώς ειδικής διαχείρισης, εκ του οποίου 10% υπό καθεστώς αυστηρής προστασίας. Ως εκ τούτου, το προτεινόμενο εδώ σχέδιο, φαίνεται μεν να συμβάλει σημαντικά ως προς την πρώτη παράμετρο, παραμένει ωστόσο κραυγαλέα ελλιπές ως προς τη δεύτερη και σημαντικότερη (Συνολικό προτεινόμενο ποσοστό Ζωνών Απολύτου Προστασίας: 0,007%)

Σημείο 4

Αλγεινή εντύπωση δημιουργεί το γεγονός ότι στην τρέχουσα μελέτη δεν φαίνεται να έχει προηγηθεί οποιαδήποτε ζύμωση με την τοπική κοινωνία. Υπενθυμίζουμε ότι το Άρθρο 8(ι) της Σύμβασης για τη Βιοποικιλότητα απαιτεί από τις χώρες που την υπογράφουν να σέβονται και να διατηρούν τη γνώση, τις καινοτομίες και τις πρακτικές των αυτοχθόνων και των τοπικών κοινοτήτων που είναι σχετικές με τη διατήρηση και την αειφόρο χρήση της βιολογικής ποικιλότητας. Αυτό απαιτεί εμμέσως τη συμμετοχή τους στη λήψη αποφάσεων που σχετίζονται με τη βιοποικιλότητα.

Στο τρέχον πλαίσιο ωστόσο, όχι μόνο δεν έχει επιχειρηθεί η ενσωμάτωση της τοπικής οικολογικής γνώσης, αντιθέτως φαίνεται ότι δεν διερευνήθηκε καν η παρουσία τοπικών αλιευτικών και άλλων κοινοτήτων που διεκδικούν ουσιαστική θαλάσσια προστασία, δεσμευόμενοι με συγκεκριμένες προτάσεις προς το σκοπό (πρβλ. σχετικά σχόλια στην παρούσα διαβούλευση). Είναι καλά γνωστό από τη βιβλιογραφία ότι η έγκαιρη και ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στη διαδικασία χάραξης ζωνών και μέτρων, ενδυναμώνει την αποδοχή και εν τέλει συμμόρφωση με τους σκοπούς της προστασίας. Είναι λυπηρό που στη χώρα μας εξακολουθεί -παρά τις επανειλημμένες σχετικές εκκλήσεις- να μην δίνεται βήμα και υποστήριξη σε τέτοιες πρωτοβουλίες.

Συνοψίζοντας:
- Χαιρετίζουμε την προσπάθεια της ελληνικής πολιτείας να θέσει την απαρχή μιας ουσιαστικής θαλάσσιας διαχείρισης
- Το παρόν σχέδιο αποτελεί ένα φιλόδοξο αλλά ακόμα ανώριμο σχέδιο προς την επίτευξη του Στόχου 30×30 και δη προς το στόχο 10% της απόλυτης προστασίας. Ενδεικτικά, στη συνολική έκταση 9189,16 km2 του ΕΘΠ Νοτιων Κυκλάδων, οι Ζώνες Απόλυτης Προστασίας της Φύσης ανέρχονται σε ποσοστό 0.007%!
- Το παρόν σχέδιο δεν ενσωματώνει τοπικά αιτήματα προς ουσιαστική θαλάσσια προστασία. Αιτούμαστε την άμεση συμπερίληψη των προτάσεων θεσμοθέτησης του Υποθαλάσσιου Προστατευόμενου Τοπίου Σαντορίνης στο πλαίσιο της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου, όπως αυτές έχουν ήδη κατατεθεί στις αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΕΝ από τον Νοέμβριο του 2024, σε συνεργασία με τον τοπικό αλιευτικό σύλλογο, τον Δήμο Θήρας και την πρωτοβουλία πολιτών Θηραϊκή Θάλασσα.
- Το παρόν σχέδιο δεν αντιμετωπίζει επαρκώς πιέσεις και απειλές που εγκυμονούνται από τις ανεξέλεγκτες αναπτυξιακές βλέψεις του μαζικού τουρισμού.
- Αιτούμαστε την ενσωμάτωση των υφιστάμενων δεδομένων κατανομής λιβαδιών Ποσειδωνίας στις δυτικές ακτές της Θηρασίας και τις βόρειες ακτές της Μήλου (σύνολο 10 km²) και την απόδοση ειδικού καθεστώτος προστασίας σε αυτά.
- Αιτούμαστε την άμεση εκκίνηση έργου χαρτογράφησης των βενθικών οικοσυστημάτων στη χώρα μας, σύμφωνα με δεσμεύσεις και εκκρεμότητες δεκαετιών, τόσο εντός εθνικού Δικτύου Natura 2000 (σύμφωνα με τις επιταγές της Οδηγίας 92/43/EK), όσο και σε εθνικό επίπεδο (σύμφωνα με τον Κανονισμό 1967/2006 για την προστασία ευάλωτων βιογενών σχηματισμών), προκειμένου να αποκτήσει ουσιαστικό νόημα η οικοσυστημική προσέγγιση στη θαλάσσια προστασία
- Κάνουμε έκκληση στην πολιτεία και τους αρμόδιους φορείς να μην επαναπαυθούν στην εντύπωση επίτευξης του Στόχου 30-30 μέσω του συγκεκριμένου μεμονωμένου και αποσπασματικού σχεδίου. Εκκρεμεί η ορθολογική επέκταση του Εθνικού Δικτύου Natura2000 σε κατάλληλα επιλεγμένες περιοχές και η λήψη σχετικών στόχων και μέτρων ανά την επικράτεια, σύμφωνα και με τις προτάσεις που έχει υποβάλλει η Ομάδα της Υπηρεσίας 8 (Εποπτεία και αξιολόγηση του καθεστώτος διατήρησης θαλάσσιων ειδών και τύπων οικοτόπων, κοινοτικού και εθνικού ενδιαφέροντος, στην Ελλάδα) του τρέχοντος Έργου Εποπτείας και Αξιολόγησης του Καθεστώτος Διατήρησης Ειδών και Τύπων Οικοτόπων στην Ελλάδα.Με τιμή,
 Δρ. Μ. Σαλωμίδη
 εκ μέρους της Ομάδας ΕΛΚΕΘΕ για την Υπηρεσία 8 του Έργου της Εποπτείας
23 Σεπτεμβρίου 2025 στις 08:45 #12870
Μιχάλης
Είμαι επαγγελματίας ψαράς κ με αυτά που βλέπω αντί η αλιεία να υποστηρίζεται απ’ την κυβέρνηση οικονομικά φορολογικά και εθνικά γιατί τα καικια προστατεύουν τον ελληνικό θαλάσσιο χώρο αντί αυτού βγάζουν τις μηχανότρατες τα γρι γρι κ τις βιντζοτρατες εκτός αγνοώντας όλη την κοινωνία που ασχολείται με την αλιεία έμμεσα ή άμεσα αντί να αφήσουν τα εργαλεία να δουλέψουν όπως γνωρίζουν και μπορούν και να στραφούν αλλού γιατί η θάλασσα δεν πλήττεται από την αλιεία αλλά απ’ όλα τα υπόλοιπα χημικά από πισίνες φυτοφάρμακα κ όλα τα φερτά υλικά που πέφτουν μέσα αλλά για αυτά όλοι κάνουν τα στραβά μάτια όπως κ τα κητώδη φώκιες και δελφίνια δεν γνωρίζουν πως το κάθε ζώο χρειάζεται 30-40 κιλά ψάρια την ημέρα και από την στιγμή που αυτά έχουν αυξηθεί 500 % βάλτε κάτω τους αριθμούς να δείτε πόσα ψάρια χρειάζονται…που καταλήγω ότι πρώτα πρέπει να γίνουν μελέτες κ όχι άρπα κόλλα δουλειές γιατί μόνο εις βάρος των ψαράδων θα είναι που εμ δεν φταίνε σε τίποτα εμ δεν τους αφήνουν να δουλέψουν το εργαλείο που έχουν
23 Σεπτεμβρίου 2025 στις 08:45 #12873
Ελληνική ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ Εταιρία
ΥΠΟΜΝΗΜΑ

 

Παρακάτω παρατίθενται τα σχόλια της Ελληνικής ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗΣ Εταιρείας σε σχέση με την Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη (Ε.Π.Μ.) για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1- Νότιες Κυκλάδες (ΕΘΠΝΑ 1-Νότιες Κυκλάδες), όπως αυτή έχει αναρτηθεί σε σχετική ιστοσελίδα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας.

ΓΕΝΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ

 

Αναφορικά με την έκταση του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Νοτίου Αιγαίου και τις νησιωτικές χερσαίες περιοχές που έχουν ενταχθεί σε αυτό: 
- Ιδιαίτερα προβληματική κρίνεται η εξαίρεση διαφόρων νησίδων της ευρύτερης περιοχής του Νοτίου Αιγαίου, από τα όρια του προτεινόμενου Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου. Συγκεκριμένα, το ζήτημα αυτό σχετίζεται με νησίδες που βρίσκονται στο Καρπάθιο πέλαγος (π.χ. Σύρνα, Μεσονήσι, Πλακίδα, Ζαφοράς, Καραβονήσια, Αυγό μεταξύ άλλων), με νησίδες στο Μυρτώο πέλαγος (όπως η Φαλκονέρα, η Βελοπούλα και τα Καράβια) και με νησίδες που εντοπίζονται σε εγγύτητα με άλλα νησιά των Δωδεκανήσων (π.χ. πέριξ της Αστυπάλαιας, όπως η Οφιδούσα και η Ποντικούσα). Θεωρούμε την παράλειψη συμπερίληψής τους παντελώς άστοχη και εσφαλμένη, δεδομένου ότι πρόκειται για περιοχές με μεγάλη περιβαλλοντική και ορνιθολογική σημασία τόσο για τα αναπαραγόμενα όσο και για τα μεταναστευτικά είδη, οι οποίες χρήζουν αντίστοιχης προστασίας με αυτή που θα απολαμβάνουν οι περιοχές που όντως θα ενταχθούν στο πάρκο. Το γεγονός ότι οι νησίδες που δεν συμπεριλαμβάνονται στο προτεινόμενο πάρκο, ή μέρος αυτών, ενδέχεται (με βάση ανεπίσημη πληροφόρηση καθώς δεν υπάρχει επίσημη πολιτική δέσμευση) να ενταχθούν σε μεταγενέστερη θαλάσσια προστατευόμενη περιοχή δεν αποτελεί εγγύηση για την εξασφάλιση της αποτελεσματικής διαχείρισής τους. Ουσιαστικά, ο υφιστάμενος αποκλεισμός τους από το σχεδιαζόμενο θαλάσσιο Πάρκο συνεπάγεται ότι θα στερηθούν τις ειδικές διαχειριστικές πρακτικές (ειδικότητες, εξοπλισμό κ.λπ.) που προβλέπονται σε αυτές τις περιπτώσεις.
- Παρομοίως, η παράλειψη ένταξης των νησίδων, που εντοπίζονται πλησίον της Νισύρου, εντός των ορίων του πάρκου κρίνεται εσφαλμένη για τους ίδιους λόγους με παραπάνω.
Αναφορικά με τη δυνατότητα εγκατάστασης υποδομών Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας:

Στην ενότητα 3.2, της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης, με τίτλο “Εκτίμηση και αξιολόγηση των δυνητικών συγκρούσεων μεταξύ της διατήρησης του φυσικού περιβάλλοντος και των οικονομικών δραστηριοτήτων” και ειδικότερα στη σελίδα 85, αναφέρεται ρητώς ότι:
- Η εγκατάσταση και λειτουργία των αιολικών πάρκων μπορεί να έχει σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις για τα είδη ορνιθοπανίδας της περιοχής μελέτης.
- Για τον Μαυροπετρίτη ο κίνδυνος είναι αυξημένος κάτω από συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
- Λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος των χερσαίων εκτάσεων της περιοχής μελέτης γίνεται προφανές ότι δεν υπάρχουν περιοχές όπου θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι μπορούν να εγκατασταθούν Αιολικά Πάρκα χωρίς να υπάρχουν επιπτώσεις.
- Μέριμνα θα πρέπει να ληφθεί και για τους πληθυσμούς των θαλασσοπουλιών που αναπαράγονται σε νησίδες του Πάρκου ως προς τις ενδεχόμενες επιπτώσεις υπεράκτιων αιολικών πάρκων σε αυτά, είτε στον άμεσο περίγυρο του Πάρκου είτε ευρύτερα.
- Τα υπόλοιπα σημαντικά είδη πανίδας και χλωρίδας καθώς και οι σημαντικοί τύποι οικοτόπων της περιοχής μελέτης αναμένεται να επηρεαστούν επίσης αρνητικά από την κατασκευή των Αιολικών Πάρκων, λόγω της περιορισμένης έκτασης των νησίδων και κατ’ επέκταση των ενδιαιτημάτων των ειδών καθώς δεν μπορεί να διασφαλιστεί η μη διατάραξή τους.
Θεωρούμε ότι, εκ των ανωτέρω προκύπτει αναμφίβολα το συμπέρασμα πως η ανάπτυξη ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στη συγκεκριμένη περιοχή, θα επιφέρει εξαιρετικά επιζήμιες συνέπειες στο σύνολο της ορνιθοπανίδας και άλλων ειδών πανίδας, όπως επίσης και στη χλωρίδα, με ειδική έμφαση στους προστατευόμενους τύπους οικοτόπων που εντοπίζονται εντός της συγκεκριμένης γεωγραφικής περιοχής.

Συνεπώς, η προτεινόμενη ζώνωση του Ε.Θ.Π. Νοτίου Αιγαίου, η οποία προβλέπει ότι η πλειοψηφία των, ακατοίκητων ή κατοικημένων, νησίδων, θα έχει καθεστώς Ζωνών Απόλυτης Προστασίας της Φύσης ή Ζωνών Προστασίας της Φύσης (Ζ.Α.Π.Φ. ή Ζ.Π.Φ.), με αποτέλεσμα στις χερσαίες αυτές εκτάσεις να μην είναι δυνατή η εγκατάσταση Α.Π.Ε., αποτελεί ένα αναγκαίο και αποτελεσματικό μέτρο. Εντούτοις, τεκμαίρεται ως προβληματικό το γεγονός ότι διάφορες νησίδες, φερ’ ειπείν η Παχειά και η Μακρά Ανάφης, έχουν χαρακτηρισθεί ως «Ζώνες Προστασίας της Φύσης» και όχι ως «Ζώνες Απόλυτης Προστασίας της Φύσης» όπως προβλεπόταν στους χάρτες της ΕΠΜ 8β, που είχαν τεθεί σε διαβούλευση στο παρελθόν. Με δεδομένη μάλιστα την πλούσια βιοποικιλότητα των προαναφερόμενων νησίδων κρίνουμε ότι χαρακτηρισμός τους ως Ζ.Π.Φ. και όχι ως Ζ.Α.Π.Φ. είναι εσφαλμένος και χρήζει αντίστοιχης τροποποίησης.

Φυσικά, αναγνωρίζουμε ότι η ένταξη των νησίδων Παχειά και Μακρά Ανάφης , σε καθεστώς Ζ.Π.Φ. μολονότι προβληματική, είναι σημαντική γιατί συνεπάγεται απαγόρευση οχλουσών δραστηριοτήτων όπως η ανάπτυξη έργων Α.Π.Ε. Σημειωτέον, στις συγκεκριμένες νησίδες είχε προταθεί η εγκατάσταση ανεμογεννητριών, έργο το οποίο δεν έλαβε την έγκριση του ΥΠΕΝ αρχικά, οδηγήθηκε ενώπιον της Δικαιοσύνης ακολούθως ενώ μόλις πρόσφατα εκδόθηκε απόφαση του ΣτΕ, που αναδεικνύει την περιβαλλοντική σημασία των νησίδων και την ακαταλληλότητα εγκατάστασης Α.Π.Ε. σε αυτές.

Στο σημείο αυτό χρήζει αναφοράς ότι με βάσει τα λεγόμενα στη σελίδα 112 της Ε.Π.Μ. για τα νησιά Κίναρος και Λέβιθα:

«οι χερσαίες εκτάσεις τους που περιλαμβάνονται στο Δίκτυο Natura 2000, οι προτεινόμενες ζώνες προστασίας και ειδικές χρήσεις τους έχουν προσδιοριστεί στα αντίστοιχα τεύχη της οριζόντιας ΕΠΜ Νοτίου Αιγαίου (ΕΠΜ8α και 8β), που είχαν αναρτηθεί σε δημόσια διαβούλευση το 2023 και το 2024 αντίστοιχα, και γι’αυτό δεν περιγράφονται στα επόμενα κεφάλαια. Μετά την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης της παρούσας και την οριστικοποίηση των σχετικών προτάσεων, θα υπάρξει εναρμόνισή της με την αντίστοιχη ΕΠΜ 8α και 8β, ώστε να προκύψουν τα οριστικά τεύχη και χάρτες των μελετών».

Για τον λόγο αυτόν, ανατρέχοντας στην Ε.Π.Μ. 8β «Εκπόνηση ΕΠΜ και ΣΔ για τις Περιοχές Natura 2000 της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου» παρατηρούμε ότι ο χάρτης ζώνωσης για τα δύο αυτά νησιά[1] προβλέπει μεν τον χαρακτηρισμό τους ως Ζωνών Προστασίας της Φύσης, εντούτοις αναγνωρίζει σε ορισμένα σημεία τους και την ύπαρξη Ζωνών Βιώσιμης Διαχείρισης Φυσικών Πόρων (συγκεκριμένα τις Ζ.Β.Δ.Φ.Π. 16, 22 και 36). Μάλιστα, στο Κεφάλαιο 4: Αξιολόγηση-Οριοθέτηση περιοχής και προστατευτέου αντικειμένου του Τεύχους Μελέτης (ΜΑ), σελ. 192, ορίζεται ότι στις επιτρεπόμενες χρήσεις για τις προαναφερθείσες περιοχές (ήτοι τις Ζ.Β.Δ.Φ.Π.), «επιτρέπονται οι Εγκαταστάσεις Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας, αλλά μόνο αυτές που αφορούν την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας από ηλιακή ενέργεια, με όρους που δύνανται να εξειδικεύονται στο οικείο Σχέδιο Διαχείρισης, λαμβάνοντας υπόψη τις μελέτες φέρουσας ικανότητας που περιγράφονται με βάση τις τοπικές ανάγκες για ενεργειακή αυτάρκεια».

Εν προκειμένω, με βάση όσα ορίζει η Ε.Π.Μ. για το Ε.Θ.Π.Ν. Αιγαίου και σε συνδυασμό με την Ε.Π.Μ. 8β κρίνεται απαραίτητο να υπάρξει η μέγιστη δυνατή προστασία των χερσαίων περιοχών των νήσων Κίναρος και Λέβιθα. Σε αυτό το πλαίσιο, θα πρέπει να αποφευχθεί οποιαδήποτε όχληση η οποία θα μπορούσε να έχει επιβλαβείς επιπτώσεις στην ορνιθοπανίδα της περιοχής (όπως επίσης και στο σύνολο της πανίδας και της χλωρίδας). Ως εκ τούτου, κρίνουμε ορθότερο να υπάρξει ρητή πρόβλεψη για απαγόρευση εγκατάστασης κάθε μορφής Α.Π.Ε. στις συγκεκριμένες χερσαίες εκτάσεις, ανεξάρτητα του τρόπου παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας (π.χ. από αιολική, ηλιακή ή άλλη ενέργεια), αφού τα έργα κατά τη φάση εγκατάστασης θα προκαλέσουν όχληση, οι δε εγκαταστάσεις κατά τη φάση λειτουργίας ενδέχεται να στερήσουν την ορνιθοπανίδα από περιοχές φωλιάσματος κ.ο.κ.. Μοναδική εξαίρεση στην προαναφερθείσα απαγόρευση αποτελεί η δυνατότητα εγκατάστασης και χρήσης ανανεώσιμων πηγών ενέργειας (από ηλιακή ενέργεια) για την κάλυψη των τοπικών αναγκών των κατοίκων των νησίδων.

Αναφορικά τώρα με τον θαλάσσιο χώρο του Πάρκου, ο οποίος έχει χαρακτηρισθεί Ζ.Δ.Ο.Ε. ή Ζ.Β.Δ.Φ.Π., παρατηρείται ότι οι επιτρεπόμενες χρήσεις δεν συμπεριλαμβάνουν τις Α.Π.Ε., το οποίο αποτελεί εύλογο μέτρο σε σχέση με όσα σημειώθηκαν παραπάνω. Ωστόσο προκαλεί προβληματισμό ότι σε αυτό το πλαίσιο δεν υπάρχει ρητή απαγόρευση της υπ’ αριθμόν 34 χρήσης «ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΩΝ ΠΗΓΩΝ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ» παρά μόνο πρόβλεψη ότι η συγκεκριμένη χρήση δεν έχει εφαρμογή στην εν λόγω ζώνη (άρα επισημαίνεται με γαλάζιο χρώμα αφού θεωρείται ότι δεν έχει εφαρμογή βάσει της ΕΠΜ και δεν επισημαίνεται με κόκκινο χρώμα το οποίο θα υποδήλωνε ότι δεν επιλέγεται). Ελλείψει περαιτέρω διευκρινήσεων, οι οποίες θα αιτιολογούσαν τη συγκεκριμένη επιλογή, κρίνουμε ότι υπάρχει η πιθανότητα στο μέλλον, το ισχύον Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων να τροποποιηθεί και να υποδείξει ως επιλέξιμες Περιοχές Οργανωμένης Ανάπτυξης ΥΑΠ (ΠΟΑΥΑΠ) θαλάσσια οικόπεδα εντός του προτεινόμενου θαλάσσιου πάρκου, με αποτέλεσμα να δύνανται να εγκατασταθούν Α.Π.Ε. στην εν λόγω θαλάσσια περιοχή. Υπό αυτό το πρίσμα, και μολονότι επί του παρόντος δεν υπάρχει τέτοια πρόβλεψη, κρίνουμε ότι η ρητή απαγόρευση ανάπτυξη Α.Π.Ε., ακόμα και σε θαλάσσιες περιοχές που έχουν χαρακτηρισθεί ως Ζ.Δ.Ο.Ε. ή Ζ.Β.Δ.Φ.Π. είναι επιβεβλημένη ως πρακτική.

Αναφορικά με την πραγματοποίηση αλιευτικών δραστηριοτήτων:

Θεωρούμε ιδιαιτέρως σημαντικά και εύστοχα τα παρακάτω εδάφια της Ε.Π.Μ., που σχετίζονται με την αλιεία εντός των ορίων του Ε.Θ.Π. Ν. Αιγαίου. Συγκεκριμένα, εντός του κειμένου της μελέτης αναφέρεται ότι:
- Η τυχαία παγίδευση πτηνών σε αλιευτικά εργαλεία αναγνωρίζεται ως σημαντική απειλή και αιτία θανάτωσης για τα θαλασσοπούλια (σελ. 75, 83, 94)
- Απαιτείται η λήψη μέτρων για την ενημέρωση – ευαισθητοποίηση των αλιέων, καθώς και για υιοθέτηση εργαλείων και πρακτικών που θα περιορίζουν τον κίνδυνο παγίδευσης, με βάση τη διεθνή εμπειρία (σελ. 83)
- Απαιτείται η λήψη μέτρων για τον περιορισμό και ρύθμιση των μεθόδων αλιείας που οδηγούν στην υπεραλίευση, με την τελευταία να αναγνωρίζεται ως σημαντική απειλή για τα θαλασσοπούλια (σελ. 83, 94)
- Η χρήση συρόμενων αλιευτικών εργαλείων έχει σοβαρή επίπτωση στους σημαντικούς θαλάσσιους τύπους οικοτόπων που έχουν καταγραφεί στην περιοχή (1120* και 1170). Η απειλή θεωρείται πολύ σημαντική και απαιτείται η λήψη κατάλληλων μέτρων επόπτευσης της περιοχής μελέτης αλλά και ενημέρωσης στην ευρύτερη περιοχή (σελ. 84).
Σε αυτό το πλαίσιο συμφωνούμε με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις, που θα θέσουν το πλαίσιο για την πραγματοποίηση μίας βιώσιμης μορφής αλιείας, η οποία δεν θα συνιστά απειλή ή αιτία θανάτωσης για τα θαλασσοπούλια. Χαρακτηριστικά, προτείνονται αλιευτικές ρυθμίσεις (σελ. 120, 130) που δύνανται να εξειδικεύονται στο οικείο Σχέδιο Διαχείρισης ενώ σημειώνεται ότι σε όλη την έκταση του ΕΘΠΝΑ (μέτρο διαχείρισης Μ25):
- i. Απαγορεύεται η αλιεία με τράτα βυθού με πόρτες (ΟΤΒ)
- Ο τρόπος άσκησης της ερασιτεχνικής αλιείας ρυθμίζεται με βάση αποτελέσματα αλιευτικών μελετών.
- Για το διάστημα 15 Απριλίου ως 31 Μαΐου, απαγορεύεται η επαγγελματική και ερασιτεχνική αλιεία με οποιοδήποτε εργαλείο σε ακτίνα 0,5 ν.μ. από τις ακτέςσε όλες τα νησιά και νησίδες του Πάρκου, για την ανάκαμψη των ιχθυαποθεμάτων και για τον περιορισμό της τυχαίας παγίδευσης θαλασσοπουλιών σε αλιευτικά εργαλεία. Η ρύθμιση αυτή προτείνεται για την παρούσα διαχειριστική περίοδο (5 έτη). Σε σχέση με την πρόβλεψη αυτή, θέλουμε να τονίσουμε ότι επί της αρχής είναι ένα θετικό μέτρο που προτείνεται προς ενίσχυση των ιχθυαποθεμάτων κατά την εποχή της αναπαραγωγής τους. Όμως δεδομένου ότι για τα μικρά σκάφη (<7μ) η χωρική έκταση των 0.5 ναυτικών μιλίων είναι το κύριο αλιευτικό πεδίο τους, ένα τέτοιο μέτρο θα έχει ως αποτέλεσμα να αποκλειστούν de facto από την αλιευτική δραστηριότητα αλλά και να αναγκασθούν να μετατοπίσουν την αλιευτική πίεση σε άλλα μέρη (π.χ. από Μικρές Κυκλάδες σε περιοχές Μακάρων και Δονούσας). Επιπλέον, το μέτρο αυτό θα έχει τοπικά σημαντικές οικονομικο-κοινωνικές επιπτώσεις για τους μικρούς αλιείς, και θεωρείται ότι για να μπορεί να εφαρμοστεί με επιτυχία, θα πρέπει να υπάρξουν ανταποδοτικά μέτρα (όπως π.χ. παροχή εργαλείων ή επιδότησης για εναλλακτικές δράσεις όπως η συλλογή θαλάσσιων απορριμμάτων που λαμβάνει χώρα στο πλαίσιο του προγράμματος «Αμοργόραμα»). Τέλος, είναι απαραίτητο να υπάρξει μελέτη που να εξειδικεύει τις ζώνες απαγόρευσης αλιείας, ώστε να μην αφορά οριζόντια όλη την παράκτια ζώνη.
- Ειδικότερα για την Αμοργό ισχύουν οι ρυθμίσεις που έχουν προταθεί από τοΑμοργόραμα.
Θεωρούμε τέλος, ότι εφόσον βασικός στόχος της θαλάσσιας Ζ.Δ.Ο.Ε. είναι η διατήρηση των ειδών της θαλάσσιας πανίδας και ορνιθοπανίδας και η διαχείριση των ιχθυαποθεμάτων μέσω ειδικών αλιευτικών ρυθμίσεων και ρυθμίσεων κίνησης σκαφών, που θα εξειδικευθούν στο οικείο Σχέδιο Διαχείρισης (σελ. 131-132), απαιτείται ειδική έμφαση και εφαρμογή των μέτρων που συμπεριλαμβάνονται στο Σχέδιο Διαχείρισης, και ειδικώς:
1. Μελέτη της δίαιτας σημαντικών ειδών της ορνιθοπανίδας (Μ04).
2. Εκπόνηση αλιευτικής μελέτης για την εκτίμηση της κατάστασης ιχθυοαποθεμάτων (Μ15).
3. Εφαρμογή μέτρων αλιευτικής διαχείρισης με στόχο τη μείωση του ανταγωνισμού για την τροφή των θαλάσσιων θηλαστικών και θαλασσοπουλιών με την αλιεία (Μ25).
4. Εκτενής ενημέρωση των αλιέων (Μ32).
Συνοπτικά, οι θέσεις της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας, οι οποίες βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα που ανανεώνονται ετησίως και τα οποία βασίζονται σε στοιχεία που συλλέγονται από το προσωπικό, τα μέλη και τους εθελοντές μας, βάσει συστηματικών καταγραφών, είναι οι εξής:

1) Η συμπερίληψη εντός των ορίων του Ε.Θ.Π.Ν. Αιγαίου, των νησίδων του Καρπάθιου πελάγους, του Μυρτώου πελάγους όπως και όσων γειτνιάζουν με τις νήσους Αστυπάλαια και Νίσυρο, είναι επιβεβλημένη για τους λόγους που αναλύθηκαν παραπάνω.

2) Θεωρούμε αναγκαία τη ρητή απαγόρευση της εγκατάστασης οποιασδήποτε μορφής Ανανεώσιμης Πηγής Ενέργειας εντός του θαλάσσιου πάρκου, πλην όσων προορίζονται αποκλειστικά για την κάλυψη των τοπικών αναγκών των κατοίκων που διαμένουν στις νησίδες του (ήτοι σε Κίναρο και Λέβιθα).

3) Επιβάλλεται η λήψη και κυρίως η τήρηση μέτρων που θα εξυπηρετήσουν την ανάκαμψη των ιχθυαποθεμάτων και θα εξυπηρετήσουν την προστασία των θαλασσοπουλιών από την τυχαία παγίδευση και άλλους κινδύνους.

4) Ειδικά σε σχέση με την εποχική απαγόρευση από 15 Απριλίου μέχρι 31 Μαΐου σε απόσταση 0,5 ναυτικά μίλια από τις ακτές, κρίνεται απαραίτητη η πρόβλεψη ανταποδοτικών μέτρων για τους αλιείς με μικρά σκάφη ενώ επίσης επιβάλλεται η διενέργεια μελέτης για την εξειδίκευση των ζωνών απαγόρευσης της αλιείας.

5) Απαιτείται η ρητή πρόβλεψη εντός τους Σχεδίου Διαχείρισης για τη λήψη μέτρων με σκοπό τη μείωση της τυχαίας παγίδευσης θαλασσοπουλιών σε αλιευτικά εργαλεία.

ΕΙΔΙΚΑ ΣΧΟΛΙΑ ΑΝΑ ΤΕΥΧΟΣ ΚΑΙ ΚΕΦΑΛΑΙΟ

 

Τα σχόλια για συγκεκριμένα εδάφια της Ε.Π.Μ. παρουσιάζονται συγκεντρωτικά εδώ.
- Αναφορικά με τις επιτρεπόμενες χρήσεις γης, στις Ζώνες Προστασίας της Φύσης «Νησίδες και βραχώδεις εκτάσεις νησιών ΕΘΠΝΑ 1-Νότιες Κυκλάδες»: Θεωρούμε περιττή την ύπαρξη μονάδων αφαλάτωσης σε ακατοίκητες μικρές νησίδες, οι οποίες θα εξυπηρετούν τη διαχείριση του προστατευτέου αντικειμένου. Αντίθετα κρίνουμε ότι για τον σκοπό αυτόν οι ομβροδεξαμενές είναι αρκετές. Ως εκ τούτου, προτείνουμε την απαλοιφή του κωδικού χρήσης γης 48.2 από τον Πίνακα 4-5 Επιτρεπόμενες χρήσεις γης για τις ΖΠΦ «Νησίδες ΕΘΠΝΑ 1 -Νότιες Κυκλάδες» στη σελίδα 125.
- Αναφορικά με τις επιτρεπόμενες χρήσεις γης, στις Ζώνες Προστασίας της Φύσης «Νησίδες και βραχώδεις εκτάσεις νησιών ΕΘΠΝΑ 1-Νότιες Κυκλάδες»: Για τον κωδικό χρήσης γης «1 Γεωργικές, Δασικές, Κτηνοτροφικές, Αλιευτικές και λοιπές αγροτικές εκμεταλλεύσεις και δραστηριότητες» υφίσταται επισήμανση ότι «Επιτρέπονται μόνο οι γεωργικές, κτηνοτροφικές και μελισσοκομικές δραστηριότητες παραδοσιακού χαρακτήρα με όρους που δύνανται να εξειδικεύονται στο οικείο Σχέδιο Διαχείρισης». Σε αυτή την κατεύθυνση, κρίνουμε ότι οι γεωργικές και κτηνοτροφικές πρακτικές πρέπει να προβλέπονται μέσω ειδικού σχεδίου. Ειδικότερα, η χρονική περίοδος για τη μεταφορά κοπαδιών θα πρέπει να προσδιορίζεται ρητά και να αποφεύγεται για το διάστημα Μαρτίου – Ιουνίου, με σκοπό την προστασία των Αιγαιόγλαρων (που είναι και το πλέον ευαίσθητο είδος στην όχληση). Δεδομένης της μεταβολής των κλιματικών συνθηκών αλλά και της λειψυδρίας που παρατηρείται σε πολλές νησίδες, ενδέχεται ανά περίπτωση να χρειάζεται και ολική παύση της βόσκησης με σκοπό τη μείωση της υπερβόσκησης και της δυνατότητας ανάκαμψης της βλάστησης που παρέχει σκίαση στους νεοσσούς, η οποία με τη σειρά της αποτελεί σημαντική παράμετρο για την αναπαραγωγική επιτυχία.
- Αναφορικά με τις επιτρεπόμενες χρήσεις γης, στις Χερσαίες Ζώνες Απόλυτης Προστασίας της Φύσης «Θαλάσσιες Ζώνες» αλλά και στις Ζώνες Προστασίας της Φύσης «Νησίδες και βραχώδεις εκτάσεις νησιών Ε.Θ.Π.Ν.Αιγαίου 1-Νότιες Κυκλάδες»:
1. Για την υπ’ αριθμόν 49 χρήση «Πινακίδες ενημέρωσης και ερμηνείας περιβάλλοντος» κρίνεται ότι και μόνο η ύπαρξη πινακίδων συνεπάγεται την πρόσβαση κοινού στις νησίδες, φαινόμενο το οποίο πρέπει να αποφευχθεί ακριβώς εξαιτίας του προστατευόμενου χαρακτήρα τους και της όχλησης την οποία συνεπάγεται η ανθρώπινη παρουσία. Παράλληλα, η τοποθέτηση πινακίδων συνιστά αφ’ εαυτού παρέμβαση τους οικοτόπους των νησίδων ενώ κατά τεκμήριο προϋποθέτει και τη δημιουργία κάποιας προβλήτας προκειμένου να ολοκληρωθεί το έργο αυτό.
2. Για την υπ’ αριθμόν 55 χρήση γης «Φάροι», θα πρέπει να προβλέπονται από ειδικές ρυθμίσεις που θα προσδιορίζουν τη συντήρηση και λειτουργία τους διότι η όχληση από την ανθρώπινη παρουσία μπορεί να προκαλέσει μεγάλη ζημιά.
- Τέλος, στο κείμενο της Μελέτης γίνεται πολύ περιορισμένη αναφορά για τον Αιγαιόγλαρο, η οποία ωστόσο αναδεικνύει σε κάποιον βαθμό, τη σημασία που έχει το προτεινόμενο εθνικό πάρκο για το συγκεκριμένο είδος ορνιθοπανίδας. Συνοπτικά:
- η ΖΕΠ GR4220021 περιλαμβάνει σημαντικά είδη πουλιών σε πολύ αξιόλογους πληθυσμούς όπως [..] τον Αιγαιόγλαρο (Larus audouinii) για τον οποίο η συγκεκριμένη ΖΕΠ αποτελεί μια από τις σημαντικότερες περιοχές στο Νότιο Αιγαίο, αλλά και σε εθνικό επίπεδο. (σελ. 47)
- στη ΖΕΠ GR4210020 [..] έχουν καταγραφεί σημαντικά είδη ορνιθοπανίδας όπως [..]ο Αιγαιόγλαρος (Larus audouinii), που αποτελεί είδος χαρακτηρισμού της συγκεκριμένης ΖΕΠ (σελ. 48)
- Σε ότι αφορά στα θαλασσοπούλια, αυτά χρησιμοποιούν ευρείες περιοχές ως ζωτικό χώρο, αναζητώντας την τροφή τους (ψάρια, κεφαλόποδα κτλ. της παράκτιας ή πελαγικής ζώνης) είτε στον άμεσο περίγυρο γύρω από τις φωλιές και τις αποικίες είτε, τουλάχιστον εποχιακά, σε έναν πολύ ευρύτερο χώρο που συχνά βρίσκεται εκατοντάδες χιλιόμετρα από την θέση της φωλιάς. Στα θαλασσοπούλια περιλαμβάνονται δύο προστατευόμενα είδη της παράκτιας ζώνης, ο σπάνιος Αιγαιόγλαρος (Larus audouinii) και ο Θαλασσοκόρακας (Phalacrocorax aristotelis) (σελ. 74)
- Περίπου το 36% του εθνικού πληθυσμού του Αιγαιόγλαρου [..] φιλοξενείται στο Πάρκο. (σελ. 81)
- Ένα από τα πιο σημαντικά στοιχεία της αναπαραγωγικής οικολογίας του Αιγαιόγλαρου στο Αιγαίο είναι ότι κατά κανόνα αλλάζει θέση φωλιάσματος από χρονιά σε χρονιά. Το να βρεθεί μια αποικία Αιγαιόγλαρου στην ίδια ακριβώς θέση με εκείνη που είχε βρεθεί την προηγούμενη χρονιά είναι μάλλον μια σπάνια εξαίρεση και όχι ο κανόνας. Οι Αιγαιόγλαροι αλλάζουν κάθε χρόνο θέση φωλιάσματος και, σε συνδυασμό με τη μεγάλη αυξομείωση του πληθυσμού (λόγω κινητικότητας μεταξύ των διαφόρων αποικιών), η εικόνα της αποικίας είναι αισθητά διαφορετική κάθε χρονιά. Ακόμη πιο σημαντικό είναι ότι πολύ συχνά τα πουλιά όχι μόνο αλλάζουν θέση πάνω στην ίδια νησίδα αλλά αλλάζουν νησίδα και φαίνεται να χρησιμοποιούν εναλλάξ διαφορετικές νησίδες στο ίδιο πολύνησο. Στις περιοχές του Πάρκου, αποικίες Αιγαιόγλαρου έχουν βρεθεί μεταξύ άλλων και στις νησίδες: Παχειά Ανάφης, Μακρά Ανάφης, Λιάδι, νησίδες Φολεγάνδρου, νησίδες Κέρου, νησίδες Αμοργού, καθώς και στο σύμπλεγμα Κίναρος- Λέβιθα. (σελ. 94).
Υπό το πρίσμα όλων των ανωτέρω δεδομένων, προκύπτει ότι ο Αιγαιόγλαρος έχει ιδιαίτερες διαχειριστικές ανάγκες αφού είναι μακράν το πιο ευαίσθητο στην όχληση είδος και αλλάζει θέσεις φωλιάσματος κάθε χρόνο, όπως χαρακτηριστικά αναφέρθηκε παραπάνω. Οι συγκεκριμένες περιστάσεις επιβάλλουν μία ιδιαίτερη προσέγγιση στη λήψη επαρκών μέτρων διατήρησης προκειμένου να διευκολυνθεί η προστασία και η παρακολούθησή των ατόμων του συγκεκριμένου είδους ανεξάρτητα του καθεστώτος της περιοχής που εντοπίζονται (π.χ. Ζ.Α.Π.Φ., Ζ.Π.Φ. ή ακόμα και εκτός του πάρκου).

Το παρόν υπόμνημα συνυπογράφει και η οργάνωση iSea.

[1] https://ypen.gov.gr/diavouleusi/wp-content/uploads/2024/02/EPM_8B_XARTHS_ZONES_SPPB_02_KINAROS_LEVITHA-1.pdf
23 Σεπτεμβρίου 2025 στις 08:45 #12876
Τσουρους Μιχαηλ
Τα θαλάσσια πάρκα πρέπει να προστατευουν το περιβάλλον χωρίς να εξοντώνουν τους ανθρώπους που ζουν από αυτό.Η θάλασσα δεν είναι μόνο ένα τοπίο αλλά και πηγή ζωής,εργασίας και πολιτισμού.

Σε παράκτιες περιοχές διαβιούν κοινότητες αρμονικά εδώ και πολλές γεννιες.Ας αναρωτηθούμε: Μπορεί να προστατευθεί η φύση χωρίς να πληγούν οι άνθρωποι που ζουν από αυτήν?Είναι καιρός να στρέψουμε το βλέμμα μας στην υγεία των θαλασσών,να δώσουμε επιτέλους την δέουσα προσοχή αλλά δυστυχώς οι αποφάσεις πάρθηκαν χωρίς τη συμμετοχή των αλιευτικών κοινοτήτων με κίνδυνο να τις βλάψουν ανεπανόρθωτα.Η προστασία είναι επείγουσα,η προώθηση βιώσιμης χρησης των φυσικών πόρων,επίσης,αλλά πρέπει να γίνει δίκαια.

-Ενεργη συμμετοχή των αλιευτικών κοινοτήτων στις αποφάσεις.

-Να αναγνωριστεί το γεγονός πως η βιώσιμη αλιεία δεν είναι εχθρός της προστασίας αλλά μέρος της λύσης.

-Δημιουργια πραγματικών ευκαιριών για τους νέους στη γαλάζια οικονομία.

-Οχι μόνο θέσεις εργασίας για την υπεράκτια αιολική ενέργεια και τεχνολογία αλλά στήριξη στα παραδοσιακά επαγγέλματα με προσαρμογή στο μέλλον.

Η πολιτική για τους ωκεανούς πρέπει να είναι ένα σύμφωνο ανάμεσα στους πολίτες και τη θάλασσα,με καλύτερο συντονισμό μεταξύ των φορέων της ΕΕ ώστε οι πολιτικές να είναι συνεκτικές και εφαρμόσιμες στην πράξη.

Αν προχωρήσουμε πολύ παραπέρα από ότι οι άλλοι θα πλήξουμε τους Έλληνες εργαζόμενους αφήνοντας τους γείτονες ανεξέλεγκτους.

Η προστασία είναι ζωτικής σημασίας σε περιοχές σωστά διαχειριζόμενα,βασισμένες στην επιστήμη και συμμετοχική διοίκηση ανθρώπων που επηρεάζονται εκτός από πολιτικούς ή “ειδικούς”.

Η πολιτική για τους ωκεανούς δεν αφορά μόνο το κλίμα και την προστασία αλλά την απασχόληση,την τροφή,τη δικαιοσύνη,την αξιοπρέπεια.Αραγε τα εγγόνια των σημερινών ψαράδων θα μπορούν να ζουν απτή θάλασσα ή αυτή η παράδοση και η γνώση θα σβήσει?

Ας διασφαλίσουμε πως οι πολιτικές αυτές θα αντανακλούν όχι μόνο τις ανάγκες της φύσης αλλά και τις φωνές των ανθρώπων που αποκαλούν τη θάλασσα “σπίτι μας”
23 Σεπτεμβρίου 2025 στις 08:45 #12878
Μανώλης
Η Ελλάδα έχει από παλιά ένα βασικό κομμάτι στον πρωτογενή τομέα αυτός είναι η αλιεία τα τελευταία χρόνια βλέπουμε μείωση των αλιευμάτων το κακό είναι ότι δεν ξέρουμε τόσα χρόνια από που οφείλεται χωρίς να γίνουν έρευνες παρά μόνο με λόγια και θεωρίες που λένε οργανώσεις μερικοί αλιείς και άνθρωποι που δεν γνωρίζουν από αλιεία τα έχουν βάλει με τα εξής εργαλεία ανεμοτρατα βιντζοτρατα και γριγρι που προσπαθούν να τα σταματήσουν αγνοώντας πως θα ζήσουν αυτοί οι άνθρωποι . Η βιντζοτρατα έχει να δουλέψει από το 2020 δεν υπάρχει όμως καμία βελτίωση τόσο καιρό που δεν δουλεύει άρα δεν φταίει αυτή άρα μήπως πρέπει να δούμε τι άλλο φταίει και να αφήσουμε ήσυχους τους ανθρώπους να βγάλουν το μεροκάματο τους ;

Σχετικά με τα πάρκα ΔΕΝ ΣΥΜΦΩΝΏ να γίνουν καλύτερα να δούμε τι άλλο φταίει χημικά που πέφτουν ανεξέλεγκτα στην θάλασσα τι προκαλούν στην θαλάσσια ζωή. Τα θηλαστικά που έχουν αυξηθεί τρώνε περίπου 30 κιλά ψάρια την ημέρα για σκεφτείτε αναλογία .

Εγώ είμαι νέος αλιεας θέλω να συνεχίσω το επάγγελμα και δεν βλέπω καμία βοήθεια από την κυβέρνηση ο μέσος όρος ηλικίας των αλιέων μας είναι μεγάλης ηλικίας όταν χαθούν αυτοί οι άνθρωποι πόσοι θα μείνουν. Δεν υπάρχει καμία μέριμνα για νέους ανθρώπους που θέλουν να μπουν στο επάγγελμα θα μπορούσε να δωθεί ποσό για νέους αλιείς ώστε να αγοράσουν ήδη υπάρχων σκάφος από κάποιον ηλικιωμένο ώστε να ανανεωθεί ο μέσος όρος μίας και το ποσό να αγοραστεί ένα σκάφος είναι ένα ποσό που δεν το έχουμε οι νέοι στις μέρες μας

Ο αλιευτικός τουρισμός προβάλεται ως το μέλλον της αλιείας δεν καταλαβαίνω όμως γιατί δεν αφήνουν και τις βιντζοτρατες να το κάνουν όχι με την τράτα αλλά με δίχτυα;

Τέλος θα ήθελα να πω ότι για ότι γίνεται στην θάλασσα καλύτερα να ρωτάμε τους ανθρώπους που ζουν από αυτό και όχι να πάρουμε αποφάσεις απλός για να πάρουμε χωρίς να έχουν κάποια χρήση
23 Σεπτεμβρίου 2025 στις 08:44 #12879
WWF Ελλάς εκ μέρους 8 περιβαλλοντικών οργανισμών
[Σημείωση: Τα σχόλια που ακολουθούν αφορούν συνολικά στα δύο προτεινόμενα Εθνικά θαλάσσια πάρκα και αποτελούν κοινή ανακοίνωση οκτώ περιβαλλοντικών οργανισμών]

<h3>Εθνικά θαλάσσια πάρκα Ιονίου και Αιγαίου: Σημαντική πρωτοβουλία, με ανάγκη βελτιώσεων</h3>
Η πρωτοβουλία για την ίδρυση των δυο νέων θαλάσσιων πάρκων είναι ιδιαίτερα σημαντική, όπως επισημαίνουν οι περιβαλλοντικοί οργανισμοί Blue Marine Foundation, Cyclades Preservation Fund, Greenpeace, iSea, Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης, Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, Ίδρυμα Thalassa/ ΑΕΝΑΟΣ ΘΑΛΑΣΣΑ και WWF Ελλάς. Όταν ολοκληρωθεί η θεσμοθέτησή τους, που τώρα διανύει το πρώτο στάδιο της διαβούλευσης επί των μελετών, η Ελλάδα θα έχει συμβάλει στη διεθνή προσπάθεια για διατήρηση της ζωής στις θάλασσες με δυο θαλάσσια πάρκα μεγάλης έκτασης και οικολογικής αξίας.

Όπως όμως επισημαίνουν οι περιβαλλοντικοί οργανισμοί, η εμβληματική αυτή πρωτοβουλία της κυβέρνησης χρήζει σημαντικών βελτιώσεων, ενώ υπολείπεται σε διασφαλίσεις για τη συνεκτικότητα και την αποτροπή κινδύνων σοβαρότατης υποβάθμισης, καθώς το Πάρκο Ιονίου παραμένει περικυκλωμένο από περιοχές που παραχωρούνται σε πετρελαϊκές εταιρείες για έρευνα και εξόρυξη υδρογονανθράκων.

Αναμφίβολα στα θετικά στοιχεία των δύο μελετών, των οποίων η ποιότητα επισημαίνουμε ότι είναι πολύ καλή για τα ελληνικά δεδομένα, οι οργανώσεις εντοπίζουν τα εξής:
– Η μεγάλη χωρική έκταση των δυο θαλάσσιων πάρκων που επιτρέπει την επίτευξη οικολογικής συνδεσιμότητας μεταξύ περιοχών Natura και οικοτόπων ειδών.
– Η οριζόντια απαγόρευση των συρόμενων εργαλείων βυθού και ο εποχικός περιορισμός της αλιείας στο στενό παράκτιο μέτωπο.
– Η απαγόρευση της ανεξέλεγκτης αγκυροβολίας σε ζώνες προστασίας της Ποσειδωνίας και αντίστοιχα η χρήση οικολογικών ναυδέτων (κυρίως στο Ιόνιο).
– Η πρόβλεψη μέτρων για πιο αποτελεσματική φύλαξη, αποφυγή συγκρούσεων πλοίων με είδη πανίδας, επιστημονική παρακολούθηση, αποζημιώσεις για ζημιές, χρήση τεχνολογικών μεθόδων για σκοπούς διαχείρισης (κυρίως στο Ιόνιο).

Την ίδια όμως στιγμή είναι σαφές ότι στην περίπτωση του Ιονίου τα παραπάνω σημαντικά βήματα προόδου αυτοαναιρούνται μέσα από τη συνέχιση των αδιανόητων περιβαλλοντικά, οικονομικά και κοινωνικά προγραμμάτων έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων. Οι δραστηριότητες αυτές είναι παντελώς ασύμβατες με την επίτευξη των σκοπών του Πάρκου, και οι προτάσεις της μελέτης, προσπαθώντας να στριμώξουν μια παγκοσμίως σημαντική περιοχή για πολλά είδη της θαλάσσιας πανίδας ανάμεσα σε οικόπεδα εξορύξεων, ή ακόμα και αποσιωπώντας το πιο ώριμο οικόπεδο, το Κατάκολο, και ορίζοντας κατ’ επίφαση περιφερειακές ζώνες, κρίνονται άκρως αναποτελεσματικές να αντιμετωπίσουν τα εξόφθαλμα ζητήματα ασυμβατότητας.
Σε ένα άλλο επίπεδο, προκαλεί επίσης εντύπωση το γεγονός ότι οι δυο ΕΠΜ είναι αρκετά διαφορετικές μεταξύ τους ως προς τη γενική τους προσέγγιση στον καθορισμό ζωνών, τον προσδιορισμό και εξειδίκευση των χρήσεων, την τεκμηρίωση και τη χρήση επικαιροποιημένων δεδομένων, τη διαμόρφωση μέτρων έναντι των προβλέψεων συναφών πολιτικών (αλιεία, υδατοκαλλιέργειες, τουρισμός κ.ά.). Σε γενικές γραμμές, η μελέτη του Ιονίου είναι σαφώς πιο ώριμη, με ζώνες και περιορισμούς που εξυπηρετούν πολλαπλούς σκοπούς προστασίας, αλλά και με αναλυτικό προϋπολογισμό. Η συνολική προσέγγιση για τον καθορισμό ζωνών και μέτρων, η εξειδίκευση των χρήσεων και πολλές πτυχές των προτάσεών της θα ήταν σκόπιμο να υιοθετηθούν και από τη μελέτη του Αιγαίου, η οποία φαίνεται να ακολουθεί μια πιο συμβατική προσέγγιση. Σε κάθε περίπτωση, απαιτείται εναρμόνιση των προσεγγίσεων ιδίως σε σχέση με τον προσδιορισμό ζωνών και χρήσεων, καθώς και με την παροχή της δέουσας τεκμηρίωσης.

Σε ό,τι αφορά ειδικότερα τις προτάσεις των μελετών, εντοπίζονται ορισμένα κρίσιμα σημεία, τα οποία χρήζουν σημαντικών βελτιώσεων:
– Δραστικός περιορισμός δυνητικά επιβλαβών χρήσεων και πιθανή επανοριοθέτηση ζωνών έτσι ώστε, μέσω της διασφάλισης υψηλού βαθμού προστασίας σε σημαντικό τμήμα των ΖΠΦ, τα δύο πάρκα να συμβάλουν καθοριστικά στην επίτευξη του στόχου 10% για αυστηρή προστασία (η ΕΠΜ του Αιγαίου θα πρέπει να αλλάξει ριζικά την προσέγγισή της καθώς υπολείπεται σημαντικά, η δε ΕΠΜ του Ιονίου θα πρέπει να αποσαφηνίσει τον προτεινόμενο υψηλό σχετικά βαθμό προστασίας προκειμένου αυτός να μην είναι εικονικός).
– Μεγαλύτερη αποφασιστικότητα στη λήψη μέτρων για την αποτελεσματική αποφυγή των συγκρούσεων κητωδών και πλοίων.
-Ενίσχυση του προστατευτικού καθεστώτος για κρίσιμα ενδιαιτήματα, με προσδιορισμό ευρύτερων ζωνών προστασίας ή ειδικότερων μέτρων για την Ποσειδωνία και τη Μεσογειακή φώκια.
Είναι απαραίτητο το εθνικής σημασίας και οραματικό εγχείρημα της ίδρυσης των δύο νέων θαλάσσιων πάρκων να μη μείνει στα χαρτιά. Η θεσμοθέτησή τους είναι σημαντικό να προχωρήσει αταλάντευτα και ως προτεραιότητα της κυβέρνησης.

Στο πλαίσιο της διαβούλευσης επί των ειδικών περιβαλλοντικών μελετών που υποστηρίζουν με επιστημονικά δεδομένα τη διαδικασία θεσμοθέτησης των δυο θαλάσσιων πάρκων, και πριν τη διαβούλευση που θα ακολουθήσει επί των προεδρικών διαταγμάτων, οι περιβαλλοντικές οργανώσεις ζητούν τις εξής συγκεκριμένες βελτιώσεις:
– Εξορθολογισμό του συστήματος αντιστοίχισης ζωνών προστασίας και χρήσεων γης, ώστε να καλυφθούν οι παρατηρούμενες δυσαρμονίες και να μην προτείνονται χρήσεις που είτε δεν μπορούν να θεσμοθετηθούν είτε θα οδηγήσουν σε επιλογή ζωνών χαμηλότερης προστασίας.
– Καθιέρωση ζώνης μετατόπισης πορείας πλοίων για τη μείωση συγκρούσεων και περιοχών προς αποφυγή στη ναυσιπλοΐα, καθώς και ρύθμιση της ταχύτητας των πλοίων με ομοιόμορφο τρόπο σε έως 10 κόμβους έτσι ώστε να επιτευχθεί με χωρικές ρυθμίσεις και με μεγαλύτερη αποτελεσματικότερα ο κεφαλαιώδης στόχος της μείωσης συγκρούσεων για τα κητώδη στο Ιόνιο
– Πρόβλεψη ελέγχου της αλιευτικής πίεσης σε ευρύτερη κλίμακα, προκειμένου να μην υπάρξει ανεξέλεγκτη μετατόπισή της εκτός των Πάρκων, κάτι που θα αναιρούσε τους σημαντικούς στόχους προστασίας και διαχείρισης τόσο για τη φύση όσο και για τα ιχθυαποθέματα – αφορά κυρίως στο Ιόνιο, καθώς εντός του Πάρκου το ποσοστό των ημερών αλιείας μηχανότρατας είναι περίπου 40%, ενώ στο Αιγαίο είναι κάτω από 2%.
– Βελτιώσεις ως προς τη διακυβέρνηση των προστατευόμενων περιοχών, τη φύλαξη και την επιβολή κυρώσεων, καθώς και τη διασφάλιση επαρκών πόρων.
– Σαφή τοποθέτηση ότι διασφαλίζεται η οικολογική συνοχή και η αποτροπή ενός από τους μεγαλύτερους κινδύνους για ατυχηματική ρύπανση από ενδεχόμενη εξόρυξη πετρελαίου στη θαλάσσια περιοχή υδρογονανθράκων στο Κατάκολο. Ειδικότερα σε σχέση με την περιοχή του Κατακόλου, επισημαίνουμε ότι η γεωγραφική τοποθέτησή της σε νευραλγικό σημείο του πάρκου και πολύ κοντά στις εξαιρετικά σημαντικές και οικολογικά ευαίσθητες περιοχές του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου, του Κυπαρισσιακού Κόλπου, αλλά και (εκτός των ορίων του Πάρκου Ιονίου) του Εθνικού Πάρκου Στροφυλιάς (που προστατεύεται και από τη διεθνή Σύμβαση Ραμσάρ). Η πιθανότητα εξόρυξης πετρελαίου σε περιοχή έχει εγείρει σοβαρές επιφυλάξεις και από τον ίδιο τον πρωθυπουργό (https://www.primeminister.gr/2022/11/23/30685), λόγω των αναπόφευκτων περιβαλλοντικών επιπτώσεων. Ζητάμε την ακύρωση των επόμενων σταδίων αδειοδότησης για την περιοχή του Κατακόλου.

Συνυπογράφουν οι περιβαλλοντικοί οργανισμοί:
1. Blue Marine Foundation
2. Cyclades Preservation Fund
3. Greenpeace
4. iSea
5. Ελληνική Εταιρία Προστασίας της Φύσης
6. Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία
7. Ίδρυμα Thalassa/ ΑΕΝΑΟΣ ΘΑΛΑΣΣΑ
8. WWF Ελλάς
23 Σεπτεμβρίου 2025 στις 08:44 #12881
Τσουρους Μιχαηλ
Τα θαλάσσια πάρκα πρέπει να προστατευουν το περιβάλλον χωρίς να εξοντώνουν τους ανθρώπους που ζουν από αυτό.Η θάλασσα δεν είναι μόνο τοπίο αλλά και πηγή ζωής,εργασίας και πολιτισμού.

Σε παράκτιες περιοχές διαβιούν κοινότητες αρμονικά εδώ και πολλές γενιές.Ας αναρωτηθούμε: Μπορεί να προστατευθεί η φύση χωρίς να πληγούν οι άνθρωποι που ζουν από αυτήν?Είναι καιρός να στρέψουμε το βλέμμα μας στην υγεία των θαλασσών,να δώσουμε επιτέλους την πρέπουσα προσοχή και όχι να παίρνονται αποφάσεις χωρίς τη συμμετοχή των αλιευτικών κοινοτήτων στο σύνολό τους με κίνδυνο να τις βλάψουν ανεπανόρθωτα.Η προστασία είναι επειγουσα-η προώθηση βιώσιμης χρησης των πόρων,επίσης,αλλά πρέπει να γίνει δίκαια.

-Ενεργη συμμετοχή του συνόλου των αλιευτικών κοινοτήτων στις αποφάσεις.

-Να αναγνωριστεί το γεγονός πως η βιώσιμη αλιεία δεν είναι εχθρός της προστασίας αλλά μέρος της λύσης.

-Δημιουργια πραγματικών ευκαιριών για τους νέους στη γαλάζια οικονομία.

-Οχι μόνο θέσεις εργασίας για την υπεράκτια αιολική ενέργεια και τεχνολογία αλλά στήριξη στα παραδοσιακά επαγγέλματα με προσαρμοστικότητα στο μέλλον.

Η πολιτική για τους ωκεανούς πρέπει να είναι ένα σύμφωνο ανάμεσα στους πολίτες και τη θάλασσα,με καλύτερο συντονισμό απτους φορείς της ΕΕ,ώστε οι πολιτικές να είναι συνεκτικές και εφαρμόσιμες στην πράξη.

Αν προχωρήσουμε πολύ παραπέρα απτους άλλους θα πλήξουμε τους Έλληνες εργαζόμενους στη θάλασσα αφήνοντας τους γείτονες ανεξέλεγκτους.

Η προστασία είναι ζωτικής σημασίας αλλά σε περιοχές σωστά διαχειριζομενες,βασισμένες στην επιστήμη και να διοικούνται με τη συμμετοχή ανθρώπων που επηρεάζονται όχι μόνο πολιτικούς και “ειδικούς”.

Η πολιτεία τους ωκεανούς δεν αφορά μόνο το κλίμα και την προστασία αλλά την απασχόληση, την τροφή, τη δικαιοσύνη και την αξιοπρέπεια.Αραγε τα εγγόνια των σημερινών ψαράδων θα μπορούν να ζουν από την θάλασσα ή αυτή η παράδοση και η γνώση θα σβήσει?

Ας διασφαλίσουμε πως οι πολιτικές αυτές θα αντανακλούν όχι μόνο τις ανάγκες του πλανήτη αλλά και τις φωνές των ανθρώπων που αποκαλούν τη θάλασσα “σπίτι μας”
23 Σεπτεμβρίου 2025 στις 08:44 #12884
WWF Ελλάς
Α. Γενικά σχόλια
Η πρωτοβουλία για την ίδρυση του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Νοτίου Αιγαίου είναι ιδιαίτερα σημαντική. Το νέο Πάρκο θα εκτείνεται σε ένα σημαντικό τμήμα του Νοτίου Αιγαίου, από την Αντίμηλο στα δυτικά έως τις νησίδες Κίναρος και Λέβιθα στα ανατολικά, περιλαμβάνοντας εξ ολοκλήρου ή μερικώς 18 περιοχές του δικτύου Natura 2000. Πρόκειται για μια εκτεταμένη περιοχή, η υψηλή οικολογική σημασία της οποίας θα πρέπει να αντιστοιχηθεί σε αποφασιστικά και αποτελεσματικά μέτρα προστασίας και διαχείρισης. Μάλιστα για τα μέτρα αυτά, πέραν των βελτιώσεων στον προσδιορισμό τους, χρειάζεται η ενίσχυση εφαρμογής του ευρύτερου πλαισίου πολιτικών προκειμένου να εφαρμοστούν καταλλήλως και αποτελεσματικώς στην πράξη.
Στα θετικά στοιχεία της υπό διαβούλευση Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης (ΕΠΜ) ανήκουν:
– Η αντιμετώπιση ζητημάτων οικολογικής συνδεσιμότητας, την οποία επιτρέπει η μεγάλη χωρική έκταση του Πάρκου.
– Η απαγόρευση των συρόμενων εργαλείων βυθού και ο εποχικός περιορισμός της αλιείας στο στενό παράκτιο μέτωπο.
– Η απαγόρευση της ανεξέλεγκτης αγκυροβολίας σε ζώνες προστασίας της Ποσειδωνίας και αντίστοιχα η χρήση οικολογικών ναυδέτων (παρά τη σημαντική χωρική διεύρυνση που χρειάζεται να γίνει για αυτό το υψηλής προτεραιότητας μέτρο).
– Η πρόβλεψη μέτρων για φύλαξη, επιστημονική παρακολούθηση, αποζημιώσεις για ζημιές κ.ά.
Συγχρόνως και σχετικά με το όλο περιεχόμενο της μελέτης, θα ήταν σκόπιμη μια σημαντική βελτίωση στη συνολική προσέγγιση που ακολουθείται. Λαμβάνοντας υπόψη ότι η αντίστοιχη ΕΠΜ για το Πάρκο του Ιονίου φαίνεται να είναι πιο ώριμη ως προς ορισμένες κρίσιμες πτυχές της (όπως π.χ. ζώνες και περιορισμούς που εξυπηρετούν πολλαπλούς σκοπούς προστασίας, περαιτέρω ειδίκευση και αναλυτικό προϋπολογισμό για τις δράσεις διαχείρισης, διατύπωση και εκτίμηση επιπτώσεων για διαφορετικά σενάρια προσεγγίσεων, χρήση επικαιροποιημένων δεδομένων, διαμόρφωση μέτρων έναντι των προβλέψεων συναφών πολιτικών π.χ. για αλιεία, υδατοκαλλιέργειες, τουρισμό κ.ά.), θα ήταν ιδιαίτερα σκόπιμο να υπάρξει ανατροφοδότηση και, τελικά, εναρμόνιση των δύο μελετών.
Σε ό,τι αφορά ειδικότερα τις προτάσεις της ΕΠΜ, εντοπίζονται ορισμένα κρίσιμα σημεία που δύναται να βελτιωθούν σε σημαντικό βαθμό:
– Δραστικός περιορισμός δυνητικά επιβλαβών χρήσεων και πιθανή επανοριοθέτηση ζωνών έτσι ώστε, μέσω της διασφάλισης υψηλού βαθμού προστασίας σε σημαντικό τμήμα των ΖΠΦ, να επιδιωχθεί η επίτευξη του στόχου 10% για αυστηρή προστασία – ως έχει, η ΕΠΜ προτείνει ζώνες αυστηρής και ζώνες δυνητικά αυστηρής προστασίας σε ιδιαίτερα μικρό ποσοστό (7,99%).
– Επαρκέστερη τεκμηρίωση, σε επιστημονική βάση, της προσέγγισης που ακολουθείται τόσο για το πώς επιλέγεται κατηγορία ζώνης προστασίας, όσο και τους περιορισμούς και τις ειδικότερες εξειδικεύσεις των επιτρεπόμενων χρήσεων.
– Ενίσχυση του προστατευτικού καθεστώτος για κρίσιμα ενδιαιτήματα, με προσδιορισμό ευρύτερων ζωνών προστασίας ή ειδικότερων μέτρων για την Ποσειδωνία και τη Μεσογειακή φώκια – η ΕΠΜ ακολουθεί μια ιδιαίτερα περιορισμένη οριοθέτηση σχετικών ζωνών, η οποία δεν ενσωματώνει τα σχετικά κρίσιμα ενδιαιτήματα και δεν συνάδει με τον προσδιορισμό του αναγκαίου υψηλού βαθμού προστασίας.
Σε ό,τι αφορά στο γενικότερο πλαίσιο πολιτικών, το οποίο αφορά άμεσα ή έμμεσα την υπό διαβούλευση ΕΠΜ, θα πρέπει να υπάρξουν οι εξής σημαντικές βελτιώσεις, προκειμένου το εγχείρημα του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου να μην μείνει στα χαρτιά:
– Εξορθολογισμός του συστήματος αντιστοίχισης ζωνών προστασίας και χρήσεων γης, ώστε να καλυφθούν οι παρατηρούμενες δυσαρμονίες και να μην προτείνονται χρήσεις που είτε δεν μπορούν να θεσμοθετηθούν είτε θα οδηγήσουν σε επιλογή ζωνών χαμηλότερης προστασίας.
– Πρόβλεψη ελέγχου της αλιευτικής πίεσης σε ευρύτερη κλίμακα, προκειμένου να μην υπάρξει ανεξέλεγκτη μετατόπισή της εκτός των Πάρκων, κάτι που θα αναιρούσε τους σημαντικούς στόχους προστασίας και διαχείρισης τόσο για τη φύση όσο και για τα ιχθυαποθέματα.
– Βελτιώσεις ως προς τη διακυβέρνηση των προστατευόμενων περιοχών, τη φύλαξη και την επιβολή κυρώσεων, καθώς και τη διασφάλιση επαρκών πόρων.

Β. Ειδικά σχόλια για επιμέρους αντικείμενα προστασίας & διαχείρισης
Β.1 Κητώδη
Απουσιάζει η ενσωμάτωση μέτρου εκπόνησης βασικής έρευνας για την παρακολούθηση της συνδεσιμότητας των μεταναστευτικών θαλάσσιων ειδών, και δη των κητωδών, μεταξύ περιοχών εντός και εκτός του πάρκου μέσω των μετακινήσεών τους (εκτίμηση παρουσίας οικολογικών θαλάσσιων διαδρόμων εντός του πάρκου, μεταξύ των 2 νέων πάρκων και ευρύτερα). Είναι σκόπιμο να ληφθεί υπόψη η πρόσφατη επιστημονική έρευνα που -μέσω δορυφορικής τηλεμετρίας- επιβεβαιώνει τη μετανάστευση ενός φυσητήρα από το Ιόνιο Πέλαγος (εντός της περιοχής του νέου πάρκου) στο Αιγαίο, η οποία αποδεικνύει ότι υφίσταται σύνδεση μεταξύ των περιοχών και παρουσιάζονται νέες εν δυνάμει περιοχές τροφοληψίας για το είδος (Satellite telemetry reveals novel insights into sperm whale movements, behavior, and habitat use in the Greek Seas: opportunities for conservation. Panigada et al. 2025, Poster at the 36th Annual Conference, Ponta Delgada, Azores, Portugal). Ως εκ τούτου θεωρείται αναγκαία η πρόβλεψη μέτρου για την παρακολούθηση των μετακινήσεων των ειδών με διαφορετικές κ συμπληρωματικές μεθοδολογίες όπως φωτοταυτοποίηση, τηλεμετρία, γενετικές μεθόδους κοκ.
Σε ό,τι αφορά την αλληλεπίδραση ανάμεσα στην αλιευτική δραστηριότητα και τα θαλάσσια είδη, ενώ προτείνεται ως μέτρο η ενίσχυση του μηχανισμού αποζημιώσεων στους παράκτιους επαγγελματίες αλιείς όσον αφορά τις ζημιές από θαλάσσια θηλαστικά και χελώνες θα πρέπει να προβλεφθούν δίκαια κριτήρια με βάση τα επιστημονικά και κοινωνικό οικονομικά δεδομένα του κλάδου, ενώ επίσης στα προστατευτέα αντικείμενα απουσιάζουν κάποια είδη μεγαπανίδας που οφείλουν να συμπεριληφθούν και ειδικά τα μικρά κητώδη (δελφίνια), λόγω των ζημιών που προκαλούν στα αλιευτικά εργαλεία και το αλίευμα.

Β.2 Ποσειδωνία
Β.2.1. Γενικά σχόλια για την προστασία της Ποσειδωνίας:
– Ορθώς αναγνωρίζεται η αγκυροβολία ως σημαντική απειλή για την Ποσειδωνία (σελ. 84 ΕΠΜ) και προτείνεται λεπτομερής χαρτογράφησή της εντός του συνόλου του νέου Πάρκου. Παράλληλα, οφείλει να διασφαλιστεί πως αυτή θα περιλαμβάνει και τα υπολειμματικά ριζώματα Ποσειδωνίας (dead matte) τα οποία είναι εξίσου σημαντικό να αποτυπωθούν και χαρτογραφηθούν (εξαιτίας του ρόλου που διαδραματίζουν στην δέσμευση άνθρακα) και να προστατευθούν, ώστε να αποφευχθεί η περαιτέρω υποβάθμισή τους.
– Όμως θα πρέπει να τονιστεί ότι πρόσφατη βιβλιογραφία (Panagiotidis et al. 2022 – αποτελεί μέρος της βιβλιογραφίας της ΕΠΜ) περιλαμβάνει αναλυτικά χαρτογραφικά δεδομένα για την παρουσία τόσο των Ποσειδωνιών όσο και όλων των θαλάσσιων αγγειόσπερμων σε εθνικό επίπεδο. Με βάση αυτήν την χαρτογράφηση, είναι εφικτό να προταθούν συγκεκριμένες ζώνες προστασίας για την Ποσειδωνία ειδικά για απειλές, όπως η αγκυροβολία, οι ιχθυοκαλλιέργειες και η ρύπανση (αλμόλοιπα αφαλατώσεων και απόβλητα βιολογικών καθαρισμών), ενώ επίσης απαραίτητος είναι και ο περιορισμός των επιπτώσεων κατασκευαστικών έργων στη θάλασσα.
– Η απαγόρευση της αγκυροβολίας σε λιβάδια Ποσειδωνίας και η άσκησή της με την προϋπόθεση της χρήσης οικολογικών αγκυροβολίων προβλέπεται μόνο σε ορισμένες θαλάσσιες ΖΠΦ, οι οποίες οριοθετούνται και για την παρουσία λιβαδιών Ποσειδωνίας (σελ. 128 και 129).
– Η απαγόρευση της αγκυροβολίας εντός θαλάσσιων ΖΔΟΕ όπου υπάρχει παρουσία λιβαδιών Ποσειδωνίας δεν είναι απόλυτα σαφής (σελ. 131). Προτείνεται να τροποποιηθεί ακολουθώντας τον ορισμό για τις ΖΠΦ: «Επιτρέπεται μόνο η αγκυροβόληση μετά την τοποθέτηση αγκυροβολίων φιλικών προς την Ποσειδωνία και προς άλλους ευαίσθητους βενθικούς οικότοπους σε θέσεις που δύνανται να εξειδικευθούν στο οικείο Σχέδιο Διαχείρισης και για άλλους λόγους πέραν της προστασίας και της διαχείρισης του φυσικού περιβάλλοντος».
– Πρέπει να τονιστεί ότι σε πλείστες περιοχές -εντός των ορίων του νέου πάρκου και εκτός των υφιστάμενων περιοχών του δικτύου Natura 2000- καταγράφεται σημαντική παρουσία λιβαδιών Ποσειδωνίας, σύμφωνα με την πιο πρόσφατη χαρτογράφηση της των Panagiotidis et al. εκτός των οριοθετημένων ζωνών ΖΠΦ (αν και ρητώς αναφέρεται στη σελ. 109 ότι «εκτός των εκτάσεων δυνητικής εξάπλωσης των λιβαδιών Ποσειδωνίας που αναφέρονται πιο πάνω και κατηγοριοποιούνται ως ΖΠΦ»), με αποτέλεσμα η προτεινόμενη ζώνωση και τα μέτρα να μη διασφαλίζουν την προστασία τους από τις επιπτώσεις της αγκυροβολίας αλλά και άλλων σημαντικών απειλών, παρόλο που τα λιβάδια Ποσειδωνίας αποτελούν τύπο οικοτόπου (τ.ο.) προτεραιότητας (1120*).
– Ενδεικτικά μόνο τόσο στην Ίο όσο και στη Σαντορίνη υπάρχει σημαντική καταγραφή λιβαδιών, και αντιστοίχως σε περιοχές εντός του Δικτύου Natura (π.χ. Κίμωλος) τα μέτρα που προτείνονται δεν προστατεύουν επαρκώς τα λιβάδια Ποσειδωνίας.
– Είναι χαρακτηριστικό ότι οι προτεινόμενες ζώνες πέριξ των νησιών αυτών είναι χαμηλού βαθμού προστασίας (ΖΒΔΦΠ), με αποτέλεσμα η αγκυροβολία στα λιβάδια Ποσειδωνίας να μη ρυθμίζεται και να επιτρέπονται χρήσεις ασύμβατες με την παρουσία τους (υδατοκαλλιέργειες, κάτι που προκρίνεται ως χρήση για όλες τις θαλάσσιες ΖΒΔΦΠ).
– Προτείνεται όλα τα λιβάδια Ποσειδωνίας που αποτυπώνονται εντός των ορίων του νέου Πάρκου να ενταχθούν σε Ζώνες Προστασίας της Φύσης. Αποτελούν τ.ο. προτεραιότητας, με ιδιαίτερα σημαντική υποβάθμιση από δραστηριότητες που δεν υπόκεινται σε νομοθετική ρύθμιση (π.χ. αγκυροβολία) και συνεπώς θα πρέπει να υπάρξουν προβλέψεις σχετικές για την προστασία τους.
– Ειδικά για την εγκατάσταση αφαλατώσεων όπως και βιολογικών καθαρισμών είναι σημαντικό να προβλεφθούν ρητώς μέτρα για την ορθή απόρριψη των αλμολοίπων/αποβλήτων στη θάλασσα μετά από ειδικές μελέτες ώστε να υπάρχει επαρκής ανάμιξη τους προκειμένου να μην προκαλούν υποβάθμιση των γειτονικών σε αυτές τις εγκαταστάσεις λιβαδιών Ποσειδωνίας.
– Οι ιχθυοκαλλιέργειες δεν περιλαμβάνονται στις σημαντικές απειλές για τα λιβάδια Ποσειδωνίας, παρόλο που οι επιπτώσεις είναι ιδιαίτερα αρνητικές και έχουν τεκμηριωθεί μέσα από τη βιβλιογραφία. Πρόσφατες μελέτες αποδεικνύουν πως οι επιπτώσεις είναι εμφανείς σε απόσταση ακόμη και 900μ. και η αποκατάσταση απαιτεί χρονικό διάστημα άνω της δεκαετίας – https://www.fao.org/4/a0466e/A0466E07.htm, https://thefishsite.com/articles/oxford-study-finds-lasting-impacts-of-aquaculture-on-greek-seagrass Kalantzi, I., et al. (2024).
– Η χρήση (54) πλωτές υποδομές και εγκαταστάσεις θαλάσσιας αναψυχής, η οποία αναγνωρίζεται ως επιτρεπόμενη σε ΖΠΦ, ΖΔΟΕ και ΖΒΔΦΠ όπου υπάρχουν λιβάδια Ποσειδωνίας, θα πρέπει να εξειδικευθεί ώστε να απαγορεύονται οι πλωτές εξέδρες πάνω από τα λιβάδια σκιάζοντάς τα και εμποδίζοντας τη διαδικασία φωτοσύνθεσης των φυτών.
Β.2.2 Διαχειριστικά μέτρα για την Ποσειδωνία: Για την προστασία του οικότοπου 1120* προτείνουμε την προσθήκη στην ΕΠΜ των εξής επιπλέον διαχειριστικών μέτρων προς συμπερίληψή τους στο σχέδιο διαχείρισης:
– Δράσεις διατήρησης των θημώνων Ποσειδωνίας που βρίσκονται σε αμμώδεις παραλίες και ακτές: (α) Μέτρα κανονιστικού χαρακτήρα για τη μη απομάκρυνση θημώνων ποσειδωνίας από αμμώδεις παραλίες (Εποχιακή απομάκρυνση θημώνων κατά την τουριστική περίοδο και επανατοποθέτηση τους στο πέρας αυτής, και δράσεις ενημέρωσης του κοινού και των τοπικών αρχών για τη σημασία των θημώνων για την προστασία των παραλιών και της ακτογραμμής από την διάβρωση αλλά και τη διατήρηση του αμμώδους μέρους της παραλίας, της αλοφυτικής βλάστησης και της εδαφοπανίδας).
– Αξιολόγηση και αποτίμηση των αποθεμάτων άνθρακα (μπλε άνθρακας) με τη λήψη δεδομένων πεδίου.

Β.3 Αλιεία
Β.3.1. Οριζόντια απαγόρευση μηχανότρατας: Στην ΕΠΜ προτείνεται η απαγόρευση της τράτας βυθού με πόρτες στο σύνολο της έκτασης του προτεινόμενου πάρκου (βασικό τεύχος ΕΠΜ, σελ. 120). Το μέτρο αυτό ανταποκρίνεται στις κατευθύνσεις που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή σχετικά με τη σταδιακή κατάργηση της αλιείας με κινητά εργαλεία βυθού σε όλες τις ΘΠΠ έως το 2030 (βλ. Σχέδιο δράσης της ΕΕ: Προστασία και αποκατάσταση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων για βιώσιμη και ανθεκτική αλιεία – Ανακοίνωση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής COM(2023) 102 final). Αυτήν τη στρατηγική κατεύθυνση έχει επίσης υιοθετήσει η Ελλάδα, έχοντας ενσωματώσει στις δεσμεύσεις της χώρας στο πλαίσιο της 9ης Διάσκεψης για τους Ωκεανούς (Απρίλιος 2024) την απαγόρευση της τράτας βυθού σε εθνικά θαλάσσια πάρκα έως το 2026 και σε όλες τις ΘΠΠ έως το 2030.
Το μέτρο αυτό κινείται στη σωστή κατεύθυνση, ωστόσο υπάρχουν ελλείψεις και χρειάζονται αποσαφηνίσεις:
– Δεν έχει ληφθεί υπόψη η πιθανή μετατόπιση της αλιευτικής δραστηριότητας σε αλιευτικά πεδία εκτός πάρκου καθώς, ενώ μειώνονται τα αλιευτικά πεδία λόγω του μέτρου, δεν υπάρχει αντίστοιχη πρόβλεψη περιορισμού για τον αλιευτικό στόλο. Αυτό είναι πλέον πιθανό να έχει αρνητικό αντίκτυπο στο ευρύτερο οικοσύστημα του Αιγαίου εκτός της περιοχής του Πάρκου.
– Δεν γίνεται αναφορά στην ΕΠΜ σχετικά με το αν έχουν χρησιμοποιηθεί δεδομένα VMS (Vessel Monitoring System) από το ΥΝΑΝΠ (που έχουν υποχρεωτικά όλα τα σκάφη μέσης αλιείας), ώστε να υπάρχει επαρκής τεκμηρίωση ότι το συγκεκριμένο μέτρο θα έχει ουσιαστικές θετικές επιπτώσεις, καθώς εντός των περιοχών του Πάρκου Αιγαίου, σύμφωνα με τα στοιχεία που προκύπτουν από το AIS (Automatic Identification System), το ποσοστό των ημερών αλιείας μηχανότρατας είναι μικρότερο του 2%.
– Όπως γίνεται εμφανές από τα παραπάνω, η ΕΠΜ δεν περιλαμβάνει τη δέουσα επιστημονική τεκμηρίωση. Μία τέτοια τεκμηρίωση είναι ωστόσο αναγκαία προκειμένου να είναι σαφής σε όλους τους εμπλεκόμενους η επιστημονική βάση στην οποία εδράζεται το συγκεκριμένο μέτρο.
Β.3.2. Απαγόρευση αλιείας στην παράκτια ζώνη: Η οριζόντια απαγόρευση για το διάστημα 15 Απρίλιου – 31 Μαΐου «απαγόρευση επαγγελματικής και ερασιτεχνικής αλιείας με οποιοδήποτε εργαλείο σε ακτίνα 0,5 ν.μ. από τις ακτές σε όλα τα νησιά και τις νησίδες του Πάρκου, για την ανάκαμψη των ιχθυαποθεμάτων και για τον περιορισμό της τυχαίας παγίδευσης θαλασσοπουλιών σε αλιευτικά εργαλεία» είναι προς τη σωστή κατεύθυνση. Ωστόσο υπάρχουν ελλείψεις και χρειάζονται αποσαφηνίσεις:
– Με την πρόταση αυτή δεν γίνεται ειδική μνεία ποια είδη προστατεύονται (βενθικά, πελαγικά κτλ; όλα; εμπορικά – μη εμπορικά;). Αυτό σχετίζεται με τον βέλτιστο εποχικό προσδιορισμό της απαγόρευσης, έτσι ώστε να προστατεύεται η αναπαραγωγική περίοδος ειδών που δέχονται την υψηλότερη αλιευτική πίεση. Συναφές είναι και το ζήτημα των αλλαγών στις αναπαραγωγικές περιόδους των ειδών εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής – χωρίς να ληφθεί υπόψη με συγκεκριμένο τρόπο η μείζονα αυτή επίπτωση στη διατήρηση των ιχθοαποθεμάτων, υφίσταται κίνδυνος ο εποχικός προσδιορισμός της απαγόρευσης να είναι εν μέρει άστοχος.
– Είναι απαραίτητο να συμπληρωθεί η κατάλληλη επιστημονική τεκμηρίωση – βιβλιογραφία, χάρτες αλιευτικής δραστηριότητες στην παράκτια ζώνη (βλ. προγράμματα INCA, Marisca για παράκτια αλιεία). Χωρίς αυτήν την τεκμηρίωση, δεν αιτιολογείται γιατί επιλέγονται η συγκεκριμένη χρονική περίοδος και απόσταση από την ακτή και ενθαρρύνονται φήμες και αμφιβολίες που υπονομεύουν το μέτρο.
– Δεν γίνεται ειδική αναφορά στον αλιευτικό τουρισμό, μιας και η αναφερθείσα περίοδος απαγόρευσης είναι η αρχή της τουριστικής περιόδου και πολλές από τις περιοχές είναι άκρως τουριστικές. Αυτό είναι σημαντικό, καθώς αρκετοί αλιείς στις περιοχές του Πάρκου Αιγαίου ασκούν τη συγκεκριμένη δραστηριότητα.
– Δεν υπάρχει αναφορά για αντισταθμιστικά μέτρα για τα σκάφη μικρού μεγέθους που πιθανόν λόγω καιρικών συνθηκών να δυσκολεύονται να απομακρυνθούν περισσότερο από 0,5 nm (~800m) από την ακτή.
Β.3.3. Αποζημιώσεις: Η αναφορά που γίνεται στην ΕΠΜ για αποζημίωση λόγω αλληλεπίδρασης μεταξύ θαλάσσιων θηλαστικών και αλιείας έχει οριζόντιο χαρακτήρα. Όμως όπως είδαμε από τις πρόσφατες αποζημιώσεις που δόθηκαν, το μέτρο αυτό θεωρήθηκε από την κοινότητα των αλιέων ότι δεν ήταν κατάλληλα στοχευμένο. Επομένως οι αναφορές της μελέτης στο εν λόγω μέτρο θα έπρεπε να συνοδεύονται από τον προσδιορισμό συγκεκριμένων κριτηρίων επιλογής των αποδεκτών ή και άλλες εργαλειακές λύσεις, π.χ. τοποθέτηση VMS σε όλα τα σκάφη, έτσι ώστε του μέτρου να επωφελούνται στοχευμένα οι ενεργοί αλιείς.
Β.3.4. Λοιπά ζητήματα αλιείας:
– Προτείνεται να προστεθεί περαιτέρω όρος που θα προβλέπει την υποχρέωση των επαγγελματιών αλιέων να δηλώνουν τα αλιεύματά τους στον ΟΦΥΠΕΚΑ-ΜΔΠΠ σε εβδομαδιαία βάση. Ο όρος αυτός είναι αναγκαίος για να μπορεί ο ΟΦΥΠΕΚΑ να αξιολογεί με αποτελεσματικότητα την κατάσταση των ιχθυοαποθεμάτων και την εν γένει κατάσταση του θαλάσσιου περιβάλλοντος σε ό,τι αφορά τις απειλές που δημιουργούνται από την αλιεία.
– Δεν υπάρχει περιγραφή του αλιευτικού δυναμικού της περιοχής, δηλαδή στοιχεία από τις υπηρεσίες αλιείας των οικείων Περιφερειών που αποτυπώνουν τον αριθμό αλιέων, κλάση μήκους αλιευτικών σκαφών και αλιευτικών εργαλείων. Με αυτόν τον τρόπο θα υπήρχε η αναγκαία, από άποψη τεκμηρίωσης, αποτύπωση του αλιευτικού δυναμικού.
– Σχετικά με την ερασιτεχνική αλιεία γίνεται αναφορά ότι «ο τρόπος άσκησης της ερασιτεχνικής αλιείας ρυθμίζεται με βάση αποτελέσματα αλιευτικών μελετών». Δεν υπάρχει καμία πρόβλεψη για ρυθμίσεις που αφορούν την αλιεία ευαίσθητων ειδών όπως ροφοειδών, αχινών ή άλλων ειδών που κατατάσσονται ως at least vulnerable σύμφωνα με την IUCN.
– Ξενικά είδη. Η μόνη αναφορά στο κείμενο της ΕΠΜ είναι στην έκθεση του WWF (2021) με αναφορά γενικά στα ξενικά είδη και το tropicaliziation της Μεσογείου. Δεν υπάρχει σε κανένα σημείο της ΕΠΜ ειδική μνεία ή πρόβλεψη για σχέδια παρακολούθησης και αντιμετώπισης της εξάπλωσης ξενικών ειδών. Δεν υπάρχει αναφορά ή πρόβλεψη για αποζημιώσεις από ζημιές που προκαλούνται από την εξάπλωση των ξενικών χωροκατακτητικών ειδών.
– Δεν υπάρχει αναφορά για παρακολούθηση μέσω χρήσης τεχνητής νοημοσύνης (ΑΙ).
– Στο κεφ. 3.2., σελ.84 «Εκτίμηση και αξιολόγηση των δυνητικών συγκρούσεων μεταξύ της διατήρησης του φυσικού περιβάλλοντος και των οικονομικών δραστηριοτήτων» γίνεται αναφορά στη χρήση συρόμενων αλιευτικών εργαλείων και πιο συγκεκριμένα: «Η χρήση συρόμενων αλιευτικών εργαλείων έχει σοβαρή επίπτωση στους σημαντικούς θαλάσσιους τύπους οικοτόπων που έχουν καταγραφεί στην περιοχή (1120* και 1170). Η απειλή θεωρείται πολύ σημαντική και απαιτείται η λήψη κατάλληλων μέτρων επόπτευσης της περιοχής μελέτης αλλά και ενημέρωσης στην ευρύτερη περιοχή. Με την Υπουργική Απόφαση ΥΠΠΑΤ αριθμ. 2886/142447/ 2019 (241 Δ’) περί καθορισμού θαλάσσιων περιοχών με βλάστηση ιδίως από Ποσειδωνία (Posidonia oceanica) απαγορεύεται η αλιεία με δίχτυα τράτας, δράγες γρι-γρι, γρίπους συρόμενους από σκάφος ή παρόμοια δίχτυα σε συγκεκριμένες θαλάσσιες περιοχές (και εντός του ΕΘΠΝΑ) που οριοθετούνται εντός της πρώτης ισοβαθούς των 30 μέτρων. Ωστόσο θα πρέπει τα στοιχεία να επικαιροποιηθούν και να ληφθούν επιπλέον οριζόντια μέτρα για τη χρήση συρόμενων εργαλείων, όπως προτείνονται στο παρόν Σχέδιο Διαχείρισης (ΠΙΙ)». Ωστόσο, σε κανένα σημείο της ΕΠΜ δεν γίνεται αναφορά σε λήψη μέτρων για το εργαλείο γρι-γρι.

Β.4 Μεσογειακή φώκια – καθορισμός ζωνών προστασίας: Η ΕΠΜ περιλαμβάνει ειδικές αναφορές σχετικά με τον προσδιορισμό κατάλληλων μέτρων για το είδος – βλ. κεφάλαιο 4.5.3. Προτεινόμενες Ζώνες Προστασίας και Επιτρεπόμενες Ειδικές Χρήσεις (σελ. 111-137).
Αν και όπως αναφέρεται στο κεφάλαιο 3.1.3.3 (σελ. 72) στην “περιοχή του ΕΘΠΝΑ 1-Νότιες Κυκλάδες καταγράφονται κάποιες πολύ σημαντικές αναπαραγωγικές συγκεντρώσεις του είδους, με κύριες θέσεις στον ευρύτερο χώρο Πολυαίγου, στην Κίμωλο, στην Aνάφη, καθώς και σε Αμοργό και Μικρές Κυκλάδες, με συνολικά 150 ζώα, αριθμός που αντιστοιχεί στο 37,5% του εθνικού πληθυσμού του είδους (Εικόνα 3-1), οι ζώνες αυστηρής προστασίας (ΖΑΠΦ) που αφορούν το συγκεκριμένο είδος και ειδικά τους βιοτόπους αναπαραγωγής τους περιορίζονται μόνο σε 4 (ΖΑΠΦ-01 Ζώνη Απόλυτης Προστασίας της Φύσης Γαλάζιων Νερών Πολυαίγου, ΖΑΠΦ-02 Ζώνη Απόλυτης Προστασίας της Φύσης Ακρωτηρίου Αγίου Γεωργίου Κιμώλου, ΖΑΠΦ-03 Ζώνη Απόλυτης Προστασίας της Φύσης Ακρωτηρίου Γερακιάς Κιμώλου, ΖΑΠΦ-01_1 Ζώνη Απόλυτης Προστασίας της Φύσης Βόρειας Ανάφης) και αφορούν μόνο την Πολύαιγο, την Κίμωλο και την Ανάφη και όχι και τα υπόλοιπα νησιά που έχει καταγραφεί αναπαραγωγή του είδους.
Επιπρόσθετα, δεν τεκμηριώνεται και δεν είναι κατανοητό το γιατί, ακόμα και σε αυτές τις περιορισμένες σε αριθμό ΖΑΠΦ, προτείνεται στη ΖΑΠΦ01-1, στο βόρειο τμήμα της Ανάφης μια τόσο περιορισμένη θαλάσσια ζώνη, πλάτους μόνο 50 μέτρα και έκτασης 0,2 km2, σε αντιδιαστολή με τις άλλες 3 θαλάσσιες ΖΑΠΦ που προτάθηκαν στο πλαίσιο της ΕΠΜ 8 και στοχεύουν στην προστασία των βιοτόπων αναπαραγωγής του ίδιου είδους και αφορούν τα Γαλάζια Νερά στην Πολύαιγο (ΖΑΠΦ-01) και τα Ακρωτήρια Αγίου Γεωργίου (ΖΑΠΦ-02) και Γερακιάς Κιμώλου (ΖΑΠΦ03) στις οποίες όμως το πλάτους τους προτείνεται να είναι 0,25 ναυτικά μίλια και η έκταση τους σημαντικά μεγαλύτερη.

Γ. Ειδικά σχόλια για λοιπά ζητήματα
Γ.1 Σχετικά με την έκταση του Πάρκου και τη σχέση της ΕΠΜ με άλλες μελέτες και περιοχές
Το προτεινόμενο Πάρκο καλύπτει ένα σημαντικό τμήμα του Νοτίου Αιγαίου, από την Αντίμηλο στα δυτικά έως τις νησίδες Κίναρος και Λέβιθα στα ανατολικά και περιλαμβάνει εξ’ ολοκλήρου ή μερικώς 18 περιοχές του δικτύου Natura 2000.
Την περιοχή του Πάρκου αφορούν επίσης οι ΕΠΜ 8α και 8β, οι οποίες έχουν εκπονηθεί στο πλαίσιο του έργου ΕΠΜ. Αμφότερες έχουν τεθεί σε δημόσια διαβούλευση, ενώ εκκρεμεί η έγκρισή τους. Από το αντικείμενο της νέας ΕΠΜ του Πάρκου εξαιρούνται οι χερσαίες εκτάσεις που περιλαμβάνονται στο δίκτυο Natura 2000 και η μελέτη παραπέμπει στις προτάσεις ζωνών και μέτρων που είχαν γίνει στις προγενέστερες ΕΠΜ 8α και 8β του έργου ΕΠΜ, επισημαίνοντας ότι «[μ]ετά την ολοκλήρωση της δημόσιας διαβούλευσης της παρούσας και την οριστικοποίηση των σχετικών προτάσεων, θα υπάρξει εναρμόνισή της με την αντίστοιχη ΕΠΜ 8α και 8β, ώστε να προκύψουν τα οριστικά τεύχη και χάρτες των μελετών» (σελ. 112). Συγχρόνως η νέα ΕΠΜ περιλαμβάνει μικρής κλίμακας χερσαίες εκτάσεις που δεν είχαν αποτελέσει αντικείμενο των άλλων μελετών (νησίδες Ηρακλειάς, Μεγάλος και Μικρός Αβελάς), καθώς και μια χερσαία ζώνη στην Αμοργό. Πέρα από την ασάφεια του ποιες μελέτες θα εναρμονιστούν με ποιες, η διάσπαση του ενιαίου μελετητικού αντικειμένου σε επιμέρους μελέτες δεν επιτρέπει την ενιαία και ομοιογενή θεώρηση της περιοχής, των οικολογικών λειτουργιών της, και των ζωνών και μέτρων που προτείνονται. Ακόμα πιο προβληματικό όμως είναι το γεγονός ότι δεν γίνεται σαφής αναφορά στη μελέτη, όπως γίνεται στην αντίστοιχη του ΕΠΜ του Ιονίου, σχετικά με τη συμπερίληψη αυτών των χερσαίων εκτάσεων κατά τη θέσπιση του Πάρκου. Προβληματικό είναι επίσης το ότι 2,5 έτη μετά την ολοκλήρωση της πρώτης διαβούλευσης για την ΕΠΜ 8α, δεν έχει δημοσιοποιηθεί εάν και πώς λήφθηκαν υπόψη τα σχόλια που κατατέθηκαν στη διαβούλευση, έτσι ώστε να είναι σαφή και οριστικοποιημένα τα μέτρα που προτείνονται και που έχουν προφανή συνάφεια με όσα συμπληρωματικά προτείνει η νέα ΕΠΜ. Αυτή η διάσπαση του αντικειμένου και των προτάσεων για μια ενιαία οικολογικά και λειτουργικά περιοχή, καθώς και ο ετεροχρονισμός και η μειωμένη διαφάνεια στην εκπόνηση των μελετών, δυσχεραίνει σημαντικά την επισκόπηση των προτάσεων.

Γ.2. Σχετικά με τη ζώνωση, τις χρήσεις και την επίτευξη αυστηρής προστασίας
Στην ΕΠΜ (σελ. 112) γίνεται αναφορά σε μια κρίσιμη πτυχή της προσέγγισης που ακολουθήθηκε σχετικά με τον προσδιορισμό ζωνών προστασίας: «Όσον αφορά τα θαλάσσιο τμήμα των νησιών αυτών [σσ. των κατοικημένων νησιών], στις εκτός Natura 2000 περιοχές αποφασίστηκε ο χαρακτηρισμός ως ΖΒΔΦΠ (σε ακτίνα 1 ν.μ. από τις ακτές) ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι όποιοι περιορισμοί στις υφιστάμενες δραστηριότητες εξαιτίας του Πάρκου». Η προσέγγιση αυτή είναι εξόχως προβληματική, καθώς ο βαθμός προστασίας θα έπρεπε να είναι αποτέλεσμα της ανάλυσης της μελέτης και όχι να έχει «αποφασιστεί», άρα τίθεται ένα σοβαρό ζήτημα περιορισμένης μεθοδολογικής συνεκτικότητας και ελλιπούς τεκμηρίωσης. Συνέπεια αυτού είναι ότι, τελικά, προτείνεται ο χαμηλότερος συγκριτικά βαθμός προστασίας σε μια κατηγορία χώρου η οποία έχει υψηλή οικολογική σημασία (μωσαϊκότητα θαλάσσιων οικοτόπων, κρίσιμο ενδιαίτημα θαλάσσιας πανίδας, ενδιαίτημα τροφοληψίας θαλασσοπουλιών κ.ά.). Ακολουθώντας αυτήν την προσέγγιση, η ΕΠΜ φαίνεται να προκρίνει τη διατήρηση των υφιστάμενων και εντατικών κατά περίπτωση ανθρώπινων δραστηριοτήτων εις βάρος της επίτευξης σκοπών προστασίας. Πρόκειται για μια προσέγγιση που πρέπει να αναθεωρηθεί ριζικά.
Σε ένα γενικότερο επίπεδο, με βάση επεξεργασία μας των γεωχωρικών δεδομένων της μελέτης, παρατηρούμε ότι η ποσοστιαία κατανομή των κατηγοριών ζωνών προστασίας στο Πάρκο έχει ως εξής: ΖΑΠΦ 0,02%, ΖΠΦ 7,97%, ΖΔΟΕ 87,49% και ΖΒΔΦΠ 4,52%. Καθίσταται σαφές ότι με μια τέτοια ποσοστιαία κατανομή -ουσιαστικά με τον προσδιορισμό σχετικά χαμηλού βαθμού προστασίας- είναι παντελώς αδύνατο να επιτευχθεί αυστηρός βαθμός προστασίας, όπως προτάσσει ο λεγόμενος στόχος 10% αυστηρής προστασίας σύμφωνα με το Παγκόσμιο Πλαίσιο Κούνμινγκ-Μόντρεαλ για τη Βιοποικιλότητα και την Ευρωπαϊκή Στρατηγική για τη Βιοποικιλότητα έως το 2030. Όπως αποσαφήνισε σχετικά με τις προϋποθέσεις επίτευξης αυτού του σημαντικού στόχου η Ευρωπαϊκή Επιτροπή (Commission Staff Working Document, Criteria and guidance for protected areas designations, Brussels, 28.1.2022, SWD(2022) 23 final), και όπως χαρακτηριστικά εξειδίκευσε για την περίπτωση της Ελλάδας η πρόσφατα δημοσιευμένη Έκθεση 10 περιβαλλοντικών οργανισμών για τον στόχο 10% (https://weseayou.gr/wp-content/uploads/2025/05/Policy-Brief-_strict-protection.pdf – Μάιος 2025), απαιτείται εκτός από τον προφανή προσδιορισμό εκτενών ΖΑΠΦ, η οριοθέτηση ικανού αριθμού και έκτασης ΖΑΠΦ, με επιλεγμένες χρήσεις κατά το σύστημα των χρήσεων γης που είναι σε συμμόρφωση με την αυστηρή προστασία και που ικανοποιούν τις ως άνω κατευθύνσεις. Είναι επομένως προφανές ότι απαιτείται ριζική αναθεώρηση της προσέγγισης που έχει ακολουθήσει η ΕΠΜ, προκειμένου το Πάρκο Ν. Αιγαίου να συμβάλει καθοριστικά στην επίτευξη του εθνικού στόχου για αυστηρή προστασία του 10% των χωρικών υδάτων.
Ένα άλλο σημαντικό ζήτημα που αναδεικνύεται μέσα από τις προτάσεις χρήσεων της ΕΠΜ είναι οι αδυναμίες της αντιστοίχισης ζωνών προστασίας και χρήσεων γης, έτσι όπως αυτή προσδιορίζεται από το π.δ. των χρήσεων γης. Συνέπεια του χρονίζοντος αυτού ζητήματος είναι ότι η νέα ΕΠΜ, όπως και όλες όσες έχουν προηγηθεί στο πλαίσιο του έργου ΕΠΜ, προτείνει σωρεία χρήσεων κατά παρέκκλιση, π.χ. μονοπάτια πεζών σε ΖΑΠΦ-ΖΠΦ, λιμενικές ζώνες, διέλευση σκαφών και θαλάσσια αναψυχή σε ΖΠΦ κ.ά. Επομένως, πέρα από τον κατά περίπτωση εξορθολογισμό των ίδιων των προτάσεων, είναι άκρως απαραίτητη η αλλαγή του νομικού πλαισίου που διέπει το σύστημα των χρήσεων γης. Σε διαφορετική περίπτωση δεν μπορούν να θεσμοθετηθούν τα κανονιστικά μέτρα που προτείνει η ΕΠΜ (αφού το π.δ. δεν μπορεί να έρχεται σε αντίθεση με τις προβλέψεις του νομικού πλαισίου). Διαφορετικά ελλοχεύει ο κίνδυνος να τροποποιηθούν σε σημαντικό βαθμό οι κατηγορίες των προτεινόμενων ζωνών, δηλαδή να υποβιβαστεί ακόμα περισσότερο η αυστηρότητα της προστασίας.

Γ.3. Σχετικά με το περιεχόμενο του σχεδίου διαχείρισης
Το προτεινόμενο από την ΕΠΜ Σχέδιο Διαχείρισης είναι ιδιαίτερα προβληματικό αφού:
1. εστιάζει σχεδόν αποκλειστικά σε θέματα έρευνας και εκπόνησης μελετών αντί να θέτει σαφείς προτεραιότητες και να προτείνει μέτρα επιτόπιας (in situ) προστασίας και διαχείρισης. Ενδεικτικό αυτού είναι το γεγονός ότι από το σύνολο των 48 μέτρων που προτείνονται, τα 23 αφορούν την εκπόνηση μελετών, σχεδίων ή ερευνών, ενώ μόνο 11 αφορούν δράσεις ενεργούς διαχείρισης.
2. μόνο 4 μέτρα αφορούν δράσεις ενημέρωσης, εκπαίδευσης και διάδρασης με τις τοπικές κοινωνίες.
Επιπρόσθετα, το σχέδιο διαχείρισης κρίνεται ελλιπές και μη άμεσα εφαρμόσιμο αφού δεν παρουσιάζεται σε αυτό καμιά εκτίμηση κόστους για την εφαρμογή των προτεινόμενων μέτρων. Έτσι, θα μπορούσε να χαρακτηριστεί απλά ως ένας κατάλογος επιθυμητών μελετών, που ακόμα και αν υλοποιηθούν όλες, δεν θα διασφαλίσουν την αποτελεσματική διαχείριση του ΕΘΠΝΑ 1-Νότιες Κυκλάδες και την διατήρηση της μοναδικής βιοποικιλότητας που φιλοξενεί.

Γ.4 Ενίσχυση της δέουσας εκτίμησης
Η ΕΠΜ δεν περιλαμβάνει κάποιο συγκεκριμένο μέτρο, ούτε και κάνει κάποια αναφορά για την ενίσχυση της διαδικασίας δέουσας εκτίμησης η οποία, ως μία από τις βασικότερες πρόνοιες της οδηγίας για τους οικοτόπους (92/43/ΕΟΚ, άρ. 6 παρ.3), διασφαλίζει ότι κανένα σχέδιο ή έργο δεν έχει αρνητικές επιπτώσεις στα προστατευτέα αντικείμενα και δεν θίγει την ακεραιότητα των προστατευόμενων περιοχών. Ωστόσο η ενσωμάτωση και η εφαρμογή της διαδικασίας αυτής χαρακτηρίζεται από σημαντικά κενά που, με αφορμή τη σχετική πρόσφατη διερεύνηση της Επιτροπής [υπόθεση EU Pilot (EUP(2021)9806] αποτύπωσε μελέτη των Νόμος & Φύση και WWF Ελλάς το 2022, τεκμηριώνοντας μια ολοκληρωμένη πρόταση για ορθή ενσωμάτωση και εφαρμογή της δέουσας εκτίμησης στη χώρα μας (https://www.wwf.gr/ta_nea_mas/?uNewsID=6165966). Δυστυχώς έκτοτε δεν έχει αναληφθεί κάποια πρωτοβουλία εκ μέρους της αρμόδιας αρχής για την απαραίτητη αλλαγή του νομικού πλαισίου, με εξαίρεση την προ διετίας τροποποίηση διάταξης σχετικής με το διεύρυνση του πεδίου εφαρμογής της δέουσας εκτίμησης, προκειμένου να περιληφθούν σε αυτήν έργα και δραστηριότητες εντός προστατευόμενων περιοχών που δεν υπόκεινται σε περιβαλλοντική αδειοδότηση (άρ. 27, παρ. 5, εδάφιο ιστ’ ν. 4685/2020, όπως τροποποιήθηκε με το άρ. 46 ν. 5069/2023). Με την ίδια διάταξη τίθεται η προϋπόθεση της ενημέρωσης του ΟΦΥΠΕΚΑ από τις αρμόδιες αδειοδοτούσες αρχές, καθώς και η προϋπόθεση του εγκεκριμένου σχεδίου διαχείρισης. Ωστόσο όπως είναι εμπειρικά γνωστό σχετικά με την αντίστοιχη πρόβλεψη του ν. 4014/2011 περί εντολής της αδειοδοτούσας αρχής για διενέργεια δέουσας εκτίμησης στην περίπτωση έργων ή δραστηριοτήτων που χωροθετούνται εκτός περιοχών του δικτύου Natura 2000, η πρόνοια αυτή ασκείται αποσπασματικά και σε άκρως περιορισμένο βαθμό από τις αδειοδοτούσες αρχές. Συγχρόνως και παρά τις προβλέψεις του νόμου, η έγκριση των σχεδίων διαχείρισης είναι αβέβαιο πότε θα ολοκληρωθεί. Κατά συνέπεια, οι δύο παραπάνω προϋποθέσεις δεν επαρκούν για να διασφαλίσουν την απαραίτητη και υποχρεωτική -σύμφωνα με το ενωσιακό δίκαιο- διενέργεια δέουσας εκτίμησης. Γι’ αυτό και θα πρέπει η πρόβλεψη για διενέργεια δέουσας εκτίμησης να περιλαμβάνεται ως αυτοτελής πρόταση στα κανονιστικά μέτρα της ΕΠΜ (και αντίστοιχα να περιληφθεί ως διάταξη στο επικείμενο π.δ. του Πάρκου), με ρητή αναφορά σε απαίτηση σύμφωνης γνώμης του ΟΦΥΠΕΚΑ κατόπιν υποβολής μελέτης ειδικής οικολογικής αξιολόγησης για όλα τα έργα και δραστηριότητες που δεν υπόκεινται σε διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης.

Γ.5 Ζητήματα φύλαξης και συμμετοχικότητας – πρόταση υιοθέτησης καλών πρακτικών από τη ΘΠΠ Γυάρου
Το WWF Ελλάς, αντλώντας χρήσιμα συμπεράσματα από το σχεδιασμό, τη δημιουργία και τη διαχείριση της Θαλάσσιας Προστατευόμενης Περιοχής της Γυάρου, επιθυμώντας να συμβάλει στο συνολικό εγχείρημα για τη δημιουργία ενός συνεκτικού δικτύου αποτελεσματικά διαχειριζόμενων ΘΠΠ στην Ελλάδα, συγκέντρωσε τα συμπεράσματα και τις καλές πρακτικές των δράσεών του, με σκοπό να υποστηρίξουν τη διαχείριση τόσο των υπαρχόντων ΘΠΠ, αλλά και ειδικότερα των 2 υπό διαμόρφωση Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων.
Σε αυτό το πλαίσιο έχει πρόσφατα καταρτίσει δύο διακριτούς οδηγούς που αφορούν τα συμπεράσματα και τις καλές πρακτικές που προκύπτουν από την εμπειρία και τη δεκαετή εμπλοκή του στην ευρύτερη περιοχή της Γυάρου (https://wwf-odigoi.gr/). Ο ένας οδηγός αφορά στις καλές πρακτικές της Επόπτευσης Φύλαξης και ο άλλος στις Συμμετοχικές Διαδικασίες της ΘΠΠ Γυάρου. Η δημιουργία των δύο ψηφιακών οδηγών καλών πρακτικών πραγματοποιήθηκε στο πλαίσιο του έργου «Δημιουργία Οδηγών Καλών Πρακτικών από την εμπειρία της ίδρυσης και διαχείρισης της ΘΠΠ Γυάρου», το οποίο εντάσσεται στο Πρόγραμμα «Ενσωμάτωση των βέλτιστων πρακτικών και των διδαγμάτων από τη ΘΠΠ Γυάρου στο Εθνικό Σύστημα Διαχείρισης Θαλάσσιων Προστατευόμενων Περιοχών της Ελλάδας» που εκπονεί το WWF Ελλάς. Το πρόγραμμα επωφελείται από την υποστήριξη του Monk Seal Alliance.
Αντικείμενο του Οδηγού Καλών Πρακτικών Επόπτευσης & Φύλαξης (https://wwf-odigoi.gr/odigos-fulaxis/) είναι η καταγραφή των εμπειριών του WWF Ελλάς από την ανάπτυξη του προγράμματος επόπτευσης και φύλαξης της ΘΠΠ Γυάρου και παρουσιάζει τις καλές πρακτικές, αλλά και τις προκλήσεις , που προέκυψαν κατά την εγκατάσταση και λειτουργία ενός καινοτόμου συστήματος απομακρυσμένης επιτήρησης σε αυτήν.
Αντικείμενο του Οδηγού Καλών Πρακτικών Συμμετοχικών Διαδικασιών (https://wwf-odigoi.gr/symmetoxikes_diadikasies/) είναι η καταγραφή των εμπειριών του WWF Ελλάς από τη λειτουργία της Επιτροπής Συνδιαχείρισης και των επιμέρους συμμετοχικών διαδικασιών που χρησιμοποιήθηκαν στην περίπτωση της Γυάρου και παρουσιάζει τις καλές πρακτικές, αλλά και τις προκλήσεις, που προέκυψαν κατά την ανάπτυξη και την εφαρμογή μιας ολοκληρωμένης συμμετοχικής διαδικασίας για το σχεδιασμό και τη διαχείριση της ΘΠΠ Γυάρου.
Οι παραπάνω οδηγοί, τα συμπεράσματα και οι προτάσεις τους μπορούν να χρησιμοποιηθούν κατά την τελική διαμόρφωση των Σχεδίων Διαχείρισης των 2 υπό διαμόρφωση Θαλάσσιων Πάρκων.

Γ.6 Από τις προτάσεις στην εφαρμογή: Κρίσιμα ζητήματα για την επίτευξη πραγματικής προστασίας
Εκτός από την βελτιστοποίηση της ίδιας της ΕΠΜ μετά από επεξεργασία των αποτελεσμάτων της διαβούλευσης από την αρμόδια αρχή και τους εμπλεκόμενους φορείς και μελετητές, είναι κεφαλαιώδους σημασίας και ένας άλλος άξονας ενεργειών που απαιτούνται, ώστε να διασφαλιστεί ότι τα πάρκα δεν θα μείνουν στα χαρτιά.
Για την αποτελεσματική υλοποίηση του πάρκου, θα πρέπει να εφαρμοστούν μέτρα για κρίσιμες πτυχές της διαχείρισης (μέρος των οποίων περιγράφεται στην ΕΠΜ ή που περιγράφονται χωρίς την κατάλληλη συγκεκριμενοποίηση). Τα μέτρα αυτά έχουν ευρύτερο ή οριζόντιο χαρακτήρα, και μάλιστα ορισμένα από αυτά αποτελούν αρμοδιότητα αρχών ή φορέων πλην του ΥΠΕΝ ή του ΟΦΥΠΕΚΑ, ή απαιτούν τη συνεργασία διαφορετικών φορέων, ή αφορούν σε ενεργοποίηση εργαλείων και χρηματοδοτικών πηγών που εμπίπτουν σε άλλες πολιτικές, ή χρειάζεται να υλοποιηθούν σε κλίμακα ευρύτερη του Πάρκου. Σε αυτούς τους άξονες εμπίπτουν κατά περίπτωση η φύλαξη και η συναφής επιβολή κυρώσεων, η παρακολούθηση και η αντιμετώπιση της ρύπανσης, οι αποζημιώσεις των παράκτιων αλιέων για ζημιές από προστατευόμενα είδη κ.ά.
Πολλά από αυτά τα μέτρα που προτείνονται στην ΕΠΜ αποτελούν μεν αντικείμενό της αλλά δεν εμπίπτουν στο περιεχόμενο των επικείμενων εργαλείων θέσπισης (προεδρικά διατάγματα, σχέδια διαχείρισης). Για τον ειδικότερο σχεδιασμό και την εφαρμογή αυτών των απαραίτητων μέτρων απαιτούνται σημαντικές βελτιώσεις του ευρύτερου πλαισίου πολιτικών και της εφαρμογής τους, συμπεριλαμβανομένης της συνεργασίας ανάμεσα στους αρμόδιους φορείς. Οι αλλαγές αυτές είναι επιτακτική ανάγκη να ξεκινήσουν άμεσα και να ολοκληρωθούν σε εύλογο χρόνο. Θα πρέπει μάλιστα προς τούτο να αξιοποιηθούν και βελτιστοποιηθούν εργαλεία που ήδη προδιαγράφονται στο νομικό μας πλαίσιο, όπως το Πλαίσιο Δράσεων Προτεραιότητας ή το Σχέδιο Δράσης Βελτίωσης της Πολιτικής για τις Προστατευόμενες Περιοχές (άρ. 42 ν. 4685/2020).
Όπως έχει επισημάνει η Έκθεση Αξιολόγησης των Θαλάσσιων Προστατευόμενων Περιοχών που δημοσίευσαν τον Οκτώβριο του 2024 εννέα περιβαλλοντικοί οργανισμοί (https://weseayou.gr/wp-content/uploads/2025/03/mpas.pdf), απαιτούνται σημαντικές πρωτοβουλίες σε 4 βασικούς άξονες:
– Νομοθεσία-Διαχείριση: Παρότι η ίδια ΕΠΜ αποτελεί το σημαντικό πρώτο βήμα για την εφαρμογή της πολιτικής (προσδιορισμός των μέτρων), και παρά τις επιφυλάξεις που εγείρει η αποσπασματική και άκρως ελλιπή διαμόρφωση προστατευτικού καθεστώτος στην συντριπτική πλειοψηφία των π.π., υφίστανται σημαντικά θέματα που χρήσουν ουσιαστικής βελτίωσης όπως η συστηματοποίηση των διαχειριστικών δράσεων και μάλιστα στο πλαίσιο της προσαρμοστικής διαχείρισης (παρακολούθηση-αξιολόγηση-επανασχεδιασμός της διαχείρισης) και η ενίσχυση της δέουσας εκτίμησης (βλ. και ειδικό σχόλιο παραπάνω).
– Διακυβέρνηση: με βάση την ουσιαστική πρόοδο που έχει επιτευχθεί ως προς την ενίσχυση μιας ομοιογενούς και συνεκτικής προσέγγισης στη διαχείριση των ΘΠΠ στην Ελλάδα (συγκριτικά με το πρότερο καθεστώς) μέσα από τη δημιουργία του ΟΦΥΠΕΚΑ, πρέπει άμεσα να αντιμετωπιστούν ορισμένες παρατηρούμενες ελλείψεις και κενά, τα οποία αφορούν τη στελέχωση του ίδιου του οργανισμού, τον συντονισμό ανάμεσα σε αρμόδιες αρχές και φορείς (και ειδικά ανάμεσα στο ΥΠΕΝ και το ΥΠΑΑΤ που έχει την ευθύνη για τη ρύθμιση της αλιείας), καθώς και στη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών και άλλων εμπλεκόμενων φορέων στη διαχείριση των περιοχών.
– Φύλαξη, έλεγχοι, επιβολή κυρώσεων: Παρά τη σχετικά πρόσφατη σύσταση σωμάτων φύλαξης στις μονάδες διαχείρισης ή τη διεύρυνση των ελεγκτικών αρμοδιοτήτων του ΟΦΥΠΕΚΑ, χρειάζεται να αντιμετωπιστεί η ανεπαρκής στελέχωση αυτών των μονάδων και τα περιορισμένα μέσα τους (εξοπλισμός). Υφίστανται επίσης σημαντικές ασάφειες και ανεπάρκειες στο νομικό πλαίσιο σχετικά με τους ελέγχους και την επιβολή κυρώσεων (για τις αρμοδιότητες – διαδικασίες), προκλήσεις στον συντονισμό των αρμόδιων αρχών και φορέων, ανεπαρκής ανταπόκριση των αρχών σε περιστατικά παραβάσεων των προβλεπόμενων ρυθμίσεων και ελλιπείς έλεγχοι και επιβολή κυρώσεων στην πράξη.
– Πόροι: Παρά την αύξηση και τη σταθερότητα της χρηματοδότησης του αρμόδιου φορέα (ΟΦΥΠΕΚΑ), παραμένει ως κρίσιμο ζήτημα η χρηματοδότηση για την ενίσχυση της στελέχωσής του, καθώς και χαρτογράφηση και διασφάλιση νέων πόρων ώστε να υλοποιηθούν με συστηματικό και συνεκτικό τρόπο οι απαραίτητες δράσεις και συγχρόνως να διασφαλιστεί η βιωσιμότητα των ΘΠΠ.
23 Σεπτεμβρίου 2025 στις 08:43 #12885
Αναστασία Μήλιου
Εκ μέρους του Ινστιτούτου Θαλάσσιας Προστασίας “Αρχιπέλαγος”, πρέπει να αναφέρουμε ότι η θεσμοθέτηση του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Νοτίου Αιγαίου αποτελεί ένα κρίσιμο βήμα που εάν λειτουργήσει αποτελεσματικά θα μπορέσει να συμβάλλει ουσιαστικά στη βελτίωση της κατάστασης της προστασίας των ελληνικών θαλασσών. Τα νέα θαλάσσια πάρκα θα πρέπει να λειτουργήσουν ως μοντέλα βιώσιμης διαχείρισης και να αποτελέσουν σημείο εκκίνησης για ένα ευρύτερο δίκτυο μέτρων για τη διασφάλιση της μακροπρόθεσμης προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος και της πραγματικά βιώσιμης αειφόρου ανάπτυξης. 

Είναι σημαντικό:
<h3>Παρατηρήσεις στην Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη </h3>
<h3>Αντιμετώπιση Υπαρχόντων Πηγών Ρύπανσης </h3>
Βασική παράλειψη στην Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη του ΕΘΠΝΑ αφορά τον παράγοντα υποβάθμισης που προκαλεί η ελλιπής λειτουργία των υποδομών διαχείρισης απορριμμάτων και λυμάτων, δεδομένου ότι στην πλειονότητα των νησιών που περιλαμβάνονται στο ΕΘΠΝΑ πολλές υποδομές υπολειτουργούν. Οι υπάρχοντες ΧΥΤΥ, ΧΥΤΑ ή ΧΑΔΑ αποτελούν σε πολλές περιπτώσεις βασικές πηγές διασκορπισμού απορριμμάτων που τελικά καταλήγουν στα θαλάσσια οικοσυστήματα, όπως αντίστοιχα συμβαίνει από την συσσώρευση και μη συλλογή απορριμμάτων σε τουριστικές περιοχές, παράκτιες περιοχές, άκρες των δρόμων κλπ, αποτελώντας μία αυξανόμενη πηγή πλαστικής και άλλης ρύπανσης. Είναι εμφανές ότι οι σχετικές υποχρεώσεις των τοπικών αρχών δεν υλοποιούνται. Αντίστοιχα, σε πολλές περιπτώσεις η ανεπαρκής λειτουργία των μονάδων βιολογικού καθαρισμού λυμάτων έχει ως αποτέλεσμα να καταλήγουν στα παράκτια οικοσυστήματα μεγάλες ποσότητες ανεπεξέργαστων ή ανεπαρκώς επεξεργασμένων λυμάτων.
Για τον περιορισμό της συνεχιζόμενης ρύπανσης απαιτείται αντικειμενική αξιολόγηση της κατάστασης λειτουργίας των συγκεκριμένων υποδομών και βελτίωση των εγκαταστάσεων ή δημιουργία νέων, έτσι ώστε να πληρούν τις προδιαγραφές που ορίζονται από την εθνική και ευρωπαϊκή νομοθεσία. Παράλληλα είναι απαραίτητο να οριστούν συγκεκριμένες αποτελεσματικές διαδικασίες συλλογής απορριμμάτων καθ΄όλη τη διάρκεια του έτους από τις αστικές και περιαστικές περιοχές, τις άκρες των δρόμων, τις παράκτιες περιοχές κλπ
<h3>Διαχειριστικά Μέτρα Αλιείας</h3>
- Η ΕΠΜ δεν προσδιορίζει με γεωγραφικές συντεταγμένες τα θαλάσσια όρια του πάρκου. Ωστόσο, ψηφιοποιήσαμε τον χάρτη της ΕΠΜ και εκτιμάμε ότι στη συνολική θαλάσσια έκταση του πάρκου, η οποία ανέρχεται σε 9.105 χλμ², η νέα ζώνη απαγόρευσης αλιείας με μηχανότρατα καλύπτει 6.982 χλμ², έναντι 2.123 χλμ² που ίσχυε έως σήμερα. Πρόκειται δηλαδή για αύξηση της ζώνης απαγόρευσης κατά 329%. Θεωρούμε ότι το μέτρο αυτό αποτελεί μια εξαιρετικά σημαντική πρωτοβουλία για την Ελλάδα και τη Μεσόγειο, καθώς θα συμβάλλει ουσιαστικά στην αντιμετώπιση της υπεραλίευσης, η οποία έχει οδηγήσει σε σοβαρή υποβάθμιση της παραγωγικότητας των θαλασσών μας. Είναι επομένως αναγκαίο το μέτρο να επεκταθεί και σε άλλες περιοχές της χώρας που αντιμετωπίζουν παρόμοιες πιέσεις από την υπεραλίευση.
- Δεδομένου του βαθμού υπεραλίευσης που αντιμετωπίζουν τα ιχθυαποθέματα της περιοχής, θεωρούμε απαραίτητο τα μέτρα ανάκαμψης των ιχθυαποθεμάτων που προτείνονται για την περιοχή της Αμοργού να επεκταθούν στο σύνολο του ΕΘΠΝΑ δηλαδή εποχιακή απαγόρευση αλιείας για τους μήνες Απρίλιο και Μάιο στη θαλάσσια ζώνη 1,5 ν.μ. γύρω από τις ακτές. Συγκεκριμένα α) η επέκταση της εποχιακής απαγόρευσης αλιείας για το σύνολο του Απριλίου κρίνεται απαραίτητη έτσι ώστε να καλυφθεί ένα κρίσιμο τμήμα της αναπαραγωγικής περιόδου εμπορικών και οικολογικά σημαντικών ειδών, β) η επέκταση της εποχιακής απαγόρευσης αλιείας σε απόσταση 1,5 ν.μ. από τις ακτές κατά την αναπαραγωγική περίοδο, στοχεύει να συμβάλλει σημαντικά στην αύξηση της ανάκαμψης των υπεραλιευμένων ιχθυαποθεμάτων σε ευρύτερη κλίμακα και ιδίως των υπεραλιευμένων βενθικών ειδών. Απαραίτητη όμως είναι η οικονομική αποζημίωση των τοπικών αλιέων κατά την χρονική περίοδο όπου απαγορεύεται η αλιεία στα παράκτια νερά της περιοχής τους.


<h3>Αγκυροβολία σκαφών αναψυχής εκτός λιμενικών ζωνών</h3>
Πολύ ορθώς αναφέρεται ότι σε περιοχές με έκταση θαλάσσιων λιβαδιών Ποσειδωνίας απαγορεύεται η αγκυροβόληση και επιτρέπεται μόνο η εγκατάσταση και χρήση αγκυροβολίων φιλικών προς την Ποσειδωνία. Απαραίτητη είναι:
– Η υλοποίηση λεπτομερούς χαρτογράφησης και δημοσίευσης των λιβαδιών Ποσειδωνίας.
- Η μεταρρύθμιση της Κοινής Υπουργικής Απόφασης 3117/2025 για να διασφαλιστεί ότι οι άδειες για ναύδετα σε περιοχές με λιβάδια Ποσειδωνίας θα είναι με υποχρεωτική χρήση ειδικών αγκυροβολίων που πληρούν τις προδιαγραφές, υποστηριζόμενη από τις κατάλληλες αξιολογήσεις του άρθρου 6, αξιοποιώντας τη διεθνή εμπειρία και υποδομές για το σκοπό αυτό.
- Ο καθορισμός ζωνών όπου:
α) απαγορεύεται πλήρως η αγκυροβόληση λόγω παρουσίας θαλάσσιων λιβαδιών Ποσειδωνίας στο σύνολο των χαρτογραφημένων θαλάσσιων λιβαδιών εντός του ΕΘΠΝΑ, εφαρμόζοντας την ισχύουσα νομοθεσία.
β) επιτρέπεται η πρόσδεση σε αγκυροβόλια φιλικά προς την Ποσειδωνία, για καθορισμένο αριθμό σκαφών, σύμφωνα με τη φέρουσα ικανότητα σκαφών αναψυχής που θα πρέπει να οριστεί για την εκάστοτε περιοχής.
- Η εγκατάσταση συστημάτων αγκυροβολίων φιλικών προς την Ποσειδωνία, με υποχρεωτική χρήση και ανάκτηση κόστους μέσω οικονομικών τελών χρήσης.
- Η χρήση ψηφιακών εργαλείων και ευαισθητοποίηση: Δημοσίευση διαδραστικών χαρτών και εφαρμογών για σκάφη αναψυχής τα οποία θα υποχρεώνουν τους ναυλωτές να ενημερώνουν τους πελάτες για τις νόμιμες ζώνες αγκυροβόλησης, καθώς και τους λοιπούς ιδιοκτήτες σκαφών που διέρχονται στην περιοχή.
- Ένα σύστημα παρακολούθησης και ελέγχου: Εφαρμογή τοπικών συστημάτων ενημέρωσης των διερχόμενων σκαφών, επιτήρησης και ελέγχου (με περιπολίες, drones και κλιμακούμενων προστίμων, όπου οι κυρώσεις αξιοποιούνται για την αποκατάσταση των οικοτόπων όπου σημειώνονται ζημιές).
- Η συμμετοχική διαχείριση των ενδιαφερόμενων μερών: τοπικών αρχών και κοινοτήτων, εταιρειών ενοικίασης σκαφών, μαρίνων κλπ.. 
<h3>Στρατιωτικές δραστηριότητες</h3>
Δεν είναι δυνατόν να υπάρχει υλοποιηση στρατιωτικών ασκήσεων σε μία θαλάσσια προστατευόμενη περιοχή. Η μεγάλη συγκέντρωση σκαφών πολεμικού ναυτικού, η χρήση πραγματικών πυρών, και άλλων ασκήσεων δεν συνάδει με τον σκοπό της προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Θεωρούμε απαραίτητη:
– Την πλήρη απαγόρευση χρήσης ναυτικών σόναρ, εκρηκτικών και ασκήσεων με πραγματικά πυρά σε θαλάσσια και χερσαία οικοσυστήματα εντός του Θαλάσσιου Εθνικού Πάρκου Νοτίων Κυκλάδων.
- Τη σύναψη μόνιμων αμυντικών-περιβαλλοντικών συμφωνιών με τις Ένοπλες Δυνάμεις και το ΝΑΤΟ για να διασφαλιστεί η συμμόρφωση με την εθνική και ευρωπαϊκή περιβαλλοντική νομοθεσία.
<h3>Θαλάσσιοι διάδρομοι κίνησης σκαφών </h3>
Η εφαρμογή και σωστή λειτουργία τοπικού Συστήματος Ελέγχου Σκαφών (traffic control) σε όλη την έκταση του θαλάσσιου πάρκου είναι βασική προϋπόθεση για την αποτροπή θαλάσσιων ατυχημάτων και την εξασφάλιση της ασφαλούς διέλευσης των πλοίων και σκαφών. Αυτό μπορεί να βασίζεται στην πλήρη αξιοποίηση του συστήματος AIS με πιθανή επέκταση σε δεύτερη φάση ανάπτυξης με επίγειους σταθμούς ραντάρ. 
<h3>Ζώνες αναζήτησης, έρευνας και εκμετάλλευσης Υδρογονανθράκων</h3>
Η ΕΠΜ προβλέπει τον καθορισμό ζωνών αναζήτησης, έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων. Δεδομένων των θανατηφόρων επιπτώσεων που προκαλούν στα κητώδη οι θαλάσσιες σεισμικές γεωφυσικές ερευνες και του μόνιμου ρίσκου καταστροφικής ρύπανσης που σχετίζονται με τις διαδικασίες εξόρυξης υδρογονανθράκων, θεωρούμε ότι θα πρέπει να υπάρξει ξεκάθαρη απαγόρευση οποιασδήποτε δραστηριότητας εξόρυξης υδρογονανθράκων στην περιοχή του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Νοτίου Αιγαίου. Η εξόρυξη υδρογονανθράκων δεν συνάδει με κανέναν τρόπο με τη θαλάσσια προστασία ή με τη βιώσιμη ανάπτυξη. 
<h3>Εγκατάσταση Αιολικών Πάρκων </h3>
Δεδομένου ότι δεν γίνεται αναφορά στην ΕΠΜ, θεωρούμε ότι δεν προβλέπεται η δημιουργία εγκαταστάσεων αιολικών πάρκων στην περιοχή του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Νοτίου Αιγαίου. 
<h3>Έλεγχος και Παρακολούθηση </h3>
<h3>Δραστηριότητες Αναψυχής: Συστάσεις μέτρων</h3>
<h3>Χρήση μονοπατιών και σχετικές πιέσεις </h3>
<h3>Αδικαιολόγητη εξαίρεση της βόρειας και βορειοανατολικής ακτής του κόλπου της Μήλου</h3>
Η εξαίρεση της θαλάσσιας περιοχής στη βόρεια πλευρα της Μήλου θεωρείται αδικαιολόγητη, δεδομένων των φυσικών και πολιτιστικών χαρακτηριστικών της περιοχής. Κρίνεται απαραίτητο να ενταχθεί στην προστατευόμενη περιοχή, με σχετικούς όρους διαχείρισης και προστασίας, δεδομένου ότι αυτό αποτελεί και πάγιο αίτημα της τοπικής κοινωνίας. 
23 Σεπτεμβρίου 2025 στις 08:43 #12888
Γαριήλ Παπασαράντης
<div class=”aju”>
<div class=”aCi”></div>
</div>
<div class=”gs”>
<div class=”gE iv gt”>
<table class=”cf gJ” cellpadding=”0″>
<tbody>
<tr class=”acZ”>
<td class=”gF gK”>
<table class=”cf ix” cellpadding=”0″>
<tbody>
<tr>
<td class=”c2″>
<h3 class=”iw gFxsud”>Gavriil Sarandis <papasarandiscaptain@gmail.com> </h3>
<h3 class=”iw rapwed”></h3>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
</td>
<td class=”gH bAk”>
<div class=”gK”>9:26 μ.μ. (πριν από 14 λεπτά)</div></td>
</tr>
</tbody>
</table>
</div>
</div>
<table class=”cf gJ” cellpadding=”0″>
<tbody>
<tr class=”acZ”>
<td class=”gH”></td>
<td class=”gH acX bAm” rowspan=”2″></td>
</tr>
</tbody>
</table>
<table class=”cf gJ” cellpadding=”0″>
<tbody>
<tr class=”acZ xD”>
<td colspan=”3″>
<table class=”cf adz” cellpadding=”0″>
<tbody>
<tr>
<td class=”ady”>
<div class=”iw ajw”>προς εγώ </div>
<div id=”:sw” class=”ajy” tabindex=”0″ role=”button” aria-haspopup=”true” data-tooltip=”Εμφάνιση λεπτομερειών” aria-label=”Εμφάνιση λεπτομερειών”></div></td>
</tr>
</tbody>
</table>
</td>
</tr>
</tbody>
</table>
<div class=”KKSLrd”></div>
<div class=”qQVYZb”></div>
<div class=”utdU2e”></div>
<div class=”lQs8Hd”></div>
<div class=”wl4W9b”></div>
<div class=”aHl”></div>
<div id=”:sx” tabindex=”-1″></div>
<div id=”:vf” class=”ii gt”>
<div id=”:vb” class=”a3s aiL “>
<div dir=”ltr”>
<div>Η Μελέτη θεωρεί ότι αν και τα χωροταξικά (εκτός σχεδίου δόμηση-τουριστικές επενδύσεις) απειλούν το τοπίο των Κυκλάδων, δεν απειλούν ιδιαίτερα τις περιοχές του πάρκου. Αυτό όμως μπορεί πολύ γρήγορα να αλλάξει. Ο σχεδιαζόμενος δρόμος Ασφοδυλίτης –Χάλαρα π.χ. στην Αμοργό θα άνοιγε την ανατολική μεριά της Αμοργού στη δόμηση και όλα τα συμπαρομαρτούντα δίνοντας θανάσιμο πλήγμα στο πολιτιστικό τοπίο όπου ως σήμερα δεσπόζει η Χοζοβιώτισσα και στα προστατευόμενα είδη της περιοχής Νατούρα την οποία τέμνει, πράγμα που διαπιστώνει και η ΕΠΜ Νοτίων Κυκλάδων. Μπορεί οι ΠΠΔ του δρόμου να ανακλήθηκαν αλλά ο Δήμος έχει προσφύγει κατά της ανάκλησης, άρα το θέμα δεν έχει κλείσει και το ΠΔ του πάρκου θα πρέπει να τα προλαμβάνει αυτά. Παρόμοιοι κίνδυνοι υπάρχουν και σε άλλα νησιά των μικρών Κυκλάδων που περιλαμβάνονται στο Πάρκο.</div>
<div>Στο θέμα της Φώκιας θα περίμενα να δω στη Μελέτη παράθεση της εμπειρίας των μέτρων που έχουν εφαρμοστεί στις Σποράδες και τον βαθμό επιτυχίας τους ώστε να έχουμε κάτι πιό συγκεκριμένο εδώ.</div>
<div>Στο θέμα της υπεραλίευσης έχω να πω τα εξής: Οι ωκεανολόγοι- βιολόγοι λένε ότι τα μικρά ψάρια για να ανακάμψουν χρειάζονται 7 χρόνια και τα μεγάλα 14. Δεν είμαι αντίθετος στην απαγόρευση της αλιείας σε περιοχές υπό τύπον ”Αγρανάπαυσης” για όσο χρειάζεται (και έδωσα ένα μέτρο) όχι όμως μόνιμης και όχι να στρέφεται κατά της παραδοσιακής αλιείας την οποία πρέπει να διατηρήσουμε σε βιώσιμη βάση. Αν και είμαι καπετάνιος σε τουριστικά ιστιοπλοικα, έχω προσωπική εμπειρία εφόσον δούλεψα στο παρελθόν πολλές φορές στα αλιευτικά της Αμοργού. Τα εργαλεία που χρησιμοποιούσαμε ήταν καταστροφικά από μόνα τους αλλά ο τρόπος που τα χρησιμοποιούσαμε τα έκανε χειρότερα. Τα μανομένα δίχτυα (δίχτυα βυθού) έμεναν στο βυθό από πριν το ηλιοβασίλεμα έως μετά την ανατολη με αποτέλεσμα τα μισά εμπορεύσιμα ψάρια να έχουν δαγκωθεί από σκωλόπετρες, χταπόδια άλλα ψάρια κλπ και τα πετούσαμε. Τα δε ”παρεμπίπτοντα” αλιεύματα ( αστερίες, αχινοί, καβούρια, μουγκριά, διάφορα σαλάχια κλπ) πέθαιναν χωρίς λόγο. Αν και άχρηστα στην αγορά, είναι χρήσιμα στο οικοσύστημα. Η συρόμενη τράτα, μαζί με τα ψάρια, έφερνε επάνω και το ”σπίτι τους” δηλαδή την ποσειδωνία. Ο δε γόνος μόνο αν είχαμε υπομονή λίγων δευτερολέπτων προλάβαινε να διαφύγει από τα πανιά της. Tις πιό πολλές φορές ίσως, στη φούρια της δουλειάς φερμάραμε αμέσως τα πανιά και ο γόνος έλιωνε χωρίς λόγο. Οι ψαράδες έκοβαν το κλαδί επάνω στο οποίο κάθονταν. Αυτά πλέον νομίζω ότι έχουν αρχίσει και γίνονται συνείδηση. Θέλουμε πάσει θυσία τη διατήρηση της αλιείας και αυτό μπορεί να γίνει μόνο με βιώσιμο τρόπο. Δηλαδή να παίρνουμε τον ”τόκο” και όχι να εξαντλούμε το ”κεφάλαιο” της θάλασσάς μας.</div>
<div>Ετσι θα αποφύγουμε και την τεράστια παγίδα των ιχθυοκαλλιεργειών για τις οποίες έχει ήδη ανακοινωθεί σχεδιασμός για 24πλασιασμό τους!!! Αυτό σημαίνει πολιτική βούληση για εξαφάνιση της παραδοσιακής αλιείας. και επιτάχυνση της καταστροφής των άγριων ψαριών. Αυτό διότι τα ψάρια που εκτρέφουν ( εκτός από το ανθυγιεινό λόγω των χημικών και αντιβιοτικών) είναι ψηλά στην τροφική αλυσίδα, που σημαίνει ότι τρώνε άλλα ψάρια. Ετσι κάθε ψάρι εκτροφής, έχει καταναλώσει άγρια ψάρια (που τα έχουν κάνει ιχθυάλευρα) πολλαπλάσια του βάρους του. Δηλαδή, οι συγκεκριμένες ιχθυοκαλλιέργειες είναι ”καταναλωτές” και όχι ”παραγωγοί” ψαριών.</div>
<div> Σε αυτά, πρέπει να συνυπολογίσουμε δυσλειτουργίες βιολογικών καθαρισμών και πισίνες που αδειάζουν ανεξέλεγκτα στη Θάλασσα.</div>
<div>Με εκτίμηση,</div>
<div>Γαβριήλ Παπασαράντης, καπετάνιος τουριστικών ιστιοπλοικών.</div>
</div>
</div>
</div>
23 Σεπτεμβρίου 2025 στις 08:43 #12890
κος Γιώργος
Ερώτηση1:
Με δεδομένο ότι το ΦΕΚ 10Α/2023 (Συμφωνία AEWA) για τη διατήρηση των αποδημητικών υδρόβιων πτηνών απαγορεύει συγκεκριμένες πρακτικές, όπως η χρήση μαγνητοφώνων και άλλων ηλεκτρονικών συσκευών, πηγών τεχνητού φωτισμού, καθρεπτών και οπτικών συσκευών, συσκευών ενίσχυσης εικόνας, παγίδων, αερίων, γάντζων, ηλεκτρικών συσκευών κοπής, εκρηκτικών, δικτύων, δόκανων, δηλητηρίων ή αναισθητικών δολωμάτων, καθώς και ημιαυτόματων ή αυτόματων όπλων με γεμιστήρα, τίθεται το ερώτημα εάν οι ανωτέρω περιορισμοί, σε συνδυασμό με το καθεστώς προστασίας ΖΠΦ και ΖΑΠΦ στην Κίμωλο και την Πολύαιγο και το Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου, θα οδηγήσουν σε απαγόρευση και οριστική κατάργηση των καθιερωμένων Παραδοσιακών Θρησκευτικών Πανηγυριών και συναφών Πολιτιστικών Εκδηλώσεων που τελούνται κάθε χρόνο στις εν λόγω περιοχές.

Ερώτηση2:

Με δεδομένο ότι:
- Στην περίπτωση του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Αλοννήσου – Βορείων Σποράδων έχει θεσπιστεί, με το ΦΕΚ 25Α/2018, ειδικός Φορέας Διαχείρισης με σαφείς αρμοδιότητες (γνωμοδοτήσεις, εκπόνηση και παρακολούθηση σχεδίων διαχείρισης, περιβαλλοντική αδειοδότηση, συνεργασία με τοπικούς φορείς, ενημέρωση – ευαισθητοποίηση, φύλαξη και έλεγχοι).
- Σύμφωνα με το άρθρο 14 του ν. 4546/2018 (Κεφάλαιο ΙΙΙ – Εθνικά Μέτρα Εφαρμογής της Οδηγίας 2014/89/ΕΕ, ΦΕΚ 101Α/2018), αρμόδια αρχή για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό ορίζεται αποκλειστικά ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ο οποίος έχει την ευθύνη σχεδιασμού, κατάρτισης στρατηγικής, αξιολόγησης, αναθεώρησης και διαβούλευσης με αρμόδιες αρχές και φορείς.
Ερωτάται:

Σχεδιάζεται να ιδρυθεί αντίστοιχος Φορέας Διαχείρισης για το υπό σύσταση Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου; Αν ναι, ποια θα είναι η νομική του μορφή, η έδρα του και οι αρμοδιότητές του σε σχέση με τους υφιστάμενους Φορείς Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών;

Περαιτέρω, πώς θα διασφαλιστεί θεσμικά η ουσιαστική συμμετοχή και γνώμη των Ο.Τ.Α. πρώτου βαθμού (όπως ο Δήμος Κιμώλου) στη διαδικασία κατάρτισης και αναθεώρησης του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, ώστε:
- να προβλέπεται υποχρεωτική διαβούλευση με τους άμεσα επηρεαζόμενους Ο.Τ.Α.,
- να θεσπιστεί ρητή διαδικασία συνδιαμόρφωσης πέραν της τυπικής διαβούλευσης, και
- να διασφαλιστεί η ισόρροπη στάθμιση ανάμεσα στις αποφάσεις του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας και στις συνταγματικά κατοχυρωμένες αρμοδιότητες των Ο.Τ.Α. (άρθρα 101 και 102 Συντ.) για την τοπική ανάπτυξη και τη διαχείριση ζητημάτων του χώρου τους.
Ερώτηση 3:

Με δεδομένο ότι:
- Στην Κίμωλο και την Πολύαιγο έχουν ήδη καθοριστεί Ζώνες Απόλυτης Προστασίας της Φύσης (ΖΑΠΦ) και Ζώνες Προστασίας της Φύσης (ΖΠΦ), με σαφείς επιτρεπόμενες δραστηριότητες και έργα.
- Στις ΖΑΠΦ επιτρέπονται αποκλειστικά έργα προστασίας/διαχείρισης (θαλάσσιοι διάδρομοι, έργα αντιδιαβρωτικά, υδατικά, φάροι), ενώ αποκλείονται δραστηριότητες αναψυχής.
- Στις ΖΠΦ επιτρέπονται ορισμένες υποδομές αναψυχής και ενημέρωσης (πλωτές εγκαταστάσεις, περίπτερα ενημέρωσης, έργα ερμηνείας περιβάλλοντος).
- Σύμφωνα με το άρθρο 14 του ν. 4546/2018 (ΦΕΚ 101Α/2018), ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός ανήκει στην αρμοδιότητα του Υπουργού Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με άμεσες επιπτώσεις σε αλιεία, τουρισμό, μεταφορές και τοπική ανάπτυξη.
- Το πρόσφατο ΦΕΚ 116Α/2025 εισάγει αυστηροποίηση των κανόνων δόμησης σε οικισμούς κάτω των 2.000 κατοίκων, ειδικά όταν αυτοί βρίσκονται εντός ΖΠΦ, Θαλάσσιων Πάρκων ή περιοχών Natura 2000, προβλέποντας:
 - περιορισμούς στις νέες οικοδομικές άδειες,
 - αυστηρότερους όρους αρτιότητας και δόμησης,
 - περιορισμό αλλαγής χρήσεων γης,
 - αυξημένες απαιτήσεις γνωμοδότησης από περιβαλλοντικές αρχές.
Ερωτάται το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας / ο υπό σύσταση Φορέας Διαχείρισης Θαλάσσιου Πάρκου Νοτίου Αιγαίου:
1. Με την έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος για το Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου, ποιες από τις ισχύουσες ρυθμίσεις των ΖΑΠΦ και ΖΠΦ θα παραμείνουν αυτούσιες και ποιες θα αναθεωρηθούν;
2. Πώς θα επηρεαστούν ειδικά οι δραστηριότητες που αφορούν:
 - τις πλωτές εγκαταστάσεις και τις θαλάσσιες δραστηριότητες αναψυχής,
 - τα αγκυροβόλια και τη θαλάσσια κυκλοφορία σκαφών,
 - τις υποδομές και τα έργα που έχουν επίπτωση στο θαλάσσιο περιβάλλον;
3. Θα απαιτείται υποχρεωτικά έγκριση ή γνωμοδότηση του Φορέα Διαχείρισης για κάθε έργο ή δραστηριότητα εντός του Θαλάσσιου Πάρκου;
4. Σε περίπτωση σύγκρουσης των προβλέψεων των ΖΑΠΦ/ΖΠΦ με τις νέες ρυθμίσεις του Θαλάσσιου Πάρκου, ποιο καθεστώς θα υπερισχύει;
5. Πώς θα επηρεαστούν οι αντικειμενικές αξίες ακινήτων και η αγορά γης/κατοικίας στην Κίμωλο και την Πολύαιγο, δεδομένου του συνδυασμού:
 - των περιορισμών που θέτουν οι ΖΑΠΦ και ΖΠΦ,
 - των νέων διατάξεων του Θαλάσσιου Πάρκου, και
 - της αυστηροποίησης των κανόνων δόμησης του ΦΕΚ 116Α/2025 για τους μικρούς οικισμούς, που περιορίζει τις δυνατότητες ανάπτυξης και αλλάζει τις προοπτικές επενδύσεων σε ακίνητη περιουσία.
Ερώτηση 4:

Με δεδομένο ότι:
- Σύμφωνα με το άρθρο 13 του ν. 4568/2018 (ΦΕΚ Α΄178/2018), για τις υδάτινες επιφάνειες που έχουν υπαχθεί στο δίκτυο Natura 2000, η άδεια ίδρυσης υδατοδρομίου χορηγείται με κοινή απόφαση των Υπουργών Υποδομών & Μεταφορών και Περιβάλλοντος & Ενέργειας, ενώ εφόσον η άδεια αφορά Ο.Τ.Α., απαιτείται και η συνυπογραφή του Υπουργού Εσωτερικών.
- Η δημιουργία Θαλάσσιων Πάρκων στο Νότιο Αιγαίο καλύπτει εκτεταμένες θαλάσσιες ζώνες, οι οποίες αλληλεπικαλύπτονται ή εφάπτονται με περιοχές του δικτύου Natura 2000, όπου εφαρμόζονται ήδη αυστηρές ρυθμίσεις προστασίας.
- Η ίδρυση και λειτουργία υδατοδρομίων αποτελεί ζήτημα ζωτικής σημασίας για την αεροπορική σύνδεση μικρών νησιών (π.χ. Κίμωλος, Πολύαιγος) με την ηπειρωτική χώρα και άλλα νησιά, ενισχύοντας την αρχή της νησιωτικότητας (άρθρο 101 Συντ.) και την ίση πρόσβαση των πολιτών σε μεταφορικές υπηρεσίες (άρθρο 106 Συντ.).
Ερωτάται το Υπουργείο Περιβάλλοντος & Ενέργειας, το Υπουργείο Υποδομών & Μεταφορών, και οι συναρμόδιοι Φορείς Διαχείρισης Θαλάσσιων Πάρκων:
1. Πώς διασφαλίζεται ότι η θεσμοθέτηση των Θαλάσσιων Πάρκων στο Νότιο Αιγαίο δεν θα αποκλείσει ή περιορίσει αδικαιολόγητα τη δυνατότητα ίδρυσης και λειτουργίας υδατοδρομίων εντός ή πλησίον περιοχών Natura 2000;
2. Θα προβλεφθεί ειδικό καθεστώς εξαίρεσης ή συμβατότητας μεταξύ Θαλάσσιων Πάρκων και υδατοδρομίων, ώστε να συνυπάρχουν η περιβαλλοντική προστασία και η ανάγκη αεροπορικής διασύνδεσης μικρών νησιών;
3. Θα υπάρξει ρητή νομοθετική πρόβλεψη ώστε, σε περίπτωση που Ο.Τ.Α. αιτηθεί άδεια υδατοδρομίου, να μη δημιουργούνται ανυπέρβλητα εμπόδια λόγω της κήρυξης Θαλάσσιου Πάρκου, πέραν της ήδη προβλεπόμενης περιβαλλοντικής αξιολόγησης;
4. Με ποιον τρόπο θα επιτευχθεί η ισορροπία μεταξύ:
 - του συνταγματικού καθήκοντος προστασίας του περιβάλλοντος (άρθρο 24 Συντ.), και
 - της νησιωτικότητας και της ίσης πρόσβασης σε μεταφορές (άρθρα 101 & 106 Συντ.);
5. Ποια θα είναι η μέγιστη επιτρεπόμενη ταχύτητα σκαφών εντός Θαλάσσιων Πάρκων, ώστε να προστατεύεται η θαλάσσια ζωή αλλά και να εξασφαλίζεται η ασφάλεια προσθαλάσσωσης υδροπλάνων;
6. Πού και με ποια διαδικασία θα οριστούν οι διάδρομοι προσθαλάσσωσης των υδροπλάνων; Θα ληφθούν υπόψη περιβαλλοντικά, κοινωνικά και αναπτυξιακά κριτήρια;
7. Αν επιτραπούν υδατοδρόμια εντός Θαλάσσιων Πάρκων, με ποιους περιορισμούς, φίλτρα ή όρους περιβαλλοντικής συμβατότητας θα λειτουργούν;
8. Θα υπάρξει οικονομική επιβάρυνση για την καθημερινή μετακίνηση κατοίκων και επισκεπτών λόγω των πρόσθετων περιβαλλοντικών όρων ή περιορισμών;
Ερώτηση 5:

Με δεδομένο ότι:
- Το Florida Keys National Marine Sanctuary (ΗΠΑ) προστατεύει πάνω από 9.800 km² θαλάσσιας περιοχής, συνεισφέροντας 4,4 δισ. δολάρια ετησίως στην τοπική οικονομία και δημιουργώντας 000+ θέσεις εργασίας σε τομείς όπως:
 - Οικοτουρισμός (snorkeling, diving)
 - Περιβαλλοντική εκπαίδευση
 - Θαλάσσια έρευνα και επιτήρηση
 - Κτηνιατρικά κέντρα και κέντρα διάσωσης θαλάσσιων ειδών
 - Βιώσιμες θαλάσσιες μεταφορές με καθαρότερες τεχνολογίες
- Η ανακήρυξη των Θαλάσσιων Πάρκων στο Νότιο Αιγαίο παρέχει τη δυνατότητα:
 - Ανάπτυξης νέων επαγγελμάτων και δεξιοτήτων, αποτρέποντας τη διαρροή επιστημονικού δυναμικού (brain drain)
 - Ενίσχυσης της τοπικής συμμετοχής και της περιβαλλοντικής εκπαίδευσης
 - Δημιουργίας μακροπρόθεσμης κοινωνικής συναίνεσης μέσω διαφάνειας και ενεργού ρόλου των τοπικών κοινωνιών
- Εντός των περιοχών των Θαλάσσιων Πάρκων υπάρχουν συχνά βυθισμένοι αρχαιολογικοί τόποι και ναυάγια, που απαιτούν συνεργασία με θεσμικούς φορείς πολιτισμού, όπως η Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων.
Ερωτάται το Υπουργείο Περιβάλλοντος & Ενέργειας και ο μελλοντικός Φορέας Διαχείρισης Θαλάσσιου Πάρκου Νοτίου Αιγαίου:
1. Προβλέπεται η σχεδίαση στρατηγικών για τη δημιουργία νέων επαγγελμάτων και θέσεων εργασίας που θα συνδέονται με τη διαχείριση και προστασία των Θαλάσσιων Πάρκων;
2. Ποιες είναι οι δυνατότητες ανάπτυξης τομέων όπως:
 - Κτηνιατρική και βοηθοί κτηνιάτρων για τη φροντίδα θαλάσσιας πανίδας
 - Υδρομεταφορές και υδροπλάνα για βιώσιμη συνδεσιμότητα μικρών νησιών
 - Οικοτουρισμός (snorkeling, diving)
 - Εκπαιδευτές, ξεναγοί και εμψυχωτές οικοσυστημάτων
3. Πώς θα διασφαλιστεί η ενεργή συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στη διαχείριση των Πάρκων και στις αποφάσεις που επηρεάζουν την οικονομική και κοινωνική ζωή τους;
4. Με ποιον τρόπο θα ενσωματωθεί η γνώμη και η τεχνογνωσία θεσμικών φορέων πολιτισμού (π.χ. Εφορεία Εναλίων Αρχαιοτήτων) στη διαχείριση περιοχών με βυθισμένους αρχαιολογικούς χώρους;
5. Ποιες πρακτικές διασφαλίζουν τη συνύπαρξη προστασίας περιβάλλοντος και πολιτιστικής κληρονομιάς με την ανάπτυξη νέων οικονομικών δραστηριοτήτων, ώστε να προκύπτει μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα και κοινωνική αποδοχή;
Ερώτηση 6:

Με δεδομένο ότι:
1. Ο νόμος 4982/2022 (ΦΕΚ 15/10/2022) προβλέπει ίδρυση, ανάπτυξη, διαχείριση και λειτουργία Επιχειρηματικών Πάρκων (Ε.Π.), τα οποία μπορούν να χωροθετούνται εντός και εκτός σχεδίου πόλεως, συμπεριλαμβανομένων περιοχών προστασίας όπως Natura 2000, Ζώνες Ειδικής Προστασίας και δασικές εκτάσεις, υπό αυστηρές προϋποθέσεις, ειδικές εγκρίσεις και περιβαλλοντικές αξιολογήσεις.
2. Τα Επιχειρηματικά Πάρκα μπορούν να χαρακτηρίζονται ως Οικολογικά Πάρκα, με στόχο την ανάπτυξη περιβαλλοντικά φιλικών δραστηριοτήτων και την επίτευξη συγκεκριμένων στόχων βιωσιμότητας.
3. Με το ΦΕΚ 542/Β/2011 μεταβιβάστηκαν δικαιώματα έρευνας και εκμετάλλευσης γεωθερμικού δυναμικού στο νησιωτικό σύμπλεγμα Μήλου – Κιμώλου – Πολυαίγου από τη Δ.Ε.Η. Α.Ε. στη «Δ.Ε.Η. Ανανεώσιμες Α.Ε.», με συγκεκριμένες υποχρεώσεις υλοποίησης έργων.
4. Σχεδιάζεται η ίδρυση του Θαλάσσιου Πάρκου Νοτίου Αιγαίου, το οποίο θα περιλαμβάνει τις παραπάνω περιοχές, καθώς και περιοχές όπου λειτουργούν ή σχεδιάζονται Επιχειρηματικά Πάρκα και έργα γεωθερμικής εκμετάλλευσης.
5. Το Θαλάσσιο Πάρκο θα επιβάλλει ειδικούς περιορισμούς για την προστασία της θαλάσσιας και παράκτιας χλωρίδας και πανίδας, τη διαχείριση αποβλήτων και την αειφόρο ανάπτυξη.
Ερωτάται το Υπουργείο Περιβάλλοντος & Ενέργειας και ο μελλοντικός Φορέας Διαχείρισης Θαλάσσιου Πάρκου:
1. Δικαιώματα γεωθερμικής εκμετάλλευσης:
 - Πώς θα επηρεαστούν τα ήδη υφιστάμενα δικαιώματα εκμετάλλευσης του γεωθερμικού δυναμικού στο σύμπλεγμα Μήλου – Κιμώλου – Πολυαίγου;
 - Θα απαιτηθεί τροποποίηση ή επαναξιολόγηση των περιβαλλοντικών όρων και αδειών εκμετάλλευσης υπό το νέο καθεστώς προστασίας;
 - Ποιοι νέοι περιορισμοί ή υποχρεώσεις θα εισαχθούν για τη συμβατότητα της γεωθερμικής εκμετάλλευσης με τους στόχους του Θαλάσσιου Πάρκου;
 - Θα προβλεφθεί υποχρέωση γνωμοδότησης ή έγκρισης από τον Φορέα Διαχείρισης σε κάθε στάδιο των ερευνών και έργων;
2. Επιχειρηματικά Πάρκα εντός προστατευόμενων ζωνών:
 - Ποιες διαδικασίες και προϋποθέσεις θα απαιτούνται για την ίδρυση ή επέκταση Επιχειρηματικών Πάρκων εντός περιοχών Natura 2000, ΖΕΠ, δασικών ή υδάτινων εκτάσεων;
 - Θα υπάρχουν πρόσθετοι περιορισμοί στη δόμηση, τις υποδομές και τη χρήση αιγιαλού/παραλίας, υπέρ της προστασίας περιβάλλοντος και πολιτιστικής κληρονομιάς;
 - Πώς θα διασφαλιστεί η τήρηση των αυστηρών περιβαλλοντικών κανόνων σε σχέση με τις επιχειρηματικές δραστηριότητες;
3. Διαχείριση Αποβλήτων και Περιβάλλον:
 - Ποιοι νέοι περιορισμοί για τη διαχείριση αποβλήτων θα επιβληθούν στους νησιωτικούς ΟΤΑ και τις επιχειρήσεις εντός του Θαλάσσιου Πάρκου;
 - Πώς θα συνδυαστεί η περιβαλλοντική προστασία με τη δυνατότητα ανάπτυξης οικονομικών δραστηριοτήτων, χωρίς να επηρεάζεται αρνητικά η τοπική κοινωνία και οι υποδομές;
4. Συμβατότητα και προτεραιότητες:
 - Σε περίπτωση σύγκρουσης μεταξύ ήδη χορηγημένων δικαιωμάτων, αδειών Επιχειρηματικών Πάρκων και νέων περιορισμών του Θαλάσσιου Πάρκου, ποιο καθεστώς θα υπερισχύει;
 - Υπάρχει πρόβλεψη για ρυθμίσεις εξισορρόπησης μεταξύ οικονομικής ανάπτυξης, ενεργών δικαιωμάτων και περιβαλλοντικής προστασίας;
23 Σεπτεμβρίου 2025 στις 08:42 #12895
Κλειώ
Στο σημείο 4.5.3.2. Προτεινόμενες επιτρεπόμενες χρήσεις ανα ζώνη αναφερει

Ωστόσο σημειώνεται ότι σε όλη την έκταση του ΕΘΠΝΑ 1-Νότιες Κυκλάδες:


Απαγορεύεται η αλιεία με τράτα βυθού με πόρτες (ΟΤΒ)
ii. Ο τρόπος άσκησης της ερασιτεχνικής αλιείας ρυθμίζεται με βάση αποτελέσματα
αλιευτικών μελετών.
iii. Για το διάστημα 15 Απριλίου ως 31 Μαΐου, απαγορεύεται η επαγγελματική και
ερασιτεχνική αλιεία με οποιοδήποτε εργαλείο σε ακτίνα 0,5 ν.μ. από τις ακτές σε όλες τα
νησιά και νησίδες του Πάρκου, για την ανάκαμψη των ιχθυαποθεμάτων και για τον
περιορισμό της τυχαίας παγίδευσης θαλασσοπουλιών σε αλιευτικά εργαλεία. Η ρύθμιση
αυτή προτείνεται για την παρούσα διαχειριστική περίοδο (5 έτη). Στη συνέχεια οι όροι θα
αξιολογηθούν και επαναδιατυπωθούν εάν κριθεί απαραίτητο.

Δεν καταλαβαίνω ενώ για τα υπόλοιπα εργαλεία θα οι όροι θα αξιολογηθούν και θα επαναδιατυπωθούν για διαχειριστική περιοδο 5 ετών για τη μηχανότρατα ΤΙ;;;;;; στην περίπτωση που υπάρξει απαγόρευση δεν θα αξιολογηθούν και δεν θα επαναδιατυπωθούν για την περίοδο 5 ετών ;;;;;; Θα πρέπει οπωσδηποτε να υπάρξει πρόβλεψη και για τη μηχανότρατα απο τα Ελληνικά Ινστιτούτα τα οποίσ δεν γνωρίζω εάν τα λαβατε υπ’ όψη

23 Σεπτεμβρίου 2025 στις 08:42 #12897
Κλειώ
Στο σημείο 4.5.3.2. Προτεινόμενες επιτρεπόμενες χρήσεις ανα ζώνη αναφερει

οτι θα υπάρξει επαναξιολογηση για κάποια εργαλεία

Δεν καταλαβαίνω ενώ για τα υπόλοιπα εργαλεία θα οι όροι θα αξιολογηθούν και θα επαναδιατυπωθούν για διαχειριστική περιοδο 5 ετών για τη μηχανότρατα ΤΙ;;;;;; στην περίπτωση που υπάρξει απαγόρευση δεν θα αξιολογηθούν και δεν θα επαναδιατυπωθούν για την περίοδο 5 ετών ;;;;;; Θα πρέπει οπωσδηποτε να υπάρξει πρόβλεψη και για τη μηχανότρατα απο τα Ελληνικά Ινστιτούτα τα οποίσ δεν γνωρίζω εάν τα λαβατε υπ’ όψη

22 Σεπτεμβρίου 2025 στις 16:02 #12794
Εμμανουήλ Μικέλης (Δήμαρχος Μήλου)
Στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης για την Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη (ΕΠΜ) του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Νοτίου Αιγαίου 1 (ΕΘΠΝΑ1), συντασσόμενο με τις παρατηρήσεις της Τοπικής Επιτροπής Ελλετ Μήλου έχουμε να εκθέσουμε τα κάτωθι:

Ανεπαρκής προστασία περιοχών παγκόσμιας φυσικής και αισθητικής αξίας.

Σύμφωνα με την ΕΠΜ (1ο PDF, σελ. 25), μνημεία παγκοσμίου φήμης και μοναδικής γεωλογικής και αισθητικής αξίας όπως το Σαρακήνικο και το Κλέφτικο αναφέρονται ονομαστικά μόλις μία φορά και αποκλειστικά ως γεωλογικά μνημεία.

Στον χάρτη του Παραρτήματος ΙΙ (σελ. 6) παρατηρείται:
- Η εν λόγω παράκτια περιοχή στην οποία εντάσσεται και το Σαρακήνικο βρίσκεται εντός της περιοχής στην οποία ιδρύθηκε , με την υπ’ αρ. 163279/1979 απόφαση του Υπουργού Γεωργίας , μόνιμο καταφύγιο θηραμάτων. Σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 57 του ν.2637/1998, τα υφιστάμενα καταφύγια θηραμάτων μετονομάστηκαν σε καταφύγια άγριας ζωής (ΚΑΖ).Τα καταφύγια άγριας ζωής χαρακτηρίζονται ως προστατευόμενες περιοχές, κατάλληλες για την ανάπτυξη πληθυσμών της άγριας πανίδας και χλωρίδας ή ως βιότοποι αναπαραγωγής , διατροφής , διαχείμασης ειδών της άγριας πανίδας, ή ως περιοχές αναπαραγωγής ψαριών και συγκέντρωσης γόνου (παρ. 2, άρθρο 19 ν. 1650/1986)
- Το Κλέφτικο φέρει τον χαρακτηρισμό ΕΖΔ, ΖΕΠ και ΤΙΦΚ,
- Ενώ ολόκληρη η βόρεια ακτογραμμή της Μήλου εξαιρείται πλήρως από τις ζώνες προστασίας, παρότι δέχεται έντονη και αδιαχείριστη τουριστική πίεση.
Ιδιαίτερη μνεία αξίζουν οι ακτές του Μύτακα, του Παπαφράγκα και των όμορων σχηματισμών, περιοχές μοναδικής γεωμορφολογίας και οικολογικής ευαισθησίας.

Η θαλάσσια περιοχή που περικλείει αυτές τις παράκτιες θέσεις εμφανίζει:
- επιβεβαιωμένη παρουσία λιβαδιών Posidonia oceanica υψηλής πιθανότητας (0.8–1.0), σύμφωνα με τον επίσημο χάρτη του EU Maritime Atlas (European Commission): https://ec.europa.eu/maritimeaffairs/atlas/maritime_atlas/#lang=EN;p=w;bkgd=1;theme=631:0.75;c=2706819.469745883,4397763.482974789;z=11
- ανεκτίμητο γεωλογικό ενδιαφέρον, το οποίο δεν έχει καταγραφεί ή προστατευθεί.
Αδικαιολόγητη εξαίρεση της βόρειας και βορειοανατολικής ακτής του κόλπου της Μήλου.

Παρομοίως, η θαλάσσια ζώνη που περιβάλλει τη βόρεια και βορειοανατολική ακτογραμμή του κόλπου της Μήλου — από την Φυλακωπή έως την Σκινωπή— εξαιρείται πλήρως, παρά το γεγονός ότι:
- Περιλαμβάνει περιοχές εξαιρετικής οικολογικής, ιστορικής και πολιτισμικής σημασίας:
▪ τον παραδοσιακό οικισμό Κλήμα,

▪ τις Κατακόμβες (παγκοσμίως σημαντικό παλαιοχριστιανικό μνημείο),

▪ την Αρετή,

▪ το αρχαίο θέατρο και την αρχαία πόλη,
- Εμφανίζει υψηλή πιθανότητα παρουσίας λιβαδιών Posidonia oceanica (0.8–1.0), σύμφωνα με τον επίσημο χάρτη του EU Maritime Atlas (European Commission) (παραπομπή στο 1.)
Η παρουσία της επιβάλλει την ένταξη της περιοχής σε Ειδική Ζώνη Διατήρησης (ΕΖΔ).

Υποθαλάσσια αρχαιολογική σημασία της περιοχής Αδάμαντας – Αρετή.

Η πιθανότητα ύπαρξης υποθαλάσσιων αρχαιολογικών ευρημάτων (π.χ. ναυάγια, τεχνικά έργα, λιθοδομές) στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή μπροστά από τον Αδάμαντα έως και τη Νεροδάφνη είναι ιδιαίτερα αυξημένη και δεν έχει αξιολογηθεί στη μελέτη.

Η αρχαία πόλη της Μήλου βρισκόταν στην πλαγιά ανάμεσα στα χωριά Τρυπητή και Κλήμα, ακριβώς απέναντι από την είσοδο του σημερινού λιμένα. Εκεί βρίσκονται:
- το αρχαίο ρωμαϊκό θέατρο,
- τείχη και κτίσματα της αρχαίας πόλης,
- καθώς και ενδείξεις κατοίκησης από τη Γεωμετρική εποχή (11ος–8ος αι. π.Χ.).
Η άμεση επαφή της αρχαίας πόλης με τη θάλασσα και η ιστορική χρήση του κόλπου ως λιμένα καθιστούν εξαιρετικά πιθανή την ύπαρξη υποθαλάσσιου πολιτισμικού αποθέματος.

Αίτημα τροποποίησης της ΕΠΜ:
- Άμεση ένταξη της βόρειας και βορειοανατολικής ακτογραμμής της Μήλου – από τα Πολλώνια έως τη Νεροδάφνη (βόρεια ακτογραμμή) και από τη Νεροδάφνη έως τη Σκινωπή (βόρεια/βορειοανατολική ακτογραμμή κόλπου)– στο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο, με κατάλληλους χαρακτηρισμούς (ΕΖΔ, ΖΕΠ, ΤΙΦΚ), όπως ισχύει για αντίστοιχες περιοχές σε άλλα νησιά.
- Εκπόνηση χαρτογράφησης οικοτόπων και υποθαλάσσιων αρχαιολογικών θέσεων, με στόχο τη σαφή οριοθέτηση των προστατευόμενων περιοχών, την ενσωμάτωσή τους στο θεσμικό πλαίσιο και την αποτελεσματική διαχείρισή τους.
Η εν λόγω ζώνη συνδυάζει οικολογική, γεωλογική και πολιτισμική μοναδικότητα, και η παράλειψή της από το ΕΘΠΝΑ1 αποτελεί σημαντική θεσμική και ουσιαστική αδυναμία της μελέτης.

Με εκτίμηση,

Ο Δήμαρχος Μήλου

Εμμανουήλ Μικέλης
22 Σεπτεμβρίου 2025 στις 15:59 #12810
Εμμανουήλ Μικέλης
Στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης για την Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη (ΕΠΜ) του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Νοτίου Αιγαίου 1 (ΕΘΠΝΑ1), συντασσόμενο με τις παρατηρήσεις της Τοπικής Επιτροπής Ελλετ Μήλου έχουμε να εκθέσουμε τα κάτωθι:

Ανεπαρκής προστασία περιοχών παγκόσμιας φυσικής και αισθητικής αξίας.

Σύμφωνα με την ΕΠΜ (1ο PDF, σελ. 25), μνημεία παγκοσμίου φήμης και μοναδικής γεωλογικής και αισθητικής αξίας όπως το Σαρακήνικο και το Κλέφτικο αναφέρονται ονομαστικά μόλις μία φορά και αποκλειστικά ως γεωλογικά μνημεία.

Στον χάρτη του Παραρτήματος ΙΙ (σελ. 6) παρατηρείται:
- Η εν λόγω παράκτια περιοχή στην οποία εντάσσεται και το Σαρακήνικο βρίσκεται εντός της περιοχής στην οποία ιδρύθηκε , με την υπ’ αρ. 163279/1979 απόφαση του Υπουργού Γεωργίας , μόνιμο καταφύγιο θηραμάτων. Σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 57 του ν.2637/1998, τα υφιστάμενα καταφύγια θηραμάτων μετονομάστηκαν σε καταφύγια άγριας ζωής (ΚΑΖ).Τα καταφύγια άγριας ζωής χαρακτηρίζονται ως προστατευόμενες περιοχές, κατάλληλες για την ανάπτυξη πληθυσμών της άγριας πανίδας και χλωρίδας ή ως βιότοποι αναπαραγωγής , διατροφής , διαχείμασης ειδών της άγριας πανίδας, ή ως περιοχές αναπαραγωγής ψαριών και συγκέντρωσης γόνου (παρ. 2, άρθρο 19 ν. 1650/1986)
- Το Κλέφτικο φέρει τον χαρακτηρισμό ΕΖΔ, ΖΕΠ και ΤΙΦΚ,
- Ενώ ολόκληρη η βόρεια ακτογραμμή της Μήλου εξαιρείται πλήρως από τις ζώνες προστασίας, παρότι δέχεται έντονη και αδιαχείριστη τουριστική πίεση.
Ιδιαίτερη μνεία αξίζουν οι ακτές του Μύτακα, του Παπαφράγκα και των όμορων σχηματισμών, περιοχές μοναδικής γεωμορφολογίας και οικολογικής ευαισθησίας.

Η θαλάσσια περιοχή που περικλείει αυτές τις παράκτιες θέσεις εμφανίζει:
- επιβεβαιωμένη παρουσία λιβαδιών Posidonia oceanica υψηλής πιθανότητας (0.8–1.0), σύμφωνα με τον επίσημο χάρτη του EU Maritime Atlas (European Commission): https://ec.europa.eu/maritimeaffairs/atlas/maritime_atlas/#lang=EN;p=w;bkgd=1;theme=631:0.75;c=2706819.469745883,4397763.482974789;z=11
- ανεκτίμητο γεωλογικό ενδιαφέρον, το οποίο δεν έχει καταγραφεί ή προστατευθεί.
Αδικαιολόγητη εξαίρεση της βόρειας και βορειοανατολικής ακτής του κόλπου της Μήλου.

Παρομοίως, η θαλάσσια ζώνη που περιβάλλει τη βόρεια και βορειοανατολική ακτογραμμή του κόλπου της Μήλου — από την Φυλακωπή έως την Σκινωπή— εξαιρείται πλήρως, παρά το γεγονός ότι:
- Περιλαμβάνει περιοχές εξαιρετικής οικολογικής, ιστορικής και πολιτισμικής σημασίας:
▪ τον παραδοσιακό οικισμό Κλήμα,

▪ τις Κατακόμβες (παγκοσμίως σημαντικό παλαιοχριστιανικό μνημείο),

▪ την Αρετή,

▪ το αρχαίο θέατρο και την αρχαία πόλη,
- Εμφανίζει υψηλή πιθανότητα παρουσίας λιβαδιών Posidonia oceanica (0.8–1.0), σύμφωνα με τον επίσημο χάρτη του EU Maritime Atlas (European Commission) (παραπομπή στο 1.)
Η παρουσία της επιβάλλει την ένταξη της περιοχής σε Ειδική Ζώνη Διατήρησης (ΕΖΔ).

Υποθαλάσσια αρχαιολογική σημασία της περιοχής Αδάμαντας – Αρετή.

Η πιθανότητα ύπαρξης υποθαλάσσιων αρχαιολογικών ευρημάτων (π.χ. ναυάγια, τεχνικά έργα, λιθοδομές) στην ευρύτερη θαλάσσια περιοχή μπροστά από τον Αδάμαντα έως και τη Νεροδάφνη είναι ιδιαίτερα αυξημένη και δεν έχει αξιολογηθεί στη μελέτη.

Η αρχαία πόλη της Μήλου βρισκόταν στην πλαγιά ανάμεσα στα χωριά Τρυπητή και Κλήμα, ακριβώς απέναντι από την είσοδο του σημερινού λιμένα. Εκεί βρίσκονται:
- το αρχαίο ρωμαϊκό θέατρο,
- τείχη και κτίσματα της αρχαίας πόλης,
- καθώς και ενδείξεις κατοίκησης από τη Γεωμετρική εποχή (11ος–8ος αι. π.Χ.).
Η άμεση επαφή της αρχαίας πόλης με τη θάλασσα και η ιστορική χρήση του κόλπου ως λιμένα καθιστούν εξαιρετικά πιθανή την ύπαρξη υποθαλάσσιου πολιτισμικού αποθέματος.

Αίτημα τροποποίησης της ΕΠΜ:
- Άμεση ένταξη της βόρειας και βορειοανατολικής ακτογραμμής της Μήλου – από τα Πολλώνια έως τη Νεροδάφνη (βόρεια ακτογραμμή) και από τη Νεροδάφνη έως τη Σκινωπή (βόρεια/βορειοανατολική ακτογραμμή κόλπου)– στο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο, με κατάλληλους χαρακτηρισμούς (ΕΖΔ, ΖΕΠ, ΤΙΦΚ), όπως ισχύει για αντίστοιχες περιοχές σε άλλα νησιά.
- Εκπόνηση χαρτογράφησης οικοτόπων και υποθαλάσσιων αρχαιολογικών θέσεων, με στόχο τη σαφή οριοθέτηση των προστατευόμενων περιοχών, την ενσωμάτωσή τους στο θεσμικό πλαίσιο και την αποτελεσματική διαχείρισή τους.
Η εν λόγω ζώνη συνδυάζει οικολογική, γεωλογική και πολιτισμική μοναδικότητα, και η παράλειψή της από το ΕΘΠΝΑ1 αποτελεί σημαντική θεσμική και ουσιαστική αδυναμία της μελέτης.

Με εκτίμηση,

Ο Δήμαρχος Μήλου

Εμμανουήλ Μικέλης
22 Σεπτεμβρίου 2025 στις 15:59 #12814
Δήμος Αμοργού
Απόσπασμα από το πρακτικό της 16/2025 Τακτικής Διά Ζώσης Συνεδρίασης του Δημοτικού Συμβουλίου του Δήμου Αμοργού.

Αριθμ. Απόφασης: 96/2025

Παρέμβαση του Δήμου Αμοργού στη δημόσια ηλεκτρονική διαβούλευση για το Εθνικό Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1 – Κυκλάδες.

Στην Αμοργό, σήμερα 19η του μηνός Σεπτεμβρίου του Έτους 2025, ημέρα Παρασκευή και ώρα 17:00 το Δημοτικό Συμβούλιο του Δήμου συνήλθε σε Τακτική, Διά ζώσης, Συνεδρίαση στην αίθουσα συνεδριάσεων του Δημοτικού Συμβουλίου Αμοργού, ύστερα από την υπ’ αρ. πρωτ.: 4974 πρόσκληση της Προέδρου του Δ.Σ. κας Νομικού – Ψακή Δήμητρας με ημερομηνία 15-09-2025, η οποία εστάλη με email στον κ. Δήμαρχο, καθώς και στους κ.κ. Δημοτικούς Συμβούλους, καθώς και στους Προέδρους των Δ. Κοινοτήτων του Δήμου, σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 67 του Ν.3852/2010, των άρθρων 95 και 96 του Ν.3463/2006, τις σχετικές διατάξεις του Ν.4555/2018, τα όσα αναφέρονται στις σχετικές περί σύγκλησης και λειτουργίας των συλλογικών οργάνων των δήμων σχετικές εγκυκλίους του ΥΠ.ΕΣ., αλλά και τα όσα αναφέρονται ειδικότερα στην με αριθμ. 98/26-01-2024 εγκύκλιο του ΥΠΕΣ.

Πριν από την έναρξη της συνεδρίασης διαπιστώθηκε ότι υπάρχει η νόμιμη απαρτία, αφού σε σύνολο 13 μελών του Δημοτικού Συμβουλίου, προσήλθαν και ήταν παρόντα τα 11 μέλη αυτού.

Στην συνεδρίαση παρευρέθηκε ο Δήμαρχος Αμοργού κ. Καραϊσκος Ελευθέριος.

Χρέη Γραμματέα για τη τήρηση των πρακτικών της παρούσας Συνεδρίασης του Δ.Σ. άσκησε η Δημοτική Υπάλληλος κα Κόρδα Πηνελόπη, κλάδου ΤΕ, η οποία ορίστηκε με απόφαση Δημάρχου, λόγω απουσίας της ορισθείσας για το Έτος 2025 πρακτικογράφου.

Έτσι κατά τη συζήτηση του θέματος:

Παρόντες Δημοτικοί Σύμβουλοι Απόντες Δημοτικοί Σύμβουλοι

Νομικού – Ψακή Δήμητρα Χάλαρη Άννα

Δεσποτίδη Καλλιόπη Γαβαλά Άννα

Σίμος Σταμάτιος

Γρίσπος Κων/νος

Γρίσπος Σταμάτιος

Συμιδαλάς Νικόλαος

Γρίσπος Περικλής

Βεκρής Ελευθέριος

Ψυχογυιού Ελευθερία

Συνοδινός Ευάγγελος

Μενδρινός Νικήτας

<table width=”1260″>
<tbody>
<tr>
<td width=”672″>Παρόντες Πρόεδροι Συμβουλίων Δημ. Κοιν. Απόντες Πρόεδροι Συμβουλίων Δημ. Κοιν.

Λουδάρος Νικόλαος (Καταπόλων) Γρίβα Ελένη (Αιγιάλης)

Δεσποτίδης Ευάγγελος (Αμοργού)

Παρόντες Πρόεδροι Δημ. Κοινοτήτων Απόντες Πρόεδροι Δημ. Κοινοτήτων

——————- Μαρίνης Αντώνιος (Θολαρίων)

Νομικός Δημήτριος (Βρούτση)

Θεολογίτου Ειρήνη (Αρκεσίνης)</td>
<td width=”588″>

</td>
</tr>
</tbody>
</table>

Οι παραπάνω αναφερθέντες απόντες Δημοτικοί Σύμβουλοι και οι απόντες προαναφερόμενοι Πρόεδροι των Δημοτικών Κοινοτήτων δεν προσήλθαν στη συνεδρίαση, παρότι εκλήθησαν νόμιμα.

Μετά τη συζήτηση του 1ου θέματος της Η.Δ., το Δ.Σ. προχώρησε στη συζήτηση του 2ου θέματος της Η.Δ., όπως αυτό επιγράφεται παραπάνω.

Το εν λόγω θέμα (2ο Ημερησίας Διάταξης) εισήχθη αρμοδίως ως εξής:

Τα δύο νέα Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα σε Νότιες Κυκλάδες και Ιόνιο, που ανακοίνωσε το Υπουργείο Περιβάλλοντος στις 21 Ιουλίου 2025 τέθηκαν σε δημόσια διαβούλευση μέχρι τις 22 Σεπτεμβρίου 2025, σύμφωνα με την εθνική και ενωσιακή νομοθεσία, προκειμένου οι ενδιαφερόμενοι πολίτες και φορείς να υποβάλουν τα σχόλια και τις προτάσεις τους (https://ypen.gov.gr/diavouleusi/forums/topic/ethniko-thalassio-parko-notioy-aigaioy-1-kyklades-ethpna1-kyklades/ για το πάρκο Νοτίων Κυκλάδων). Αυτά θα ληφθούν υπόψη για την τελική διαμόρφωση του Εθνικού Θαλασσίου Πάρκου Ιονίου και του Εθνικού Θαλασσίου Πάρκου Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες.

Τα Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα είναι δίκτυα διασυνδεδεμένων προστατευόμενων περιοχών. Η δημιουργία τους προσφέρει σημαντικά πρόσθετα πλεονεκτήματα σε σχέση με τις μέχρι σήμερα μεμονωμένες προστατευόμενες περιοχές του δικτύου Natura 2000, κυρίως λόγω της ολιστικής οικολογικής, διοικητικής και κοινωνικοοικονομικής προσέγγισης. Σκοπός τους είναι η διατήρηση της μοναδικής βιοποικιλότητας, η προστασία και η αποκατάσταση των οικοτόπων και η προώθηση της ευαισθητοποίησης σχετικά με το θαλάσσιο περιβάλλον.

Η Αμοργός και τα νησιά που υπάγονται διοικητικά σε αυτήν καθώς και η νήσος Κίναρος που ιστορικά και ιδιοκτησιακά υπάγεται στην Αμοργό και κατοικείται μέχρι και σήμερα από συμπατριώτες μας, βρίσκονται μέσα στον χώρο του Θαλάσσιου Πάρκου των Κυκλάδων.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχουν οι αλιευτικές ρυθμίσεις οι οποίες περιλαμβάνουν για την περιοχή μας τις θεσμοθετημένες με το ΠΔ73 (ΦΕΚ Α 148/18-08-2025) ρυθμίσεις για το Αμοργόραμα, τις οποίες και επεκτείνουν μερικώς και στο υπόλοιπο θαλάσσιο πάρκο:

« 1) Απαγορεύεται η αλιεία με τράτα βυθού με πόρτες (ΟΤΒ)

2) Ο τρόπος άσκησης της ερασιτεχνικής αλιείας ρυθμίζεται με βάση αποτελέσματα αλιευτικών μελετών.

3) Για το διάστημα 15 Απριλίου ως 31 Μαΐου, απαγορεύεται η επαγγελματική και ερασιτεχνική αλιεία με οποιοδήποτε εργαλείο σε ακτίνα 0,5 ν.μ. από τις ακτές σε όλες τα νησιά και νησίδες του Πάρκου, για την ανάκαμψη των ιχθυαποθεμάτων και για τον περιορισμό της τυχαίας παγίδευσης θαλασσοπουλιών σε αλιευτικά εργαλεία. Η ρύθμιση αυτή προτείνεται για την παρούσα διαχειριστική περίοδο (5 έτη). Στη συνέχεια οι όροι θα αξιολογηθούν και επαναδιατυπωθούν εάν κριθεί απαραίτητο.
- Ειδικότερα για την Αμοργό ισχύουν οι ρυθμίσεις που έχουν προταθεί από το Αμοργόραμα: Ζώνη Α 1,5 ν.μ. γύρω από τις ακτές όπου θα υπάρχει εποχιακή απαγόρευση αλιείας για τους μήνες Απρίλιο και Μάιο και μικρότερες ζώνες των θαλάσσιων εκτάσεων μεταξύ Αμοργού και Γραμβούσας (Ζώνη Β), στα Κατάπολα (Ζώνη Γ) και μεταξύ Αμοργού και Νικουριάς (Ζώνη Δ) όπου προτείνεται πλήρης απαγόρευση της αλιείας.»
Την ίδια βαρύτητα έχουν και οι παρατηρήσεις που έχει καταθέσει το Δ.Σ. του Επαγγελματικού Αλιευτικού Συλλόγου Αμοργού “Η Χοζοβιώτισσα” στην διαβούλευση σχετικά με την ανάγκη για χαρτογράφηση των λιβαδιών ποσειδωνίας, την οικονομική ενίσχυση της παράκτιας αλιείας τους μήνες αναπαραγωγής και ολικής απαγόρευσης, την ανάγκη αποτελεσματικού μηχανισμού αστυνόμευσης του πάρκου, την άμεση και αντισταθμιστική αποζημίωση των αλιέων για τις ζημιές των προστατευόμενων θηλαστικών.

Οι προτεινόμενες επιτρεπόμενες χρήσεις ανά ζώνη προστασίας ακολουθούν σε μεγάλο βαθμό αυτές των ΕΠΜ8α και β για τις περιοχές ΝΑTURA 2000 του Νότιου Αιγαίου για τις οποίες το Δ.Σ. έχει γνωμοδοτήσει σχετικά με την 126/2024 απόφασή του. Λαμβάνοντας υπόψη την απόφαση αυτή, προτείνονται οι εξής τροποποιήσεις στον πίνακα χρήσεων:
- Στην ΖΒΔΦΠ-39 επειδή δεν υφίσταται μικρή προβλήτα στην Νικουριά να επιτραπεί η κατασκευή της (χρήση 26.11).
- Στην ΖΒΔΦΠ-38 και στην ΖΒΔΦΠ-39 να επιτραπεί η θαλάσσια αναψυχή (χρήση 52) σε Γραμβούσα και Νικουριά όπως έχει σήμερα (κολύμβηση, καταδύσεις, κα)
- Στην ΖΒΔΦΠ-35 (χρήση 52) να προστεθεί η κατασκευή καρνάγιου στην Καλοταρίτισσα, και αγκυροβολίου στον Κάτω Κάμπο, όπως προτείνονται στο ΣΧΟΟΑΠ.
- Στην ΖΒΔΦΠ- 36 (χρήση 52) να προστεθεί η μικρή επέκταση και συντήρηση του προβλήτα στο Κίναρος.
- Στην ΖΒΔΦΠ-35 να επιτρέπεται η χρήση 13 για τις παραλίες Μαλτέζι (όπως ισχύει σήμερα) και Φοινικιές (σύμφωνα με την 44/2023 απόφαση του Δ.Σ.): επιτρέπεται προσωρινό μη πακτωμένο αναψυκτήριο, επιφάνειας 10 τ.μ., το οποίο θα απομακρύνεται στο τέλος του καλοκαιριού και με μικρή ανάπτυξη ομπρελών και ξαπλωστρών. Η χρήση του αναψυκτήριου και των ομπρελών, θα εξειδικεύεται μετά από γνωμοδότηση του ΟΦΥΠΕΚΑ. Οι δραστηριότητες και ο φωτισμός θα ολοκληρώνονται με τη δύση του ηλίου.
- Στην ΖΒΔΦΠ-38 και στην ΖΒΔΦΠ-39 για την προστασία της Ποσειδωνίας προτείνεται να τοποθετηθούν πλωτά αγκυροβόλια – τσαμαδούρες (Χρήση 54).
—————————————————————————————————————————————————

Στη συνέχεια η Πρόεδρος κάλεσε το Δ.Σ. να αποφασίσει σχετικά.

Κατόπιν διαλογικής συζήτησης μεταξύ των μελών του Δ.Σ., προτάθηκαν να ενσωματωθούν στην απόφαση του Δ.Σ. τα εξής:
- Η παρ.1 των προτεινομένων στην εισήγηση να διατυπωθεί ως εξής: ΄΄Στην ΖΒΔΦΠ-39 επειδή δεν υφίσταται μικρή προβλήτα στην Νικουριά να επιτραπεί η κατασκευή της (χρήση 26.11), όπως επίσης κατασκευή μικρής προβλήτας και στην μικρότερη παραλία που βρίσκεται δυτικά της κεντρικής΄΄.
- Να προστεθεί παρ.7 στην οποία να αναφέρονται τα εξής: ΄΄ Στις ΖΒΔΦΠ-35, ΖΒΔΦΠ-36, ΖΒΔΦΠ-37, ΖΒΔΦΠ-38, ΖΒΔΦΠ-39, ΚΑΙ ΖΒΔΦΠ-40 Η ειδική χρήση (34) Εγκαταστάσεις ΑΠΕ να είναι μη επιλέξιμη.
———————————————————————————————————————————

Το Συμβούλιο μετά από διαλογική συζήτηση, αφού έλαβε υπόψη του:
- Την παραπάνω εισήγηση και τα αναφερόμενα σ΄ αυτή.
- Τις διατάξεις των άρθρων 65, 67 και 69 του Ν.3852/2010, των άρθρων 75 και 93 του Δ.Κ.Κ. (Ν.3463/06), τις σχετικές διατάξεις του Ν.4555/2018, αλλά και τα όσα αναφέρονται στις σχετικές περί σύγκλησης και λειτουργίας των συλλογικών οργάνων των δήμων εγκυκλίους του ΥΠΕΣ.
ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ ΚΑΤΑ ΠΛΕΙΟΨΗΦΙΑ

Α) Εισηγείται τις ακόλουθες εξής τροποποιήσεις στον πίνακα χρήσεων :
- Στην ΖΒΔΦΠ-39 επειδή δεν υφίσταται μικρή προβλήτα στην Νικουριά να επιτραπεί η κατασκευή της (χρήση 26.11), όπως επίσης κατασκευή μικρής προβλήτας και στην μικρότερη παραλία που βρίσκεται δυτικά της κεντρικής.
- Στην ΖΒΔΦΠ-38 και στην ΖΒΔΦΠ-39 να επιτραπεί η θαλάσσια αναψυχή (χρήση 52) σε Γραμβούσα και Νικουριά όπως έχει σήμερα (κολύμβηση, καταδύσεις, κα)
- Στην ΖΒΔΦΠ-35 (χρήση 52) να προστεθεί η κατασκευή καρνάγιου στην Καλοταρίτισσα, και αγκυροβολίου στον Κάτω Κάμπο, όπως προτείνονται στο ΣΧΟΟΑΠ.
- Στην ΖΒΔΦΠ- 36 (χρήση 52) να προστεθεί η μικρή επέκταση και συντήρηση του προβλήτα στο Κίναρος.
- Στην ΖΒΔΦΠ-35 να επιτρέπεται η χρήση 13 για τις παραλίες Μαλτέζι (όπως ισχύει σήμερα) και Φοινικιές (σύμφωνα με την 44/2023 απόφαση του Δ.Σ.): επιτρέπεται προσωρινό μη πακτωμένο αναψυκτήριο, επιφάνειας 10 τ.μ., το οποίο θα απομακρύνεται στο τέλος του καλοκαιριού και με μικρή ανάπτυξη ομπρελών και ξαπλωστρών. Η χρήση του αναψυκτήριου και των ομπρελών, θα εξειδικεύεται μετά από γνωμοδότηση του ΟΦΥΠΕΚΑ. Οι δραστηριότητες και ο φωτισμός θα ολοκληρώνονται με τη δύση του ηλίου.
- Στην ΖΒΔΦΠ-38 και στην ΖΒΔΦΠ-39 για την προστασία της Ποσειδωνίας προτείνεται να τοποθετηθούν πλωτά αγκυροβόλια – τσαμαδούρες (Χρήση 54).
- Στις ΖΒΔΦΠ-35, ΖΒΔΦΠ-36, ΖΒΔΦΠ-37, ΖΒΔΦΠ-38, ΖΒΔΦΠ-39, ΚΑΙ ΖΒΔΦΠ-40 η ειδική χρήση (34) Εγκαταστάσεις ΑΠΕ να είναι μη επιλέξιμη.
Β) Το Δ.Σ. συμφωνεί και συνυπογράφει τα όσα αναφέρονται στη διαβούλευση από τον Αλιευτικό Επαγγελματικό Σύλλογο Αμοργού “Η Χοζοβιώτισσα”.

Γ) Η παρούσα απόφαση του Δ.Σ. να υποβληθεί στη δημόσια διαβούλευση του Υπουργείου Περιβάλλοντος.

Ο Δημοτικός Σύμβουλος κ. Βεκρής Ελευθέριος ψήφισε ΄΄παρών΄΄.

Η Δημοτική Σύμβουλος Ψυχογυιού Ελευθερία ψήφισε ΄΄όχι ΄΄ και κατέθεσε παρατήρηση για τα πρακτικά στην οποία αναφέρονται τα εξής: ΄΄ ΟΧΙ στην προτεινόμενη εισήγηση, διότι σε κάποια σημεία της δεν παίρνει υπόψιν υπουργικές αποφάσεις και νόμους που θα έπρεπε να σεβαστεί. ΟΧΙ γιατί για κάποιες περιοχές δεν υπάρχει γνωμοδότηση της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, η οποία είναι εντελώς απαραίτητη. Επί παραδείγματι οι Φοινικιές ανήκουν σε Αρχαιολογική ζώνη Α η οποία είναι απολύτου προστασίας΄΄.



Η απόφαση αυτή πήρε αύξοντα αριθμό 96/2025

Γι’ αυτό συντάχθηκε το παρόν πρακτικό και υπογράφεται ως ακολούθως:

 Η Πρόεδρος Τα μέλη

Νομικού – Ψακή Δήμητρα Δεσποτίδη Καλλιόπη

Γρίσπος Περικλής

Σίμος Σταμάτιος

Γρίσπος Σταμάτιος

Η Πρακτικογράφος Συμιδαλάς Νικόλαος

Γρίσπος Κων/νος

Βεκρής Ελευθέριος

Ψυχογυιού Ελευθερία

Κόρδα Πηνελόπη Συνοδινός Ευάγγελος

Μενδρινός Νικήτας

Η ΠΡΟΕΔΡΟΣ
ΝΟΜΙΚΟΥ – ΨΑΚΗ ΔΗΜΗΤΡΑ
22 Σεπτεμβρίου 2025 στις 15:59 #12816
ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΙΧΘΥΟΛΟΓΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΥ
Σχετικά με τις Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες για τη δημιουργία Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων, που δημοσιεύτηκαν στη διαβούλευση θέτουμε υπόψη σας, τις απόψεις του ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΙΧΘΥΟΛΟΓΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΥ και παρακαλούμε να επανεξετάσετε τη θεσμοθέτηση των προτεινόμενων περιοχών και το συγκεκριμένο αναπτυξιακό μοντέλο που περιγράφεται σε αυτές.

Η σημασία συμμετοχής των τοπικών κοινοτήτων στις θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές κρίνεται αναγκαία, δεδομένης της νησιωτικότητας και της εξάρτησης των περιοχών αυτών από την αλιεία καθώς και της δυσκολίας ελέγχου ενός τέτοιου εγχειρήματος εφόσον θέλουμε πραγματικά να λειτουργήσουν. Η διεθνής εμπειρία έχει αποδείξει ότι οι μικροί παράκτιοι αλιείς αποτελούν συν-διαχειριστές, των Θαλάσσιων Προστατευόμενων Περιοχών και μπορούν να συμβάλλουν ενεργά και καθοριστικά στην προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

Οι απαγορεύσεις και χρονικές περίοδοι παύσης όλων των αλιευτικών δραστηριοτήτων είναι απαραίτητο να στηριχθούν σε σχετικές επιστημονικές μελέτες, οι οποίες θα πρέπει να λάβουν υπόψη τους ζητούμενα, όπως τοπικές συνθήκες, μέγεθος αλιευτικού στόλου κάθε περιοχής, μετατόπιση της αλιευτικής προσπάθειας και πίεσης σε περιοχές πλησίον αλλά εκτός των ορίων του Πάρκου κλπ.

Επισημαίνουμε ότι δεν έχουν ληφθεί υπόψιν οι περιορισμοί αλιείας που ισχύουν σήμερα σύμφωνα με τις Εθνικές διατάξεις αλλά και τις Διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας.

Θεωρούμε ότι υπάρχει έλλειψη επικοινωνίας με τις τοπικές κοινωνίες οι οποίες επηρεάζονται άμεσα, ακριβώς όπως έγινε και στις ΕΠΜ των περιοχών Natura. Επίσης έλλειψη επικοινωνίας με τις καθ’ ύλην αρμόδιες και εξειδικευμένες Υπηρεσίες όσον αφορά την αλιεία, ΥπΑΑΤ και Περιφερειών..

Ενδεικτικά για λόγους συντομίας, θα αναφερθούμε μόνο στις πρόσθετες απαγορεύσεις που έχουν ανακοινωθεί για τη λειτουργία της μηχανότρατας (το πιο δυναμικό αλιευτικό εργαλείο), καθώς οι εν λόγω μελέτες στερούνται επαρκούς επιστημονικής τεκμηρίωσης και δεν έχουν λάβει υπόψη τα υφιστάμενα χωρο-χρονικά διαχειριστικά μέτρα για την αλιεία της Μηχανότρατας, τα περισσότερα εκτός δικτύου NATURA, τις κοινωνικο-οικονομικές επιπτώσεις αλλά και τα επίσημα επιστημονικά, αλιευτικά δεδομένα για την Ανατολική Μεσόγειο.

Αντίστοιχα θα πρέπει να ληφθεί υπόψιν η Εθνική Νομοθεσία για την παράκτια αλιεία και τις υδατοκαλλιέργειες και τα διαχειριστικά σχέδια να γίνουν σε συνεργασία με την Γενική Διεύθυνση Αλιείας του ΥπΑΑΤ και τις Περιφερειακές Υπηρεσίες Αλιείας των Περιφερειών.

Η θεσμοθέτηση των Θαλασσίων Πάρκων Ιονίου και Νοτίου Αιγαίου, και ιδίως η απαγόρευση της αλιείας με μηχανότρατα, δεν τεκμηριώνεται βάσει των στόχων του άρθρου 2 της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, των κριτηρίων του Παραρτήματος ΙΙΙ για την προστασία των ευάλωτων οικοτόπων και των ειδών (Παραρτήματα Ι και ΙΙ) και της διαδικασίας που προβλέπεται στα άρθρα 4*2,6*3.

Ειδικότερα:

1) Δεν έχει ληφθεί υπόψη το υφιστάμενο και ιδιαίτερα αυστηρό πλαίσιο για τη ρύθμιση της επαγγελματικής αλιείας με μηχανότρατα (εθνικό και ενωσιακό) περιλαμβανομένου του Σχεδίου Διαχείρισης που εφαρμόζεται στα ελληνικά χωρικά ύδατα (ΦΕΚ Β΄58/2014) αρμοδιότητας Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ως αρμόδιου φορέα, για τη διατήρηση και διαχείριση των αλιευτικών πόρων και για την Εφαρμογή της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής της ΕΕ. Συνοπτικά δεν έχουν ληφθεί υπόψη:

Α. Η έκταση πλήρους απαγόρευσης αλιείας για τη μηχανότρατα, η οποία, παρότι δεν έχει καταγραφεί και καταμετρηθεί, αναμφίβολα υπερκαλύπτει το 10% των προστατευόμενων περιοχών, αλλά των χωρικών υδάτων, καθώς περιλαμβάνει:

α) Θαλάσσια «ζώνη» απαγόρευσης της μηχανότρατας, που εκτείνεται από την ακτή και μέχρι (1,5) ενάμισι ναυτικό μίλι, σε όλη την Ελληνική ακτογραμμή και μέχρι (2) δύο ναυτικά μίλια σε κόλπους και εκβολές ποταμών (Θερμαϊκό, εκβολές του ποταμού Πάμισου, στην περιοχή του Θρακικού πελάγους, από τις εκβολές του ποταμού Έβρου μέχρι τον κόλπο της Ιερισσού) και (3) τρία ναυτικά μίλια στο Θρακικό πέλαγος και στις εκβολές και στα δέλτα ποταμών (Στρυμόνα, Πηνειού (Θεσσαλίας), Εύηνου, Αχελώου, Θυάμιδος (Καλαμά), Ευρώτα, Αχέροντα, Ιχθυοτροφεία Μεσολογγίου).

β) Πλήρη απαγόρευση της μηχανότρατας σε Κόλπους όπως, Πόρτο Λάγο, Ιερισσού, Δίαυλο Ωρεών και Παγασητικό, Μαλιακό, Αμβρακικό και Β. Ευβοΐκό. Εσωτερικά από τη γραμμή που ενώνει την Άκρα Φάρο Κακοκεφαλή της Ευβοίας με την άκρα Καραβοφάναρο της Βοιωτίας μέχρι του στενού του Ευρίπου, Νότιο Ευβοΐκό Κόλπο, Σαρωνικό, Κορινθιακό, Αργολικό, Κόλπο Νεάπολης Βοιών, Λιαβραιακό Κόλπο, Κόλπους, Αργοστολιού, Γέρας, Καλλονής, Μούδρου, Κισσάμου, Ζαβέρδας Λευκάδας, Γκάντες Λασιθίου Κρήτης, Φοινικούντος του Νομού Μεσσηνίας, Μεσσαράς Κρήτης, Θεσσαλονίκης. Σημειώνεται ότι οι εκβολές ποταμών, οι αβαθείς κόλποι και κολπίσκοι, οι παράκτιες λιμνοθάλασσες, αποτελούν προστατευόμενους οικοτόπους βάσει της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ.

γ) Πλήρη απαγόρευση, της μηχανότρατας, σε θαλάσσιες περιοχές, όπως μεταξύ των νήσων Κεφαλληνίας και Ιθάκης, του στενού μεταξύ των νήσων Πάρου και Νάξου, Καλύμνου και Κω.

δ) Πλήρη απαγόρευση της μηχανότρατας, σε περιοχές με θαλάσσια βλάστηση κυρίως από Ποσειδωνία σε επίπεδο επικράτειας (υποχρέωση που προκύπτει από την παράγραφο 6 του άρθρου 4, του Κανονισμού 1967/2006) με Υπουργική Απόφαση (ΦΕΚ Δ΄ 105/2019 και Δ΄192/2019) που ορίζει περιοχές, εκτός Δικτύου NATURA 2000, με βλάστηση ιδίως από Ποσειδωνία, στις οποίες απαγορεύεται η αλιεία με συγκεκριμένα εργαλεία και μεταξύ αυτών και με μηχανότρατα*1.

ε) Πλήρη απαγόρευση της μηχανότρατας σε βάθος μικρότερο των 50 μέτρων σε όλη την επικράτεια. Δηλαδή εσωτερικά της ισοβαθούς των 50 μέτρων, ανεξάρτητα της απόστασης από την ακτή. Η απόσταση αυτή είναι κρίσιμη για την προστασία της Ποσειδωνίας Posidonion oceanica, η παρουσία της οποίας, σε σημαντική πυκνότητα, καθιστά το βυθό προστατευόμενο οικότοπο προτεραιότητας, σύμφωνα με το άρθρο 1 της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ.

Β. Η (ελάχιστη) χρονική απαγόρευση της μηχανότρατας 4,5 μήνες το χρόνο, σε όλη την Ελληνική Επικράτεια, για την προστασία των αποθεμάτων, τους μήνες Ιούνιο, Ιούλιο, Αύγουστο και Σεπτέμβριο καθώς και σε ζώνη, έξι (6) ναυτικών μιλίων από τις γραμμές βάσης των ακτών της Ελληνικής Επικράτειας, συμπεριλαμβανομένων των γραμμών κλεισίματος κόλπων και των ευθειών γραμμών βάσης (άρθρο 134 N. 4799/2021, Α΄78) καθώς και από από 24 έως και 31 Δεκεμβρίου και από 24 έως και 31 Μαΐου κάθε έτους. Επομένως η μηχανότρατα αλιεύει στα χωρικά ύδατα μέγιστο διάστημα 7,5 μήνες τον χρόνο.

Γ. Οι πρόσθετες χρονικές απαγορεύσεις σε Κόλπους και θαλάσσιες περιοχές, όπως (9) εννέα μήνες (Μάρτιο μέχρι Νοέμβριο), στους Κόλπους, Πατραϊκό, Σαρωνικό, Στενό-Κόλπος Κέρκυρας, Λαγανά Ζακύνθου, Κισσάμου, Τορωναίο (Κασσάνδρας), Βόρειο Ευβοϊκό, Μεσσηνιακό, Λακωνικό, (9 και 1/4) μήνες, Απρίλιο έως και Οκτώβριο στους Κόλπους, Καβάλας, Στρυμονικός, Ευβοϊκός, Σαρωνικός. Στενό Κέρκυρας, Λαγανά, Κισσάμου, Τορωναίος (Κασσάνδρας), Βόρειος Ευβοϊκός, Μεσσηνιακός, Λακωνικός (8 1/4)

μήνες (Απρίλιο έως Νοέμβριο) στους κόλπους, Μεσσηνιακό, Κορινθιακό, (15 Απριλίου μέχρι 31 Μαίου- (5 3/4) μήνες).

Δ. Οι χρονικές απαγορεύσεις στα διεθνή ύδατα στο πλαίσιο των συστάσεων της Γενικής Επιτροπής Αλιείας της Μεσογείου και της Απόφασης ΥΠ.Α.Α.&Τ. (ΦΕΚ 1307 Β/2014) 16 Ιουλίου μέχρι 1η Οκτωβρίου (2,5 μήνες) και δυτικά του 25ου μεσημβρινού της υπο-περιοχής 22. Παρεμπιπτόντως, η εν λόγω ΚΥΑ είναι αναγκαίο να τροποποιηθεί καθώς «διαιρεί» το Αιγαίο Πέλαγος στα δύο…

Επιπρόσθετα:
- Οι Ειδικές Περιβαλλοντικές μελέτες δεν έλαβαν υπόψη τους, τις οικονομικές, κοινωνικές και πολιτιστικές απαιτήσεις και τις επιπτώσεις από τη μείωση της αλιευτικής παραγωγής στις παράκτιες και νησιωτικές περιοχές, σύμφωνα με το άρθρο 4 της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ και τα άρθρα 9 παρ. 4 και 25 της ΚΑΛΠ.
- Οι Ειδικές Περιβαλλοντικές μελέτες δεν έλαβαν υπόψη τους τη διαδικασία στο πλαίσιο των άρθρων 3 «Αρχές καλής διακυβέρνησης», 8 «Ορισμός περιοχών αποκατάστασης αποθεμάτων ιχθύων» 11 «Μέτρα διατήρησης απαραίτητα για τη συμμόρφωση προς τις υποχρεώσεις που ορίζει η ενωσιακή περιβαλλοντική νομοθεσία» στο πλαίσιο της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής ΚΑΛΠ (ΚανΕΕ 1380/2013).
- Οι υπόψη μελέτες δεν αξιοποίησαν τα απαραίτητα επιστημονικά στοιχεία του Προγράμματος Συλλογής Αλιευτικών Δεδομένων αλλά και του GFCM για την Ανατολική Μεσόγειο.
- Για την αποτύπωση και αξιολόγηση της υφιστάμενης αλιευτικής δραστηριότητας δεν χρησιμοποιήθηκαν επίσημα στοιχεία του ΥΠΑΑΤ από τις συσκευές δορυφορικής παρακολούθησης (VMS) δεδομένα τα οποία είναι τα μόνα αποδεκτά από την ΕΕ.
- Οι υπόψη μελέτες δεν έλαβαν υπόψη τις επιπτώσεις από τη μετατόπιση της αλιευτικής προσπάθειας σε άλλα αλιευτικά πεδία και την πρόσθετη επιβάρυνση αυτών.
- Δεν λαμβάνονται ουσιαστικά διαχειριστικά μέτρα αλιείας, δεν προβλέπονται αποζημιώσεις για παύση δραστηριοτήτων των αλιέων, δεν διασφαλίζεται η επιστιστική ασφάλεια.
- Δεν λαμβάνονται υπόψιν οι επιπτώσεις των εισβολικών ειδών στο θαλάσσιο περιβάλλον.
- Για να επιτευχθεί ουσιαστική προστασία, το κυριότερο μέλημα είναι η επαρκής στελέχωση των Λιμενικών Σταθμών και του ΟΦΥΠΕΚΑ με προσωπικό και σκάφη, καθώς και η σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ των συναρμόδιων υπηρεσιών ήτοι ΓΔΑ ΥπΑΑΤ, Τμήματα Αλιείας Περιφερειών, Λιμενικών Υπηρεσιών και ΟΦΥΠΕΚΑ.
- Να γίνει σαφές ότι κύριος στόχος/ προτεραιότητα των Θαλάσσιων Πάρκων είναι η προστασία του οικοσυστήματος και όχι η τουριστική ανάπτυξη. Ειδάλλως θα καταλήξει μια τουριστική attraction με επικίνδυνες επιπτώσεις στη βιωσιμότητα και τον πολιτιστικό χαρακτήρα των περιοχών.Κατόπιν των ανωτέρω και κατά την άποψη του ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΙΧΘΥΟΛΟΓΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΥ προτείνονται:
 
 α) Συμπλήρωση των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών και συμπερίληψη της έκτασης όλων των θαλάσσιων περιοχών περιορισμού της αλιείας που βρίσκονται εκτός δικτύου Natura, από τις οποίες είμαστε βέβαιοι ότι θα προκύπτει η υπέρβαση των ποσοστών, του 30% σε προστατευόμενες περιβαλλοντικά περιοχές και του ποσοστού 10% για την απόλυτη απαγόρευση της αλιείας, καλύπτοντας τις προβλέψεις της Στρατηγικής της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030 (COM 2020 380 final/ 20-5-2020) *5 και της Ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με το ευρωπαϊκό σύμφωνο για τους ωκεανούς COM(2025) 281 final, 5.6.2025.*6 *7 
 
 Ήδη η χώρα μας από το έτος 2021 έχει το 19,6% των υδάτων προστατευόμενες (περιβαλλοντικά, από το ΥΠΕΝ) θαλάσσιες περιοχές NATURA, χωρίς να περιλαμβάνονται οι περιοχές περιορισμού της αλιείας εκτός δικτύου NATURA και οι περιοχές απόλυτης απαγόρευσης της μηχανότρατας γεγονός που καθιστά απαραίτητη πριν τη λήψη οποιουδήποτε νέου μέτρου τη χαρτογράφηση των περιοχών περιορισμού της αλιείας γενικότερα.
 
 β) Πάγια πρόταση του ΠΣΙΔ, αποτελεί η εφαρμογή πρόσθετων μέτρων διατήρησης διαχείρισης στην οικεία αλιευτική ζώνη της παράκτιας χώρας μας, από τα έξι (6) έως τα (12) ναυτικά μίλια βάσει του άρθρου 5 της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής και την υποστήριξή τους και σε επίπεδο GFCM.
 
 γ) Συνεργασία και σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ των συναρμόδιων υπηρεσιών ήτοι ΓΔΑ ΥπΑΑΤ, Τμήματα Αλιείας Περιφερειών, Λιμενικών Υπηρεσιών και ΟΦΥΠΕΚΑ. Υπενθυμίζεται ότι όσον αφορά την αλιεία αρμόδιο Υπουργείο, στελεχωμένο με ειδικευμένο προσωπικό είναι το ΥπΑΑΤ και αρμόδιες περιφερειακές Υπηρεσίες τα Τμήματα Αλιείας των Περιφερειών. Επισημαίνουμε ότι στο ΥπΑΑΤ, υπάγεται η παρακολούθηση και συλλογή στοιχείων αλιευτικών δραστηριοτήτων, με το ηλεκτρονικό σύστημα ΟΣΠΑ και με το εθνικό πρόγραμμα συλλογής αλιευτικών δεδομένων ΕΠΣΑΔ και σε συνδυασμό με Δορυφορικό Σύστημα Παρακολούθησης αλιευτικών σκαφών, όλα εγκεκριμένα από την ΕΕ. Συνεπώς είναι απαραίτητη η συνεργασία μεταξύ των Υπουργείων ώστε να μην υπάρχει περαιτέρω διάσπαση αρμοδιοτήτων και αύξηση των υποχρεώσεων των αλιέων.
 
 Είμαστε στη διάθεση σας, για παροχή σχετικών διευκρινίσεων και στοιχείων καθώς και σε συνεργασία για ένα καλύτερο αποτέλεσμα με τις μικρότερες επιπτώσεις στις τοπικές κοινωνίες.
 
 ———————————————————————————————————————————-
 
 *1 μετά την ολοκλήρωση της χαρτογράφησης των βυθών με θαλάσσια βλάστηση κυρίως από Ποσειδωνία σε επίπεδο επικράτειας (υποχρέωση που προκύπτει από την παράγραφο 6 του άρθρου 4, του Κανονισμού 1967/2006) εκδόθηκε η αριθμ.2442/51879/28-4-2016 (ΦΕΚ 118Δ) Απόφαση που ορίζει περιοχές, εκτός Δικτύου NATURA 2000, με βλάστηση ιδίως από Ποσειδωνία, στις οποίες απαγορεύεται η αλιεία με συγκεκριμένα εργαλεία. Η Απόφαση αυτή τροποποιήθηκε με την αριθμ. 2826/68784/26-6-2017 (ΦΕΚ 175Δ) Απόφαση.
 
 *2 «Για τα υδρόβια είδη που καταλαμβάνουν εκτεταμένες περιοχές, αυτοί οι τόποι προτείνονται μόνον εάν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί σαφώς μια ζώνη που να παρουσιάζει τα ουσιώδη φυσικά ή βιολογικά στοιχεία για τη ζωή ή την αναπαραγωγή τους. Τα κράτη μέλη προτείνουν, ενδεχομένως, προσαρμογή του εν λόγω καταλόγου βάσει των αποτελεσμάτων της εποπτείας που αναφέρεται στο άρθρο 11».
 
 *3 «1. Για τις ειδικές ζώνες διατήρησης, τα κράτη μέλη καθορίζουν τα αναγκαία μέτρα διατήρησης που ενδεχομένως συνεπάγονται ειδικά ενδεδειγμένα σχέδια διαχείρισης ή ενσωματωμένα σε άλλα σχέδια διευθέτησης και τα δέοντα κανονιστικά, διοικητικά ή συμβατικά μέτρα που ανταποκρίνονται στις οικολογικές απαιτήσεις των τύπων φυσικών οικοτόπων του παραρτήματος I και των ειδών του παραρτήματος II, τα οποία απαντώνται στους τόπους.
 1. Κάθε σχέδιο, μη άμεσα συνδεόμενο ή αναγκαίο για τη διαχείριση του τόπου, το οποίο όμως είναι δυνατόν να επηρεάζει σημαντικά τον εν λόγω τόπο, κάθε αυτό ή από κοινού με άλλα σχέδια, εκτιμάται δεόντως ως προς τις επιπτώσεις του στον τόπο, λαμβανομένων υπόψη των στόχων διατήρησής του. Βάσει των συμπερασμάτων της εκτίμησης των επιπτώσεων στον τόπο και εξαιρουμένης της περίπτωσης των διατάξεων της παραγράφου 4, οι αρμόδιες εθνικές αρχές συμφωνούν για το οικείο σχέδιο μόνον αφού βεβαιωθούν ότι δεν θα παραβλάψει την ακεραιότητα ▼B 1992L0043 — EL — 01.01.2007 — 005.001 — 8 του τόπου περί του οποίου πρόκειται και, ενδεχομένως, αφού εκφρασθεί πρώτα η δημόσια γνώμη.
 *4 Μετά την ολοκλήρωση της χαρτογράφησης των βυθών με θαλάσσια βλάστηση κυρίως από Ποσειδωνία σε επίπεδο επικράτειας (υποχρέωση που προκύπτει από την παράγραφο 6 του άρθρου 4, του Κανονισμού 1967/2006) εκδόθηκε η αριθμ.2442/51879/28-4-2016 (ΦΕΚ 118Δ) Απόφαση που ορίζει περιοχές, εκτός Δικτύου NATURA 2000, με βλάστηση ιδίως από Ποσειδωνία, στις οποίες απαγορεύεται η αλιεία με συγκεκριμένα εργαλεία. Η Απόφαση αυτή τροποποιήθηκε με την αριθμ. 2826/68784/26-6-2017 (ΦΕΚ 175Δ) Απόφαση.
 
 *5 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ Στρατηγική της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030 Επαναφορά της φύσης στη ζωή μας COM(2020) 380 final, 20-5-2020.
 
 * 6 «Η ΕΕ έχει επεκτείνει το δίκτυο ΠΘΠ της στο 12,3 % των υδάτων της, αλλά τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να επιταχύνουν τις προσπάθειες για την επίτευξη του στόχου της στρατηγικής της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030 για νομική προστασία του 30 % και αυστηρή προστασία του 10 % των θαλασσών της. Αυτό συνεπάγεται την πρόταση σχεδίων διαχείρισης για κάθε ΠΘΠ, με βάση την επιστήμη και με τη συμμετοχή όλων των τοπικών ενδιαφερόμενων μερών, συμπεριλαμβανομένων των αλιέων, που αποσκοπούν στην κάλυψη των ειδικών χαρακτηριστικών των σχετικών ΠΘΠ σε οικολογικά σημαντικές περιοχές. Αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνει, κατά περίπτωση, τον προσδιορισμό των αλιευτικών τεχνικών που είναι συμβατές με τη διατήρηση των στοχευόμενων ειδών και οικοτόπων στις σχετικές ΠΘΠ».
 
 *7 Η Ανακοίνωση της Επιτροπής για το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την προστασία και αποκατάσταση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων για βιώσιμη και ανθεκτική αλιεία COM(2023) 102 final, που μεταξύ άλλων υποστήριζε έκανε λόγο για την απαγόρευση αλιείας με μηχανότρατα σε όλες τις περιοχές (προστατευόμενες) Natura, μέχρι τον Μάρτιο του 2024, απαγόρευση σε όλες τις νέες προστατευόμενες περιοχές μέχρι το 2026, απαγόρευση σε όλες τις υπάρχουσες μέχρι το 2030, καθώς επίσης δημιουργία 10% αυστηρά απαγορευμένων περιοχών για αλιεία, κρίνεται ότι είχε ως αφορμή το μικρό ποσοστό προστατευόμενων περιοχών της ΕΕ (11% προστατευόμενες και 1% αυστηρή προστασία) και ότι παρήλθε και επικαλύφθηκε από την Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με το ευρωπαϊκό σύμφωνο για τους ωκεανούς COM(2025) 281 final, 5.6.2025, με την οποία η ΕΕ επανήλθε στους στόχους που είχαν τεθεί με την Στρατηγική για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2023: 30% σε προστατευόμενες περιβαλλοντικά περιοχές και του ποσοστού 10% για την απόλυτη απαγόρευση της αλιείας
22 Σεπτεμβρίου 2025 στις 15:58 #12817
ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ Η ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ (ΒΙΝΤΖΟΤΡΑΤΑ)
Συμμετέχοντας ως Πανελλήνια Ένωση Βιντζότρατας στη δημόσια διαβούλευση της θέσπισης των Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων Ιονίου και Νοτίων Κυκλάδων, επισημαίνουμε τα εξής:

Α. Με τον Κανονισμό (ΕΚ) 1967/2006 (L 409) του Συμβουλίου θεσπίσθηκαν απαγορεύσεις και μέτρα ρυθμιστικά της αλιείας στη Μεσόγειο με σκοπό την προστασία και τη διατήρηση των έμβιων υδρόβιων πόρων και των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και την προώθηση της βιώσιμης εκμετάλλευσής τους, για την οποία, όπως αναφέρεται στο προοίμιο του Κανονισμού, η Κοινότητα εφαρμόζει πολιτική προληπτικής προσέγγισης. Μεταξύ άλλων, ο εν λόγω Κανονισμός, όπως ισχύει, διαλαμβάνει διατάξεις, με τις οποίες απαγορεύεται η χρήση συρόμενων αλιευτικών εργαλείων, όπως οι γρίποι που σύρονται από σκάφη (άρθρο 2), εντός ζώνης τριών ναυτικών μιλίων από τις ακτές ή εντός αποστάσεως μέχρι την ισοβαθή των πενήντα μέτρων, όταν το βάθος αυτό απαντά και σε απόσταση μικρότερη των τριών ναυτικών μιλίων (άρθρο 13) προβλέπεται δε, περαιτέρω, το ελάχιστο επιτρεπόμενο μέγεθος των «ματιών» των εργαλείων αυτών [στο άρθρο 9, όπως ίσχυε αρχικά, και ήδη στο Παράρτημα ΙΧ-Μέρος Β του Κανονισμού (ΕΕ) 1241/2019 (L 198)], καθώς και απαγόρευση αλιείας πάνω από βυθούς με θαλάσσια βλάστηση, όπως ιδίως Ποσειδωνίες ή άλλα θαλάσσια φανερόγαμα (άρθρο 4).

Κατά τα προβλεπόμενα στον Κανονισμό της Μεσογείου του Συμβουλίου [Καν (ΕΚ) 1967/2006] της 21ης Δεκεμβρίου 2006, με την υπ’ αριθ. 6719/146097/29.12.2016 Απόφαση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (Β΄ 4348), όπως τροποποιήθηκε με την υπ’ αριθ. 4065/330700/30.12.2020 (Β΄ 6) όμοιά της, θεσπίστηκε Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης για το αλιευτικό εργαλείο «γρίπος που σύρεται από σκάφος» ή «βιντζότρατα» (SB) για αλιεία μαρίδας (Spicara smaris) και γόπας (Boops boops) σε συγκεκριμένες περιοχές της ελληνικής επικράτειας, βάσει του οποίου επετράπη η λειτουργία της βιντζότρατας κατά παρέκκλιση σε σχέση με το ελάχιστο μέγεθος ματιού διχτυού και την απόσταση αλιείας από την ακτή. Η παρέκκλιση χορηγήθηκε με την έκδοση του Εκτελεστικού Κανονισμού (ΕΕ) 929/2017 της Επιτροπής της 31ης Μαΐου 2017 «για τη θέσπιση παρέκκλισης από τον Κανονισμό (ΕΚ) 1967/2006 του Συμβουλίου όσον αφορά την ελάχιστη απόσταση από την ακτή και το ελάχιστο βάθος θάλασσας που οφείλουν να τηρούν οι συρόμενοι από σκάφος γρίποι που αλιεύουν στα χωρικά ύδατα της Ελλάδας».

Το σχέδιο εφαρμόστηκε για 3 έτη (Οκτώβριος 2017-Μάρτιος 2020) και η ισχύς του έληξε στις 31.3.2020. Μετά τη λήξη ισχύος του εν λόγω σχεδίου, οι ελληνικές αρχές με το υπ΄ αριθ. 269/13408/15.01.2021 έγγραφό τους υπέβαλαν επίσημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή νέα πρόταση σχεδίου διαχείρισης για το εν λόγω αλιευτικό εργαλείο. Το σχέδιο συνοδευόταν από επιστημονική τεκμηρίωση και κατάλογο σκαφών. Το νέο σχέδιο περιελάμβανε επιπλέον περιοριστικά διαχειριστικά μέτρα και δραστικό περιορισμό των αλιευτικών σκαφών που θα είχαν δικαίωμα αδειοδότησης. Η πρόταση του ελληνικού σχεδίου διαχείρισης αξιολογήθηκε θετικά από την Επιστημονική, Τεχνική και Οικονομική Επιτροπή Αλιείας (STECF), της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Στο υπό στοιχεία Ares (2021) 4086622-23.06.2021 έγγραφο της Γενικής Διεύθυνσης Αλιείας (DG MARE), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διελάμβανε τα ακόλουθα: «Η Επιστημονική, Τεχνική και Οικονομική Επιτροπή Αλιείας (STECF) αξιολόγησε το ελληνικό σχέδιο διαχείρισης για αυτό το εργαλείο τον Απρίλιο του 2021 (PLEN 21-01). Στην έκθεσή της, η STECF κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το σχέδιο διαχείρισης περιέχει τα στοιχεία που υποστηρίζουν το αίτημα για παρεκκλίσεις όσον αφορά την ελάχιστη απόσταση από την ακτή και το μέγεθος των ματιών. Προκειμένου να επιτραπεί η έγκαιρη έγκριση του απαραίτητου εκτελεστικού κανονισμού, χωρίς ωστόσο να προδικάζεται η τελική θέση της Επιτροπής σχετικά με αυτό το θέμα, θα σας συμβούλευα να ολοκληρώσετε το συντομότερο δυνατό την εσωτερική εθνική διαδικασία για την έγκριση του εθνικού σχεδίου διαχείρισης σκαφών γρίπων που σύρονται από το σκάφος, σύμφωνα με Υπουργική Απόφαση, σχέδιο της οποίας έχει διαβιβαστεί μαζί με το αίτημά σας για ανανέωση της παρέκκλισης τον Ιανουάριο του 2021…».

Στη συνέχεια και λόγω της αναιτιολόγητης άρνησης της Ελλάδας να ολοκληρώσει τη διαδικασία του Διαχειριστικού Σχεδίου 2021-2024 που η ίδια απέστειλε στην ΕΕ τον Ιανουάριο του 2021 και εγκρίθηκε χωρίς την παραμικρή επισήμανση/παρατήρηση από την Επιτροπή, το Σωματείο μας προσέφυγε στο Συμβούλιο της Επικρατείας το οποίο με την υπ’ αριθμ. 2133/2022 απόφασή του, μας δικαίωσε.

Β. Η ελληνική βιντζότρατα όπως αυτή αλιεύει στις ελληνικές θάλασσες είναι ένα παραδοσιακό, παράκτιο, παραγωγικό και βιώσιμο αλιευτικό εργαλείο, εξαρτώμενο από την στεριά, που αγκυροβολημένο δίπλα σε αυτήν ανασύρει το δίχτυ του με βίντσι πολύ αργά και δεν το σύρει. Η τεχνική αλιείας του εργαλείου, είναι τέτοια ώστε η δύναμη έλξης να εφαρμόζεται στις πλευρές του διχτυού και όχι στα μολυβόσχοινα, τα οποία κατά την διάρκεια ανάσυρσης δεν ασκούν σημαντικές πιέσεις στο βυθό. Η ελληνική βιντζότρατα συνδέεται άρρηκτα με την ελληνική κοινωνία και πολιτιστική κληρονομιά, καθώς από τους αρχαίους χρόνους (μάλιστα ο Όμηρος την ονομάζει ΠΑΝΑΓΡΑ και ο Πλούταρχος την αναφέρει ΣΑΓΗΝΗ), λειτουργεί ως αλιευτικό εργαλείο στην Ελλάδα, μια χώρα παραδοσιακά εξυπηρετούμενη από την αλιεία.

Η ΕΕ με την Ανακοίνωσή της προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, Βρυξέλλες, 21.2.2023 [COM (2023) 102 final] αλλά και την Ανακοίνωσή της προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, Βρυξέλλες, 21.2.2023 [COM (2023) 103 final], όρισε το νέο πλαίσιο για τη θέσπιση ενός σχεδίου δράσης της ΕΕ για τη προστασία και αποκατάσταση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων για βιώσιμη και ανθεκτική αλιεία καθώς και την διαμόρφωση της κοινής αλιευτικής πολιτικής (ΚΑλΠ), πλαίσιο εντός του οποίου μπορεί να εργαστεί και η ελληνική βιντζότρατα.

Η ελληνική βιντζότρατα εργάζεται αγγίζοντας μεν το βυθό αλλά χωρίς επιβλαβείς συνέπειες. Ουσιαστικά, το εργαλείο «χαϊδεύει» το βυθό, παρακινώντας τα αλιεύματα να κινηθούν προς τα πάνω και αφού συγκεντρωθούν στο πίσω μέρος του διχτυού να μαζευτούν και να αλιευτούν. Πρακτικά, μόνο το κάτω μέρος των διχτυών (μολυβόσχοινα) αγγίζει (σχεδόν χαιδεύει) το βυθό και μόνη η παρουσία των διχτυών πάνω από το βυθό οδηγεί τα αλιεύματα προς τα δίχτυα, χωρίς να «σπρώχνει» ή να ασκεί πίεση πάνω στο βυθό ή στα αλιεύματα. Αυτό αποδεικνύεται περαιτέρω από το γεγονός ότι μόλις το 30% (όπως εμπειρικά υπολογίζουν οι αλιείς) από τα αλιεύματα που «ενοχλούνται» τελικά αλιεύεται, ενώ η ποσότητα ζωντανών φυκιών που βρισκόταν μεταξύ των αλιευμάτων ήταν ελάχιστη έως μηδαμινή, γεγονός που αποδεικνύει ότι δεν υπήρχαν επιβλαβείς συνέπειες από τη λειτουργία της ελληνικής βιντζότρατας στην επιφάνεια του βυθού.

Συναφώς, η ελληνική βιντζότρατα αδόκιμα συγκαταλέγεται στις τράτες βυθού, καθώς η ελληνική βιντζότρατα δεν αποτελεί εργαλείο που σύρεται ολόκληρο στο θαλάσσιο περιβάλλον αλλά διαθέτει έναν μηχανισμό επαναφοράς των διχτυών στο σκάφος παράλληλα με την συγκέντρωση των αλιευμάτων. Πρακτικά, το σκάφος σταθερά αγκυροβολημένο ανασύρει τα δίχτυα, άρα η δύναμη που ασκείται επάνω στο βυθό είναι ιδιαίτερα μειωμένη.

Η ελληνική βιντζότρατα «δίνει ζωή» στην ελληνική επαρχία, εάν ληφθεί υπόψη ότι σε κάθε σκάφος απασχολούνται από τρία έως πέντε άτομα, κατά κανόνα αυτόχθονες, ενισχύοντας τον ελληνικό στόλο και μάλιστα κατά τους δύσκολους μήνες του χειμώνα, καθώς δύναται να αλιεύει έξι (6) μήνες το χρόνο, από τον Οκτώβριο μέχρι τον Μάρτιο. Είναι επίσης ιδιαίτερα σημαντικό ότι δραστηριοποιείται μόνο στο 2% της παράκτιας ζώνης της Ελλάδας, λειτουργεί δηλαδή σε πολύ περιορισμένο και συγκεκριμένο χώρο εν συγκρίσει με άλλα παράκτια εργαλεία που κινούνται και δραστηριοποιούνται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους στο σύνολο της ελληνικής παράκτιας ζώνης. Επιπλέον, δεν λειτουργεί τους κύριους μήνες αναπαραγωγής των ψαριών (Απρίλιο-Ιούνιο).

Επιπροσθέτως, αποτελεί κατ’ εξοχήν ελληνική, παραδοσιακή μέθοδο αλιείας, αξιοποιούμενη ως επί το πλείστων στα ελληνικά νησιά. Η ελληνική βιντζότρατα στοχεύει κυρίως την μαρίδα, ψάρι που σύμφωνα με σχετικές επιστημονικές μελέτες, βρίσκεται σε αφθονία στις ελληνικές θάλασσες και εντός των ορίων βιώσιμης εκμετάλλευσης. Άλλωστε, η δραστηριότητα αλίευσης με ελληνική βιντζότρατα εντάσσεται εξ ολοκλήρου στον πρωτογενή τομέα παραγωγής, παράγοντας «καθαρό» κρατικό εισόδημα καθώς ο μεγάλος όγκος του αλιεύματος διοχετεύεται στην αγορά μέσω των ιχθυόσκαλων.

Η ελληνική βιντζότρατα αποτελεί ένα ιδιαίτερο και ξεχωριστό αλιευτικό εργαλείο, του οποίου οι ιστορικές, πολιτιστικές και κοινωνικές καταβολές, επιτρέπουν τη διατήρησή του στις Ελληνικές Θάλασσες. Επιπλέον, η επισήμανση της Επιτροπής για χρήση αλιευτικών εργαλείων χαμηλού αντικτύπου, είναι σαφές ότι ευνοεί την λειτουργία της ελληνικής βιντζότρατας, καθώς ο υφιστάμενος στόλος σκαφών ανέρχεται αυτή τη στιγμή σε 99 ενώ εργάζεται σε λιγότερο από το 2% της ακτογραμμής.

Επιπλέον α) η λειτουργία του γρίπου, το οποίο ανασύρεται (ανασηκώνεται) από το βυθό και δεν σέρνεται επάνω στο βυθό, β) η αλίευση συγκεκριμένων ειδών (μαρίδας και γόπας) και σε συγκεκριμένη αλιευτική περίοδο (από 1η Οκτωβρίου έως και 31 Μαρτίου εκάστου έτους), γ) η αλίευση σε προκαθορισμένα και απόλυτα ελεγχόμενα σημεία (καλάδες) και φυσικά εκτός λιβαδιών της Ποσειδωνίας, δ) το ποσοστό υπολειπόμενων και απορριφθέντων στη θάλασσα ειδών κάτω του 10% (εκ των οποίων κάτω του 2% είναι εμπορεύσιμα) και ε) η ύπαρξη Διαχειριστικού Σχεδίου για την λειτουργία του, με την κατά την διάρκεια εφαρμογής του ΔΣ υποβολή μελετών και ερευνών στην ΕΕ από τους αρμόδιους κρατικούς επιστημονικούς φορείς (ΕΛΚΕΘΕ και ΙΝΑΛΕ), καθιστούν τη λειτουργία της ελληνικής βιντζότρατας συμβατή με το Σχέδιο Δράσης της ΕΕ.

Γ. Ο υφιστάμενος στόλος της βιντζότρατας αριθμεί σήμερα 74 σκάφη, εκ των οποίων 20 δραστηριοποιούνται στο Ιόνιο, 51 στο Αιγαίο και 3 στο Κρητικό Πέλαγος. Η μείωση σε σχέση με το 1991 ανέρχεται σε 89%. Οι βιντζότρατες αντιστοιχούν μόλις στο 0,64% του συνολικού αριθμού σκαφών της χώρας και είναι καταγεγραμμένες σε 43 από τα 196 λιμάνια (EU Fleet Register, https://webgate.ec.europa.eu/fleet-europa). Το μέσο μήκος των 74 σκαφών είναι 10,36 μ. Εάν ολόκληρος ο στόλος αυτός δραστηριοποιούνταν ταυτόχρονα στην ελληνική επικράτεια, οι ετήσιες εκφορτώσεις εκτιμάται ότι θα ανέρχονταν σε περίπου 500 τόνους, ποσότητα που αντιπροσωπεύει το 0,9% της ετήσιας παραγωγής της χώρας (Ελληνική Στατιστική Αρχή, Ποσότητα Αλιευμάτων 2023).

Λαμβάνοντας υπόψη το Σχέδιο Διαχείρισης για τη βιντζότρατα ετών 2021-2024 — το οποίο, ωστόσο, δεν έχει ακόμη υιοθετηθεί από την Κυβέρνηση αν και έχει εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Απρίλιο του 2021 — καθώς και τη σημαντική μείωση του στόλου (από 242 σκάφη την περίοδο λειτουργίας της βιντζότρατας, Οκτώβριος 2017 – Μάρτιος 2020, σε 74 σήμερα), το συγκεκριμένο εργαλείο μπορεί να λειτουργήσει βιώσιμα, επιχειρώντας σε αλιευτικά πεδία που έχουν ήδη καθοριστεί με ακρίβεια, τόσο εντός όσο και εκτός των προτεινόμενων Θαλάσσιων Πάρκων.

Σημειώνονται επιπλέον τα παρακάτω:
1. Σύμφωνα με το Σχέδιο Διαχείρισης, τα είδη στόχοι της βιντζότρατας είναι η μαρίδα και η γόπα και αυτά τα δύο είδη θα πρέπει να αντιπροσωπεύουν στο σύνολό τους το μεγαλύτερο ποσοστό εκφόρτωσης. Είδη όπως τα μπαρμπούνια, οι κουτσομούρες, οι σαργοί, τα λυθρίνια, οι τσιπούρες κ.α. είναι αποδεκτό να υπάρχουν (ως παρεμπίπτοντα είδη) στη σύνθεση του αλιεύματος με ελάχιστο ή μικρό ποσοστό αλλά δεν πρέπει να αποτελούν είδη στόχοι της βιντζότρατας. Στο Παράρτημα Α που επισυνάπτεται στο παρόν συγκεντρώθηκαν πρόσθετα στοιχεία προκειμένου να εντοπιστούν περιοχές που η μαρίδα και η γόπα δεν αποτελούν το κύριο αλίευμα.
2. Η ικανότητα του αλιευτικού στόλου των βιντζοτρατών, η συμπεριφορά του εργαλείου, τα σημεία άσκησης αλιείας, η αλιευτική προσπάθεια, η παραγωγή, η σύνθεση του αλιεύματος και η εκτίμηση των απορρίψεων μελετώνται και παρουσιάζονται στις τεχνικές εκθέσεις και στα Σχέδια Διαχείρισης. Το σύνολο των σκαφών της βιντζότρατας τα οποία θα λάβουν άδεια λειτουργίας θα παρακολουθούνται με 3 τρόπους:
α) μέσω του δορυφορικού Συστήματος Παρακολούθησης Σκαφών (Vessel Monitoring System) για τον εντοπισμό και τον έλεγχο των θέσεων αλιείας,

β) μέσω της ημερήσιας καταγραφής των αλιευμάτων τους στο Ολοκληρωμένο Σύστημα Παρακολούθησης Αλιείας (ΟΣΠΑ) και

γ) με την καταγραφή του αλιεύματος (εμπορεύσιμου και απορριπτόμενου) σε μηνιαία βάση με επιβίβαση επιστημονικού προσωπικού σε αντιπροσωπευτικό αριθμό σκαφών.
1. Επομένως, η βιντζότρατα αποτελεί:
- Επιλεκτικό αλιευτικό εργαλείο ως προς το αλιευτικό πεδίο, δραστηριοποιείται σε λιγότερο του 2% της επιφάνειας της παράκτιας ζώνης,
- Έχουν χαρτογραφηθεί οι θέσεις που επιχειρούν τα σκάφη,
- Δεν αλιεύουν σε λειμώνες Ποσειδωνίας όπως έχουν χαρτογραφηθεί (167378/14-5-2007 Απόφαση ΥΠΑΑΤ (Δ΄241), 2886/142447/26-02-2019 (Δ΄105, Διόρθωση Σφάλματος Δ΄192/22-04-2019), όπως ισχύει.
- Αναμένεται να δραστηριοποιηθούν λιγότερα από 74 σκάφη τα οποία κατανέμονται σε ακτογραμμή 16,000 χιλιομέτρων,
- Παρακολουθούνται από δορυφορικό σύστημα (VMS), καταγράφουν τα ημερήσια αλιεύματα σε ηλεκτρονικό ημερολόγιο (ΟΣΠΑ), γίνεται καταγραφή της δραστηριότητας και των αλιευμάτων τους από επιστημονικό προσωπικό που επιβιβάζεται στα σκάφη,
- Αλιεύουν 6 μήνες το χρόνο (Οκτώβριος – Μάρτιος),
- Δεν αλιεύουν κατά τη διάρκεια της κύριας αναπαραγωγικής περιόδου (τέλη άνοιξης και αρχή καλοκαιριού),
- Κύριος στόχος η μαρίδα, δευτερευόντως γόπα και σαρδέλα,
- Τα είδη στόχοι δεν απειλούνται, βρίσκονται εντός ασφαλών ορίων εκμετάλλευσης,
- Τα υπόλοιπα είδη αποτελούν μικρό ποσοστό της συνολικής παραγωγής,
- Τα είδη του Μεσογειακού Κανονισμού 1967/2006 αποτελούν ελάχιστο ποσοστό του αλιεύματος της βιντζότρατας,
- Οι απορρίψεις της βιντζότρατας αντιπροσωπεύουν ένα μικρό ποσοστό επί των συνολικών απορρίψεων των άλλων αλιευτικών εργαλείων,
- Τα είδη ανασύρονται ζωντανά με αποτέλεσμα το ποσοστό επιβίωσης αυτών που επιστρέφονται στη θάλασσα να πλησιάζει το 100%, σε άλλα εργαλεία το αντίστοιχο ποσοστό είναι μηδενικό έως πολύ μικρό,
- Δεν απειλούνται χαρισματικά είδη όπως δελφίνια, φώκιες, χελώνες,
- Αλιεία σε βραχονησίδες (σημαντικό για Ανατολικό Αιγαίο και Δωδεκάνησα)
- Βιντζότρατες ή παραλλαγές αυτής λειτουργούν επίσης σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες της Μεσογείου (Ιταλία, Ισπανία, Γαλλία, Κροατία) και τα κράτη μέλη έχουν ζητήσει και έχουν λάβει από την Κοινότητα παρεκκλίσεις για τη λειτουργία του συγκεκριμένου αλιευτικού εργαλείου καταθέτοντας σχετικά σχέδια διαχείρισης,
- Εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην Ανατολική Μεσόγειο, βιντζότρατες αλιεύουν στα νερά της Τουρκίας και της Αιγύπτου,
- Ιστορικό – παραδοσιακό εργαλείο
- Είναι το μόνο εργαλείο που αλιεύει νόμιμα το μαριδάκι
Δ. Συνοψίζοντας, στο πλαίσιο της παρούσας διαβούλευση και με σκοπό την προάσπιση της συνέχισης λειτουργίας της βιντζότρατας, ως το πλέον βιώσιμο και εγκεκριμένου από την ΕΕ αλιευτικού εργαλείου, με την παράλληλη ενίσχυση της βιώσιμης αλιείας, της προστασίας της βιοποικιλότητας και των θαλασσίων πόρων και της τήρηση της νομιμότητας, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο εθνικό και κοινοτικό δίκαιο, προτείνουμε τα εξής:

1) τη θέσπιση και αυστηρή εφαρμογή Διαχειριστικών Σχεδίων για όλα τα αλιευτικά εργαλεία, συμπεριλαμβανομένης της βιντζότρατας και υπό την παρακολούθηση τους μέσα από την εκτέλεση του Εθνικού Προγράμματος Συλλογής Αλιευτικών δεδομένων το οποίο υλοποιείται από τους δύο αρμόδιους και επισήμως αναγνωρισμένους επιστημονικούς φορείς της χώρας, ΕΛΚΕΘΕ και ΙΝΑΛΕ,

2) την εφαρμογή στις ελληνικές θάλασσες των ανακοινώσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την προστασία της θαλασσίων πόρων, με την εφαρμογή ποσόστωσης στη λειτουργία των αλιευτικών εργαλείων. Εδώ να σημειωθεί η επί της ουσίας συμμετοχή της βιντζότρατας στον στόχο αυτό, καθώς η μείωση του αριθμού των βιντζοτρατών από τα 490 σκάφη το 2010 έφτασε στα 76 σκάφη το 2025, γεγονός που σημαίνει ότι η μείωση του αριθμού των εργαλείων υπερβαίνει κατά πολύ το 31% που προτείνει η Επιτροπή,

3) την θέσπιση αυστηρών κανόνων επιτόπιου και αυτόφωρου ελέγχου και επιβολής κυρώσεων από τις αρμόδιες δημόσιες αρχές (Λιμεναρχείο, Αστυνομία) για την πάταξη της παράνομης και επιβλαβούς αλιείας,

4) τη θέσπιση της συμμετοχής εκπροσώπων των αλιευτικών σωματείων, στον σχεδιασμό και καθορισμό των ορίων των νέων Προστατευόμενων Θαλάσσιων Περιοχών / Marine Protected Areas (ΠΘΠ / MPA),

5) τη θέσπιση, είτε σε συνεργασία με την ΕΕ είτε με επιβάρυνση του Κρατικού Προϋπολογισμού, προγραμμάτων και χρηματοδοτικών εργαλείων για την απόσυρση ή κατάργηση μεμονωμένων αλιευτικών εργαλείων ή συνολικά αλιευτικών σκαφών,

6) τη θεσμοθέτηση αλιευτικών συνδικαλιστικών οργανώσεων κατόπιν ανάλογης νομοθετικής πρωτοβουλίας,

7) τη θέσπιση και οργάνωση εκπαιδευτικών προγραμμάτων, σε επίπεδο μεταλυκειακής εκπαίδευσης αλλά και δια βίου μάθησης, για την παρακολούθηση και διάσωση παραδοσιακών αλιευτικών μεθόδων, στις οποίες ειδικότερα η βιντζότρατα κατέχει περίοπτη θέση. Η ανάπτυξη δεξιοτήτων και μεθόδων βιώσιμης και ανθεκτικής αλιείας, αποτελεί εξαιρετικό στοιχείο στήριξης της νεανικής επιχειρηματικότητας, της νησιωτικότητας, της παράκτιας οικονομίας, της τόνωσης της παρουσίας πληθυσμών σε ευαίσθητες εθνικά περιοχές (ελληνοτουρκικά σύνορα, νησιά με ελάχιστες εναλλακτικές επιλογές πχ τουρισμό ή κτηνοτροφία κ.α.),

8) την από κοινού με άλλες δραστηριότητες πχ αλιευτικός τουρισμός, διάδοση αλιευτικών μεθόδων, όπως ειδικά της βιντζότρατας, προκειμένου να αυξηθεί σημαντικά η υπεραξία του προσφερόμενου τουριστικού προϊόντος,

9) τη συμμετοχή του αλιευτικού εργαλείου της βιντζότρατας σε δράσεις για την προστασία της βιοποικιλότητας και του θαλάσσιου περιβάλλοντος, ειδικότερα με την συλλογή ξενικών ειδών πχ λαγοκέφαλους.

Προς διευκόλυνση της διαδικασίας και κάθε ενδιαφερόμενου, επισυνάπτουμε δύο (2) Παραρτήματα:
1. το Παράρτημα Α, με τον πίνακα περιοχών δράσης της βιντζότρατας, όπου η μαρίδα και η γόπα δεν αποτελούν το κύριο αλίευμα και
1. το Παράρτημα Β, με προτάσεις του ΕΛΚΕΘΕ προς το ΥΠΑΑΤ, μετά από αίτημα του Υπουργείου για τη λήψη επιπλέον διαχειριστικών μέτρων για το αλιευτικό εργαλείο βιντζότρατα:
Κλείνοντας, επισυνάπτουμε σχετικό σύνδεσμο, όπου μπορεί ο οποιοσδήποτε να διαπιστώσει τον τρόπο λειτουργίας της βιντζότρατας:

https://www.youtube.com/watch?v=11Juy4MZD2U&t=51s

Με εκτίμηση,
<h4></h4>
<h4>Ο Πρόεδρος του ΔΣ Ο πληρεξούσιος δικηγόρος</h4>
Γεώργιος Φατούρος Παναγιώτης Νικ. Τζαμτζής

<h4></h4>
22 Σεπτεμβρίου 2025 στις 15:58 #12820
APC SA – NΙΚΟΣ ΑΝΑΓΝΟΠΟΥΛΟΣ
Η θεσμοθέτηση νέων Προστατευόμενων Θαλάσσιων Περιοχών (ΠΘΠ), όπως τα υπό διαβούλευση Θαλάσσια Πάρκα Ιονίου και Αιγαίου / Κυκλάδων είναι μία ορθή κατεύθυνση ως προς τις αρχές αειφόρου διαχείρισης του περιβάλλοντος και συμβάλλει στη συμμόρφωση της χώρας στα πλαίσια των δεσμεύσεων στο εγκριθέν πρόσφατα Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τους Ωκεανούς.

Βασική αρχή για την θέσπιση μέτρων στις ΠΘΠ είναι η τεκμηριωμένη επιστημονικά συσχέτιση μιας δραστηριότητας με τα Προστατευτέα είδη και ενδιαιτήματα μιας θαλάσσιας περιοχής.

Υπό το πρίσμα αυτό η πρόβλεψη / πρόταση μέτρων για πλήρη απαγόρευση της αλιείας με μηχανότρατα τόσο στο Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου όσο και στο Θαλάσσιο Πάρκο Αιγαίου / Κυκλάδων στερείται τεκμηρίωσης, καθώς στα αλιευτικά πεδία που δραστηριοποιούνται μέχρι σήμερα οι μηχανότρατες δεν καταγράφεται κάποιο είδος ή οικότοπος που να επηρεάζεται σημαντικά.

Τα στοιχεία των VMS/AIS και οι μελέτες δημόσιων ερευνητικών φορέων που διαθέτει πλήρως και συνεχώς η Πολιτεία επιβεβαιώνουν τη θέση αυτή.

Εκτός από την αυθαιρεσία αυτή, στις σχετικές ΕΠΜ δεν εξετάζονται, πέραν της περιβαλλοντικής, και οι άλλες ισότιμες συνιστώσες, η οικονομική και κοινωνική.

Είναι αναμφισβήτητη η συμβολή της αλιείας με το εργαλείο αυτό στον εφοδιασμό της αγορά με ψάρια και θαλασσινά που συμβάλλουν στην επισιτιστική ασφάλεια και τη στρατηγική αυτονομία της χώρας. Ανάλογη είναι και η συμβολή της μέσης αλιείας στην κοινωνική συνοχή των παράκτιων κοινοτήτων.

Όσο αφορά τις θαλάσσιες υδατοκαλλιέργειες, αν και σε γενικές γραμμές γίνεται αποδεκτό το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο ανάπτυξης του τομέα αυτού, υπάρχουν υπερβολικές και ατεκμηρίωτες προτάσεις για πλήρη απαγόρευση των υδατοκαλλιεργειών εκτός των ήδη θεσμοθετημένων ΠΑΥ (ενώ με το ΕΠΧΣΑΑ-Υ επιτρέπεται η ίδρυση μεμονωμένων μονάδων), αλλά και σε περιοχές των Κυκλάδων που ανήκουν στο προτεινόμενο Πάρκο, ενώ σύμφωνα με το ισχύον ΕΠΧΣΑΑ-Υ αυτές οι θαλάσσιες περιοχές έχουν χαρακτηρισθεί ως ΠΑΥ κατηγορίας Ε, όπου επιτρέπεται υπό όρους η ανάπτυξη μονάδων υδατοκαλλιέργειας.

Συμπερασματικά πρέπει να (α) αντικατασταθεί το μέτρο πλήρους απαγόρευσης της μηχανότρατας σε όλη την έκταση των Θαλάσσιων Πάρκων με διατήρηση των τεχνικών μέτρων αλιείας με μηχανότρατα, (β) εναρμονιστεί η πρόβλεψη για τις θαλάσσιες υδατοκαλλιέργειες με το ΕΠΧΣΑΑ-Υ.
22 Σεπτεμβρίου 2025 στις 15:57 #12821
Δημήτρης
Κατάγομαι από τις Κυκλάδες και ασχολούμαι επαγγελματικά 10 χρόνια εγώ προσωπικά και ειμαι τεταρτη γενιά ψαράς . Ως κάτοχος επαγγελματικού αλιευτικού σκάφους με το εργαλείο της βιντζοτρατας το οποίο έχει κατακρεουργηθει απ’ τις εκάστοτε κυβερνήσεις που μας έχουν αδικαιολόγητα δεμένους στα λιμάνια με την δικαιολογία ότι καταστρέφουμε το περιβάλλον κ τα ιχθυαποθεματα . Είμαστε σταματημένοι απ’ το Μάρτιο του 2020 που είναι τα ψάρια που υποτίθεται θα έπρεπε να έχει η θάλασσα ; Τρώμε ανελέητο πόλεμο απο όποιον ζει απ’ την αλιεία και όχι μόνο από τον κάθε τυχάρπαστο που δεν ξέρει από πού ανατέλλει ο ήλιος , μας έχουν έξω από επιδοτήσεις η προγράμματα που αφορούν αλιευτικό τουρισμό και άλλα λόγω του εργαλείου που έχουμε, θεωρητικά ίδια δικαιώματα δεν έχουμε με τους υπόλοιπους αλιείς ;

Τώρα στα των θαλάσσιων πάρκων ..θεωρώ ότι ΔΕΝ ΠΡΈΠΕΙ να γίνουν ας κοιτάξουν πρώτα να πατάξουν την άναρχη αλιεία από τους ερασιτέχνες, την αύξηση των θαλάσσιων κητών (φώκιες, δελφίνια) την αύξηση θερμοκρασίας των θαλασσών από την αλλαγή του κλίματος, την μόλυνση που προέρχεται από την στερια όπως φυτοφάρμακα και άλλα πολλά ,την εισβολή ξένων ειδών όπως λαγοκεφαλοι λεοντοψαρα και άλλα … Αλλά το πιο βασικό είναι ότι θα αφήσουν τα εθνικά μας ύδατα έρμαιο των Τούρκων κ των Ιταλών οι οποίοι θα τα εκμεταλλευτούν στο έπακρο και θα φτάσουν εξω από τα λιμάνια μας δουλεύοντας ενώ τα ελληνικά αλιευτικά είτε μηχανότρατες είτε γρι γρι είτε βιντζοτρατες θα μένουν δεμένα στα λιμάνια .

Ενώ αφήνοντας τα ελληνικά αλιευτικά να δουλεύουν έχεις μια έξτρα φυλαξη συνόρων γιατί τα αλιευτικά μας φυλάττουν Θερμοπύλες οι μηχανότρατες βαθιά μαζί με τα γρι γρι ενώ τα παράκτια τύπου δίχτυα παραγάδια αλλά κυρίως το εργαλείο μου το οποίο είναι άμεσα εξαρτώμενο και δεμένο από την ακτή .

Τέλος θεωρώ ότι παίρνουν αποφάσεις δίχως τους άμεσα ενδιαφερόμενους δηλαδή εμάς τους ψαράδες καταδικάζοντας μας σε ένα αβέβαιο μέλλον δίχως να ξέρουμε τη μας ξημερώνει ουτε μπορώντας να σχεδιάσουμε την ζωή μας ,καταδικάζοντας τον κόσμο που κατοικεί στα νησιά στο να μεταναστεύσει στην ηπειρωτική χώρα λόγω μη εύρεσης εργασίας τον χειμώνα γιατί πολλοί κλάδοι εξαρτώνται από την αλιεία , αλλά και ο κόσμος που δεν εξαρτάται από την αλιεία θα έχει πλήγμα οικονομικό αλλά και στην διατροφή του αγοράζοντας ψάρια ή εισαγωγής η ιχθυοτροφείου .

Για όλα αυτά πρέπει οι ιθύνοντες των υπουργείων να λάβουν υπόψη τα πάντα να κάνουν όλες τις κοινωνικοοικονομικές μελέτες που πρέπει και να μην κάνουν σπασμωδικές κινήσεις μόνο κ μόνο για το φαίνεσθαι όσο για κάποιες οργανώσεις που δήθεν σκέφτονται την φύση και τα λοιπά μάλλον δεν έχουν νιώσει στο πετσί τους τι εστί θάλασσα αλιεία νησιωτικοτητα μιλάνε εκ του ασφαλούς κ από την άνεση των διακοπών του καλοκαιριού

ΓΙΑ ΟΛΑ ΑΥΤΑ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΟΥΝ ΤΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΠΆΡΚΑ ΑΛΛΑ ΝΑ ΒΡΕΘΟΥΝ ΣΩΣΤΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ ΚΑΙ ΟΛΑ ΚΑΙ ΟΧΙ ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΜΦΈΡΟΝΤΑ ΚΑΝΕΝΟΣ
22 Σεπτεμβρίου 2025 στις 15:57 #12822
The Green Tank
Σχόλια του Green Tank επί της ΕΠΜ για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες

Με το παρόν το Green Tank καταθέτει σχόλια στη δημόσια διαβούλευση της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης (ΕΠΜ) για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες που έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ).

Τα σχόλια του Green Tank οργανώνονται στις εξής ενότητες:

I. Επί του ευρύτερου σχεδιασμού των προστατευόμενων περιοχών

II. Επί της περιοχής μελέτης και της σύνδεσης της παρούσας ΕΠΜ με τις ήδη ολοκληρωμένες ΕΠΜ 8α και 8β

III. Επί των προβλέψεων για τον οικότοπο προτεραιότητας 1120* (Posidonia oceanica)

I. Σχόλια επί του ευρύτερου σχεδιασμού των προστατευόμενων περιοχών:

Το Green Tank θεωρεί εξαιρετικά θετική την προώθηση της ΕΠΜ για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες, όπως και της ΕΠΜ για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου καθώς με αυτόν τον τρόπο ξεκινά η υλοποίηση της δέσμευσης της χώρας για χαρακτηρισμό νέων Θαλάσσιων Προστατευόμενων Περιοχών προς επίτευξη του στόχου 30Χ30, που έχει ήδη θεσμοθετηθεί ως δεσμευτικός εθνικός στόχος (άρθ. 174, ν. 5037/2023) και της συγκεκριμένης δέσμευσης για δύο νέα Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα που ανακοίνωσε η Ελλάδα στο 9ο Our Ocean Conference (https://www.ourocean2024.gov.gr/wp-content/uploads/2024/04/A5_OOC-9_PROPOSED-COMMITMENTS_12.4.pdf). Κρίνουμε ιδιαίτερα σημαντικό ότι οι δύο μελέτες ολοκληρώθηκαν και τέθηκαν σε δημόσια διαβούλευση εντός εύλογου χρονικού διαστήματος.

Ωστόσο, η εκπλήρωση των δεσμεύσεων θα γίνει μόνο με την οριστική θεσμοθέτηση των δύο νέων Εθνικών Πάρκων, η οποία θα μπορέσει να πραγματοποιηθεί μόνο αν επιλυθούν σημαντικά νομικά κωλύματα που αφορούν στις ρυθμίσεις και επιτρεπόμενες χρήσεις γης ανά ζώνης προστασίας, όπως αυτές σήμερα προβλέπονται στο ΠΔ 51/2018 μετά την τροποποίησή του με το άρθρο 44, παρ. 18 του ν. 4685/2020. Το άρθρο προκαθορίζει χρήσεις γης/θάλασσας ανά ζώνη προστασίας, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής που μπορεί να απαιτούν την ένταξη άλλων χρήσεων και δραστηριοτήτων από εκείνες που περιλαμβάνει ο κατάλογος ανά ζώνη προστασίας. Στην παρούσα μελέτη προκύπτει, ζήτημα με τις ανά ζώνη προτεινόμενες επιτρεπόμενες χρήσεις, οι οποίες, όπως αναφέρει η συγκεκριμένη ΕΠΜ «έρχονται σε αντίθεση με το ισχύον νομικό πλαίσιο». Το ίδιο ισχύει και σε όλες τις ΕΠΜ που έχουν τεθεί σε διαβούλευση από το 2021, στις οποίες προτείνονται χρήσεις «κατ’ εξαίρεση» ή/και «κατά παρέκκλιση». Μία τέτοια προσέγγιση δεν μπορεί να είναι συμβατή με έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό ενός εθνικού συστήματος προστατευόμενων περιοχών, που θα καλύψει πλέον του 30% της χερσαίας και θαλάσσιας έκτασης της χώρας. Δεν είναι εξάλλου τυχαίο ότι από τις 22 ΕΠΜ που έχουν τεθεί σε διαβούλευση, μόνο 8,5 έχουν εγκριθεί και μόνο το Προεδρικό Διάταγμα της Γυάρου έχει προωθηθεί προς υιοθέτηση.

Προς επίλυση αυτού του ζητήματος, προτείνουμε, τη βελτίωση των σχετικών προβλέψεων του ν. 4685/2020 ώστε να διευκολυνθεί η ολοκλήρωση της θεσμικής θωράκισης των προστατευόμενων περιοχών της χώρας. Συγκεκριμένα,
- προτείνουμε την αναθεώρηση της παρ. 18 του άρθ. 44 του 4685/2020 ώστε οι χρήσεις να μην προκαθορίζονται ανά ζώνη προστασίας, αλλά να μπορούν να επιλεγούν από τον πλήρη κατάλογο του π.δ. 59/2018, ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της εκάστοτε προστατευόμενης περιοχής, τον σκοπό της κάθε κατηγορίας προστατευόμενων περιοχών και ζωνών καθώς και τους στόχους προστασίας και διαχείρισης που τίθενται.
- Για την επιλογή των χρήσεων ανά ζώνη, προτείνουμε επίσης στους ορισμούς των κατηγοριών των προστατευόμενων περιοχών και της κάθε ζώνης προστασίας (άρθ. 46 του ν. 4685 που τροποποιεί το άρθ. 19 του ν. 1650/1986) να προστεθούν κριτήρια που θα αποτελούν φίλτρα για τις χρήσεις που δύνανται να επιτρέπονται, να ρυθμίζονται ή να απαγορεύονται σε κάθε μία και θα είναι σύμφωνα με τα διεθνή και ευρωπαϊκά πρότυπα [1] για τον σχεδιασμό προστατευόμενων περιοχών.
Προς αυτή την κατεύθυνση το Green Tank έχει καταθέσει σχετικές προτάσεις [2], ενώ η Επιτροπή Φύση 2000 έχει δηλώσει την πρόθεσή της [3] να συνδράμει για την επιτάχυνση της θωράκισης των προστατευόμενων περιοχών της χώρας.

Η διαβούλευση επί των ΕΠΜ για τα δύο νέα Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα πρέπει να αποτελέσει αφορμή για να προωθηθούν οι παραπάνω απαραίτητες για τη θεσμοθέτηση των δύο πάρκων βελτιώσεις στο ισχύον νομικό πλαίσιο και να ολοκληρωθεί η θεσμοθέτηση όλων των υπό-σχεδιασμό προστατευόμενων περιοχών της χώρας, που υλοποιείται παράλληλα. H βελτίωση του θεσμικού πλαισίου είναι πια επιτακτική, πέντε (5) χρόνια μετά τη μεταρρύθμιση του 2020 και έχοντας, με τη δημοσίευση των περισσότερων ΕΠΜ, εντοπίσει τα προβλήματα. Η βελτίωση αυτή θα αποτελέσει σημαντική παρακαταθήκη για τη δεύτερη πενταετία λειτουργίας του ΟΦΥΠΕΚΑ, κατά την οποία η αποτελεσματική διαχείριση θεσμικά κατοχυρωμένων προστατευόμενων περιοχών σε συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα.

II. Επί της περιοχής μελέτης και της σύνδεσης της παρούσας ΕΠΜ με τις ήδη ολοκληρωμένες ΕΠΜ 8α και 8β

Θεωρούμε ιδιαίτερα θετικό ότι η νέα ΕΠΜ συμπληρώνει και διευρύνει την περιοχή μελέτης της πέρα από τις υφιστάμενες περιοχές Natura 2000 που είχαν ήδη εξεταστεί κατά τις ήδη ολοκληρωμένες ΕΠΜ 8 (8α και 8β) και την εντάσσει ενιαία στο προτεινόμενο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες (Κεφ. 1.2 και 4.3). Με αυτόν τον τρόπο η νέα θαλάσσια προστατευόμενη περιοχή καθίσταται πιο συνεκτική από τις προστατευόμενες «νησίδες» θαλάσσιων εκτάσεων που είχαν προβλεφθεί από τις προηγούμενες ΕΠΜ, καλύπτει καλύτερα το ζωτικό ενδιαίτημα των προστατευόμενων ειδών και παρέχει την απαραίτητη συνδεσιμότητα μεταξύ σημαντικών θαλάσσιων εκτάσεων. Αυτό εξάλλου ήταν το κύριο σχόλιο που είχαμε καταθέσει μαζί με τους εταίρους του έργου Life MareNatura (https://www.lifemarenatura.eu) , ως εξωτερικός συνεργάτης του έργου, κατά τη δημόσια διαβούλευση επί της ΕΠΜ 8β (https://www.lifemarenatura.eu/en/consultationepmnotioaigaio2024/) και της 8γ (https://www.lifemarenatura.eu/en/epmnotioaigaio/) το 2024. Το έργο Life MareNatura έχει αντικείμενο τη διατήρηση και προστασία εννέα ειδών προτεραιότητας της θαλάσσιας μεγαπανίδας σε Ελλάδα και Ιταλία και απώτερο σκοπό την πρόταση για ανακήρυξη νέων θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών. Στο πλαίσιο αυτό, μας ικανοποιεί ιδιαίτερα ότι στην ΕΠΜ αναγνωρίζονται και αξιοποιούνται τα στοιχεία και η γνώση που έχει συλλεχθεί από το έργο LIFE MareNatura 2000 για την τεκμηρίωση της σημασίας της προστατευόμενης περιοχής (σελ. 45), όπως είχε αποτελέσει και δέσμευση του έργου κατά το 9ο Our Ocean Conference (https://www.lifemarenatura.eu/9thooc2024sideevent/) και συμπεριλήφθηκε στη σχετική επίσημη δέσμευση της χώρας.

Το έργο LIFE MareNatura είναι επίσης σημαντικό ότι αναγνωρίζεται ότι θα συμβάλει και στην επίτευξη των στόχων διατήρησης του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Νότιων Κυκλάδων (Κεφ. 5, σελ. 141-144) εμπλουτίζοντας με στοιχεία και τεκμηρίωση τη διαθέσιμη γνώση και συνεισφέροντας στις δράσεις παρακολούθησης, επόπτευσης και φύλαξης, κατάρτισης και ανάδειξης (σελ. Παράρτημα Ι, Σχέδιο Διαχείρισης).

Επιπλέον, σημειώνουμε ότι με τις ερευνητικές δράσεις του, το έργο LIFE MareNatura θα συμβάλει στον εντοπισμό των σημαντικών νέων θαλάσσιων εκτάσεων της χώρας που μπορούν να οδηγήσουν στην επέκταση υφιστάμενων ή την αναγνώριση νέων προστατευόμενων περιοχών. Με αυτό τον τρόπο θα συμβάλλει στην υλοποίηση της πρόσφατης δέσμευσης του Πρωθυπουργού στη Νίκαια ότι τα δύο νέα θαλάσσια πάρκα, των οποίων οι ΕΠΜ τίθενται σε διαβούλευση, «θα ακολουθήσουν και άλλα» (Ιούνιος 2025 https://www.primeminister.gr/2025/06/09/36404), κάτι που καταδεικνύεται και από την ονοματοδοσία του νέου Εθνικού Πάρκου, με τον διακριτικό αριθμό «1» και τον σαφή γεωγραφικό προσδιορισμό «Νοτίου Αιγαίου – Νότιες Κυκλάδες».

Παρά την εξαιρετική σημασία που έχει ότι η ΕΠΜ διευρύνει την έκταση και συμπληρώνει τις προβλέψεις των ΕΠΜ 8α και 8β και επισημαίνει επικείμενη εναρμόνιση όλων των ΕΠΜ (Κεφ. 4.5.3 σελ. 112), για τον αναγνώστη και τον ενδιαφερόμενο πολίτη δεν είναι σαφές πώς θα επιτευχθεί αυτό και αν τυχόν θα δημιουργηθούν αλληλεπικαλύψεις ή /και αντικρουόμενες προβλέψεις. Είναι, συνεπώς, απαραίτητο κατά το επόμενο στάδιο προς τη θεσμική θωράκιση των περιοχών και όταν τεθεί το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος προς διαβούλευση, οι εναρμονισμένες προβλέψεις και η σχετική τους τεκμηρίωση (τελική ΕΠΜ) να διατεθούν ως μέρος της δημόσιας διαβούλευσης.

IΙI. Σχόλια επί των προβλέψεων για τον οικότοπο προτεραιότητας 1120* (Posidonia oceanica):
1. Αποκατάσταση λιβαδιών Ποσειδωνίας και Δέσμευση μπλέ άνθρακα: Τα λιβάδια Ποσειδωνίας (Posidonia oceanica), που αποτελούν οικότοπο προτεραιότητας σύμφωνα με την Οδηγία για τους Οικοτόπους, αναφέρονται κατ’ επανάληψη στη μελέτη, αναδεικνύοντας τόσο τις οικοσυστημικές υπηρεσίες που προσφέρουν όσο και τις πιέσεις που τα απειλούν. Ανάμεσα στις οικοσυστημικές υπηρεσίες αναφέρεται και η δέσμευση μπλε άνθρακα (σελ. 41). Στις προτάσεις διαχείρισης (σελ. 129-130), η Ποσειδωνία εντάσσεται ορθά σε μεγάλο αριθμό μέτρων (προστασία, εκπαίδευση, παρακολούθηση) που αφορούν διαφορετικές δραστηριότητες και πιέσεις (π.χ. αλιεία, ρύπανση). Ωστόσο, παρά την αναφορά στο νέο Κανονισμό της Ε.Ε. για την Αποκατάσταση της Φύσης (ΕΕ 2024/1991) για την αποκατάσταση των οικοτόπων, τη θέσπιση εθνικών στόχων αποκατάστασης (άρθ. 175, ν. 5307/2023), καθώς και το γεγονός ότι σε εθνικό επίπεδο – σύμφωνα με την 4η εξαετή περίοδο αναφοράς – η κατάσταση διατήρησης των λιβαδιών χαρακτηρίζεται ως “επιδεινούμενη με ανεπαρκή διατήρηση U1”[4], και μάλιστα στην περιοχή του Κεντρικού και Νοτίου Αιγαίου, η πλέον πρόσφατη Αξιολόγηση Περιβαλλοντικής Κατάστασης (δημόσια διαβούλευση ΥΠΕΝ 17/09/2025) καταγράφει ότι μόνο το 59 % των λιβαδιών βρίσκεται σε Καλή Περιβαλλοντική Κατάσταση (ΚΠΚ) [5], στα προτεινόμενα μέτρα δεν αξιοποιείται επαρκώς η δυνατότητα αποκατάστασης.
Ως εκ τούτου, προτείνουμε τα μέτρα να περιλαμβάνουν συγκεκριμένες δράσεις αποκατάστασης υποβαθμισμένων λιβαδιών. Ενδεικτικά, ως συνέχεια της χαρτογράφησης θα ήταν δόκιμο να προβλεφθούν πιλοτικές δράσεις αποκατάστασης σε υποβαθμισμένα λιβάδια λόγω αγκυροβόλησης με στόχο την ενίσχυση της δέσμευσης μπλε άνθρακα, αξιοποιώντας την εμπειρία έργων όπως το Interreg EURO-Med ARTEMIS (https://artemis.interreg-euro-med.eu/) με αντικείμενο την αποκατάσταση των λιβαδιών Ποσειδωνίας που υλοποιείται υπό τον συντονισμό του Plan Bleu, με τη συμμετοχή από την Ελλάδα του ΕΛΚΕΘΕ, του Green Tank και συνεργαζόμενων εταίρων τον ΟΦΥΠΕΚΑ και την Περιφέρεια Κρήτης.
1. Εκπαίδευση και κατάρτιση: Τα εκπαιδευτικά προγράμματα που αναφέρονται στα μέτρα διαχείρισης αφορούν κυρίως αλιείς και προσωπικό του ΟΦΥΠΕΚΑ. Παρότι αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο, προτείνουμε να προβλεφθούν επίσης δράσεις ενημέρωσης/ ευαισθητοποίησης και εκπαίδευσης για το ευρύ κοινό, τους κατοίκους και τους μαθητές. Επιπλέον, προτείνουμε ειδικές δράσεις εκπαίδευσης ναυτιλομένων, με δεδομένο ότι η αγκυροβόληση αποτελεί σημαντική απειλή για τον συγκεκριμένο τύπο οικοτόπου.
1. Πηγές Χρηματοδότησης: ενώ πολύ εύστοχα αναγράφεται η εξέταση «εναλλακτικών πηγών χρηματοδότησης για την υλοποίηση των μέτρων» (σελ.144) δεν παρέχονται περεταίρω κατευθύνσεις. Έργα όπως το Interreg EURO Med ARTEMIS προτείνουν εργαλεία χρηματοδότησης (όπως πληρωμές για οικοσυστημικές υπηρεσίες, πιστώσεις για τη φύση, κοκ), ιδίως για την αποκατάσταση των λιβαδιών Ποσειδωνίας, τα οποία θα τεθούν στη διάθεση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, του ΟΦΥΠΕΚΑ και συναρμόδιων υπηρεσιών ώστε η Ελλάδα και η συγκεκριμένη περιοχή να μπορέσει να αξιοποιήσει τις πρόσθετες εναλλακτικές που θα προκύψουν.
1. Αντιμετώπιση πιέσεων: Η ΕΠΜ προβλέπει μέτρα προστασίας της Ποσειδωνίας από πιέσεις όπως η αγκυροβόληση, με τη δημιουργία φιλικών προς την Ποσειδωνία αγκυροβολίων εντός του Πάρκου, τα οποία όμως καλύπτουν μόνο μερικώς τη σοβαρή υποβάθμιση. Ως εκ τούτου, προτείνεται η αγκυροβόληση να απαγορεύεται ρητά πάνω από λιβάδια Ποσειδωνίας, και η αγκυροβόληση να επιτρέπεται μόνο σε ελεγχόμενες ζώνες με φιλικά προς την Ποσειδωνία αγκυροβόλια.
Επιπλέον, ενώ στην περιγραφή της περιοχής του προτεινόμενου Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου αναφέρονται μονάδες αφαλάτωσης, δεν υπάρχει κάποια αναφορά σε όρους με στόχο την Προστασία των λιβαδιών. Οι μονάδες αφαλάτωσης (υφιστάμενες ή μελλοντικές) συνιστούν πίεση και προτείνεται να προβλεφθούν όροι και μέτρα για τη λειτουργεία, τη χωροθέτηση τους και κυρίως για τη διάθεση αποβλήτων τους.

Επίσης δεν προτείνονται μέτρα για την προστασία της Ποσειδωνίας από ιχθυοκαλλιέργειες, όπως η διασφάλιση μιας ικανοποιητικής απόστασης ασφαλείας τουλάχιστον 400 μέτρων [6], η οποία μπορεί να αυξηθεί ανάλογα με τα χαρακτηριστικά της έκτασης χωροθέτησης της εκάστοτε μονάδας ιχθυοκαλλιέργειας.
1. Προστασία λιβαδιών αλλά και θημώνων Ποσειδωνίας: Το προτεινόμενο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο εντάσσει και προβλέπει την προστασία κάποιων παράκτιων περιοχών και παραλιών ιδιαίτερης σημασίας. Σε αυτές δεν υπάρχει αναφορά στους θημώνες Ποσειδωνίας (banquettes) που σχηματίζονται στη ζώνη του αιγιαλού κι έχουν μεγάλη οικολογική σημασία [7]. Προτείνεται να προστεθούν συγκεκριμένα μέτρα, όπως η ρητή απαγόρευση απομάκρυνσης των θημώνων, οι προδιαγραφές απομάκρυνσης αν κι εφόσον αυτή είναι απολύτως αναγκαία (αποφυγή απομάκρυνσης άμμου και χρήση ήπιων εργαλείων) ή η εποχιακή διαχείρισή τους με σκοπό την επιστροφή τους στις παραλίες από τις οποίες έχουν συλλεγεί [8]. Σημαντικό επίσης είναι να προστεθεί και η πρόβλεψη καθαρισμού των παραλιών αυτών από απορρίμματα.
—-

[1] Κατευθυντήριες γραμμές από την IUCN σχετικά με τον σχεδιασμό των προστατευόμενων περιοχών και ειδικά των θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών: Dudley, N. (ed.) (2008) Guidelines for Applying Protected Area Management Categories. IUCN, Gland, Switzerland: https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/PAG-021.pdf, Day, J., Dudley, N., Hockings, M., et al (eds.) (2019). Guidelines for applying the IUCN protected area management categories to marine protected areas. 2nd edition. IUCN, Gland. Switzerland: https://portals.iucn.org/library/node/48887, Ευρωπαϊκή Επιτροπή. (2022) Commission Staff Working document. Criteria and guidance for protected areas designations. SWD(2022) 23 final.

[2] The Green Tank. (2020) Σχόλια για το νομοσχέδιο «Εκσυγχρονισμός Περιβαλλοντικής Νομοθεσίας», 19.3.2020: https://thegreentank.gr/2020/03/19/eksygxronismos_nomothesias/, The Green Tank (2023). Ρυθμίσεις για την ενέργεια και διατάξεις για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος σε νέο σ/ν του ΥΠΕΝ – Αναγκαίες οι τροποποιήσεις, 28.02.2023: https://thegreentank.gr/2023/02/28/rythmiseis-gia-tin-energeia-kai-diatakseis-gia-tin-prostasia-tou-fysikou-perivallontos-ypen/.

[3] Επιτροπή Φύση 2000. (2024) Πρακτικό 1ης συνεδρίασης: https://ypen.gov.gr/wp-content/uploads/2025/03/EF1_Praktika_EF2000_1_Synedriasi_20241112.pdf.

[4] ΥΠΕΝ – Εθνική Υποδομή για τη Βιοποικιλότητα: «4η Εθνική Έκθεση για την εφαρμογή της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ (Habitat Directive) – Περίοδος αναφοράς 2013-2018».
Διαθέσιμο στο: https://www.biodiversity-info.gr/index.php/el/national-reports/habitat-dir-reports/4i-ekthesi-odigias92-43-eok

[5] https://ypen.gov.gr/wp-content/uploads/2025/09/SYNOPSIS-ALL-DESCRIPTORS_final1.pdf

[6] Holmer, M., Argyrou, Μ., Dalsgaard, Τ., Danovaro, Ρ., Diaz-Almela, Ε., Duarte, C.M., Frederiksen, M., Grau, A., Karakassis, I., Marbà, N., Mirto, S., Pérez, M., Pusceddu, A., Tsapakis, M. (2008) Effects of fish farm waste on Posidonia oceanica meadows: Synthesis and provision of monitoring and management tools, Marine Pollution Bulletin, 56 (9), pp.1618-1629, https://doi.org/10.1016/j.marpolbul.2008.05.020

[7] Dentamare, I., Capasso, L., Chianese, E., Calicchio, R., Franzese, P. P., Grande, U., Russo, G. F., & Buonocore, E. (2025). Ecological Implications of Posidonia oceanica Banquette Removal: Potential Loss of Natural Capital and Ecosystem Services. Water, 17(9), 1362. https://doi.org/10.3390/w17091362

[8] Guillén, J. M.-V. (2014). Guida di buone prassi per la gestione, rimozione e trattamento delle banquette di alghe e piante marine lungo le coste. Progetto Seamatter LIFE11 ENV/ES/000600. Ed. Instituto de Ecología Litoral, El Campello. Ed. Instituto de Ecología Litoral, El Campello,. https://www.ecologialitoral.com/_movil/files/4515/6465/6752/Guia_Seamatter_ENG.pdf
22 Σεπτεμβρίου 2025 στις 15:56 #12826
Περιβαλλοντική Οργάνωση iSea
<h3>Σχόλια και κοινές προτάσεις επί της διαβούλευσης της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1</h3>
Το πλήρες κείμενο μπορεί να βρεθεί εδώ: https://isea.com.gr/wp-content/uploads/2025/09/Σχόλια-επί-της-ΕΘΠΝΑ.pdf

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ:

Σχετικά με το μέτρο Μ10 “Σχέδιο Επιστημονικής Παρακολούθησης ΕΘΠΝΑ”. 3

Σχετικά με την 4.5 Πρόταση καθορισμού ζωνών προστασίας κι επιτρεπόμενων ειδικών χρήσεων. 3

Μέτρα για τους καρχαρίες και τα σαλάχια. 3

Μέτρα για τα λιβάδια Ποσειδωνίας. 8

<h3>Σχετικά με το μέτρο Μ10 “Σχέδιο Επιστημονικής Παρακολούθησης ΕΘΠΝΑ”</h3>
Σύμφωνα με το μέτρο προτείνεται σχέδιο επιστημονικής παρακολούθησης το οποίο θα εξασφαλίζει τη συστηματική συλλογή και αξιολόγηση δεδομένων για τα προστατευτέα αντικείμενα του ΕΘΠΝΑ. Στο συγκεκριμένο μέτρο προτείνεται η διασφάλιση συνάφειας με το Πρόγραμμα Παρακολούθησης Προστατευταίου Αντικειμένου, και συγκεκριμένα με το Πρόγραμμα Παρακολούθησης της οικολογικής κατάστασης του τύπου οικοτόπου 1120 «Λιβάδια ποσειδωνίας» που προτείνεται στο πλαίσιο της ΕΠΜ του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου. Η εναρμόνιση αυτή θα επιτρέψει τη συγκρισιμότητα των δεδομένων, την ανάπτυξη ενιαίου πλαισίου αξιολόγησης και την εξαγωγή αξιόπιστων συμπερασμάτων σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, ενισχύοντας παράλληλα την αποτελεσματικότητα των μέτρων διαχείρισης και την προστασία του οικοτόπου.

<h3>Σχετικά με την 4.5 Πρόταση καθορισμού ζωνών προστασίας κι επιτρεπόμενων ειδικών χρήσεων</h3>
Η πρόβλεψη για τέσσερις (4) θαλάσσιες Ζώνες Απολύτου Προστασίας της Φύσης (ΖΑΠΦ) στο νέο Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου, εξαιρετικά περιορισμένες σε έκταση, απέχουν σημαντικά από τον στόχο για τουλάχιστον 10% αυστηρής προστασίας, όπως αυτός έχει τεθεί από τη Συμφωνία «30×30», την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και τον Κανονισμό για την Αποκατάσταση της Φύσης. Η πρόταση δεν ανταποκρίνεται στις διεθνείς και ευρωπαϊκές δεσμεύσεις της χώρας και δεν εξασφαλίζει την ουσιαστική διατήρηση των οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας της περιοχής. Απαιτείται ουσιαστική αναθεώρηση και ενίσχυση των ΖΑΠΦ, ώστε το Θαλάσσιο Πάρκο να αποτελέσει πραγματικό εργαλείο προστασίας και να ευθυγραμμιστεί με τους διεθνείς στόχους διατήρησης.

<h3>Μέτρα για τους καρχαρίες και τα σαλάχια</h3>
Περί σημαντικών ειδών πανίδας για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες (ΕΘΠΝΑ -1)- χονδριχθείς (καρχαρίες και σαλάχια).

Οι χονδριχθείς (καρχαρίες, σαλάχια και χίμαιρες) διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στο θαλάσσιο περιβάλλον, παρέχοντας σταθερότητα στις δομές και τις λειτουργίες των παράκτιων και ωκεάνιων οικοσυστημάτων, με το 1/3 των ειδών να κινδυνεύει με εξαφάνιση παγκοσμίως. Η υπεραλίευση και η παρεμπίπτουσα αλιεία αποτελούν τις κύριες απειλές για τα είδη αυτά παγκοσμίως (Dulvy et al., 2021). Πρόκειται για ευάλωτα είδη όπως τα θαλάσσια θηλαστικά, οι θαλάσσιες χελώνες και τα θαλασσοπούλια (FAO, 2019). Πληθώρα αυτών των ειδών καταγράφονται σε διεθνείς συμβάσεις και συνθήκες των οποίων η χώρα μας είναι συμβαλλόμενο μέρος και έχει υποχρεώσεις τόσο για την παρακολούθηση όσο και για την προστασία και την αποκατάσταση των πληθυσμών τους.

Συγκεκριμένα, η Σύμβαση της Βαρκελώνης πρωτόκολλο SPA/BD περιλαμβάνει 23 είδη κάτω από αυστηρό καθεστώς προστασίας, που έχει ενσωματωθεί στην Ευρωπαϊκή νομοθεσία και ισχύει και στη χώρα μας (2102/2015/EE). Η Σύμβαση της Βέρνης, όπως έχει γίνει δεκτή με απόφαση του ΕΚ (82/72/ΕΟΚ) και των τροποποιήσεων της με την απόφαση του ΕΚ (98/746/ΕΚ) και ισχύει στη χώρα μας με 3 είδη χονδριχθύων υπό καθεστώς αυστηρής προστασίας. Τη Σύμβαση για τη διατήρηση των αποδημητικών ειδών που ανήκουν στην άγρια πανίδα (CMS) γνωστή και ως Σύμβαση της Βόννης και το Μνημόνιο για τους Καρχαρίες (Sharks MOU) όπως προκύπτει από την πρώτη που έχουν επίσης ενσωματωθεί στην Ευρωπαϊκή νομοθεσία με απόφαση του ΕΚ (82/461/EEC) με 3 είδη υπό καθεστώς αυστηρής προστασίας. Οι συστάσεις της Γενικής Επιτροπής Αλιείας για τη Μεσόγειο, της οποίας η χώρα μας είναι μέλος και μεταξύ άλλων τη σύσταση 44/2021/16 χώρα μας οφείλει να βελτιώσει την κατάστασης διατήρησης για 30 είδη, τις συστάσεις 41/2017/6, 45/2022/13 και τη 42/2018/2 με τις οποίες προβλέπονται αυστηρές απαγορεύσεις, συλλογή στοιχείων για τα είδη.

Επιπλέον, ο νέος Κανονισμός για την αποκατάσταση της φύσης (2024/1991/ΕΚ) που αναφέρει “Είναι σημαντικό να τεθούν σε εφαρμογή μέτρα αποκατάστασης και για τους οικοτόπους ορισμένων θαλάσσιων ειδών, όπως οι καρχαρίες και τα σελάχια, τα οποία, για παράδειγμα, εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της Σύμβασης για τη διατήρηση των αποδημητικών ειδών της άγριας πανίδας (CMS), που υπεγράφη στη Βόννη στις 23 Ιουνίου 1979, ή στους καταλόγους απειλούμενων ή υπό εξαφάνιση ειδών των συμβάσεων για τις περιφερειακές θάλασσες, βρίσκονται όμως εκτός του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, δεδομένου ότι έχουν σημαντική λειτουργία στο οικοσύστημα”.

Τέλος, οι χονδριχθείς συμπεριλήφθηκαν στην επικαιροποίηση του Κόκκινου Καταλόγου των Απειλούμενων ειδών της Ελλάδας (ΟΦΥΠΕΚΑ, 2024) όπου σύμφωνα με το άρθρο 17 του ν. 3937/2011 (ΦΕΚ Α 60) αποτελεί βασικό εργαλείο διαχείρισης της βιοποικιλότητας και με βάσει αυτών θα επικαιροποιηθεί το Προεδρικό Διάταγμα 67/1981 «Περί προστασίας της αυτοφυούς Χλωρίδος και Άγριας Πανίδος και καθορισμού διαδικασίας συντονισμού και Ελέγχου της Ερεύνης επ΄ αυτών». Σύμφωνα με την επικαιροποίηση του αξιολογήθηκαν 60 είδη χονδριχθύων, από τα οποία 15 κατατάχθηκαν ως Κρισίμως Κινδυνεύοντα (CR), 12 ως Κινδυνεύοντα (EN), 7 ως Τρωτά(VU) 4 ως Ελάχιστης Ανυσυχίας (LC) και 18 ως Ανεπαρκώς γνωστά (DD) και ένα δεν αξιολογήθηκε (NE).

Λαμβάνοντας υπόψιν τα παραπάνω οι χονδριχθείς ως ταξινομική βαθμίδα και σε επίπεδο είδους θα πρέπει να συμπεριληφθούν α) στον χαρακτηρισμό του προστατευτέου και β) στα διαχειριστικά μέτρα.

Το Νότιο Αιγαίο αποτελεί μία σημαντική περιοχή για την παρουσία και τη διατήρηση των χονδριχθύων (καρχαριών και σαλαχιών) στην Ελλάδα, φιλοξενώντας ένα ευρύ φάσμα ειδών, εκ των οποίων δώδεκα κατατάσσονται ως αυστηρά προστατευόμενα στο Παράρτημα ΙΙ της Σύμβασης της Βαρκελώνης (βλ. Πίνακα 1, Χάρτη 1). Η παρουσία τους καταδεικνύει τη σημασία της περιοχής για τη βιοποικιλότητα της Μεσογείου, αλλά και την ανάγκη λήψης άμεσων μέτρων για τη διατήρησή τους.

Η εκφόρτωση προστατευόμενων ειδών καρχαριών και σαλαχιών εξακολουθεί να αποτελεί συχνό φαινόμενο και συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την έλλειψη ενημέρωσης των επαγγελματιών αλιέων καθώς πολλά από τα είδη που πλέον προστατεύονται από τη συνθήκη της Βαρκελώνης εντάχθηκαν πρόσφατα στα Παραρτήματά της (Νοέμβριος του 2023, ‘Σύσταση ΓΕΑΜ υπ’ αρ. 42/2018/2; EK 2023/2124). Επίσης, ο επίσημος Οδηγός αναγνώρισης προστατευόμενων ειδών Καρχαριών και Σαλαχιών από το ΥΠΑΑΤ ανανεώθηκε τελευταία φορά το 2017, γεγονός που δημιουργεί κενό στην επικαιροποιημένη πληροφόρηση.

Δεδομένων όλων των παραπάνω, τα είδη καρχαριών και σαλαχιών θα πρέπει να ενταχθούν στο σύνολό τους στο προστατευτέο αντικείμενο ως σημαντικά είδη πανίδας. Επίσης, θα πρέπει να ενταχθούν μέτρα διαχείρισης που θα προωθούν περαιτέρω την έρευνα και τη μελέτη της οικολογίας, της διατήρησης και των απειλών που δέχονται, μέτρα μετριασμού των επιπτώσεων της παρεμπίπτουσας αλιείας καθώς μέτρα αποκατάστασης των οικοτόπων τους σύμφωνα με τις απαιτήσεις του Κανονισμού 2024/1991/ΕΕ για την Αποκατάσταση της Φύσης.

Παρακάτω προτείνονται στοχευμένα μέτρα και έπειτα παρατίθονται τα μέτρα τα οποία ήδη υπάρχουν στην ΕΠΜ στα οποία τα είδη θα μπορούσαν να ενταχθούν.
1. Προτείνονται τεχνικά σεμινάρια κατάρτισης για αλιείς με πρακτικές χειρισμού και απελευθέρωσης και εξοπλισμό των αλιέων με τα κατάλληλα εργαλεία (εργαλεία εξαγωγής αγκιστριών, κόφτες, λεκάνες, κουβέρτες, κ.α.) καθώς και επιδοτώντας κατάλληλες τροποποιήσεις στα αλιευτικά καΐκια (σκίαστρο και αντλίες θαλασσινού νερού) για την καλύτερη δυνατή απελευθέρωση και μείωση της θνησιμότητας μετά την τυχαία σύλληψη (Moutopoulos et al., 2022; ΓΕΑΜ 44/2021/16).
2. Σύμφωνα με το μέτρο Μ32 προτείνεται «Εκτενής ενημέρωση των αλιέων για τις επιπτώσεις αλιευτικών δραστηριοτήτων σε σημαντικά είδη και οικοτόπους του ΕΘΠΝΑ για θέματα αλιευτικής διαχείρισης καθώς και παροχή κατάλληλων εργαλείων για τη μείωση της τυχαίας παγίδευσης πτηνών, χελωνών και δελφινιών στα αλιευτικά εργαλεία, σε εφαρμογή πετυχημένων διεθνών καλών πρακτικών». Στο συγκεκριμένο μέτρο προτείνεται να ενταχθούν και οι χονδριχθείς και θα πρέπει να εξεταστούν και να εφαρμοστούν συσκευές μετριασμού της τυχαίας σύλληψης/παρεμπίπτουσας αλιείας (όπως φώτα LED, μαγνητικών και ηλεκτρικών απωθητικών, πάνελ), καθώς έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές σε άλλους τομείς (Senko et al. 2022; Richards et al. 2018; O’Connell et al. 2011, Hart και Colling 2015) ενώ έχουν προταθεί και σε άλλες ΕΠΜ όπως την 7β,την 5α και την 11β. Για την εφαρμογή του μέτρου μπορεί να αξιοποιηθεί η τεχνογνωσία μίας σειράς Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων Life όπως το Life PROMETHEUS(LIFE23-NATIT-LIFE-PROMETHEUS/101148295) και το Life Punpuffinus (LIFE19 NAT/MT/000982). Πηγή χρηματοδότησης για το μέτρο θα μπορούσε να είναι το ΠΑΛΥΘ, το Γαλάζιο Ταμείο, το ΕΣΠΑ ή/και το Life.
3. Τέλος προτείνεται η ένταξη χονδριχθύων στα μέτρα Μ01, Μ15, Μ18, Μ23, Μ25, Μ26, Μ27, και Μ44 καθώς και σε όλα τα μέτρα που αφορούν όλα τα είδη και τους τ.ο. που αποτελούν το προστατευτέο αντικείμενο του ΕΘΠΝΑ: Μ09, Μ10, Μ12, Μ13, Μ17, Μ29, Μ30, Μ45, Μ46, Μ47, και Μ48.
Πίνακας 1: Κατάλογος ειδών που βρίσκονται στο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1 , η κατάσταση διατήρησής τους (IUCN Red List of Threatened Species, 2025; ΟΦΥΠΕΚΚΑ, 2024) και το καθεστώς προστασίας.
<table width=”602″>
<tbody>
<tr>
<td width=”144″>Είδος</td>
<td width=”126″>Παγκόσμια κατάσταση Διατήρησης

(IUCN)</td>
<td width=”102″>Κόκκινος Κατάλογος Απειλούμενων Ειδών της Ελλάδας</td>
<td width=”230″>Καθεστώς Προστασίας*</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Ρυγχαετόψαρο

Aetomylaeus bovinus (Geoffroy SaintHilaire, 1817)</td>
<td width=”126″>CR</td>
<td width=”102″>CR</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ; CMS, Παράρτημα Ι και ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Βατοτρυγόνα

Dasyatis pastinaca (Linnaeus, 1758)</td>
<td width=”126″>VU</td>
<td width=”102″>VU</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Δροσίτης ή γαλέος

Galeorhinus galeus (Linnaeus, 1758)</td>
<td width=”126″>CR</td>
<td width=”102″>EN</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ; CMS, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Επταμβράγχιος

Heptranchias perlo (Bonnaterre, 1788)</td>
<td width=”126″>NT</td>
<td width=”102″>DD</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Ρυγχοκαρχαρίας

Isurus oxyrinchus (Rafinesque, 1810)</td>
<td width=”126″>EN</td>
<td width=”102″>CR</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ; Σύμβαση Βέρνης, Παράρτημα ΙIΙ; CMS, Παράρτημα IΙ; CITES, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Στρογγυλόβατος

Leucoraja circularis (Couch, 1838)</td>
<td width=”126″>EN</td>
<td width=”102″>DD</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Διαβολόψαρο

Mobula mobular (Bonnaterre, 1788)</td>
<td width=”126″>EN</td>
<td width=”102″>EN</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ; Σύμβαση Βέρνης, Παράρτημα ΙΙ; CMS, Παράρτημα I&IΙ; CITES, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Αγριοκαρχαρίας

Odontaspis ferox (Risso, 1810)</td>
<td width=”126″>EN</td>
<td width=”102″>CR</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Αχινόγατος

Oxynotus centrina (Linnaeus, 1758)</td>
<td width=”126″>EN</td>
<td width=”102″>CR</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Λευκόβατος

Rostroraja alba (Lacepède, 1803)</td>
<td width=”126″>EN</td>
<td width=”102″>EN</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ; Σύμβαση Βέρνης, Παράρτημα ΙΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Ακανθορίνα

Squatina aculeata (Cuvier, 1829)</td>
<td width=”126″>CR</td>
<td width=”102″>CR</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Ματορίνα

Squatina oculata (Bonaparte, 1840)</td>
<td width=”126″>CR</td>
<td width=”102″>CR</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
</tbody>
</table>
*Η Σύμβαση της Βαρκελώνης ή αλλιώς «Πρωτόκολλο για τις Ειδικά Προστατευόμενες Περιοχές και τη Βιολογική Ποικιλότητα στην Μεσόγειο» όπως ισχύει σύμφωνα με την υπ’ αριθμόν 510/2012 ΕΕ Απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Παράρτημα ΙΙ: Αυστηρά προστατευόμενα είδη, Παράρτημα ΙΙΙ: Είδη των οποίων η εκμετάλλευση θα πρέπει να ρυθμίζεται.

https://isea.com.gr/wp-content/uploads/2025/09/χάρτης-κατανομής-χονδριχθύων.pdf

Χάρτης 1. Απεικόνιση καταγραφών προστατευόμενων ειδών χονδριχθύων στο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1

Βιβλιογραφία:

Dulvy, N. K., Pacoureau, N., Rigby, C. L., Pollom, R. A., Jabado, R. W., Ebert, D. A., … & Simpfendorfer, C. A. (2021). Overfishing drives over one-third of all sharks and rays toward a global extinction crisis. Current Biology, 31(21), 4773-4787.

FAO. 2019. Monitoring the incidental catch of vulnerable species in Mediterranean and Black Sea fisheries: Methodology for data collection. FAO Fisheries and Aquaculture Technical Paper No. 640. Rome, FAO. Red List

Gonzalvo, J. & Notarbartolo di Sciara, G. 2021. Tursiops truncatus (Gulf of Ambracia subpopulation). The IUCN of Threatened Species 2021: e.T181208820A181210985. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T181208820A181210985.en

Hart, N. S., & Collin, S. P. (2015). Sharks senses and shark repellents. Integrative zoology, 10(1), 38-64.

IUCN. 2025. The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2025-1. https://www.iucnredlist.org. Accessed on 07 May 2025.

Moutopoulos, D., Giovos, I., Naasan Aga-Spyridopoulou, R., (2022) Post-release mortalities from bycatch of vulnerable species data collection, improvement of handling protocols, and recommendations for bycatch mitigation measures. In BYCATCH AND POST RELEASE SURVIVAL 2022 Policy Brief, WWF.12pp.

O’Connell, C. P., Abel, D. C., Gruber, S. H., Stroud, E. M., & Rice, P. H. (2011). Response of juvenile lemon sharks, Negaprion brevirostris, to a magnetic barrier simulating a beach net. Ocean & Coastal Management, 54(3), 225-230.

Richards, R. J., Raoult, V., Powter, D. M., & Gaston, T. F. (2018). Permanent magnets reduce bycatch of benthic sharks in an ocean trap fishery. Fisheries Research, 208, 16-21.

Senko, J. F., Peckham, S. H., Aguilar-Ramirez, D., & Wang, J. H. (2022). Net illumination reduces fisheries bycatch, maintains catch value, and increases operational efficiency. Current Biology, 32(4), 911-918.

<h3>Μέτρα για τα λιβάδια Ποσειδωνίας</h3>
Το θαλάσσιο φανερόγαμο Posidonia oceanica (Ποσειδωνία) είναι ένα ενδημικό είδος θαλάσσιας βλάστησης της Μεσογείου με ευρεία εξάπλωση. Σχηματίζει εκτεταμένα λιβάδια που καλύπτουν περισσότερο από το 70% της ελληνικής ακτογραμμής (Panayotidis et al., 2022). Τα λιβάδια Ποσειδωνίας παρέχουν περισσότερες από 20 οικοσυστημικές υπηρεσίες (Campagne et al., 2015), λειτουργώντας ως νηπιοτροφεία, ενδιαίτημα αναπαραγωγής και ωοτοκίας ενώ φιλοξενούν περισσότερα από 400 διαφορετικά είδη φυτών και πάνω από 1.000 είδη ζώων (Urra et al., 2013; Zubak Čižmek et al., n.d; Piazzi et al., 2015). Επιπλέον, συμβάλλει στην προστασία των ακτών και στην αντιμετώπιση της κλιματική κρίσης αποθηκεύοντας μεγάλες ποσότητες οργανικού άνθρακα στα ριζώματά του (Lavery et al., 2013; Pergent- Martini et al., 2021).

Η οικολογική αξία της Ποσειδωνίας αναγνωρίζεται από Σύμβαση της Βαρκελώνης (Παράρτημα II, Κατάλογος των κινδυνευόντων ή απειλούμενων ειδών), τη Σύμβαση της Βέρνης (Παράρτημα 1, αυστηρά προστατευόμενων ειδών χλωρίδας), και έχει χαρακτηριστεί ως οικότοπος προτεραιότητας (τύπος 1120) σύμφωνα με την Οδηγία της ΕΕ για τους Οικοτόπους (92/43/ΕΟΚ, Παράρτημα Ι), γεγονός που την καθιστά προστατευόμενο οικότοπο. Ακόμα, έχει χαρακτηριστεί ως βιολογικός δείκτης αξιολόγησης της ποιότητας των παράκτιων υδάτων σύμφωνα με την οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα (Οδηγία 2000/60/ΕΚ) και την Οδηγία Πλαίσιο για τη Θαλάσσια Στρατηγική (2008/56/ΕΚ), όπου όλα τα κράτη μέλη δεσμεύονται στη διατήρηση της Καλής Οικολογικής Κατάστασης των λειμώνων. Η Ποσειδωνία χαρακτηρίζεται από αργούς ρυθμούς ανάπτυξης γεγονός που την καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτη σε πιέσεις και διαταραχές επηρεάζοντας την υγεία και την κατανομή των λιβαδιών. Κάποιες από αυτές τις πιέσεις είναι η αγκυροβόληση, η υδατοκαλλιέργεια, η παράνομη αλιεία, τα αστικά λύματα και οι εξορύξεις.

Παρά την εκτενή βιβλιογραφία και τα αποτελέσματα πολυάριθμων μελετών που έχουν καταδείξει ότι οι υδατοκαλλιέργειες ασκούν ιδιαίτερα επιβαρυντικές επιπτώσεις στην Ποσειδωνία, υποβαθμίζοντας τους λειμώνες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, οδηγώντας ακόμη και στην πλήρη εξαφάνισή τους (Apostolaki et al., 2009; Apostolaki et al., 2010; Apostolaki et al., 2011), η σοβαρότητα αυτής της επιβάρυνσης δεν αναγνωρίζεται στην παρούσα ΕΠΜ. Σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, απαγορεύεται η χωροθέτηση μονάδων υδατοκαλλιέργειας σε υποστρώματα θαλάσσιων φανερόγαμων και πιο συγκεκριμένα σε περιοχές Natura 2000 απαγορεύεται η τοποθέτηση τους σε λιβάδια Ποσειδωνίας. Αν και το πλαίσιο αυτό συμβάλλει στην αποτροπή της άμεσης εξαφάνισης των λιβαδιών, δεν εξασφαλίζει την προστασία από την υποβάθμιση τους.

Σύμφωνα με την υπάρχουσα βιβλιογραφία, οι εκροές υδατοκαλλιεργειών εκτείνονται σημαντικά γύρω από τις εγκαταστάσεις, επηρεάζοντας αρνητικά την Ποσειδωνία σε απόσταση 3 χιλιομέτρων (Ruiz et al., 2001; Sarà et al., 2006). Η μελέτη των Karakassis et al. (2013), προτείνει την τοποθέτηση μονάδων υδατοκαλλιέργειας σε απόσταση μεγαλύτερη των 800 μέτρων από ένα λιβάδι ενώ σχετικά με τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις κοντά σε λιβάδια, προτείνεται η μεταφορά τους ή αποτροπή της αύξησης της παραγωγικής τους ικανότητας.

Για τη διατήρηση του οικοτόπου προτεραιότητας 1120* κρίνεται αναγκαία η λεπτομερής χαρτογράφηση των λειμώνων Ποσειδωνίας εντός του Πάρκου, όπως άλλωστε προβλέπεται στην παρούσα ΕΠΜ. Επιπλέον, προτείνεται η σαφής οριοθέτηση τυχόν υδατοκαλλιεργειών σε ελάχιστη απόσταση 800 μέτρων από τα λιβάδια Ποσειδωνίας, και σε περιπτώσεις όπου αυτό υφίσταται σε αποστάσεις άνω των 800 μέτρων και έως των 3 χιλιομέτρων προτείνεται να καταστεί υποχρεωτική η παρακολούθηση της κατάστασης υγείας του οικοτόπου 1120 με τη χρήση αναγνωρισμένων μεθοδολογιών, οι οποίες λαμβάνουν υπόψη την έγκαιρη αναγνώριση υποβάθμισης από οργανική ρύπανση (PREI index). Η τακτική παρακολούθηση του οργανικού σωματιδιακού φορτίου και των θρεπτικών, και η ενσωμάτωση στο πρόγραμμα παρακολούθησης βιοχημικών και γενετικών δεικτών (Kletou et al., 2018), συμβάλλει στην επίτευξη της ολιστικής εκτίμησης της κατάσταση των λιβαδιών τοποθετημένων πλησίον ιχθυοκαλλιεργειών.

Επιπλέον, κρίνεται αναγκαία η σαφής θεσμοθέτηση ζωνών μη αγκυροβολίας σε ολόκληρη την έκταση του οικοτόπου προτεραιότητας 1120 και όχι μόνον στις θαλάσσιες ΖΠΦ καθώς δεν λαμβάνει υπόψη το σύνολο των λιβαδιών Ποσειδωνίας που απαντώνται στα όρια του ΕΘΠΝΑ. Η ελλιπής χωρική κάλυψη των μέτρων διαχείρισης δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους υποβάθμισης για τα λιβάδια που παραμένουν απροστάτευτα, παρά την τεκμηριωμένη οικολογική τους σημασία.

Ταυτόχρονα, προτείνεται η αποτίμηση του «μπλε άνθρακα» που αποθηκεύεται στα λιβάδια Ποσειδωνίας εντός των ορίων του ΕΘΠΝΑ, καθώς αποτελούν έναν από τους πλέον αποτελεσματικούς φυσικούς μηχανισμούς δέσμευσης διοξειδίου του άνθρακα (Duarte et al., 2005). Η ικανότητα τους να δεσμεύουν οργανικό άνθρακα στα ιζήματά τους είναι πολλαπλάσια σε σύγκριση με πολλά χερσαία οικοσυστήματα (Mcleod et al., 2011), καθιστώντας τα κρίσιμα για τον μετριασμό της κλιματικής κρίσης. Η ποσοτικοποίηση και παρακολούθηση αυτής τους της ικανότητάς είναι ουσιώδης τόσο για την κατανόηση της συμβολής τους στον μετριασμό της κλιματικής κρίσης όσο και για την ανάδειξη της οικολογικής και κοινωνικοοικονομικής τους αξίας.

Σχετικά με την μη πρόβλεψη μέτρων ορθής διαχείρισης των θημώνων Ποσειδωνίας.

Οι θημώνες Ποσειδωνίας διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας και στη σταθερότητα των παράκτιων περιοχών καθώς προστατεύουν τις ακτές από τη διάβρωση ενώ ταυτόχρονα εμπλουτίζουν τα παράκτια οικοσυστήματα με θρεπτικά συστατικά για την ανάπτυξη ενδημικών φυτών (Boudouresque et al., 2016). Η απόληψη, πρακτική που εφαρμόζεται συχνά σε τουριστικές περιοχές, συνεπάγεται την οριστική απομάκρυνσή της συντελώντας ουσιαστικά στην μειωμένη προστασία των ακτών. Προτείνεται η μη απομάκρυνση των θημώνων από τις ακτές. Στις περιπτώσεις όπου η μη απομάκρυνση δεν είναι εφικτή και εφαρμόζεται εποχικά για τουριστικούς λόγους, προτείνεται η συλλογή πριν την έναρξη της θερινής τουριστικής περιόδου και η επανατοποθέτηση (χωρίς την χρήση μηχανικών μέσων) στην ακτή μετά το πέρας της τουριστικής περιόδου καθώς η συμβολή της στην βιοποικιλότητα και την προστασία των παράκτιων οικοσυστημάτων από τη διάβρωση είναι εξαιρετικά σημαντική (Rotini et al., 2020). Η διαχείριση των θημώνων Ποσειδωνίας μπορεί να επιτευχθεί με βάση τον Οδηγό της IUCN για τη “ Βιώσιμη διαχείριση των παράκτιων συστημάτων με Ποσειδωνία” ο οποίος καθορίζει ένα πλαίσιο για την ορθή διαχείρισή τους, λαμβάνοντας υπόψη τόσο την προστασία του οικοσυστήματος όσο και την χρήση των παραλιών για λόγους αναψυχής (IUCN, 2024).

Η ευαισθητοποίηση και ενημέρωση του κοινού, των ιδιοκτητών παράκτιων επιχειρήσεων και των τοπικών αρχών αποτελεί ουσιώδη παράμετρο για την κατανόηση του κρίσιμου ρόλου των θημώνων στη σταθεροποίηση των ακτών, στην πρόληψη της διάβρωσης και στη διατήρηση της βιοποικιλότητας, καθώς και για την προώθηση της βιώσιμης χρήσης των παραλιών.

Βιβλιογραφία

Apostolaki, E.T., Marbà, N., Holmer, M., Karakassis, I., 2009. Fish farming impact on decomposition of Posidonia oceanica litter. Journal of Experimental Marine Biology and Ecology 369, 58-64.

Apostolaki, E.T., Holmer, M., Marbà, N., Karakassis, I., 2010. Degrading seagrass (Posidonia oceanica) ecosystems: a source of dissolved matter in the Mediterranean. Hydrobiologia 649, 13-23.

Apostolaki, E.T., Holmer, M., Marbà, N., Karakassis, I., 2011. Epiphyte dynamics and carbon metabolism in a nutrient enriched Mediterranean seagrass (Posidonia oceanica) ecosystem. Journal of Sea Research 66, 135-142.

Boudouresque, C. F., Pergent, G., Pergent-Martini, C., Ruitton, S., Thibaut, T., & Verlaque, M. (2016). The necromass of the Posidonia oceanica seagrass meadow: fate, role, ecosystem services and vulnerability. Hydrobiologia, 781, 25-42.

Campagne, C.S., Salles, J.-M., Boissery, P. and Deter, J. (2015). The seagrass Posidonia oceanica: Ecosystem services identification and economic evaluation of goods and benefits. Marine Pollution Bulletin, [online] 97(1), pp.391–400. https://doi.org/10.1016/j.marpolbul.2015.05.061.

Duarte, C.M., Middelburg, J.J., Caraco, N., 2005. Major role of marine vegetation on the oceanic carbon cycle. Biogeosci. 2, 1-8. https://doi.org/10.5194/bg-2-1-2005.

IUCN (2024), Management of Posidonia Beaches: Examples from Mediterranean Destinations. Gland, Switzerland and Malaga, Spain: IUCN

Karakassis, I., Papageorgiou, N., Kalantzi, I., Sevastou, K., & Koutsikopoulos, C. (2013). Adaptation of fish farming production to the environmental characteristics of the receiving marine ecosystems: A proxy to carrying capacity. Aquaculture, 408- 409, 184-190. https://doi.org/10.1016/j.aquaculture.2013.06.002 Available at: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0044848613002755

Kletou, D., Kleitou, P., Savva, I., Attrill, M. J., Antoniou, C., & Hall-Spencer, J. M. (2018). Seagrass recovery after fish farm relocation in the eastern Mediterranean. Marine Environmental Research, 140, 221-233. https://doi.org/10.1016/j.marenvres.2018.06.007

Lavery, P.S., Mateo, M.-., Serrano, O. and Rozaimi, M. (2013). Variability in the Carbon Storage of Seagrass Habitats and Its Implications for Global Estimates of Blue Carbon Ecosystem Service. PLoS ONE, 8(9), p.e73748. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0073748.

Mcleod, E., Chmura, G.L., Bouillon, S., Salm, R., Björk, M., Duarte, C.M., Lovelock C.E., Schlesinger W.H., Silliman, B.R., 2011. A blueprint for blue carbon: toward an improved understanding of the role of vegetated coastal habitats in sequestering CO2. Front. Ecol. Environ. (10), 552-560. https://doi.org/10.1890/110004.

Panayotidis, P., Papathanasiou, V., Gerakaris, V., Fakiris, E., Orfanidis, S., Papatheodorou, G., Kosmidou, M., Georgiou, N., Drakopoulou, P., & Loukaidi, V. (2022). Seagrass meadows in the Greek Seas:presence, abundance and spatial distribution. Botanica Marina. 65. 289-299.

Pergent-Martini, C., Pergent, G., Monnier, B., Boudouresque, C.-F., Mori, C. and Valette-Sansevin, A. (2021). Contribution of Posidonia oceanica meadows in the context of climate change mitigation in the Mediterranean Sea. Marine Environmental Research, 165, p.105236. https://doi.org/10.1016/j.marenvres.2020.105236

Piazzi, L., Balata, D. and Ceccherelli, G. (2015). Epiphyte assemblages of the Mediterranean seagrassPosidonia oceanica: an overview. Marine Ecology, 37(1), pp.3–41. https://doi.org/10.1111/maec.12331

Rotini, A., Chiesa, S., Manfra, L., Borrello, P., Piermarini, R., Silvestri, C., … & Migliore, L. (2020). Effectiveness of the “ecological beach” model: Beneficial management of posidonia beach casts and banquette. Water, 12(11), 3238.

Sarà, G., Scilipoti, D., Milazzo, M., & Modica, A. (2006). Use of stable isotopes to investigate dispersal of waste from fish farms as a function of hydrodynamics. Marine Ecology Progress Series, 313, 261-270. https://doi.org/10.3354/meps313261 Ruiz, J.M., Perez, M., Romero, J., 2001. Effects of fish farm loadings on Seagrass (Posidonia oceanica) distribution, growth and photosynthesis. Marine Pollution Bulletin 42, 749-760

Urra, J., Mateo Ramírez, Á., Marina, P., Salas, C., Gofas, S. and Rueda, J.L. (2013). Highly diverse molluscan assemblages of Posidonia oceanica meadows in northwestern Alboran Sea (W Mediterranean): Seasonal dynamics and environmental drivers. Estuarine, Coastal and Shelf Science, 117, pp.136–147. https://doi.org/10.1016/j.ecss.2012.11.005

Zubak Čižmek, I., Kruschel, C., Schultz, S.T. and Blindow, I. (n.d.). What drives fish community structure on Posidonia oceanica meadows? A review of available data across the Mediterranean basin. [online] 4th Mediterranean Seagrass Workshop.

ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΣΥΝΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ

1. Περιβαλλοντική Οργάνωση iSea

2. Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία

3. Blue Marine Foundation
22 Σεπτεμβρίου 2025 στις 15:55 #12829
Blue Marine Foundation
<h1>Σχετικά με το μέτρο Μ10 “Σχέδιο Επιστημονικής Παρακολούθησης ΕΘΠΝΑ”</h1>

Σύμφωνα με το μέτρο προτείνεται σχέδιο επιστημονικής παρακολούθησης το οποίο θα εξασφαλίζει τη συστηματική συλλογή και αξιολόγηση δεδομένων για τα προστατευτέα αντικείμενα του ΕΘΠΝΑ. Στο συγκεκριμένο μέτρο προτείνεται η διασφάλιση συνάφειας με το Πρόγραμμα Παρακολούθησης Προστατευταίου Αντικειμένου, και συγκεκριμένα με το Πρόγραμμα Παρακολούθησης της οικολογικής κατάστασης του τύπου οικοτόπου 1120 «Λιβάδια ποσειδωνίας» που προτείνεται στο πλαίσιο της ΕΠΜ του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου. Η εναρμόνιση αυτή θα επιτρέψει τη συγκρισιμότητα των δεδομένων, την ανάπτυξη ενιαίου πλαισίου αξιολόγησης και την εξαγωγή αξιόπιστων συμπερασμάτων σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, ενισχύοντας παράλληλα την αποτελεσματικότητα των μέτρων διαχείρισης και την προστασία του οικοτόπου.

<h1>Σχετικά με την Πρόταση καθορισμού ζωνών προστασίας κι επιτρεπόμενων ειδικών χρήσεων</h1>

Η πρόβλεψη για τέσσερις (4) θαλάσσιες Ζώνες Απολύτου Προστασίας της Φύσης (ΖΑΠΦ) στο νέο Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου, εξαιρετικά περιορισμένες σε έκταση, απέχουν σημαντικά από τον στόχο για τουλάχιστον 10% αυστηρής προστασίας, όπως αυτός έχει τεθεί από τη Συμφωνία «30×30», την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και τον Κανονισμό για την Αποκατάσταση της Φύσης. Η πρόταση δεν ανταποκρίνεται στις διεθνείς και ευρωπαϊκές δεσμεύσεις της χώρας και δεν εξασφαλίζει την ουσιαστική διατήρηση των οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας της περιοχής. Απαιτείται ουσιαστική αναθεώρηση και ενίσχυση των ΖΑΠΦ, ώστε το Θαλάσσιο Πάρκο να αποτελέσει πραγματικό εργαλείο προστασίας και να ευθυγραμμιστεί με τους διεθνείς στόχους διατήρησης.

<h1>Μέτρα για τους καρχαρίες και τα σαλάχια</h1>

Περί σημαντικών ειδών πανίδας για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες (ΕΘΠΝΑ -1)- χονδριχθείς (καρχαρίες και σαλάχια).

Οι χονδριχθείς (καρχαρίες, σαλάχια και χίμαιρες) διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στο θαλάσσιο περιβάλλον, παρέχοντας σταθερότητα στις δομές και τις λειτουργίες των παράκτιων και ωκεάνιων οικοσυστημάτων, με το 1/3 των ειδών να κινδυνεύει με εξαφάνιση παγκοσμίως. Η υπεραλίευση και η παρεμπίπτουσα αλιεία αποτελούν τις κύριες απειλές για τα είδη αυτά παγκοσμίως (Dulvy et al., 2021). Πρόκειται για ευάλωτα είδη όπως τα θαλάσσια θηλαστικά, οι θαλάσσιες χελώνες και τα θαλασσοπούλια (FAO, 2019). Πληθώρα αυτών των ειδών καταγράφονται σε διεθνείς συμβάσεις και συνθήκες των οποίων η χώρα μας είναι συμβαλλόμενο μέρος και έχει υποχρεώσεις τόσο για την παρακολούθηση όσο και για την προστασία και την αποκατάσταση των πληθυσμών τους.

Συγκεκριμένα, η Σύμβαση της Βαρκελώνης πρωτόκολλο SPA/BD περιλαμβάνει 23 είδη κάτω από αυστηρό καθεστώς προστασίας, που έχει ενσωματωθεί στην Ευρωπαϊκή νομοθεσία και ισχύει και στη χώρα μας (2102/2015/EE). Η Σύμβαση της Βέρνης, όπως έχει γίνει δεκτή με απόφαση του ΕΚ (82/72/ΕΟΚ) και των τροποποιήσεων της με την απόφαση του ΕΚ (98/746/ΕΚ) και ισχύει στη χώρα μας με 3 είδη χονδριχθύων υπό καθεστώς αυστηρής προστασίας. Τη Σύμβαση για τη διατήρηση των αποδημητικών ειδών που ανήκουν στην άγρια πανίδα (CMS) γνωστή και ως Σύμβαση της Βόννης και το Μνημόνιο για τους Καρχαρίες (Sharks MOU) όπως προκύπτει από την πρώτη που έχουν επίσης ενσωματωθεί στην Ευρωπαϊκή νομοθεσία με απόφαση του ΕΚ (82/461/EEC) με 3 είδη υπό καθεστώς αυστηρής προστασίας. Οι συστάσεις της Γενικής Επιτροπής Αλιείας για τη Μεσόγειο, της οποίας η χώρα μας είναι μέλος και μεταξύ άλλων τη σύσταση 44/2021/16 χώρα μας οφείλει να βελτιώσει την κατάστασης διατήρησης για 30 είδη, τις συστάσεις 41/2017/6, 45/2022/13 και τη 42/2018/2 με τις οποίες προβλέπονται αυστηρές απαγορεύσεις, συλλογή στοιχείων για τα είδη.

Επιπλέον, ο νέος Κανονισμός για την αποκατάσταση της φύσης (2024/1991/ΕΚ) που αναφέρει “Είναι σημαντικό να τεθούν σε εφαρμογή μέτρα αποκατάστασης και για τους οικοτόπους ορισμένων θαλάσσιων ειδών, όπως οι καρχαρίες και τα σελάχια, τα οποία, για παράδειγμα, εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της Σύμβασης για τη διατήρηση των αποδημητικών ειδών της άγριας πανίδας (CMS), που υπεγράφη στη Βόννη στις 23 Ιουνίου 1979, ή στους καταλόγους απειλούμενων ή υπό εξαφάνιση ειδών των συμβάσεων για τις περιφερειακές θάλασσες, βρίσκονται όμως εκτός του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, δεδομένου ότι έχουν σημαντική λειτουργία στο οικοσύστημα”.

Τέλος, οι χονδριχθείς συμπεριλήφθηκαν στην επικαιροποίηση του Κόκκινου Καταλόγου των Απειλούμενων ειδών της Ελλάδας (ΟΦΥΠΕΚΑ, 2024) όπου σύμφωνα με το άρθρο 17 του ν. 3937/2011 (ΦΕΚ Α 60) αποτελεί βασικό εργαλείο διαχείρισης της βιοποικιλότητας και με βάσει αυτών θα επικαιροποιηθεί το Προεδρικό Διάταγμα 67/1981 «Περί προστασίας της αυτοφυούς Χλωρίδος και Άγριας Πανίδος και καθορισμού διαδικασίας συντονισμού και Ελέγχου της Ερεύνης επ΄ αυτών». Σύμφωνα με την επικαιροποίηση του αξιολογήθηκαν 60 είδη χονδριχθύων, από τα οποία 15 κατατάχθηκαν ως Κρισίμως Κινδυνεύοντα (CR), 12 ως Κινδυνεύοντα (EN), 7 ως Τρωτά(VU) 4 ως Ελάχιστης Ανυσυχίας (LC) και 18 ως Ανεπαρκώς γνωστά (DD) και ένα δεν αξιολογήθηκε (NE).

Λαμβάνοντας υπόψιν τα παραπάνω οι χονδριχθείς ως ταξινομική βαθμίδα και σε επίπεδο είδους θα πρέπει να συμπεριληφθούν α) στον χαρακτηρισμό του προστατευτέου και β) στα διαχειριστικά μέτρα.

Το Νότιο Αιγαίο αποτελεί μία σημαντική περιοχή για την παρουσία και τη διατήρηση των χονδριχθύων (καρχαριών και σαλαχιών) στην Ελλάδα, φιλοξενώντας ένα ευρύ φάσμα ειδών, εκ των οποίων δώδεκα κατατάσσονται ως αυστηρά προστατευόμενα στο Παράρτημα ΙΙ της Σύμβασης της Βαρκελώνης (βλ. Πίνακα 1, Χάρτη 1). Η παρουσία τους καταδεικνύει τη σημασία της περιοχής για τη βιοποικιλότητα της Μεσογείου, αλλά και την ανάγκη λήψης άμεσων μέτρων για τη διατήρησή τους.

Η εκφόρτωση προστατευόμενων ειδών καρχαριών και σαλαχιών εξακολουθεί να αποτελεί συχνό φαινόμενο και συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την έλλειψη ενημέρωσης των επαγγελματιών αλιέων καθώς πολλά από τα είδη που πλέον προστατεύονται από τη συνθήκη της Βαρκελώνης εντάχθηκαν πρόσφατα στα Παραρτήματά της (Νοέμβριος του 2023, ‘Σύσταση ΓΕΑΜ υπ’ αρ. 42/2018/2; EK 2023/2124). Επίσης, ο επίσημος Οδηγός αναγνώρισης προστατευόμενων ειδών Καρχαριών και Σαλαχιών από το ΥΠΑΑΤ ανανεώθηκε τελευταία φορά το 2017, γεγονός που δημιουργεί κενό στην επικαιροποιημένη πληροφόρηση.

Δεδομένων όλων των παραπάνω, τα είδη καρχαριών και σαλαχιών θα πρέπει να ενταχθούν στο σύνολό τους στο προστατευτέο αντικείμενο ως σημαντικά είδη πανίδας. Επίσης, θα πρέπει να ενταχθούν μέτρα διαχείρισης που θα προωθούν περαιτέρω την έρευνα και τη μελέτη της οικολογίας, της διατήρησης και των απειλών που δέχονται, μέτρα μετριασμού των επιπτώσεων της παρεμπίπτουσας αλιείας καθώς μέτρα αποκατάστασης των οικοτόπων τους σύμφωνα με τις απαιτήσεις του Κανονισμού 2024/1991/ΕΕ για την Αποκατάσταση της Φύσης.

Παρακάτω προτείνονται στοχευμένα μέτρα και έπειτα παρατίθονται τα μέτρα τα οποία ήδη υπάρχουν στην ΕΠΜ στα οποία τα είδη θα μπορούσαν να ενταχθούν.
1. Προτείνονται τεχνικά σεμινάρια κατάρτισης για αλιείς με πρακτικές χειρισμού και απελευθέρωσης και εξοπλισμό των αλιέων με τα κατάλληλα εργαλεία (εργαλεία εξαγωγής αγκιστριών, κόφτες, λεκάνες, κουβέρτες, κ.α.) καθώς και επιδοτώντας κατάλληλες τροποποιήσεις στα αλιευτικά καΐκια (σκίαστρο και αντλίες θαλασσινού νερού) για την καλύτερη δυνατή απελευθέρωση και μείωση της θνησιμότητας μετά την τυχαία σύλληψη (Moutopoulos et al., 2022; ΓΕΑΜ 44/2021/16).
2. Σύμφωνα με το μέτρο Μ32 προτείνεται «Εκτενής ενημέρωση των αλιέων για τις επιπτώσεις αλιευτικών δραστηριοτήτων σε σημαντικά είδη και οικοτόπους του ΕΘΠΝΑ για θέματα αλιευτικής διαχείρισης καθώς και παροχή κατάλληλων εργαλείων για τη μείωση της τυχαίας παγίδευσης πτηνών, χελωνών και δελφινιών στα αλιευτικά εργαλεία, σε εφαρμογή πετυχημένων διεθνών καλών πρακτικών». Στο συγκεκριμένο μέτρο προτείνεται να ενταχθούν και οι χονδριχθείς και θα πρέπει να εξεταστούν και να εφαρμοστούν συσκευές μετριασμού της τυχαίας σύλληψης/παρεμπίπτουσας αλιείας (όπως φώτα LED, μαγνητικών και ηλεκτρικών απωθητικών, πάνελ), καθώς έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές σε άλλους τομείς (Senko et al. 2022; Richards et al. 2018; O’Connell et al. 2011, Hart και Colling 2015) ενώ έχουν προταθεί και σε άλλες ΕΠΜ όπως την 7β,την 5α και την 11β. Για την εφαρμογή του μέτρου μπορεί να αξιοποιηθεί η τεχνογνωσία μίας σειράς Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων Life όπως το Life PROMETHEUS(LIFE23-NATIT-LIFE-PROMETHEUS/101148295) και το Life Punpuffinus (LIFE19 NAT/MT/000982). Πηγή χρηματοδότησης για το μέτρο θα μπορούσε να είναι το ΠΑΛΥΘ, το Γαλάζιο Ταμείο, το ΕΣΠΑ ή/και το Life.
3. Τέλος προτείνεται η ένταξη χονδριχθύων στα μέτρα Μ01, Μ15, Μ18, Μ23, Μ25, Μ26, Μ27, και Μ44 καθώς και σε όλα τα μέτρα που αφορούν όλα τα είδη και τους τ.ο. που αποτελούν το προστατευτέο αντικείμενο του ΕΘΠΝΑ: Μ09, Μ10, Μ12, Μ13, Μ17, Μ29, Μ30, Μ45, Μ46, Μ47, και Μ48.
Πίνακας 1: Κατάλογος ειδών που βρίσκονται στο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου -1 , η κατάσταση διατήρησής τους (IUCN Red List of Threatened Species, 2025; ΟΦΥΠΕΚΚΑ, 2024) και το καθεστώς προστασίας.
<table width=”602″>
<tbody>
<tr>
<td width=”144″>Είδος</td>
<td width=”126″>Παγκόσμια κατάσταση Διατήρησης

(IUCN)</td>
<td width=”102″>Κόκκινος Κατάλογος Απειλούμενων Ειδών της Ελλάδας</td>
<td width=”230″>Καθεστώς Προστασίας*</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Ρυγχαετόψαρο

Aetomylaeus bovinus (Geoffroy SaintHilaire, 1817)</td>
<td width=”126″>CR</td>
<td width=”102″>CR</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ; CMS, Παράρτημα Ι και ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″> </td>
<td width=”126″> </td>
<td width=”102″> </td>
<td width=”230″> </td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Βατοτρυγόνα

Dasyatis pastinaca (Linnaeus, 1758)</td>
<td width=”126″>VU</td>
<td width=”102″>VU</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″> </td>
<td width=”126″> </td>
<td width=”102″> </td>
<td width=”230″> </td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Δροσίτης ή γαλέος

Galeorhinus galeus (Linnaeus, 1758)</td>
<td width=”126″>CR</td>
<td width=”102″>EN</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ; CMS, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″> </td>
<td width=”126″> </td>
<td width=”102″> </td>
<td width=”230″> </td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Επταμβράγχιος

Heptranchias perlo (Bonnaterre, 1788)</td>
<td width=”126″>NT</td>
<td width=”102″>DD</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″> </td>
<td width=”126″> </td>
<td width=”102″> </td>
<td width=”230″> </td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Ρυγχοκαρχαρίας

Isurus oxyrinchus (Rafinesque, 1810)</td>
<td width=”126″>EN</td>
<td width=”102″>CR</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ; Σύμβαση Βέρνης, Παράρτημα ΙIΙ; CMS, Παράρτημα IΙ; CITES, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″> </td>
<td width=”126″> </td>
<td width=”102″> </td>
<td width=”230″> </td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Στρογγυλόβατος

Leucoraja circularis (Couch, 1838)</td>
<td width=”126″>EN</td>
<td width=”102″>DD</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″> </td>
<td width=”126″> </td>
<td width=”102″> </td>
<td width=”230″> </td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Διαβολόψαρο

Mobula mobular (Bonnaterre, 1788)</td>
<td width=”126″>EN</td>
<td width=”102″>EN</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ; Σύμβαση Βέρνης, Παράρτημα ΙΙ; CMS, Παράρτημα I&IΙ; CITES, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″> </td>
<td width=”126″> </td>
<td width=”102″> </td>
<td width=”230″> </td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Αγριοκαρχαρίας

Odontaspis ferox (Risso, 1810)</td>
<td width=”126″>EN</td>
<td width=”102″>CR</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″> </td>
<td width=”126″> </td>
<td width=”102″> </td>
<td width=”230″> </td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Αχινόγατος

Oxynotus centrina (Linnaeus, 1758)</td>
<td width=”126″>EN</td>
<td width=”102″>CR</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″> </td>
<td width=”126″> </td>
<td width=”102″> </td>
<td width=”230″> </td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Λευκόβατος

Rostroraja alba (Lacepède, 1803)</td>
<td width=”126″>EN</td>
<td width=”102″>EN</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ; Σύμβαση Βέρνης, Παράρτημα ΙΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″> </td>
<td width=”126″> </td>
<td width=”102″> </td>
<td width=”230″> </td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Ακανθορίνα

Squatina aculeata (Cuvier, 1829)</td>
<td width=”126″>CR</td>
<td width=”102″>CR</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″> </td>
<td width=”126″> </td>
<td width=”102″> </td>
<td width=”230″> </td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Ματορίνα

Squatina oculata (Bonaparte, 1840)</td>
<td width=”126″>CR</td>
<td width=”102″>CR</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
</tbody>
</table>
*Η Σύμβαση της Βαρκελώνης ή αλλιώς «Πρωτόκολλο για τις Ειδικά Προστατευόμενες Περιοχές και τη Βιολογική Ποικιλότητα στην Μεσόγειο» όπως ισχύει σύμφωνα με την υπ’ αριθμόν 510/2012 ΕΕ Απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Παράρτημα ΙΙ: Αυστηρά προστατευόμενα είδη, Παράρτημα ΙΙΙ: Είδη των οποίων η εκμετάλλευση θα πρέπει να ρυθμίζεται.

https://isea.com.gr/wp-content/uploads/2025/09/χάρτης-κατανομής-χονδριχθύων.pdf

Χάρτης 1. Απεικόνιση καταγραφών προστατευόμενων ειδών χονδριχθύων στο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου -1

Βιβλιογραφία:

Dulvy, N. K., Pacoureau, N., Rigby, C. L., Pollom, R. A., Jabado, R. W., Ebert, D. A., … & Simpfendorfer, C. A. (2021). Overfishing drives over one-third of all sharks and rays toward a global extinction crisis. Current Biology, 31(21), 4773-4787.

FAO. 2019. Monitoring the incidental catch of vulnerable species in Mediterranean and Black Sea fisheries: Methodology for data collection. FAO Fisheries and Aquaculture Technical Paper No. 640. Rome, FAO. Red List

Gonzalvo, J. & Notarbartolo di Sciara, G. 2021. Tursiops truncatus (Gulf of Ambracia subpopulation). The IUCN of Threatened Species 2021: e.T181208820A181210985. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T181208820A181210985.en

Hart, N. S., & Collin, S. P. (2015). Sharks senses and shark repellents. Integrative zoology, 10(1), 38-64.

IUCN. 2025. The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2025-1. https://www.iucnredlist.org. Accessed on 07 May 2025.

Moutopoulos, D., Giovos, I., Naasan Aga-Spyridopoulou, R., (2022) Post-release mortalities from bycatch of vulnerable species data collection, improvement of handling protocols, and recommendations for bycatch mitigation measures. In BYCATCH AND POST RELEASE SURVIVAL 2022 Policy Brief, WWF.12pp.

O’Connell, C. P., Abel, D. C., Gruber, S. H., Stroud, E. M., & Rice, P. H. (2011). Response of juvenile lemon sharks, Negaprion brevirostris, to a magnetic barrier simulating a beach net. Ocean & Coastal Management, 54(3), 225-230.

Richards, R. J., Raoult, V., Powter, D. M., & Gaston, T. F. (2018). Permanent magnets reduce bycatch of benthic sharks in an ocean trap fishery. Fisheries Research, 208, 16-21.

Senko, J. F., Peckham, S. H., Aguilar-Ramirez, D., & Wang, J. H. (2022). Net illumination reduces fisheries bycatch, maintains catch value, and increases operational efficiency. Current Biology, 32(4), 911-918.

<h1>Μέτρα για τα λιβάδια Ποσειδωνίας</h1>

Το θαλάσσιο φανερόγαμο Posidonia oceanica (Ποσειδωνία) είναι ένα ενδημικό είδος θαλάσσιας βλάστησης της Μεσογείου με ευρεία εξάπλωση. Σχηματίζει εκτεταμένα λιβάδια που καλύπτουν περισσότερο από το 70% της ελληνικής ακτογραμμής (Panayotidis et al., 2022). Τα λιβάδια Ποσειδωνίας παρέχουν περισσότερες από 20 οικοσυστημικές υπηρεσίες (Campagne et al., 2015), λειτουργώντας ως νηπιοτροφεία, ενδιαίτημα αναπαραγωγής και ωοτοκίας ενώ φιλοξενούν περισσότερα από 400 διαφορετικά είδη φυτών και πάνω από 1.000 είδη ζώων (Urra et al., 2013; Zubak Čižmek et al., n.d; Piazzi et al., 2015). Επιπλέον, συμβάλλει στην προστασία των ακτών και στην αντιμετώπιση της κλιματική κρίσης αποθηκεύοντας μεγάλες ποσότητες οργανικού άνθρακα στα ριζώματά του (Lavery et al., 2013; Pergent- Martini et al., 2021).

Η οικολογική αξία της Ποσειδωνίας αναγνωρίζεται από Σύμβαση της Βαρκελώνης (Παράρτημα II, Κατάλογος των κινδυνευόντων ή απειλούμενων ειδών), τη Σύμβαση της Βέρνης (Παράρτημα 1, αυστηρά προστατευόμενων ειδών χλωρίδας), και έχει χαρακτηριστεί ως οικότοπος προτεραιότητας (τύπος 1120) σύμφωνα με την Οδηγία της ΕΕ για τους Οικοτόπους (92/43/ΕΟΚ, Παράρτημα Ι), γεγονός που την καθιστά προστατευόμενο οικότοπο. Ακόμα, έχει χαρακτηριστεί ως βιολογικός δείκτης αξιολόγησης της ποιότητας των παράκτιων υδάτων σύμφωνα με την οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα (Οδηγία 2000/60/ΕΚ) και την Οδηγία Πλαίσιο για τη Θαλάσσια Στρατηγική (2008/56/ΕΚ), όπου όλα τα κράτη μέλη δεσμεύονται στη διατήρηση της Καλής Οικολογικής Κατάστασης των λειμώνων. Η Ποσειδωνία χαρακτηρίζεται από αργούς ρυθμούς ανάπτυξης γεγονός που την καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτη σε πιέσεις και διαταραχές επηρεάζοντας την υγεία και την κατανομή των λιβαδιών. Κάποιες από αυτές τις πιέσεις είναι η αγκυροβόληση, η υδατοκαλλιέργεια, η παράνομη αλιεία, τα αστικά λύματα και οι εξορύξεις.

Παρά την εκτενή βιβλιογραφία και τα αποτελέσματα πολυάριθμων μελετών που έχουν καταδείξει ότι οι υδατοκαλλιέργειες ασκούν ιδιαίτερα επιβαρυντικές επιπτώσεις στην Ποσειδωνία, υποβαθμίζοντας τους λειμώνες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, οδηγώντας ακόμη και στην πλήρη εξαφάνισή τους (Apostolaki et al., 2009; Apostolaki et al., 2010; Apostolaki et al., 2011), η σοβαρότητα αυτής της επιβάρυνσης δεν αναγνωρίζεται στην παρούσα ΕΠΜ. Σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, απαγορεύεται η χωροθέτηση μονάδων υδατοκαλλιέργειας σε υποστρώματα θαλάσσιων φανερόγαμων και πιο συγκεκριμένα σε περιοχές Natura 2000 απαγορεύεται η τοποθέτηση τους σε λιβάδια Ποσειδωνίας. Αν και το πλαίσιο αυτό συμβάλλει στην αποτροπή της άμεσης εξαφάνισης των λιβαδιών, δεν εξασφαλίζει την προστασία από την υποβάθμιση τους.

Σύμφωνα με την υπάρχουσα βιβλιογραφία, οι εκροές υδατοκαλλιεργειών εκτείνονται σημαντικά γύρω από τις εγκαταστάσεις, επηρεάζοντας αρνητικά την Ποσειδωνία σε απόσταση 3 χιλιομέτρων (Ruiz et al., 2001; Sarà et al., 2006). Η μελέτη των Karakassis et al. (2013), προτείνει την τοποθέτηση μονάδων υδατοκαλλιέργειας σε απόσταση μεγαλύτερη των 800 μέτρων από ένα λιβάδι ενώ σχετικά με τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις κοντά σε λιβάδια, προτείνεται η μεταφορά τους ή αποτροπή της αύξησης της παραγωγικής τους ικανότητας.

Για τη διατήρηση του οικοτόπου προτεραιότητας 1120* κρίνεται αναγκαία η λεπτομερής χαρτογράφηση των λειμώνων Ποσειδωνίας εντός του Πάρκου, όπως άλλωστε προβλέπεται στην παρούσα ΕΠΜ. Επιπλέον, προτείνεται η σαφής οριοθέτηση τυχόν υδατοκαλλιεργειών σε ελάχιστη απόσταση 800 μέτρων από τα λιβάδια Ποσειδωνίας, και σε περιπτώσεις όπου αυτό υφίσταται σε αποστάσεις άνω των 800 μέτρων και έως των 3 χιλιομέτρων προτείνεται να καταστεί υποχρεωτική η παρακολούθηση της κατάστασης υγείας του οικοτόπου 1120 με τη χρήση αναγνωρισμένων μεθοδολογιών, οι οποίες λαμβάνουν υπόψη την έγκαιρη αναγνώριση υποβάθμισης από οργανική ρύπανση (PREI index). Η τακτική παρακολούθηση του οργανικού σωματιδιακού φορτίου και των θρεπτικών, και η ενσωμάτωση στο πρόγραμμα παρακολούθησης βιοχημικών και γενετικών δεικτών (Kletou et al., 2018), συμβάλλει στην επίτευξη της ολιστικής εκτίμησης της κατάσταση των λιβαδιών τοποθετημένων πλησίον ιχθυοκαλλιεργειών.

Επιπλέον, κρίνεται αναγκαία η σαφής θεσμοθέτηση ζωνών μη αγκυροβολίας σε ολόκληρη την έκταση του οικοτόπου προτεραιότητας 1120 και όχι μόνον στις θαλάσσιες ΖΠΦ καθώς δεν λαμβάνει υπόψη το σύνολο των λιβαδιών Ποσειδωνίας που απαντώνται στα όρια του ΕΘΠΝΑ. Η ελλιπής χωρική κάλυψη των μέτρων διαχείρισης δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους υποβάθμισης για τα λιβάδια που παραμένουν απροστάτευτα, παρά την τεκμηριωμένη οικολογική τους σημασία.

Ταυτόχρονα, προτείνεται η αποτίμηση του «μπλε άνθρακα» που αποθηκεύεται στα λιβάδια Ποσειδωνίας εντός των ορίων του ΕΘΠΝΑ, καθώς αποτελούν έναν από τους πλέον αποτελεσματικούς φυσικούς μηχανισμούς δέσμευσης διοξειδίου του άνθρακα (Duarte et al., 2005). Η ικανότητα τους να δεσμεύουν οργανικό άνθρακα στα ιζήματά τους είναι πολλαπλάσια σε σύγκριση με πολλά χερσαία οικοσυστήματα (Mcleod et al., 2011), καθιστώντας τα κρίσιμα για τον μετριασμό της κλιματικής κρίσης. Η ποσοτικοποίηση και παρακολούθηση αυτής τους της ικανότητάς είναι ουσιώδης τόσο για την κατανόηση της συμβολής τους στον μετριασμό της κλιματικής κρίσης όσο και για την ανάδειξη της οικολογικής και κοινωνικοοικονομικής τους αξίας.

Σχετικά με την μη πρόβλεψη μέτρων ορθής διαχείρισης των θημώνων Ποσειδωνίας.

Οι θημώνες Ποσειδωνίας διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας και στη σταθερότητα των παράκτιων περιοχών καθώς προστατεύουν τις ακτές από τη διάβρωση ενώ ταυτόχρονα εμπλουτίζουν τα παράκτια οικοσυστήματα με θρεπτικά συστατικά για την ανάπτυξη ενδημικών φυτών (Boudouresque et al., 2016). Η απόληψη, πρακτική που εφαρμόζεται συχνά σε τουριστικές περιοχές, συνεπάγεται την οριστική απομάκρυνσή της συντελώντας ουσιαστικά στην μειωμένη προστασία των ακτών. Προτείνεται η μη απομάκρυνση των θημώνων από τις ακτές. Στις περιπτώσεις όπου η μη απομάκρυνση δεν είναι εφικτή και εφαρμόζεται εποχικά για τουριστικούς λόγους, προτείνεται η συλλογή πριν την έναρξη της θερινής τουριστικής περιόδου και η επανατοποθέτηση (χωρίς την χρήση μηχανικών μέσων) στην ακτή μετά το πέρας της τουριστικής περιόδου καθώς η συμβολή της στην βιοποικιλότητα και την προστασία των παράκτιων οικοσυστημάτων από τη διάβρωση είναι εξαιρετικά σημαντική (Rotini et al., 2020). Η διαχείριση των θημώνων Ποσειδωνίας μπορεί να επιτευχθεί με βάση τον Οδηγό της IUCN για τη “ Βιώσιμη διαχείριση των παράκτιων συστημάτων με Ποσειδωνία” ο οποίος καθορίζει ένα πλαίσιο για την ορθή διαχείρισή τους, λαμβάνοντας υπόψη τόσο την προστασία του οικοσυστήματος όσο και την χρήση των παραλιών για λόγους αναψυχής (IUCN, 2024).

Η ευαισθητοποίηση και ενημέρωση του κοινού, των ιδιοκτητών παράκτιων επιχειρήσεων και των τοπικών αρχών αποτελεί ουσιώδη παράμετρο για την κατανόηση του κρίσιμου ρόλου των θημώνων στη σταθεροποίηση των ακτών, στην πρόληψη της διάβρωσης και στη διατήρηση της βιοποικιλότητας, καθώς και για την προώθηση της βιώσιμης χρήσης των παραλιών.

Βιβλιογραφία

Apostolaki, E.T., Marbà, N., Holmer, M., Karakassis, I., 2009. Fish farming impact on decomposition of Posidonia oceanica litter. Journal of Experimental Marine Biology and Ecology 369, 58-64.

Apostolaki, E.T., Holmer, M., Marbà, N., Karakassis, I., 2010. Degrading seagrass (Posidonia oceanica) ecosystems: a source of dissolved matter in the Mediterranean. Hydrobiologia 649, 13-23.

Apostolaki, E.T., Holmer, M., Marbà, N., Karakassis, I., 2011. Epiphyte dynamics and carbon metabolism in a nutrient enriched Mediterranean seagrass (Posidonia oceanica) ecosystem. Journal of Sea Research 66, 135-142.

Boudouresque, C. F., Pergent, G., Pergent-Martini, C., Ruitton, S., Thibaut, T., & Verlaque, M. (2016). The necromass of the Posidonia oceanica seagrass meadow: fate, role, ecosystem services and vulnerability. Hydrobiologia, 781, 25-42.

Campagne, C.S., Salles, J.-M., Boissery, P. and Deter, J. (2015). The seagrass Posidonia oceanica: Ecosystem services identification and economic evaluation of goods and benefits. Marine Pollution Bulletin, [online] 97(1), pp.391–400. https://doi.org/10.1016/j.marpolbul.2015.05.061.

Duarte, C.M., Middelburg, J.J., Caraco, N., 2005. Major role of marine vegetation on the oceanic carbon cycle. Biogeosci. 2, 1-8. https://doi.org/10.5194/bg-2-1-2005.

IUCN (2024), Management of Posidonia Beaches: Examples from Mediterranean Destinations. Gland, Switzerland and Malaga, Spain: IUCN

Karakassis, I., Papageorgiou, N., Kalantzi, I., Sevastou, K., & Koutsikopoulos, C. (2013). Adaptation of fish farming production to the environmental characteristics of the receiving marine ecosystems: A proxy to carrying capacity. Aquaculture, 408- 409, 184-190. https://doi.org/10.1016/j.aquaculture.2013.06.002 Available at: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0044848613002755

Kletou, D., Kleitou, P., Savva, I., Attrill, M. J., Antoniou, C., & Hall-Spencer, J. M. (2018). Seagrass recovery after fish farm relocation in the eastern Mediterranean. Marine Environmental Research, 140, 221-233. https://doi.org/10.1016/j.marenvres.2018.06.007

Lavery, P.S., Mateo, M.-., Serrano, O. and Rozaimi, M. (2013). Variability in the Carbon Storage of Seagrass Habitats and Its Implications for Global Estimates of Blue Carbon Ecosystem Service. PLoS ONE, 8(9), p.e73748. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0073748.

Mcleod, E., Chmura, G.L., Bouillon, S., Salm, R., Björk, M., Duarte, C.M., Lovelock C.E., Schlesinger W.H., Silliman, B.R., 2011. A blueprint for blue carbon: toward an improved understanding of the role of vegetated coastal habitats in sequestering CO2. Front. Ecol. Environ. (10), 552-560. https://doi.org/10.1890/110004.

Panayotidis, P., Papathanasiou, V., Gerakaris, V., Fakiris, E., Orfanidis, S., Papatheodorou, G., Kosmidou, M., Georgiou, N., Drakopoulou, P., & Loukaidi, V. (2022). Seagrass meadows in the Greek Seas:presence, abundance and spatial distribution. Botanica Marina. 65. 289-299.

Pergent-Martini, C., Pergent, G., Monnier, B., Boudouresque, C.-F., Mori, C. and Valette-Sansevin, A. (2021). Contribution of Posidonia oceanica meadows in the context of climate change mitigation in the Mediterranean Sea. Marine Environmental Research, 165, p.105236. https://doi.org/10.1016/j.marenvres.2020.105236

Piazzi, L., Balata, D. and Ceccherelli, G. (2015). Epiphyte assemblages of the Mediterranean seagrassPosidonia oceanica: an overview. Marine Ecology, 37(1), pp.3–41. https://doi.org/10.1111/maec.12331

Rotini, A., Chiesa, S., Manfra, L., Borrello, P., Piermarini, R., Silvestri, C., … & Migliore, L. (2020). Effectiveness of the “ecological beach” model: Beneficial management of posidonia beach casts and banquette. Water, 12(11), 3238.

Sarà, G., Scilipoti, D., Milazzo, M., & Modica, A. (2006). Use of stable isotopes to investigate dispersal of waste from fish farms as a function of hydrodynamics. Marine Ecology Progress Series, 313, 261-270. https://doi.org/10.3354/meps313261 Ruiz, J.M., Perez, M., Romero, J., 2001. Effects of fish farm loadings on Seagrass (Posidonia oceanica) distribution, growth and photosynthesis. Marine Pollution Bulletin 42, 749-760

Urra, J., Mateo Ramírez, Á., Marina, P., Salas, C., Gofas, S. and Rueda, J.L. (2013). Highly diverse molluscan assemblages of Posidonia oceanica meadows in northwestern Alboran Sea (W Mediterranean): Seasonal dynamics and environmental drivers. Estuarine, Coastal and Shelf Science, 117, pp.136–147. https://doi.org/10.1016/j.ecss.2012.11.005

Zubak Čižmek, I., Kruschel, C., Schultz, S.T. and Blindow, I. (n.d.). What drives fish community structure on Posidonia oceanica meadows? A review of available data across the Mediterranean basin. [online] 4th Mediterranean Seagrass Workshop.
Συντάκτης

Απαντήσεις

Επισκόπηση 25 απαντήσεων - 1 έως 25 (από 107 συνολικά)

1 2 3 4 5 →

Η συζήτηση ‘Δημόσια Διαβούλευση για τα Εθνικά θαλάσσια Πάρκα Ιονίου και Νοτίου Αιγαίου 1- Νότιες Κυκλάδες’ δεν δέχεται νέα θέματα και απαντήσεις.

Attachments: