Εθνικό θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου (ΕΘΠΙΟ)

[ΚΑΒΒΑΔΑΣ ΣΤΕΦΑΝΟΣ]

Συμφωνώ με το περιεχόμενο της ανάρτησης της «ΠΕΠΜΑ» καθώς και με τα εύλογα ερωτήματα που αυτή θέτει. Οι δύο μελέτες που αφορούν τα Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα Ιονίου και Νοτίου Αιγαίου (Νότιες Κυκλάδες) στερούνται επαρκούς επιστημονικής τεκμηρίωσης και, ως εκ τούτου, δεν μπορούν να ενταχθούν στο πλαίσιο μιας προληπτικής προσέγγισης (precautionary approach). Ο λόγος είναι ότι υπάρχουν επαρκεί δεδομένα, ήδη συγκεντρωμένων από το Ελληνικό Κέντρο Θαλασσίων Ερευνών (ΕΛΚΕΘΕ) και το Ινστιτούτο Αλιευτικής Έρευνας (ΙΝΑΛΕ), τα οποία θα μπορούσαν, εφόσον αναλυθούν συστηματικά, να τεκμηριώσουν τις επιπτώσεις της αλιείας με συρόμενα εργαλεία (μηχανότρατα, βιντζότρατα) εντός των προτεινόμενων θαλάσσιων πάρκων.
Είναι σημαντικό να επισημανθεί ότι στις υπό εξέταση περιοχές καταγράφεται διαχρονικά αλιευτική δραστηριότητα από μηχανότρατες και βιντζότρατες. Σύμφωνα με εκτιμήσεις που βασίζονται σε προηγμένα μοντέλα, η θέσπιση τέτοιων περιορισμών αναμένεται να οδηγήσει σε μετατόπιση της αλιευτικής δραστηριότητας προς περιοχές που είτε ήδη υφίστανται εκμετάλλευση είτε, αντιθέτως, δεν έχουν έως σήμερα αλιευθεί. Το γεγονός αυτό ενδέχεται να έχει σημαντικές επιπτώσεις τόσο στους πληθυσμούς εμπορικών ειδών όσο και στο θαλάσσιο υπόστρωμα.
Γενικότερα, σχέδια αυτού του τύπου απαιτούν επιμελή επιστημονική ανάλυση, προκειμένου να αποτυπωθούν με ακρίβεια οι πιθανές επιπτώσεις αλλά και τα δυνητικά οφέλη τους. Αντίστοιχες μελέτες που εξετάζουν τη μετατόπιση της αλιευτικής προσπάθειας και τις συνέπειές της έχουν ήδη εκπονηθεί στο πλαίσιο σημαντικών ευρωπαϊκών ερευνητικών έργων και έχουν δημοσιευθεί σχετικές επιστημονικές εργασίες (π.χ. https://doi.org/10.3389/fmars.2025.1629180).
Ειδικότερα για το Ιόνιο, φαίνεται ότι δεν ελήφθησαν υπόψη κρίσιμες παράμετροι, όπως το γεγονός ότι στη ζώνη 50–150 μ. συγκεντρώνεται το μεγαλύτερο ποσοστό της αλιευτικής προσπάθειας, καθώς και ότι αγνοήθηκαν πλήρως τα αλιευτικά πεδία των κόκκινων γαρίδων (Aristaeomorpha foliacea – ARS, Aristeus antennatus – ARA).

[Σπύρος Σφενδουράκης]

Ως Καθηγητής Οικολογίας και Βιοποικιλότητας στο Παν/μιο Κύπρου, αλλά και ως επί πολλά χρόνια ασχολούμενος με τη βιοποικιλότητα της Ελλάδας, θα ήθελα να χαιρετίσω τη δημιουργία των Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων που συνιστούν σημαντικό βήμα προς την προστασία και την ορθολογική διαχείριση του φυσικού πλούτου της χώρας. Αντιλαμβάνομαι τις όποιες ανησυχίες επαγγελματιών και κατοίκων των περιοχών που επηρεάζονται, αλλά θα πρέπει να συμφωνήσουμε όλοι ότι στη σημερινή εποχή η διατήρηση της όποιας βιοποικιλότητας έχει απομείνει είναι βασική προτεραιότητα και πρέπει να διασφαλιστεί για το μέλλον των παιδιών μας και του πλανήτη. Θα πρέπει να αντιληφθούμε, επίσης, ότι στην πραγματικότητα, η διεθνής εμπειρία δείχνει ότι όπου θεσπίστηκαν τέτοια Πάρκα, βελτιώθηκε η ζωή και των κατοίκων των αντίστοιχων περιοχών, καθώς ο φυσικός πλούτος από τον οποίο βιοπορίζονται αυξήθηκε μέσα σε μικρά χρονικά διαστήματα. Είναι, επίσης, σημαντικό ότι τα Πάρκα που θεσπίζονται σήμερα περιλαμβάνουν και τα μοναδικά και ιδιαίτερα ευαίσθητα οικοσυστήματα των μικρών νησίδων που βρίσκονται εντός των ορίων τους. Ιδιαίτερη μνεία θα πρέπει να γίνει στην πλήρη απαγόρευση της καταστρεπτικής για τα θαλάσσια οικοσυστήματα πρακτικής της αλιείας με συρόμενα εργαλεία, η οποία θα συνεισφέρει σε μεγάλο βαθμό στην αποκατάσταση των πληθυσμών των ψαριών και πλήθους άλλων θαλάσσιων οργανισμών. Επιπλέον, θα πρέπει να τονισθεί η σημασία της απαγόρευσης έργων που αλλοιώνουν ανεπίστρεπτα το περιβάλλον των μικρών νησίδων, όπως τα αιολικά πάρκα σε τόσο ευαίσθητες περιοχές.
Δεν υπεισέρχομαι σε λεπτομέρειες όσον αφορά επιμέρους σημεία των μελετών και όλων των μέτρων, καθώς είναι πιθανό κάποια να χρήζουν βελτιώσεων ή αναθεωρήσεων, αλλά το σημαντικό εδώ είναι να προχωρήσουν τα αναγκαία μέτρα που θα υλοποιήσουν τα όσα προβλέπονται ώστε να μη μείνουν τα νέα Θαλάσσια Πάρκα “στα χαρτιά”. Στην πορεία, θα πρέπει να εξειδικευτούν όλα τα επιμέρους μέτρα, ίσως και με πρόσθετες, πιο λεπτομερείς μελέτες όπου κριθεί αναγκαίο, ώστε να διορθωθούν και οι όποιες πιθανές ατέλειες των υφιστάμενων μελετών. Προέχει όμως η ουσιαστική λειτουργία των Πάρκων ως τόποι προστασίας του φυσικού μας πλούτου. Όπως ανέφερα και παραπάνω, η διεθνής βιβλιογραφία είναι καταλυτική όσον αφορά τα οφέλη από τέτοια μέτρα, τόσο για τη βιοποικιλότητα όσο και για τους κατοίκους. Οι μόνοι που θα θιχτούν είναι όσοι έχουν ίδια συμφέροντα από την εκμετάλλευση των φυσικών πόρων, χωρίς να ενδιαφέρονται για τις επιπτώσεις στις επόμενες γενιές.
Εν κατακλείδι, η ανακήρυξη των Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων είναι ένα σπουδαίο βήμα για τη χώρα, με αναμενόμενα οφέλη και για τη βαριά φυσική κληρονομιά μας και για τους ανθρώπους που ζουν εκεί, και θα πρέπει η πολιτεία να προχωρήσει άμεσα στην υλοποίησή τους.

[Elena Akritopoulou]

Προτάσεις για τη Διαβούλευση — Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα Ιονίου και Νοτίων Κυκλάδων

Η θεσμοθέτηση των Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων στο Ιόνιο και τις Νότιες Κυκλάδες αποτελεί στρατηγικής σημασίας βήμα για τη διατήρηση των θαλάσσιων θηλαστικών και των οικοτόπων τους. Το Ιόνιο έχει αναγνωριστεί από την IUCN ως Important Marine Mammal Area (IMMA), λόγω της παρουσίας φυσητήρων (Physeter macrocephalus), ζιφιών (Ziphius cavirostris) και παράκτιων πληθυσμών ρινοδέλφινων (Tursiops truncatus) (ACCOBAMS, 2021; Panigada et al., 2017).

Ταυτόχρονα, οι Κυκλάδες χαρακτηρίζονται από ιδιαίτερα πολύπλοκη γεωμορφολογία, με υποθαλάσσια φαράγγια και βαθιές λεκάνες που αποτελούν κρίσιμους βιοτόπους, αλλά μέχρι σήμερα δεν έχουν μελετηθεί συστηματικά με πολλαπλές μεθοδολογίες βιοπαρακαλούθησης θαλασσίων θηλαστικών  (Seamap, 2022· OBIS, 2012).

Τα παρακάτω προτείνονται βάση των «Σχεδίων Δράσεων» (ΣΔ) κητωδών (ρινοδέλφινο και φώκαινα) που κατέθεσε το Ερευνητικό Κέντρο Διάσωσης και Περίθαλψης Κητωδών  «ΑΡΙΩΝ» στο πλαίσιο του Προγράμματος LIFE IΡ 4 Natura και εγκρίθηκαν με απόφαση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) – Κ.Υ.Α. ΥΠΕΝ/ΔΔΦΠΒ/55417/1958/23 (Φ.Ε.Κ.). Τα «Σχέδια Δράσης»  περιλαμβάνουν προτάσεις για τη λήψη σημαντικών μέτρων προστασίας των κητωδών.

Προτείνεται, η αξιοποίηση του Εθνικώς Συντονισμένου Δικτύου Παρακολούθησης και Διαχείρισης Εκβρασμών Ειδών Θαλάσσιας Άγριας Πανίδας (ΥΠΕΝ/ΔΔΦΠΒ/55417/1958), μέσω της καταγραφή εκβρασμών της θαλάσσιας μεγαπανίδας ως δείκτη μετακινήσεων και κατανομή των θαλάσσιων θηλαστικών καθώς και πιθανής επίδρασης των ανθρωπογενών παραγόντων στην οικολογία των ειδών. Η συστηματική καταγραφή εκβρασμών δίνει ολοκληρωμένα δεδομένα για την κατανόηση χωρικών και χρονικών τάσεων στην κινητικότητα και θνησιμότητα των ειδών (Notarbartolo di Sciara et al., 2021).

Επίσης, προτείνεται η γενετική παρακολούθηση των κητωδών μέσω γονιδιακών/Περιβαλλοντικού DNA (eDNA) μεθοδολογιών για να εκτιμηθεί η γενετική ποικιλότητα, η δομή των πληθυσμών και η συνδεσιμότητα καθώς επίσης και τυχόν αλλαγές οικολογικών χαρακτηριστικών των ειδών αυτών όπως η πιστότητα οικολογικού θώκου (site fidelity) (Borrell et al., 2025)

Για παράδειγμα, τα ρινοδέλφινα στο Ιόνιο έχουν δείξει ασυνήθιστα χαμηλή site fidelity, σε αντίθεση με άλλες περιοχές της Μεσογείου, γεγονός που υποδηλώνει πιθανές αλλαγές στη χρήση οικοτόπων λόγω ανθρωπογενών πιέσεων (Bearzi et al., 2008). Σε αντίθεση το υψηλό site fidelity συμβάλλει στη γενετική διαφοροποίηση και στην ανάπτυξη τοπικών οικολογικών προσαρμογών, καθώς μειώνει τη γονιδιακή ροή με άλλους πληθυσμούς (Natoli et al., 2005).

Η μελέτη του site fidelity, είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη γενετική και οικολογική ποικιλότητα των ειδών των θαλάσσιων θηλαστικών και δυνητικά αποτελεί βασικό άξονα της διαχείρισης των νέων θαλάσσιων πάρκων, διασφαλίζοντας την προστασία των κητωδών τόσο σε τοπική όσο και σε περιφερειακή κλίμακα.

Παράλληλα, προτείνεται η παράλληλη μελέτη των ανθρωπογενών και περιβαλλοντικών απειλών ανά είδος θαλάσσιου θηλαστικού και ανά οικότοπου τους για τον εντοπισμό πιθανών αλλαγών στις κινήσεις πληθυσμών συμπεριλαμβανομένων αυτών που αναγράφονται στην Εθνική Θαλάσσια Στρατηγική (ΦΕΚ 1672/Β/2024) όπως η υποβάθμιση ενδιαιτημάτων, ρύπανση, ακουστική όχληση, ναυσιπλοΐα, και παρεμπίπτουσα αλιεία.

Βιβλιογραφία

ACCOBAMS (2021). Monitoring Guidelines for Marine Mammals in the Mediterranean and Black Seas.

Bearzi G. et al. (2008). Ecology and conservation of common bottlenose dolphins Tursiops truncatus in the Mediterranean Sea. Mammal Review.

Borrell, A., et al. (2025). Stable isotope ratios indicate trophic niche overlap in three sympatric delphinid species in the Eastern Ionian Sea. Marine Mammal Science.

Natoli A. et al. (2005). Habitat structure and the dispersal of male and female bottlenose dolphins. Molecular Ecology.

Notarbartolo di Sciara, G., et al. (2021). Marine mammal strandings and monitoring in the Mediterranean: a review and future perspectives. Aquatic Conservation.

OBIS (2012). Cetacean distribution dataset, Eastern Mediterranean.

Panigada, S., et al. (2017). Estimating cetacean abundance using aerial line-transect surveys in the Mediterranean Sea. Deep Sea Research II.

Piroddi, C., et al. (2020). Marine habitat mapping and ecosystem-based management in the Mediterranean Sea. ICES Journal of Marine Science.

Seamap (2022). KYMA boat-based surveys in Thyrrhenian and Ionian Seas.

Με εκτίμηση,

Ελενα Ακριτοπουλου

Θαλάσσια Βιολογος, RAC/SPA Specialist

Υπ. Διδακτορ Μοριακής Οικολογιας Θαλ. Θηλαστικών, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Επιστημονικό Μέλος Ερευνητικού Κέντρου Διάσωσης και Περίθαλψης Κητωδών “ΑΡΙΩΝ”

 

 

 

[MEDASSET – Μεσογειακός Σύνδεσμος για τη Σωτηρία των Θαλάσσιων Χελωνών]

Αθήνα, 22/09/2025

 

ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΜEDASSET

 

Δημόσια διαβούλευση για τις Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες (ΕΠΜ), των Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου (ΕΘΠΙΟ) και Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νότιου Αιγαίου 1- Νότιες Κυκλάδες (ΕΘΠΝΑ 1 – Νότιες Κυκλάδες)

Υπουργείο: Περιβάλλοντος και Ενέργειας

Φάση: Δημόσια διαβούλευση από 21 Ιουλίου – 22 Σεπτεμβρίου 2025

 

Το MEDASSET συμμετέχει στη δημόσια διαβούλευση καταθέτοντας σχόλια, γενικά ή ειδικά, καθώς και συγκεκριμένες προτάσεις.

 
<h2>ΣΥΝΟΨΗ</h2>
 
<h3>Το MEDASSET χαιρετίζει την πρωτοβουλία της Ελληνικής Πολιτείας για τη θεσμοθέτηση νέων Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων. Η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί στρατηγικής σημασίας βήμα για την προστασία της θαλάσσιας βιοποικιλότητας και την επίτευξη των εθνικών, ευρωπαϊκών και διεθνών δεσμεύσεων της χώρας. Αναγνωρίζουμε τη σημαντική εργασία που έχει γίνει μέσω των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών (ΕΠΜ) και την πολιτική βούληση που έχει εκφραστεί. Ωστόσο, καταθέτουμε παρακάτω γενικά και ειδικά σχόλια, καθώς και συγκεκριμένες προτάσεις για τη βελτίωση του θεσμικού πλαισίου και της διαχείρισης.</h3>
<h3></h3>
<h3>ΕΠΙ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ</h3>
 

Η δημόσια διαβούλευση οφείλει να αποτελεί ανοιχτή διαδικασία συμμετοχής, διαλόγου και τεκμηριωμένων παρεμβάσεων. Είναι κρίσιμο να εμπλακούν οι τοπικές κοινωνίες, οι αλιείς, οι τουριστικοί φορείς και άλλοι εμπλεκόμενοι φορείς ήδη από τα πρώτα στάδια σχεδιασμού. Η ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων θα ενισχύσει την κοινωνική συναίνεση και θα αποτρέψει μελλοντικές συγκρούσεις εφαρμογής. Στην ΕΠΜ του Ιονίου, αναφέρεται η ανάγκη συμμετοχής των τοπικών κοινωνιών (ΕΠΜ, Κεφάλαιο 5), ωστόσο δεν αποσαφηνίζεται επαρκώς ο τρόπος ενσωμάτωσης τους στη διακυβέρνηση.

 
<h2>Ι. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ</h2>
 

Το Ιόνιο και οι Νότιες Κυκλάδες είναι κρίσιμες περιοχές μετανάστευσης και τροφοληψίας για τη θαλάσσια μεγαπανίδα και δη τις θαλάσσιες χελώνες Caretta caretta και Chelonia mydas ^3,5. Η δημιουργία ΕΘΠ σε αυτές τις περιοχές λοιπόν είναι ιδιαίτερα σημαντική για τη διατήρηση της θαλάσσιας βιοποικιλότητας της Ελλάδας και της Μεσόγειου.

 

• Καθώς αναγνωρίζουμε πως στις περισσότερες περιπτώσεις δεν είναι η έλλειψη θεσμικού πλαισίου αλλά η ορθή εφαρμογή του έτσι και σε αυτήν την περίπτωση τονίζουμε τη σημασία της ορθής εφαρμογής του πλαισίου καθώς και τις ελλείψεις προσωπικού και λειτουργικών προϋπολογισμών που συχνά εμποδίζουν την παραγωγή και εφαρμογή σχεδίων. Για αυτό προτείνουμε:
  • Εξασφάλιση επαρκών πόρων και στελέχωσης των Μονάδων Διαχείρισης του ΟΦΥΠΕΚΑ για την υλοποίηση των Σχεδίων Διαχείρισης (ΕΠΜ, Κεφάλαιο 4.6).
  • Τυποποίηση αναφορών και δεικτών επιτυχίας (KPIs).
  • Πρόγραμμα μετάβασης αλιέων σε θαλάσσιους φύλακες. Αυτό θα συμβάλλει στην δημιουργία βιώσιμων θέσεων εργασίας και αξιοποίηση της γνώσης τους για αποτελεσματική παρακολούθηση^12,13 (ΕΠΜ, Κεφάλαιο 3.2).
    • με παράλληλη αξιοποίηση καταδυτικών κέντρων για αναφορά παραβάσεων ή περιβαλλοντικών κινδύνων (ΕΠΜ, Κεφάλαιο 2.3.3).
  • Σύνδεση έργων αποκατάστασης με παρακολούθηση και τοπική απασχόληση.
  • Καθιέρωση ψηφιακού συστήματος παρακολούθησης σκαφών (AIS) για επαγγελματικά και τουριστικά σκάφη στις ζώνες υψηλής προστασίας (ΕΠΜ, Κεφάλαιο 4.5).

 

• Ίδρυση επίσημων συμβουλίων με συμμετοχή αλιέων, τουριστικών φορέων, δήμων και επιστημόνων που θα μπορούσαν να συνεισφέρουν πληροφορίες για ζωνώσεις και εποχικούς κανονισμούς.
• Δημιουργία εκπαιδευτικών κέντρων σε νησιά-κόμβους (ΕΠΜ, Κεφάλαιο 5).
  • Πολλές παραβάσεις προκύπτουν από έλλειψη ενημέρωσης και όχι από πρόθεση. Τα κέντρα αυτά θα παρέχουν στους επισκέπτες και τις τοπικές κοινωνίες βασική γνώση για τα θαλάσσια οικοσυστήματα και τους κανόνες προστασίας, μειώνοντας παραβάσεις λόγω άγνοιας και ενισχύοντας την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση.

 

• Τοποθέτηση σήμανσης στις εισόδους και εντός των ΕΘΠ
  • Η σαφής και ορατή σήμανση στην ξηρά (λιμάνια, παραλίες) και στη θάλασσα (πλωτές πινακίδες, σημαδούρες) θα ενισχύσει την ενημέρωση των χρηστών για τα όρια και τους κανόνες του Πάρκου. Με αυτόν τον τρόπο μειώνονται παραβάσεις από άγνοια, ενώ παράλληλα ενισχύεται η λογοδοσία και η συμμόρφωση όσων δραστηριοποιούνται εντός του ΕΘΠ ^2,6,8.

 

• Προγράμματα στήριξης για όσους επηρεάζονται από ζώνες μη αλιείας⁶. Κατάρτιση σε οικοτουρισμό, αλλαγή εργαλείων, συμμετοχή σε έργα αποκατάστασης, και επιβράβευση αλιέων που εφαρμόζουν τεχνικές μείωσης παρεμπίπτουσας αλιείας (ΕΠΜ, Κεφάλαιο 3.2).
  • Ανάπτυξη εφαρμογής για καταγραφή παρεμπίπτουσας αλιείας.
  • Χρήση δεδομένων για έρευνα, πολιτική και αποζημιώσεις σε συμμορφούμενους αλιείς.
  • Δημιουργία ενιαίας βάσης δεδομένων που θα συγκεντρώνει στοιχεία από φορείς (πανεπιστήμια, ΜΚΟ, επαγγελματίες αλιείς).

 

• Αυστηρή προστασία λιβαδιών Ποσειδωνίας και παραλιών ωοτοκίας (Κυπαρίσσια) ~10% (ΕΠΜ, Κεφάλαιο 3.1.1).

 

• Επανεξέταση της χρήσης στατικών διχτυών (gillnets), που είναι ιδιαίτερα επιβλαβή για τη μεγαπανίδα^7,12 (ΕΠΜ, Κεφάλαιο 5).

 

• Συνεργασία με καταδυτικά κέντρα, ξενοδοχεία και τουριστικούς φορείς για την ανάπτυξη οικοτουριστικών προϊόντων (π.χ. θαλάσσια μονοπάτια, παρατήρηση χελωνών) με έλεγχο φέρουσας ικανότητας.
  • Η καταδυτική βιομηχανία αποφέρει σε παγκόσμιο επίπεδο 8,5–20,4 δισ. $ ετησίως, με το 80% των εργαζομένων να είναι κάτοικοι τοπικής ή εθνικής επικράτειας¹⁰. Προτείνουμε δημιουργία εργαστηρίων και προγραμμάτων συνεργασίας για την εφαρμογή οικοτουρισμού και κανονισμών ΕΘΠ.
  • Επιχειρήσεις που συμμορφώνονται θα λαμβάνουν πιστοποίηση και πιθανά οικονομικά κίνητρα.

 

• Ανάγκη για συστηματική επιστημονική παρακολούθηση της δερματοχελώνας (επιστ. Dermochelys coriacea) στη Μεσόγειο και στην Ελλάδα^1,4,6, με χρήση τεχνολογιών όπως δορυφορική παρακολούθηση, γενετική ανάλυση και καταγραφή νεκρών ή τραυματισμένων ατόμων (ΕΠΜ, Κεφάλαιο 3.1.3.3).
  • Οι δερματοχελώνες κατατάσσονται ως «Τρωτά» (Vulnerable) στον Κόκκινο Κατάλογο της IUCN, με φθίνουσα πληθυσμιακή τάση. Στη Μεσόγειο, ο πληθυσμός παραμένει μεταναστευτικός, και δεν υπάρχουν πρόσφατα διαθέσιμα δεδομένα για την κατάστασή του.
    • Κατάσταση συγκεκριμένων υποπληθυσμών δερματοχελώνας:
      • Κρισίμως Κινδυνεύοντες (Critically Endangered): Ανατολικός Ειρηνικός, Νοτιοδυτικός Ατλαντικός (οι οποίοι θεωρείται ότι εισέρχονται στη Μεσόγειο), και Δυτικός Ειρηνικός.
      • Κινδυνεύων (Endangered): Βορειοδυτικός Ατλαντικός.
      • Ανεπαρκή Δεδομένα (Data Deficient – DD): Ορισμένοι υποπληθυσμοί δεν έχουν μελετηθεί επαρκώς ώστε να υπάρξει ακριβής αξιολόγηση.
    • Καταγραφή και χαρτογράφηση περιοχών υψηλής σημασίας για τροφοληψία, αναπαραγωγή και μετανάστευση.
    • Ανάπτυξη και εφαρμογή πολιτικών προστασίας που βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης της σύγκρουσης με αλιευτικά εργαλεία και της προστασίας κρίσιμων περιοχών (ΕΠΜ, Κεφάλαιο 5).
    • Συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς και ανταλλαγή δεδομένων σε επίπεδο Μεσογείου για την καλύτερη κατανόηση των μετακινήσεων και της κατάστασης των πληθυσμών.

 
<h2>ΙΙ. ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ – (ΕΠΜ_ΕΘΠΙ_Μελέτη)</h2>
<h2>Α. Θαλάσσιες Χελώνες & Βιοποικιλότητα</h2>
Κεφ. 3.1.1.2-3: Δεν γίνεται επαρκής αναφορά στις ζώνες ωοτοκίας της θαλάσσιας χελώνας Caretta caretta στις παραλίες Νότιας Νάξου και Σαντορίνης. Απαιτείται συμπλήρωση με χαρτογράφηση και ειδική μνεία.

 

Κεφ. 3.1.1.2-3: Η αναφορά στην Caretta caretta δεν εξετάζει επαρκώς τις ανθρωπογενείς πιέσεις στις παραλίες ωοτοκίας, ούτε γίνεται μνεία στις ανοιχτές υποθέσεις της Σύμβασης της Βέρνης για Ζάκυνθο και Κυπαρισσία. Απαιτείται αντίστοιχη αναφορά για τις Κυκλάδες.

 

Κεφ. 2.3.4.3: Στο σημείο αυτό συμφωνούμε καθώς το στενό μεταξύ Κεφαλονιάς και Ζακύνθου.  έχει αποδειχθεί από πρόσφατη μελέτη ότι αποτελεί περιοχή υψηλού κινδύνου για τις θαλάσσιες χελώνες λόγω παρεμπίπτουσας αλιείας¹¹

 

Κεφ. 5.5.1.5 Τα είδη θέλουν italics.

 

Στην εικόνα 1.2.1-4 (βλ. σελ. 39) παρουσιάζονται τα όρια της περιοχής μελέτης. Είναι αξιοσημείωτο ότι για την οριοθέτηση της περιοχής έχουν ληφθεί υπόψη τα οικόπεδα εξόρυξης υδρογονανθράκων, τα οποία δεν έχουν ενταχθεί στην περιοχή μελέτης (αφού οι εξορυκτικές δραστηριότητες αποτελούν την ειδική χρήση γης [25] που σύμφωνα με το ΠΔ 59/2018, άρθρα 14γ και 14δ, είναι επιτρεπόμενη μόνο σε στις ζώνες ΖΔΟΕ και ΖΒΔΦΠ, εφόσον δεν θέτει σε κίνδυνο το προστατευτέο αντικείμενο, δηλ. εφόσον κριθεί συμβατή με τους στόχους διατήρησης), αλλά είτε εφάπτονται με αυτή (στο νότιο τμήμα), είτε ακόμα παρεμβάλλονται σε αυτή (ανοιχτά του Κυπαρισσιακού Κόλπου). Για να επιτευχθεί η οικολογική συνοχή της περιοχής, για να ληφθούν υπόψη οι ανάγκες των ειδών που χρήζουν προστασίας (κητώδη, φώκιες, θαλάσσιες χελώνες, χονδριχθύες) και είναι άκρως μεταναστευτικά και για να εξυπηρετηθεί ο στόχος περί διατήρησης και αποκατάστασης των θαλάσσιων ειδών και τύπων οικοτόπων, θεωρούμε ιδιαίτερα επιτακτική την ανάγκη συμμόρφωσης με την επισήμανση της ΕΠΜ (βλ. ενότητα 1.3, σελ. 48), στην οποία αναφέρεται ότι: «Η απομόνωση των μέτρων διατήρησης από το ευρύτερο δίκτυο ενδιαιτημάτων μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της γενετικής ποικιλότητας και στην αποτυχία διατήρησης των πληθυσμών μακροπρόθεσμα. Οι μεταναστευτικοί διάδρομοι εξασφαλίζουν την πρόσβαση σε ζωτικούς πόρους και ενδιαιτήματα που είναι απαραίτητα για την επιβίωση και την αναπαραγωγή της χελώνας. Εντούτοις, αυτοί οι διάδρομοι απειλούνται από ανθρωπογενείς δραστηριότητες, όπως η αλιεία, η ναυτιλιακή κυκλοφορία και η ρύπανση, καθιστώντας αναγκαία την ύπαρξη επαρκών διαχειριστικών μέτρων και εκτός των αυστηρών ορίων του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου. Επομένως, απαιτείται μια ολοκληρωμένη προσέγγιση στην ευρύτερη περιοχή που να ενσωματώνει τη διατήρηση τόσο των τοπικών ενδιαιτημάτων όσο και των μεταναστευτικών διαδρόμων». Ομοίως, θεωρούμε επιτακτική την ανάγκη συμμόρφωσης με την πρόταση της ΕΠΜ, σύμφωνα με την οποία σημαντικό τμήμα του οικοπέδου εξόρυξης «μπλοκ 10» προτείνεται ως Περιφερειακή ζώνη Α (βλ. Κεφάλαιο 4, ενότητα 4.3.3.3.5, σελ. 898-899) αναγνωρίζοντας πως «Παρά το γεγονός ότι η συγκεκριμένη περιοχή δεν συμπεριλαμβάνεται ως τμήμα του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου, φιλοξενεί, όπως και οι γειτονικές της περιοχές, σημαντικά ενδιαιτήματα για πλήθος θαλάσσιων ειδών θαλάσσιας μεγαπανίδας. Η περιοχή, συνολικής επιφάνειας 1528 τ.χλμ. δημιουργεί χωρικά ένα κενό στη φυσική συνέχεια του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου.»

Για τις παραπάνω περιοχές, και ειδικότερα για τα χερσαία τους τμήματα, εξαιρουμένων των βιοτόπων

αναπαραγωγής των θαλάσσιων χελωνών (βλ. Πίνακα 1.2.1-1) της περιοχής των Στροφάδων και

βραχονησίδων (που αποτελούν αντικείμενο της παρούσας), οι προτάσεις για ζώνες προστασίας,

καθώς και οι επιτρεπόμενες ειδικές χρήσεις ανά ζώνη, περιλαμβάνονται και καθορίζονται από τις

ανωτέρω μελέτες (5α, 5β, 7α και 10β).

 

Στη ενότητα 1.2.2 (<u>βλ. σελ. 40</u>) η ΕΠΜ αναφέρει ότι το τελικό όριο του «Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου» θα οριστεί αφού προστεθούν και τα χερσαία τμήματα των περιοχών Natura 2000 που εφάπτονται στην περιοχή μελέτης. Για αυτές τις περιοχές (δηλ. τις περιοχές GR2210001, GR2210002, GR2330005, GR2550005, GR3000008, GR3000012, GR3000013, GR2540002) έχουν εκπονηθεί οι ΕΠΜ 5^α, 5β, 7^α; 10β, και για τα χερσαία τμήματα που θα προστεθούν, θα ισχύσουν αυτά που προβλέπουν οι προαναφερόμενες ΕΠΜ. Όμως οι ΕΠΜ αυτές προβλέπουν αξιολόγηση, ζώνωση και επιτρεπόμενες χρήσεις γης και για τις παραλίες ωοτοκίας της Caretta caretta. Το ίδιο συμβαίνει και με άλλες παραλίες από τις 80 του πίνακα 1.2.1-1 (<u>βλ. σελ. 31-33</u>) που είναι ενταγμένες στο δίκτυο Natura 2000, (των οποίων οι χερσαίες περιοχές δεν θα προστεθούν στο «Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου») και για τις οποίες έχουν ήδη εκπονηθεί άλλες ΕΠΜ (π.χ. παραλίες Κεφαλονιάς με ΕΠΜ 5^α, παραλίες Δυτικής και Νότιας Μεσσηνίας με ΕΠΜ 10^α, παραλίες Λακωνικού Κόλπου και παραλίες Νότιας Λακωνίας με ΕΠΜ 10β). Δηλαδή φτάνουμε στα εξής παράδοξο: όσες από τις 80 παραλίες ωοτοκίας της Caretta Caretta, που αναφέρονται στον πίνακα 1.2.1-1  είναι ενταγμένες στο δίκτυο Natura 2000, έχουν ήδη ενταχθεί σε κάποια άλλη ΕΠΜ και έχει ήδη προβλεφθεί προτεινόμενη ζώνωση και επιτρεπόμενες ειδικές χρήσεις γης. Όμως εντάσσονται και στην παρούσα ΕΠΜ, με τον σοβαρό κίνδυνο να υπάρχουν αντιφατικές προβλέψεις.  Για τις παραπάνω περιοχές, και ειδικότερα για τα χερσαία τους τμήματα, εξαιρουμένων των βιοτόπων αναπαραγωγής των θαλάσσιων χελωνών (βλ. Πίνακα 1.2.1-1) της περιοχής των Στροφάδων και βραχονησίδων (που αποτελούν αντικείμενο της παρούσας), οι προτάσεις για ζώνες προστασίας, καθώς και οι επιτρεπόμενες ειδικές χρήσεις ανά ζώνη, περιλαμβάνονται και καθορίζονται από τις ανωτέρω μελέτες όπως αναγράφεται στην σελίδα 702 (5α, 5β, 7α και 10β). Οι ΕΠΜ 5 α, 5β  ωστόσο δεν έχουν ολοκληρωθεί ούτε δημοσιοποιηθεί* συνεπώς πως είμαστε σίγουροι ποιες είναι τελικά οι ΕΠΜ και ποια τα μέτρα? Χρειάζεται να υπάρχει μια συνεκτικότητα και μια συνέργεια για σωστή διαχείριση των περιοχών καθώς και να αποσαφηνιστεί αν για τα πάρκα θα δημιουργηθούν νέες Μονάδες Διαχείρισης κάτω από το ίδιο θεσμικό πλαίσιο ή αν θα συγχωνευτούν ειδικά οι περιοχές του Κυπαρισσιακού Κόλπου και του Κόλπου του Λαγανά που υπερκαλύπτονται από τα νέα πάρκα.  Γεγονός που δείχνουν και τη ζωτική τους σημασία για την διατήρηση του προστατευτέου μας.

 

Η ΕΠΜ του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου αξιοποιεί ένα καινοτόμο και επιστημονικά σύγχρονο πλαίσιο εργαλείων (priorCON, prior3D, prioritizr) για την ενίσχυση της συνδεσιμότητας και τη χωρική προτεραιοποίηση διατήρησης. Η ενσωμάτωση τρισδιάστατης ανάλυσης συνιστά ιδιαίτερα σημαντική πρόοδο στην κατεύθυνση μιας οικοσυστημικής, πολύ-επίπεδης προστασίας της θαλάσσιας βιοποικιλότητας.

* στόχοι διατήρησης, ζώνωση όροι, αυστηρής ή όχι, προστασίας, σχέδιο διαχείρισης, σε μεμονωμένες περιοχές υλοποιούνται μέτρα διαχείρισης. Το σύστημα διακυβέρνησης χρειάζεται οργανωμένο σύστημα επιστημονικής παρακολούθησης.

Αξίζει να τονιστεί η συσχέτιση με το έργο LIFE MareNatura, το οποίο βρίσκεται σε εξέλιξη στην ίδια γεωγραφική περιοχή, και όπως αναγράφεται σε πολλαπλά σημεία στις ΕΠΜ θα στοιχειοθετήσει και ήδη στοιχειοθετεί τα θαλάσσια πάρκα με επιστημονικά δεδομένα. Η αξιοποίηση των αποτελεσμάτων του LIFE MareNatura ή η διασύνδεση με τα δεδομένα του (π.χ. εναέρια/θαλάσσια τηλεμετρία, eDNA, ηχογραφήσεις, κινητικότητα ειδών) ενδέχεται να οδηγήσει σε επικάλυψη προσπαθειών, υποεκτίμηση κρίσιμων περιοχών ή μερική κάλυψη του χώρου και των λειτουργικών αναγκών των ειδών.

Πρόταση: Να ενσωματωθούν στο τελικό παραδοτέο της ΕΠΜ αναφορές στα ήδη διαθέσιμα δεδομένα του LIFE MareNatura,  τόσο για την κάλυψη νέων περιοχών οι οποίες δεν καλύπτονται στα προτεινόμενα πάρκα και αφορούν στις ΑΟΖ όσο και για να ληφθούν υπόψιν οι ανάγκες για το 10% των εκτάσεων να ενταχθεί σε αυστηρό καθεστώς προστασίας ώστε να διατηρούν στο μέγιστο τον φυσικό τους χαρακτήρα, μέρος του στόχου 30×30 ως   μία πρόσθετη δέσμευση η οποία δεν αναφέρεται στις ΕΠΜ.

Εντοπισμός ειδικά στα οικόπεδα, στενό της Ζακύνθου, τα όρια των χωρικών υδάτων – αποκλειστική οικονομική ζώνη (ΑΟΖ) προτείνουμε επέκταση στις ΑΟΖ, όπου έρχεται να συμπληρώσει το έργο LIFE MaraNatura με βάση τα νέα δεδομένα που θα προκύψουν από την ερευνητική δραστηριότητα.

 

Χάρτης ερευνητικής δραστηριότητας του έργου LIFE MareNatura https://www.lifemarenatura.eu/descriptions-of-sites/

 

θεωρούμε ιδιαίτερα επιτακτική την ανάγκη συμμόρφωσης με την επισήμανση της ΕΠΜ (βλ. ενότητα 1.3, σελ. 48), στην οποία αναφέρεται ότι: «Η απομόνωση των μέτρων διατήρησης από το ευρύτερο δίκτυο ενδιαιτημάτων μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της γενετικής ποικιλότητας και στην αποτυχία διατήρησης των πληθυσμών μακροπρόθεσμα. Οι μεταναστευτικοί διάδρομοι εξασφαλίζουν την πρόσβαση σε ζωτικούς πόρους και ενδιαιτήματα που είναι απαραίτητα για την επιβίωση και την αναπαραγωγή της χελώνας. Εντούτοις, αυτοί οι διάδρομοι απειλούνται από ανθρωπογενείς δραστηριότητες, όπως η αλιεία, η ναυτιλιακή κυκλοφορία και η ρύπανση, καθιστώντας αναγκαία την ύπαρξη επαρκών διαχειριστικών μέτρων και εκτός των αυστηρών ορίων του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου. Επομένως, απαιτείται μια ολοκληρωμένη προσέγγιση στην ευρύτερη περιοχή που να ενσωματώνει τη διατήρηση τόσο των τοπικών ενδιαιτημάτων όσο και των μεταναστευτικών διαδρόμων».

(αυτό που ανέφερες και εσύ)  από τις 80 παραλίες ωοτοκίας της Caretta Caretta, που αναφέρονται στον πίνακα 1.2.1-1  είναι ενταγμένες στο δίκτυο Natura 2000, έχουν ήδη ενταχθεί σε κάποια άλλη ΕΠΜ και έχει ήδη προβλεφθεί προτεινόμενη ζώνωση και επιτρεπόμενες ειδικές χρήσεις γης. Όμως εντάσσονται και στην παρούσα ΕΠΜ, με τον σοβαρό κίνδυνο να υπάρχουν αντιφατικές προβλέψεις.

 

Κατ’ αρχάς οι πιέσεις PE01, PF01, PF03 και PF05 θα πρέπει να χαρακτηριστούν ως υψηλής (Η) έντασης, διότι η συντριπτική πλειοψηφία των παραλιών ωοτοκίας που απαντώνται στην περιοχή μελέτης βρίσκονται σε περιοχές που δέχονται τεράστιες πιέσεις από την τουριστική ανάπτυξη, με αποτέλεσμα τη συνεχή υποβάθμιση των βιοτόπων αναπαραγωγής και την πρόκληση οχλήσεων στο είδος κατά τον ευαίσθητο κύκλο αναπαραγωγής του.

Οι θαλάσσιες περιοχές του Κόλπου της Κυπαρισσίας (προτεινόμενη ΖΠΦ-39) και του Κόλπου Λαγανά Ζακύνθου (προτεινόμενες ΖΠΦ-40 έως και ΖΠΦ-44), λόγω της πολύ μεγάλης σημασίας των παρακείμενων παραλιών ωοτοκίας, είναι πολύ σημαντικές περιοχές τροφοληψίας, περιοχές ζευγαρώματος και ανάπαυσης κατά τη φωλεοποίηση.

Ο χρονικός περιορισμός για την παράκτια αλιεία, θα έπρεπε να ισχύει και για τις 2 υπο-ομάδες.

Ως προς τη χρήση γης 52 (Ήπια θαλάσσια αναψυχή – κολύμβηση, ιστιοσανίδα, καταδύσεις, υποβρύχια φωτογράφηση κ.λπ.) προκαλεί εντύπωση ότι η ΕΠΜ επιτρέπει την τοποθέτηση 120 επιπλέον ομπρελών και 240 ξαπλωστρών σε σχέση με το ισχύον ΠΔ (ΦΕΚ Δ 906/22-12-1999), τις οποίες μάλιστα «τοποθετεί» από τη θέση «Μπούκα» και 650μ. ανατολικά αυτής. Επίσης η ΕΠΜ προβλέπει τη δυνατότητα τοποθέτησης ιδιωτικών ομπρελών, βάσει μελέτης φέρουσας ικανότητας, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για τοποθέτηση πληθώρας ιδιωτικού εξοπλισμού. Δεδομένου ότι η ΖΠΦ-36ΝΑ δέχεται τεράστιες πιέσεις από τον μαζικό τουρισμό, αυτές οι προβλέψεις θα πρέπει να αναθεωρηθούν, διότι ήδη η μαζική προσέλευση λουόμενων απειλεί την ασφαλή επώαση των φωλιών της θαλάσσιας χελώνας.

το Πανεπιστήμιο Αιγαίου εκπόνησε μελέτη για τη Φέρουσα Ικανότητα σε τμήματα του Κυπαρισσιακού Κόλπου (το έργο χρηματοδοτήθηκε από το ΥΜΕΠΕΡΑΑ και το Ταμείο Συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης), από την οποία προκύπτει ότι η επισκεψιμότητα στην περιοχή έχει ξεπεράσει την φέρουσα ικανότητά της (βλ. ´Culibrk Α. et al., 2025) Επομένως η ΕΠΜ θα πρέπει να αποκλείσει παραχωρήσεις τμημάτων αιγιαλού στο τμήμα αυτό (ενώ τώρα τις επιτρέπει καθ΄ όλο το μήκος του βιοτόπου).

Για τη χρήση 52 συμφωνούμε να επιτρέπεται μόνο το κολύμπι, η κατάδυση και η υποβρύχια φωτογράφιση.

σε όλα τα μέτρα διαχείρισης για τις θαλάσσιες χελώνες, αναφέρονται ως φορείς υλοποίησης μόνο οι ΟΦΥΠΕΚΑ/ΜΔΠΠ/ΥΠΕΝ. Δεν είναι καθόλου κατανοητό για δεν αναφέρονται Πανεπιστήμια, Ιδρύματα και ΜΚΟ (τη στιγμή που για άλλα είδη, όπως η Μεσογειακή Φώκια ή τα Θαλασσοπούλια αναφέρονται). Θα πρέπει να προστεθούν Πανεπιστήμια, Ιδρύματα και ΜΚΟ.

 

Επίσης θα πρέπει να προστεθούν τα εξής μέτρα (που δεν προβλέπονται καθόλου στην ΕΠΜ):

 

• Πρόγραμμα μαρκαρίσματος ατόμων θαλασσίων χελωνών, Το μέτρο εντάσσεται στην κατηγορία «έρευνες και μελέτες», είναι σύμφωνο με το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την θαλάσσια χελώνα στην Ελλάδα (ΦΕΚ Β 3678/10-8-2021), ενώ μπορεί να συνδυαστεί με το μέτρο MMIONIOMF0304.

 

• Καταγραφή εκβρασμών θαλασσίων χελωνών (και φυσικά όλων των υπόλοιπων θαλάσσιων ειδών, δηλ. κητωδών, φωκών, χονδριχθύων), ώστε να συλλέγονται δεδομένα για τις πιέσεις/απειλές που αντιμετωπίζουν αλλά και για την κατάσταση διατήρησης των πληθυσμών τους εντός του Εθνικού Πάρκου. Το μέτρο εντάσσεται στην κατηγορία «έρευνες και μελέτες», είναι σύμφωνο με την ΚΥΑ ΥΠΕΝ/ΔΔΦΠΒ/55417/1958 «Μέτρα για τη λειτουργία εθνικώς συντονισμένου δικτύου παρακολούθησης και διαχείρισης των εκβρασμών ειδών θαλάσσιας άγριας πανίδας» (ΦΕΚ Β 3376/19-5-2023) και το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την θαλάσσια χελώνα στην Ελλάδα (ΦΕΚ Β 3678/10-8-2021), ενώ συνδέεται με άλλα μέτρα όπως το MMIONIOMG0501 και το MMIONIOMG0103.

 

• Ειδικά για τις τραυματισμένες θαλάσσιες χελώνες, θα πρέπει να προβλεφθεί ως ειδικό διαχειριστικό μέτρο το σύστημα μεταφοράς τους στο αναγνωρισμένο Κέντρο Περίθαλψης Ειδών της Άγριας Πανίδας (ΚΕ.Π.Ε.Α.Π.) πανελλαδικής εμβέλειας, ειδικό για θαλάσσιες χελώνες, που λειτουργεί ο ΑΡΧΕΛΩΝ στη Γλυφάδα Αττικής (σύμφωνα με την Υπουργική Απόφαση ΥΠΕΝ/ΔΔΔ/54340/1691/17-5-2023). Το εν λόγω μέτρο είναι σύμφωνο με την ΚΥΑ ΥΠΕΝ/ΔΔΦΠΒ/55417/1958 «Μέτρα για τη λειτουργία εθνικώς συντονισμένου δικτύου παρακολούθησης και διαχείρισης των εκβρασμών ειδών θαλάσσιας άγριας πανίδας» (ΦΕΚ Β 3376/19-5-2023).

<h2>Β. Αλιεία</h2>
Κεφ. 2.3.3.1.1: Δεν γίνεται μνεία στη δέσμευση για κατάργηση της αλιείας με τράτα έως το 2030. Η παράλειψη αυτή πρέπει να διορθωθεί.

 

Κεφ. 2.3.3.1: Η μελέτη αναγνωρίζει τη μείωση των ιχθυοαποθεμάτων, αλλά δεν προβλέπει σαφείς μηχανισμούς ελέγχου παράνομης αλιείας. Προτείνεται ενσωμάτωση εργαλείων όπως το Global Fishing Watch και ενίσχυση τοπικών μηχανισμών φύλαξης.

 

Κεφ. 2.3.4.3: Η παρεμπίπτουσα αλιεία (bycatch) αποτελεί μείζονα απειλή για τις θαλάσσιες χελώνες και τα κητώδη, ωστόσο δεν προτείνονται μέτρα μετριασμού. Απαιτείται σαφής στρατηγική (π.χ. αλλαγές σε αλιευτικά εργαλεία, εκπαίδευση αλιέων).

 
<h2>Γ. Υδατοκαλλιέργειες</h2>
Κεφ. 2.3.3.1.2: Η εκτεταμένη παρουσία ιχθυοκαλλιεργειών καταγράφεται, αλλά δεν διευκρινίζεται πώς η θεσμοθέτηση του Πάρκου θα επηρεάσει το ισχύον καθεστώς. Προκύπτει ερώτημα για την ουσιαστική προστιθέμενη αξία του Πάρκου.
<h2>Δ. Αναπτυξιακές Δραστηριότητες</h2>
Κεφ. 2.3.3.1.4: Η αποφυγή συγκρούσεων αναφέρεται μόνο σε τουριστική δραστηριότητα. Απαιτείται ρητή αναφορά στην αποφυγή συγκρούσεων με ενδιαιτήματα προστατευόμενων ειδών.
<h2>Ε. Τουρισμός & Χωροταξία</h2>
Κεφ. 3.2: Η μελέτη δεν καθιστά σαφές πώς θα διασφαλιστεί η συνύπαρξη του τουρισμού με τη θεσμοθέτηση του Πάρκου. Προτείνεται η προώθηση μοντέλου ήπιου οικοτουρισμού σε συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες.
<h2>ΣΤ. Διαχείριση & Συμμετοχή Τοπικών Κοινοτήτων</h2>
Κεφ. 3.2: Δεν περιγράφονται σαφείς μηχανισμοί φύλαξης, ελέγχου και χρηματοδότησης. Απαιτείται θεσμική σαφήνεια, όπως και πρόβλεψη για συμμετοχή τοπικών φορέων.

 

Κεφ. 5.4: Η συμμετοχή πολιτών (citizen science) και η αξιοποίηση τοπικών γνώσεων πρέπει να αποτελέσουν βασικούς άξονες παρακολούθησης και διαχείρισης.
<h2>Ζ. Στρατιωτικές Ασκήσεις</h2>
Κεφ. 2.3.3.1.6: Δεν εξετάζεται η πιθανή αλληλοεπικάλυψη στρατιωτικών ασκήσεων με ενδιαιτήματα κητωδών. Απαιτείται συντονισμός Υπουργείων για την αποφυγή συγκρούσεων.
<h2>Θετικά Στοιχεία που Πρέπει να Μείνουν</h2>
Κεφ. 3.2: Θετική η πρόβλεψη για εκπαιδευτικές και ευαισθητοποιητικές δράσεις με συμμετοχή επαγγελματιών αλιέων.

 

Κεφ. 5.5: Σημαντική η πρόταση για προγράμματα παρακολούθησης. Η εμπλοκή των τοπικών κοινωνιών πρέπει να διατηρηθεί.

 
<h2>ΙΙΙ. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ</h2>
 

Το MEDASSET θεωρεί την πρωτοβουλία ίδρυσης των ΕΘΠ εξαιρετικά θετική και στρατηγικής σημασίας. Για την επιτυχία του εγχειρήματος απαιτείται συνδυασμός επιστημονικής τεκμηρίωσης, επαρκούς επιτήρησης, χρηματοδότησης και ενεργού συμμετοχής των τοπικών κοινωνιών. Οι προτάσεις και η επίτευξη του στόχου 30*30 για την θεσμοθέτηση δεν αρκεί. Απαιτείται σωστή διαχείριση και διατήρησης των περιοχών αυτών και συνεπώς καλούμε το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να λάβει υπόψη του τις παρατηρήσεις αυτές κατά την τελική διαμόρφωση του Προεδρικού Διατάγματος.
<h3>References</h3>

1. Bearzi, G., Casale, P., Margaritoulis, D., Bonizzoni, S., & Santostasi, N. (2015). Observation of a leatherback sea turtle Dermochelys coriacea in the Gulf of Corinth, Greece. Marine Turtle Newsletter, 146, 6–9.
2. California Marine Sanctuary Foundation. (2023). MPA signage evaluation. California Marine Sanctuary Foundation. https://www.californiamsf.org/mpasignevaluation2023
3. Casale, P., & Margaritoulis, D. (2010). Sea turtles in the Mediterranean: Distribution, threats and conservation priorities. IUCN.
4. Casale, P., Nicolosi, P., Freggi, D., Turchetto, M., & Argano, R. (2003). Leatherback turtles (Dermochelys coriacea) in Italy and in the Mediterranean basin. Herpetological Journal, 13, 135–139.
5. Coll, M., et al. (2011). The biodiversity of the Mediterranean Sea: Estimates, patterns, and threats. PLoS ONE, 5(8).
6. Lucrezi, S., Milanese, M., Palma, M., Cerrano, C., & Saayman, M. (2019). Stakeholder education, capacity building and co-management in marine protected areas: A case study from southern Mozambique. Marine Policy, 108, https://doi.org/10.1016/j.marpol.2019.103645
7. Margaritoulis, D. N. (1986). Captures and strandings of the leatherback sea turtle Dermochelys coriacea in Greece (1982–1984). Journal of Herpetology, 20(3), 471–474.
8. Martin, C. L., Momtaz, S., Jordan, A., & Moltschaniwskyj, N. A. (2015). An assessment of the effectiveness of in-situ signage in multiple-use marine protected areas in providing information to different recreational users. Marine Policy, 56, 78–85. https://doi.org/10.1016/j.marpol.2015.03.002
9. Pomeroy, R. (2016). Co-management of small-scale fisheries: A review. Marine Policy, 70, 216–223.
10. Schuhbauer, Anna & Favoretto, Fabio & Wang, Terrance & Aburto-Oropeza, Octavio & Sala, Enric & Millage, Katherine & Cabral, Reniel & Sumaila, U. & Lucrezi, Serena & Hsu, Astrid & Tighsazzadeh, Mohammad & Cruz, Marisol & Cisneros-Montemayor, Andrés. (2023). Global economic impact of scuba dive tourism. 10.21203/rs.3.rs-2609621/v1.

1. Simantiris, Nikolaos, et al. “Combining methods for detection of bycatch hotspot areas of marine megafauna species in and around critical rookeries and foraging areas.” Marine Environmental Research (2025): 107299.

12. Stephenson, R. L., et al. (2016). Fishers as guardians of the sea: Integrating traditional knowledge into marine management. ICES Journal of Marine Science, 73(7), 1980–1990.

Touloupaki, E., Doumpas, N., Bouziotis, D., Rae, V., Moutopoulos, D., & Giovos, I. (2020). Sea turtles and sharks bycatch in Greece: Fishers’ and stakeholders’ knowledge. Mediterranean Marine Science, 26, 59–83.

[APC SA – NΙΚΟΣ ΑΝΑΓΝΟΠΟΥΛΟΣ]

Η θεσμοθέτηση νέων Προστατευόμενων Θαλάσσιων Περιοχών (ΠΘΠ), όπως τα υπό διαβούλευση Θαλάσσια Πάρκα Ιονίου και Αιγαίου / Κυκλάδων είναι μία ορθή κατεύθυνση ως προς τις αρχές αειφόρου διαχείρισης του περιβάλλοντος και συμβάλλει στη συμμόρφωση της χώρας στα πλαίσια των δεσμεύσεων στο εγκριθέν πρόσφατα Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τους Ωκεανούς.

 

Βασική αρχή για την θέσπιση μέτρων στις ΠΘΠ είναι η τεκμηριωμένη επιστημονικά συσχέτιση μιας δραστηριότητας με τα Προστατευτέα είδη και ενδιαιτήματα μιας θαλάσσιας περιοχής.

 

Υπό το πρίσμα αυτό η πρόβλεψη / πρόταση μέτρων για πλήρη απαγόρευση της αλιείας με μηχανότρατα τόσο στο Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου όσο και στο Θαλάσσιο Πάρκο Αιγαίου / Κυκλάδων στερείται τεκμηρίωσης, καθώς στα αλιευτικά πεδία που δραστηριοποιούνται μέχρι σήμερα οι μηχανότρατες δεν καταγράφεται κάποιο είδος ή οικότοπος που να επηρεάζεται σημαντικά.

 

Τα στοιχεία των VMS/AIS και οι μελέτες δημόσιων ερευνητικών φορέων που διαθέτει πλήρως και συνεχώς η Πολιτεία επιβεβαιώνουν τη θέση αυτή.

 

Εκτός από την αυθαιρεσία αυτή, στις σχετικές ΕΠΜ δεν εξετάζονται, πέραν της περιβαλλοντικής, και οι άλλες ισότιμες συνιστώσες, η οικονομική και κοινωνική.

 

Είναι αναμφισβήτητη η συμβολή της αλιείας με το εργαλείο αυτό στον εφοδιασμό της αγορά με ψάρια και θαλασσινά που συμβάλλουν στην επισιτιστική ασφάλεια και τη στρατηγική αυτονομία της χώρας. Ανάλογη είναι και η συμβολή της μέσης αλιείας στην κοινωνική συνοχή των παράκτιων κοινοτήτων.

 

Όσο αφορά τις θαλάσσιες υδατοκαλλιέργειες, αν και σε γενικές γραμμές γίνεται αποδεκτό το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο ανάπτυξης του τομέα αυτού, υπάρχουν υπερβολικές και ατεκμηρίωτες προτάσεις για πλήρη απαγόρευση των υδατοκαλλιεργειών εκτός των ήδη θεσμοθετημένων ΠΑΥ (ενώ με το ΕΠΧΣΑΑ-Υ επιτρέπεται η ίδρυση μεμονωμένων μονάδων), αλλά και σε περιοχές των Κυκλάδων που ανήκουν στο προτεινόμενο Πάρκο, ενώ σύμφωνα με το ισχύον ΕΠΧΣΑΑ-Υ αυτές οι θαλάσσιες περιοχές έχουν χαρακτηρισθεί ως ΠΑΥ κατηγορίας Ε, όπου επιτρέπεται υπό όρους η ανάπτυξη μονάδων υδατοκαλλιέργειας.

 

Συμπερασματικά πρέπει να (α) αντικατασταθεί το μέτρο πλήρους απαγόρευσης της μηχανότρατας σε όλη την έκταση των Θαλάσσιων Πάρκων με διατήρηση των τεχνικών μέτρων αλιείας με μηχανότρατα, (β) εναρμονιστεί η πρόβλεψη για τις θαλάσσιες υδατοκαλλιέργειες με το ΕΠΧΣΑΑ-Υ.

[ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΙΧΘΥΟΛΟΓΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΥ]

Σχετικά με τις Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες για τη δημιουργία Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων, που δημοσιεύτηκαν στη διαβούλευση θέτουμε υπόψη σας, τις απόψεις του ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΙΧΘΥΟΛΟΓΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΥ και παρακαλούμε να επανεξετάσετε τη θεσμοθέτηση των προτεινόμενων περιοχών και το συγκεκριμένο αναπτυξιακό μοντέλο που περιγράφεται σε αυτές.

Η σημασία συμμετοχής των τοπικών κοινοτήτων στις θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές κρίνεται αναγκαία, δεδομένης της νησιωτικότητας  και της εξάρτησης των περιοχών αυτών από την αλιεία καθώς και της δυσκολίας ελέγχου ενός τέτοιου εγχειρήματος εφόσον θέλουμε πραγματικά να λειτουργήσουν. Η διεθνής εμπειρία έχει αποδείξει ότι οι μικροί παράκτιοι αλιείς αποτελούν συν-διαχειριστές, των Θαλάσσιων Προστατευόμενων Περιοχών και μπορούν να συμβάλλουν ενεργά και καθοριστικά στην προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

Οι απαγορεύσεις και χρονικές περίοδοι παύσης όλων των αλιευτικών δραστηριοτήτων είναι απαραίτητο να στηριχθούν σε σχετικές επιστημονικές μελέτες, οι οποίες θα πρέπει να λάβουν υπόψη τους ζητούμενα, όπως τοπικές συνθήκες, μέγεθος αλιευτικού στόλου κάθε περιοχής, μετατόπιση της αλιευτικής προσπάθειας και πίεσης σε περιοχές πλησίον αλλά εκτός των ορίων του Πάρκου κλπ.

Επισημαίνουμε ότι δεν έχουν ληφθεί υπόψιν οι περιορισμοί αλιείας που ισχύουν σήμερα σύμφωνα με τις Εθνικές διατάξεις αλλά και τις Διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας.

Θεωρούμε ότι υπάρχει έλλειψη επικοινωνίας με τις τοπικές κοινωνίες οι οποίες επηρεάζονται άμεσα, ακριβώς όπως έγινε και στις ΕΠΜ των περιοχών Natura. Επίσης έλλειψη επικοινωνίας με τις καθ’ ύλην αρμόδιες και εξειδικευμένες Υπηρεσίες όσον αφορά την αλιεία, ΥπΑΑΤ και Περιφερειών..

<u>Ενδεικτικά για λόγους συντομίας</u>, θα αναφερθούμε μόνο στις πρόσθετες απαγορεύσεις που έχουν ανακοινωθεί για τη λειτουργία της μηχανότρατας (το πιο δυναμικό αλιευτικό εργαλείο), καθώς οι εν λόγω μελέτες στερούνται επαρκούς επιστημονικής τεκμηρίωσης και δεν έχουν λάβει υπόψη τα υφιστάμενα χωρο-χρονικά διαχειριστικά μέτρα για την αλιεία της Μηχανότρατας, τα περισσότερα εκτός δικτύου NATURA, τις κοινωνικο-οικονομικές επιπτώσεις αλλά και τα επίσημα επιστημονικά, αλιευτικά δεδομένα για την Ανατολική Μεσόγειο.

Αντίστοιχα θα πρέπει να ληφθεί υπόψιν η Εθνική Νομοθεσία για την παράκτια αλιεία και τις υδατοκαλλιέργειες και τα διαχειριστικά σχέδια να γίνουν σε συνεργασία με την Γενική Διεύθυνση Αλιείας του ΥπΑΑΤ και τις Περιφερειακές Υπηρεσίες Αλιείας των Περιφερειών.

Η θεσμοθέτηση των Θαλασσίων Πάρκων Ιονίου και Νοτίου Αιγαίου, και ιδίως η απαγόρευση της αλιείας με μηχανότρατα, δεν τεκμηριώνεται βάσει των στόχων του άρθρου 2 της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, των κριτηρίων του Παραρτήματος ΙΙΙ για την προστασία των ευάλωτων οικοτόπων και των ειδών (Παραρτήματα Ι και ΙΙ) και της διαδικασίας που προβλέπεται στα άρθρα 4*2,6*3.

 

Ειδικότερα:

 

1) Δεν έχει ληφθεί υπόψη το υφιστάμενο και ιδιαίτερα αυστηρό πλαίσιο για τη ρύθμιση της επαγγελματικής αλιείας με μηχανότρατα (εθνικό και ενωσιακό) περιλαμβανομένου του Σχεδίου Διαχείρισης που εφαρμόζεται στα ελληνικά χωρικά ύδατα (ΦΕΚ Β΄58/2014) αρμοδιότητας Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ως αρμόδιου φορέα, για τη διατήρηση και διαχείριση των αλιευτικών πόρων και για την Εφαρμογή της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής της ΕΕ. Συνοπτικά δεν έχουν ληφθεί υπόψη:

 

Α. Η έκταση πλήρους απαγόρευσης αλιείας για τη μηχανότρατα, η οποία, παρότι δεν έχει καταγραφεί και καταμετρηθεί, αναμφίβολα υπερκαλύπτει το 10% των προστατευόμενων περιοχών, αλλά των χωρικών υδάτων, καθώς περιλαμβάνει:

α)  Θαλάσσια «ζώνη» απαγόρευσης της μηχανότρατας, που εκτείνεται από την ακτή και μέχρι (1,5) ενάμισι ναυτικό μίλι, σε όλη την Ελληνική ακτογραμμή και μέχρι (2) δύο ναυτικά μίλια σε κόλπους και εκβολές ποταμών (Θερμαϊκό, εκβολές του ποταμού Πάμισου, στην περιοχή του Θρακικού πελάγους, από τις εκβολές του ποταμού Έβρου μέχρι τον κόλπο της Ιερισσού) και (3) τρία ναυτικά μίλια στο Θρακικό πέλαγος και στις εκβολές και στα δέλτα ποταμών (Στρυμόνα, Πηνειού (Θεσσαλίας), Εύηνου, Αχελώου, Θυάμιδος (Καλαμά), Ευρώτα, Αχέροντα, Ιχθυοτροφεία Μεσολογγίου).

β) Πλήρη απαγόρευση της μηχανότρατας σε Κόλπους όπως, Πόρτο Λάγο,  Ιερισσού, Δίαυλο Ωρεών και Παγασητικό, Μαλιακό, Αμβρακικό και Β. Ευβοΐκό. Εσωτερικά από τη γραμμή που ενώνει την Άκρα Φάρο Κακοκεφαλή της Ευβοίας με την άκρα Καραβοφάναρο της Βοιωτίας μέχρι του στενού του Ευρίπου, Νότιο Ευβοΐκό Κόλπο, Σαρωνικό, Κορινθιακό, Αργολικό, Κόλπο Νεάπολης Βοιών, Λιαβραιακό Κόλπο, Κόλπους, Αργοστολιού, Γέρας, Καλλονής, Μούδρου, Κισσάμου, Ζαβέρδας Λευκάδας, Γκάντες Λασιθίου Κρήτης, Φοινικούντος του Νομού Μεσσηνίας, Μεσσαράς Κρήτης, Θεσσαλονίκης. Σημειώνεται ότι οι εκβολές ποταμών, οι αβαθείς κόλποι και κολπίσκοι, οι παράκτιες λιμνοθάλασσες, αποτελούν προστατευόμενους οικοτόπους βάσει της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ.

γ) Πλήρη απαγόρευση, της μηχανότρατας, σε θαλάσσιες περιοχές, όπως μεταξύ των νήσων Κεφαλληνίας και Ιθάκης, του στενού μεταξύ των νήσων Πάρου και Νάξου,  Καλύμνου και Κω.

δ) Πλήρη απαγόρευση της μηχανότρατας, σε περιοχές με θαλάσσια βλάστηση κυρίως από Ποσειδωνία σε επίπεδο επικράτειας (υποχρέωση που προκύπτει από την παράγραφο 6 του άρθρου 4, του Κανονισμού 1967/2006) με Υπουργική Απόφαση (ΦΕΚ Δ΄ 105/2019 και Δ΄192/2019) που ορίζει περιοχές, <u>εκτός Δικτύου NATURA 2000,</u> με βλάστηση ιδίως από Ποσειδωνία, στις οποίες απαγορεύεται η αλιεία με συγκεκριμένα εργαλεία και μεταξύ αυτών και με μηχανότρατα*¹.

ε) Πλήρη απαγόρευση της μηχανότρατας σε βάθος μικρότερο των 50 μέτρων σε όλη την επικράτεια. Δηλαδή εσωτερικά της ισοβαθούς των 50 μέτρων, ανεξάρτητα της απόστασης από την ακτή. Η απόσταση αυτή είναι κρίσιμη για την προστασία της  Ποσειδωνίας Posidonion oceanica, η παρουσία της οποίας, σε σημαντική πυκνότητα, καθιστά το βυθό προστατευόμενο οικότοπο προτεραιότητας, σύμφωνα με το άρθρο 1 της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ.

Β. Η (ελάχιστη) χρονική απαγόρευση της μηχανότρατας 4,5 μήνες το χρόνο, σε όλη την Ελληνική Επικράτεια, για την προστασία των αποθεμάτων, τους μήνες Ιούνιο, Ιούλιο, Αύγουστο και Σεπτέμβριο καθώς και σε ζώνη, έξι (6) ναυτικών μιλίων από τις γραμμές βάσης των ακτών της Ελληνικής Επικράτειας, συμπεριλαμβανομένων των γραμμών κλεισίματος κόλπων και των ευθειών γραμμών βάσης (άρθρο 134 N. 4799/2021,  Α΄78) καθώς και από από 24 έως και 31 Δεκεμβρίου και από 24 έως και 31 Μαΐου κάθε έτους. Επομένως η μηχανότρατα αλιεύει στα χωρικά ύδατα μέγιστο διάστημα 7,5 μήνες τον χρόνο.

Γ. Οι πρόσθετες χρονικές απαγορεύσεις σε Κόλπους και θαλάσσιες περιοχές, όπως (9) εννέα μήνες (Μάρτιο μέχρι Νοέμβριο), στους Κόλπους, Πατραϊκό, Σαρωνικό, Στενό-Κόλπος Κέρκυρας, Λαγανά Ζακύνθου, Κισσάμου, Τορωναίο (Κασσάνδρας), Βόρειο Ευβοϊκό, Μεσσηνιακό, Λακωνικό,  (9 και 1/4) μήνες, Απρίλιο έως και Οκτώβριο στους Κόλπους, Καβάλας, Στρυμονικός, Ευβοϊκός, Σαρωνικός. Στενό Κέρκυρας, Λαγανά, Κισσάμου, Τορωναίος (Κασσάνδρας), Βόρειος Ευβοϊκός, Μεσσηνιακός, Λακωνικός (8 1/4)

μήνες (Απρίλιο έως Νοέμβριο) στους κόλπους, Μεσσηνιακό, Κορινθιακό, (15 Απριλίου μέχρι 31 Μαίου- (5 3/4) μήνες).

Δ. Οι χρονικές απαγορεύσεις στα διεθνή ύδατα στο πλαίσιο των συστάσεων της Γενικής Επιτροπής Αλιείας της Μεσογείου και της Απόφασης ΥΠ.Α.Α.&Τ. (ΦΕΚ 1307 Β/2014) 16 Ιουλίου μέχρι 1η Οκτωβρίου (2,5 μήνες) και δυτικά του 25ου μεσημβρινού της υπο-περιοχής 22. Παρεμπιπτόντως, η εν λόγω ΚΥΑ είναι αναγκαίο να τροποποιηθεί καθώς «διαιρεί» το Αιγαίο Πέλαγος στα δύο…

Επιπρόσθετα:

• Οι Ειδικές Περιβαλλοντικές μελέτες δεν έλαβαν υπόψη τους, τις οικονομικές, κοινωνικές και πολιτιστικές απαιτήσεις και τις επιπτώσεις από τη μείωση της αλιευτικής παραγωγής στις παράκτιες και νησιωτικές περιοχές, σύμφωνα με το άρθρο 4 της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ και τα άρθρα 9 παρ. 4 και 25 της ΚΑΛΠ.
• Οι Ειδικές Περιβαλλοντικές μελέτες δεν έλαβαν υπόψη τους τη διαδικασία στο πλαίσιο των άρθρων 3 «Αρχές καλής διακυβέρνησης», 8 «Ορισμός περιοχών αποκατάστασης αποθεμάτων ιχθύων» 11 «Μέτρα διατήρησης απαραίτητα για τη συμμόρφωση προς τις υποχρεώσεις που ορίζει η ενωσιακή περιβαλλοντική νομοθεσία» στο πλαίσιο της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής ΚΑΛΠ (ΚανΕΕ 1380/2013).
• Οι υπόψη μελέτες δεν αξιοποίησαν τα απαραίτητα επιστημονικά στοιχεία του Προγράμματος Συλλογής Αλιευτικών Δεδομένων αλλά και του GFCM για την Ανατολική Μεσόγειο.
• Για την αποτύπωση και αξιολόγηση της υφιστάμενης αλιευτικής δραστηριότητας δεν χρησιμοποιήθηκαν επίσημα στοιχεία του ΥΠΑΑΤ από τις συσκευές δορυφορικής παρακολούθησης (VMS) δεδομένα τα οποία είναι τα μόνα αποδεκτά από την ΕΕ.
• Οι υπόψη μελέτες δεν έλαβαν υπόψη τις επιπτώσεις από τη μετατόπιση της αλιευτικής προσπάθειας σε άλλα αλιευτικά πεδία και την πρόσθετη επιβάρυνση αυτών.
• Δεν λαμβάνονται ουσιαστικά διαχειριστικά μέτρα αλιείας, δεν προβλέπονται αποζημιώσεις για παύση δραστηριοτήτων των αλιέων, δεν διασφαλίζεται η επιστιστική ασφάλεια.
• Δεν λαμβάνονται υπόψιν οι επιπτώσεις των εισβολικών ειδών στο θαλάσσιο περιβάλλον.
• Για να επιτευχθεί ουσιαστική προστασία, το κυριότερο μέλημα είναι η επαρκής στελέχωση των Λιμενικών Σταθμών και του ΟΦΥΠΕΚΑ με προσωπικό και σκάφη, καθώς και η σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ των συναρμόδιων υπηρεσιών ήτοι ΓΔΑ ΥπΑΑΤ, Τμήματα Αλιείας Περιφερειών, Λιμενικών Υπηρεσιών και ΟΦΥΠΕΚΑ.
• Να γίνει σαφές ότι κύριος στόχος/ προτεραιότητα των Θαλάσσιων Πάρκων είναι η προστασία του οικοσυστήματος και όχι η τουριστική ανάπτυξη. Ειδάλλως θα καταλήξει μια τουριστική attraction με επικίνδυνες επιπτώσεις στη βιωσιμότητα και τον πολιτιστικό χαρακτήρα των περιοχών.Κατόπιν των ανωτέρω και κατά την άποψη του ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΙΧΘΥΟΛΟΓΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΥ προτείνονται:

   

  α) Συμπλήρωση των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών και συμπερίληψη της έκτασης όλων των θαλάσσιων περιοχών περιορισμού της αλιείας που βρίσκονται <u>εκτός δικτύου </u><u>Natura</u>, από τις οποίες είμαστε βέβαιοι ότι θα προκύπτει η υπέρβαση των ποσοστών, του 30% σε προστατευόμενες περιβαλλοντικά περιοχές και του ποσοστού 10% για την απόλυτη απαγόρευση της αλιείας, καλύπτοντας τις προβλέψεις της Στρατηγικής της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030 (COM 2020 380 final/ 20-5-2020) *⁵και της Ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με το ευρωπαϊκό σύμφωνο για τους ωκεανούς COM(2025) 281 final, 5.6.2025.*⁶*⁷

  Ήδη η χώρα μας από το έτος 2021 έχει το 19,6% των υδάτων προστατευόμενες (περιβαλλοντικά, από το ΥΠΕΝ)  θαλάσσιες περιοχές  NATURA, χωρίς να περιλαμβάνονται οι περιοχές περιορισμού της αλιείας εκτός δικτύου NATURA και οι περιοχές απόλυτης απαγόρευσης της μηχανότρατας γεγονός που καθιστά απαραίτητη πριν τη λήψη οποιουδήποτε νέου μέτρου τη χαρτογράφηση των περιοχών περιορισμού της αλιείας γενικότερα.

  β) Πάγια πρόταση του ΠΣΙΔ, αποτελεί η εφαρμογή πρόσθετων μέτρων διατήρησης διαχείρισης στην οικεία αλιευτική ζώνη της παράκτιας χώρας μας, από τα έξι (6) έως τα (12) ναυτικά μίλια βάσει του άρθρου 5 της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής και την υποστήριξή τους και σε επίπεδο GFCM.

  γ) Συνεργασία και σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ των συναρμόδιων υπηρεσιών ήτοι ΓΔΑ ΥπΑΑΤ, Τμήματα Αλιείας Περιφερειών, Λιμενικών Υπηρεσιών και ΟΦΥΠΕΚΑ. Υπενθυμίζεται ότι όσον αφορά την αλιεία αρμόδιο Υπουργείο, στελεχωμένο με ειδικευμένο προσωπικό είναι το ΥπΑΑΤ και αρμόδιες περιφερειακές Υπηρεσίες τα Τμήματα Αλιείας των Περιφερειών. Επισημαίνουμε ότι στο ΥπΑΑΤ, υπάγεται η παρακολούθηση και συλλογή στοιχείων αλιευτικών δραστηριοτήτων, με το ηλεκτρονικό σύστημα ΟΣΠΑ και με το εθνικό πρόγραμμα συλλογής αλιευτικών δεδομένων ΕΠΣΑΔ και σε συνδυασμό με Δορυφορικό Σύστημα Παρακολούθησης αλιευτικών σκαφών, όλα εγκεκριμένα από την ΕΕ.  Συνεπώς είναι απαραίτητη η συνεργασία μεταξύ των Υπουργείων ώστε να μην υπάρχει περαιτέρω διάσπαση αρμοδιοτήτων και αύξηση των υποχρεώσεων των αλιέων.

  Είμαστε στη διάθεση σας, για παροχή σχετικών διευκρινίσεων και στοιχείων καθώς και σε συνεργασία για ένα καλύτερο αποτέλεσμα με τις μικρότερες επιπτώσεις στις τοπικές κοινωνίες.

  ———————————————————————————————————————————-

  *1 μετά την ολοκλήρωση της χαρτογράφησης των βυθών με θαλάσσια βλάστηση κυρίως από Ποσειδωνία σε επίπεδο επικράτειας (υποχρέωση που προκύπτει από την παράγραφο 6 του άρθρου 4, του Κανονισμού 1967/2006) εκδόθηκε η αριθμ.2442/51879/28-4-2016 (ΦΕΚ 118Δ) Απόφαση που ορίζει περιοχές, εκτός Δικτύου NATURA 2000, με βλάστηση ιδίως από Ποσειδωνία, στις οποίες απαγορεύεται η αλιεία με συγκεκριμένα εργαλεία. Η Απόφαση αυτή τροποποιήθηκε με την αριθμ. 2826/68784/26-6-2017 (ΦΕΚ 175Δ) Απόφαση.

  *2 «Για τα υδρόβια είδη που καταλαμβάνουν εκτεταμένες περιοχές, αυτοί οι τόποι προτείνονται <u>μόνον</u> εάν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί σαφώς μια ζώνη που να παρουσιάζει τα ουσιώδη φυσικά ή βιολογικά στοιχεία για τη ζωή ή την αναπαραγωγή τους. Τα κράτη μέλη προτείνουν, ενδεχομένως, προσαρμογή του εν λόγω καταλόγου <u>βάσει των αποτελεσμάτων</u> της εποπτείας που αναφέρεται στο άρθρο 11».

  *3 «1. Για τις ειδικές ζώνες διατήρησης, τα κράτη μέλη καθορίζουν <u>τα αναγκαία μέτρα</u> διατήρησης που ενδεχομένως συνεπάγονται ειδικά ενδεδειγμένα σχέδια διαχείρισης <u>ή ενσωματωμένα σε άλλα σχέδια διευθέτησης και τα δέοντα κανονιστικά, </u>διοικητικά ή συμβατικά μέτρα που <u>ανταποκρίνονται στις οικολογικές απαιτήσει</u>ς των τύπων φυσικών οικοτόπων του παραρτήματος I και των ειδών του παραρτήματος II, τα οποία απαντώνται στους τόπους.

  3. Κάθε σχέδιο, μη άμεσα συνδεόμενο ή αναγκαίο για τη διαχείριση του τόπου, το οποίο όμως <u>είναι δυνατόν να επηρεάζει σημαντικά τον εν λόγω τόπο, κάθε αυτό ή από κοινού με άλλα σχέδια, εκτιμάται δεόντως ως προς τις επιπτώσεις του στον τόπο, λαμβανομένων υπόψη των στόχων</u> <u>διατήρησής του</u>. Βάσει των συμπερασμάτων της εκτίμησης των επιπτώσεων στον τόπο και εξαιρουμένης της περίπτωσης των διατάξεων της παραγράφου 4, <u>οι αρμόδιες εθνικές αρχές συμφωνούν</u> για το οικείο σχέδιο μόνον αφού βεβαιωθούν ότι δεν θα παραβλάψει την ακεραιότητα ▼B 1992L0043 — EL — 01.01.2007 — 005.001 — 8 του τόπου περί του οποίου πρόκειται και, ενδεχομένως, αφού εκφρασθεί πρώτα η δημόσια γνώμη.
  4. *4 Μετά την ολοκλήρωση της χαρτογράφησης των βυθών με θαλάσσια βλάστηση κυρίως από Ποσειδωνία σε επίπεδο επικράτειας (υποχρέωση που προκύπτει από την παράγραφο 6 του άρθρου 4, του Κανονισμού 1967/2006) εκδόθηκε η αριθμ.2442/51879/28-4-2016 (ΦΕΚ 118Δ) Απόφαση που ορίζει περιοχές, <u>εκτός Δικτύου NATURA 2000</u>, με βλάστηση ιδίως από Ποσειδωνία, στις οποίες απαγορεύεται η αλιεία με συγκεκριμένα εργαλεία. Η Απόφαση αυτή τροποποιήθηκε με την αριθμ. 2826/68784/26-6-2017 (ΦΕΚ 175Δ) Απόφαση.

     *5 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ Στρατηγική της ΕΕ <u>για τη βιοποικιλότητα</u> με ορίζοντα το 2030 Επαναφορά της φύσης στη ζωή μας COM(2020) 380 final, 20-5-2020.

     * 6 «Η ΕΕ έχει επεκτείνει το δίκτυο ΠΘΠ της στο 12,3 % των υδάτων της, αλλά τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να επιταχύνουν τις προσπάθειες για την επίτευξη του στόχου της στρατηγικής της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα <u>με ορίζοντα το 2030 για νομική προστασία</u><u> του 30 % και αυστηρή προστασία του 10 % των θαλασσών της</u>. Αυτό συνεπάγεται την πρόταση σχεδίων διαχείρισης για κάθε ΠΘΠ, με βάση την επιστήμη και με τη συμμετοχή όλων των τοπικών ενδιαφερόμενων μερών, συμπεριλαμβανομένων των αλιέων, που αποσκοπούν στην κάλυψη των ειδικών χαρακτηριστικών των σχετικών ΠΘΠ σε οικολογικά σημαντικές περιοχές. Αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνει, κατά περίπτωση, τον προσδιορισμό των <u>αλιευτικών τεχνικών που είναι συμβατές </u>με τη διατήρηση των στοχευόμενων ειδών και οικοτόπων στις σχετικές ΠΘΠ».

     *7 Η Ανακοίνωση της Επιτροπής  για το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την προστασία και αποκατάσταση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων για βιώσιμη και ανθεκτική αλιεία COM(2023) 102 final, που μεταξύ άλλων υποστήριζε έκανε λόγο για την απαγόρευση αλιείας με μηχανότρατα σε όλες τις περιοχές (προστατευόμενες) Natura, μέχρι τον Μάρτιο του 2024, απαγόρευση σε όλες τις νέες προστατευόμενες περιοχές μέχρι το 2026, απαγόρευση σε όλες τις υπάρχουσες  μέχρι το 2030, καθώς επίσης δημιουργία 10% αυστηρά απαγορευμένων περιοχών για αλιεία, κρίνεται ότι είχε ως αφορμή το μικρό ποσοστό προστατευόμενων περιοχών της ΕΕ (11% προστατευόμενες και 1% αυστηρή προστασία) και ότι παρήλθε και επικαλύφθηκε από την Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με το ευρωπαϊκό σύμφωνο για τους ωκεανούς COM(2025) 281 final, 5.6.2025, με την οποία η ΕΕ επανήλθε στους στόχους που είχαν τεθεί με την Στρατηγική για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2023: 30% σε προστατευόμενες περιβαλλοντικά περιοχές και του ποσοστού 10% για την απόλυτη απαγόρευση της αλιείας

[ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ Η ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ (ΒΙΝΤΖΟΤΡΑΤΑ)]

Συμμετέχοντας ως Πανελλήνια Ένωση Βιντζότρατας στη δημόσια διαβούλευση της θέσπισης των Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων Ιονίου και Νοτίων Κυκλάδων, επισημαίνουμε τα εξής:

Α. Με τον Κανονισμό (ΕΚ) 1967/2006 (L 409) του Συμβουλίου θεσπίσθηκαν απαγορεύσεις και μέτρα ρυθμιστικά της αλιείας στη Μεσόγειο με σκοπό την προστασία και τη διατήρηση των έμβιων υδρόβιων πόρων και των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και την προώθηση της βιώσιμης εκμετάλλευσής τους, για την οποία, όπως αναφέρεται στο προοίμιο του Κανονισμού, η Κοινότητα εφαρμόζει πολιτική προληπτικής προσέγγισης. Μεταξύ άλλων, ο εν λόγω Κανονισμός, όπως ισχύει, διαλαμβάνει διατάξεις, με τις οποίες απαγορεύεται η χρήση συρόμενων αλιευτικών εργαλείων, όπως οι γρίποι που σύρονται από σκάφη (άρθρο 2), εντός ζώνης τριών ναυτικών μιλίων από τις ακτές ή εντός αποστάσεως μέχρι την ισοβαθή των πενήντα μέτρων, όταν το βάθος αυτό απαντά και σε απόσταση μικρότερη των τριών ναυτικών μιλίων (άρθρο 13) προβλέπεται δε, περαιτέρω, το ελάχιστο επιτρεπόμενο μέγεθος των «ματιών» των εργαλείων αυτών [στο άρθρο 9, όπως ίσχυε αρχικά, και ήδη στο Παράρτημα ΙΧ-Μέρος Β του Κανονισμού (ΕΕ) 1241/2019 (L 198)], καθώς και απαγόρευση αλιείας πάνω από βυθούς με θαλάσσια βλάστηση, όπως ιδίως Ποσειδωνίες ή άλλα θαλάσσια φανερόγαμα (άρθρο 4).

Κατά τα προβλεπόμενα στον Κανονισμό της Μεσογείου του Συμβουλίου [Καν (ΕΚ) 1967/2006] της 21ης Δεκεμβρίου 2006, με την υπ’ αριθ. 6719/146097/29.12.2016 Απόφαση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (Β΄ 4348), όπως τροποποιήθηκε με την υπ’ αριθ. 4065/330700/30.12.2020 (Β΄ 6) όμοιά της, θεσπίστηκε Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης για το αλιευτικό εργαλείο «γρίπος που σύρεται από σκάφος» ή «βιντζότρατα» (SB) για αλιεία μαρίδας (Spicara smaris) και γόπας (Boops boops) σε συγκεκριμένες περιοχές της ελληνικής επικράτειας, βάσει του οποίου επετράπη η λειτουργία της βιντζότρατας κατά παρέκκλιση σε σχέση με το ελάχιστο μέγεθος ματιού διχτυού και την απόσταση αλιείας από την ακτή. Η παρέκκλιση χορηγήθηκε με την έκδοση του Εκτελεστικού Κανονισμού (ΕΕ) 929/2017 της Επιτροπής της 31ης Μαΐου 2017 «για τη θέσπιση παρέκκλισης από τον Κανονισμό (ΕΚ) 1967/2006 του Συμβουλίου όσον αφορά την ελάχιστη απόσταση από την ακτή και το ελάχιστο βάθος θάλασσας που οφείλουν να τηρούν οι συρόμενοι από σκάφος γρίποι που αλιεύουν στα χωρικά ύδατα της Ελλάδας».

Το σχέδιο εφαρμόστηκε για 3 έτη (Οκτώβριος 2017-Μάρτιος 2020) και η ισχύς του έληξε στις 31.3.2020. Μετά τη λήξη ισχύος του εν λόγω σχεδίου, οι ελληνικές αρχές με το υπ΄ αριθ. 269/13408/15.01.2021 έγγραφό τους υπέβαλαν επίσημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή νέα πρόταση σχεδίου διαχείρισης για το εν λόγω αλιευτικό εργαλείο. Το σχέδιο συνοδευόταν από επιστημονική τεκμηρίωση και κατάλογο σκαφών. Το νέο σχέδιο περιελάμβανε επιπλέον περιοριστικά διαχειριστικά μέτρα και δραστικό περιορισμό των αλιευτικών σκαφών που θα είχαν δικαίωμα αδειοδότησης. Η πρόταση του ελληνικού σχεδίου διαχείρισης αξιολογήθηκε θετικά από την Επιστημονική, Τεχνική και Οικονομική Επιτροπή Αλιείας (STECF), της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Στο υπό στοιχεία Ares (2021) 4086622-23.06.2021 έγγραφο της Γενικής Διεύθυνσης Αλιείας (DG MARE), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διελάμβανε τα ακόλουθα: «Η Επιστημονική, Τεχνική και Οικονομική Επιτροπή Αλιείας (STECF) αξιολόγησε το ελληνικό σχέδιο διαχείρισης για αυτό το εργαλείο τον Απρίλιο του 2021 (PLEN 21-01). Στην έκθεσή της, η STECF κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το σχέδιο διαχείρισης περιέχει τα στοιχεία που υποστηρίζουν το αίτημα για παρεκκλίσεις όσον αφορά την ελάχιστη απόσταση από την ακτή και το μέγεθος των ματιών. Προκειμένου να επιτραπεί η έγκαιρη έγκριση του απαραίτητου εκτελεστικού κανονισμού, χωρίς ωστόσο να προδικάζεται η τελική θέση της Επιτροπής σχετικά με αυτό το θέμα, θα σας συμβούλευα να ολοκληρώσετε το συντομότερο δυνατό την εσωτερική εθνική διαδικασία για την έγκριση του εθνικού σχεδίου διαχείρισης σκαφών γρίπων που σύρονται από το σκάφος, σύμφωνα με Υπουργική Απόφαση, σχέδιο της οποίας έχει διαβιβαστεί μαζί με το αίτημά σας για ανανέωση της παρέκκλισης τον Ιανουάριο του 2021…».

Στη συνέχεια και λόγω της αναιτιολόγητης άρνησης της Ελλάδας να ολοκληρώσει τη διαδικασία του Διαχειριστικού Σχεδίου 2021-2024 που η ίδια απέστειλε στην ΕΕ τον Ιανουάριο του 2021 και εγκρίθηκε χωρίς την παραμικρή επισήμανση/παρατήρηση από την Επιτροπή, το Σωματείο μας προσέφυγε στο Συμβούλιο της Επικρατείας το οποίο με την υπ’ αριθμ. 2133/2022 απόφασή του, μας δικαίωσε.

Β. Η ελληνική βιντζότρατα όπως αυτή αλιεύει στις ελληνικές θάλασσες είναι ένα παραδοσιακό, παράκτιο, παραγωγικό και βιώσιμο αλιευτικό εργαλείο, εξαρτώμενο από την στεριά, που αγκυροβολημένο δίπλα σε αυτήν <u>ανασύρει</u> το δίχτυ του με βίντσι πολύ αργά <u>και δεν το σύρει.</u>  Η τεχνική αλιείας του εργαλείου, είναι τέτοια ώστε η δύναμη έλξης να εφαρμόζεται στις πλευρές του διχτυού και όχι στα μολυβόσχοινα, <u>τα οποία κατά την διάρκεια ανάσυρσης δεν ασκούν σημαντικές πιέσεις στο βυθό.</u> Η ελληνική βιντζότρατα συνδέεται άρρηκτα με την ελληνική κοινωνία και πολιτιστική κληρονομιά, καθώς από τους αρχαίους χρόνους (μάλιστα ο Όμηρος την ονομάζει ΠΑΝΑΓΡΑ και ο Πλούταρχος την αναφέρει ΣΑΓΗΝΗ), λειτουργεί ως αλιευτικό εργαλείο στην Ελλάδα, μια χώρα παραδοσιακά εξυπηρετούμενη από την αλιεία.

Η ΕΕ με την Ανακοίνωσή της προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, Βρυξέλλες, 21.2.2023 [COM (2023) 102 final] αλλά και την  Ανακοίνωσή της προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, Βρυξέλλες, 21.2.2023 [COM (2023) 103 final], όρισε το νέο πλαίσιο για τη θέσπιση ενός σχεδίου δράσης της ΕΕ για τη προστασία και αποκατάσταση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων για βιώσιμη και ανθεκτική αλιεία καθώς και την διαμόρφωση της κοινής αλιευτικής πολιτικής (ΚΑλΠ), πλαίσιο <u>εντός του οποίου μπορεί να εργαστεί και η ελληνική βιντζότρατα</u>.

Η ελληνική βιντζότρατα εργάζεται αγγίζοντας μεν το βυθό αλλά χωρίς επιβλαβείς συνέπειες. Ουσιαστικά, το εργαλείο «χαϊδεύει» το βυθό, παρακινώντας τα αλιεύματα να κινηθούν προς τα πάνω και αφού συγκεντρωθούν στο πίσω μέρος του διχτυού να μαζευτούν και να αλιευτούν. Πρακτικά, μόνο το κάτω μέρος των διχτυών (μολυβόσχοινα) αγγίζει (σχεδόν χαιδεύει) το βυθό και μόνη η παρουσία των διχτυών πάνω από το βυθό οδηγεί τα αλιεύματα προς τα δίχτυα, χωρίς να «σπρώχνει» ή να ασκεί  πίεση πάνω στο βυθό ή στα αλιεύματα. Αυτό αποδεικνύεται περαιτέρω από το γεγονός ότι μόλις το 30% (όπως εμπειρικά υπολογίζουν οι αλιείς) από τα αλιεύματα που «ενοχλούνται» τελικά αλιεύεται, ενώ η ποσότητα ζωντανών φυκιών που βρισκόταν μεταξύ των αλιευμάτων ήταν ελάχιστη έως μηδαμινή, γεγονός που αποδεικνύει ότι δεν υπήρχαν επιβλαβείς συνέπειες από τη λειτουργία της ελληνικής βιντζότρατας στην επιφάνεια του βυθού.

Συναφώς, η ελληνική βιντζότρατα <u>αδόκιμα</u> συγκαταλέγεται στις τράτες βυθού, καθώς η ελληνική βιντζότρατα δεν αποτελεί εργαλείο που σύρεται ολόκληρο στο θαλάσσιο περιβάλλον αλλά διαθέτει έναν μηχανισμό επαναφοράς των διχτυών στο σκάφος παράλληλα με την συγκέντρωση των αλιευμάτων. Πρακτικά, το σκάφος σταθερά αγκυροβολημένο ανασύρει τα δίχτυα, άρα η δύναμη που ασκείται επάνω στο βυθό είναι ιδιαίτερα μειωμένη.

Η ελληνική βιντζότρατα «δίνει ζωή» στην ελληνική επαρχία, εάν ληφθεί υπόψη ότι σε κάθε σκάφος απασχολούνται από τρία έως πέντε άτομα, κατά κανόνα αυτόχθονες, ενισχύοντας τον ελληνικό στόλο και μάλιστα κατά τους δύσκολους μήνες του χειμώνα, καθώς δύναται να αλιεύει έξι (6) μήνες το χρόνο, από τον Οκτώβριο μέχρι τον Μάρτιο. Είναι επίσης ιδιαίτερα σημαντικό ότι δραστηριοποιείται μόνο στο 2% της παράκτιας ζώνης της Ελλάδας, λειτουργεί δηλαδή σε πολύ περιορισμένο και συγκεκριμένο χώρο εν συγκρίσει με άλλα παράκτια εργαλεία που κινούνται και δραστηριοποιούνται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους στο σύνολο της ελληνικής παράκτιας ζώνης. Επιπλέον, δεν λειτουργεί τους κύριους μήνες αναπαραγωγής των ψαριών (Απρίλιο-Ιούνιο).

Επιπροσθέτως, αποτελεί κατ’ εξοχήν ελληνική, παραδοσιακή μέθοδο αλιείας, αξιοποιούμενη ως επί το πλείστων στα ελληνικά νησιά. Η ελληνική βιντζότρατα στοχεύει κυρίως την μαρίδα, ψάρι που σύμφωνα με σχετικές επιστημονικές μελέτες, βρίσκεται σε αφθονία στις ελληνικές θάλασσες και εντός των ορίων βιώσιμης εκμετάλλευσης. Άλλωστε, η δραστηριότητα αλίευσης με ελληνική βιντζότρατα εντάσσεται εξ ολοκλήρου στον πρωτογενή τομέα παραγωγής, παράγοντας «καθαρό» κρατικό εισόδημα καθώς ο μεγάλος όγκος του αλιεύματος διοχετεύεται στην αγορά μέσω των ιχθυόσκαλων.

Η ελληνική βιντζότρατα αποτελεί ένα ιδιαίτερο και ξεχωριστό αλιευτικό εργαλείο, του οποίου οι ιστορικές, πολιτιστικές και κοινωνικές καταβολές, επιτρέπουν τη διατήρησή του στις Ελληνικές Θάλασσες. Επιπλέον, η επισήμανση της Επιτροπής για χρήση αλιευτικών εργαλείων χαμηλού αντικτύπου, είναι σαφές ότι ευνοεί την λειτουργία της ελληνικής βιντζότρατας, καθώς ο υφιστάμενος στόλος σκαφών ανέρχεται αυτή τη στιγμή σε 99 ενώ εργάζεται σε λιγότερο από το 2% της ακτογραμμής.

Επιπλέον <u>α)</u> η λειτουργία του γρίπου, το οποίο ανασύρεται (ανασηκώνεται) από το βυθό και δεν σέρνεται επάνω στο βυθό, <u>β)</u> η αλίευση συγκεκριμένων ειδών (μαρίδας και γόπας) και σε συγκεκριμένη αλιευτική περίοδο (από 1^η Οκτωβρίου έως και 31 Μαρτίου εκάστου έτους), <u>γ)</u> η αλίευση σε προκαθορισμένα και απόλυτα ελεγχόμενα σημεία (καλάδες) και φυσικά εκτός λιβαδιών της Ποσειδωνίας, <u>δ)</u> το ποσοστό υπολειπόμενων και απορριφθέντων στη θάλασσα ειδών κάτω του 10% (εκ των οποίων κάτω του 2% είναι εμπορεύσιμα) <u>και ε)</u> η ύπαρξη Διαχειριστικού Σχεδίου για την λειτουργία του, με την κατά την διάρκεια εφαρμογής του ΔΣ υποβολή μελετών και ερευνών στην ΕΕ από τους αρμόδιους κρατικούς επιστημονικούς φορείς (ΕΛΚΕΘΕ και ΙΝΑΛΕ), καθιστούν τη λειτουργία της ελληνικής βιντζότρατας συμβατή με το Σχέδιο Δράσης της ΕΕ.

Γ. Ο υφιστάμενος στόλος της βιντζότρατας αριθμεί σήμερα 74 σκάφη, εκ των οποίων 20 δραστηριοποιούνται στο Ιόνιο, 51 στο Αιγαίο και 3 στο Κρητικό Πέλαγος. Η μείωση σε σχέση με το 1991 ανέρχεται σε 89%. Οι βιντζότρατες αντιστοιχούν μόλις στο 0,64% του συνολικού αριθμού σκαφών της χώρας και είναι καταγεγραμμένες σε 43 από τα 196 λιμάνια (EU Fleet Register, https://webgate.ec.europa.eu/fleet-europa). Το μέσο μήκος των 74 σκαφών είναι 10,36 μ. Εάν ολόκληρος ο στόλος αυτός δραστηριοποιούνταν ταυτόχρονα στην ελληνική επικράτεια, οι ετήσιες εκφορτώσεις εκτιμάται ότι θα ανέρχονταν σε περίπου 500 τόνους, ποσότητα που αντιπροσωπεύει το 0,9% της ετήσιας παραγωγής της χώρας (Ελληνική Στατιστική Αρχή, Ποσότητα Αλιευμάτων 2023).

Λαμβάνοντας υπόψη το Σχέδιο Διαχείρισης για τη βιντζότρατα ετών 2021-2024 — το οποίο, ωστόσο, δεν έχει ακόμη υιοθετηθεί από την Κυβέρνηση αν και έχει εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Απρίλιο του 2021 — καθώς και τη σημαντική μείωση του στόλου (από 242 σκάφη την περίοδο λειτουργίας της βιντζότρατας, Οκτώβριος 2017 – Μάρτιος 2020, σε 74 σήμερα), το συγκεκριμένο εργαλείο μπορεί να λειτουργήσει βιώσιμα, επιχειρώντας σε αλιευτικά πεδία που έχουν ήδη καθοριστεί με ακρίβεια, τόσο εντός όσο και εκτός των προτεινόμενων Θαλάσσιων Πάρκων.

Σημειώνονται επιπλέον τα παρακάτω:

1. Σύμφωνα με το Σχέδιο Διαχείρισης, τα είδη στόχοι της βιντζότρατας είναι η μαρίδα και η γόπα και αυτά τα δύο είδη θα πρέπει να αντιπροσωπεύουν στο σύνολό τους το μεγαλύτερο ποσοστό εκφόρτωσης. Είδη όπως τα μπαρμπούνια, οι κουτσομούρες, οι σαργοί, τα λυθρίνια, οι τσιπούρες κ.α. είναι αποδεκτό να υπάρχουν (ως παρεμπίπτοντα είδη) στη σύνθεση του αλιεύματος με ελάχιστο ή μικρό ποσοστό αλλά δεν πρέπει να αποτελούν είδη στόχοι της βιντζότρατας. Στο <u>Παράρτημα Α</u> που επισυνάπτεται στο παρόν συγκεντρώθηκαν πρόσθετα στοιχεία προκειμένου να εντοπιστούν περιοχές που η μαρίδα και η γόπα δεν αποτελούν το κύριο αλίευμα.
2. Η ικανότητα του αλιευτικού στόλου των βιντζοτρατών, η συμπεριφορά του εργαλείου, τα σημεία άσκησης αλιείας, η αλιευτική προσπάθεια, η παραγωγή, η σύνθεση του αλιεύματος και η εκτίμηση των απορρίψεων μελετώνται και παρουσιάζονται στις τεχνικές εκθέσεις και στα Σχέδια Διαχείρισης. Το σύνολο των σκαφών της βιντζότρατας τα οποία θα λάβουν άδεια λειτουργίας θα παρακολουθούνται με 3 τρόπους:

α) μέσω του δορυφορικού Συστήματος Παρακολούθησης Σκαφών (Vessel Monitoring System) για τον εντοπισμό και τον έλεγχο των θέσεων αλιείας,

β) μέσω της ημερήσιας καταγραφής των αλιευμάτων τους στο Ολοκληρωμένο Σύστημα Παρακολούθησης Αλιείας (ΟΣΠΑ) και

γ) με την καταγραφή του αλιεύματος (εμπορεύσιμου και απορριπτόμενου) σε μηνιαία βάση με επιβίβαση επιστημονικού προσωπικού σε αντιπροσωπευτικό αριθμό σκαφών.

3. Επομένως, η βιντζότρατα αποτελεί:

• Επιλεκτικό αλιευτικό εργαλείο ως προς το αλιευτικό πεδίο, δραστηριοποιείται σε λιγότερο του 2% της επιφάνειας της παράκτιας ζώνης,
• Έχουν χαρτογραφηθεί οι θέσεις που επιχειρούν τα σκάφη,
• Δεν αλιεύουν σε λειμώνες Ποσειδωνίας όπως έχουν χαρτογραφηθεί (167378/14-5-2007 Απόφαση ΥΠΑΑΤ (Δ΄241), 2886/142447/26-02-2019 (Δ΄105, Διόρθωση Σφάλματος Δ΄192/22-04-2019), όπως ισχύει.
• Αναμένεται να δραστηριοποιηθούν λιγότερα από 74 σκάφη τα οποία κατανέμονται σε ακτογραμμή 16,000 χιλιομέτρων,
• Παρακολουθούνται από δορυφορικό σύστημα (VMS), καταγράφουν τα ημερήσια αλιεύματα σε ηλεκτρονικό ημερολόγιο (ΟΣΠΑ), γίνεται καταγραφή της δραστηριότητας και των αλιευμάτων τους από επιστημονικό προσωπικό που επιβιβάζεται στα σκάφη,
• Αλιεύουν 6 μήνες το χρόνο (Οκτώβριος – Μάρτιος),
• Δεν αλιεύουν κατά τη διάρκεια της κύριας αναπαραγωγικής περιόδου (τέλη άνοιξης και αρχή καλοκαιριού),
• Κύριος στόχος η μαρίδα, δευτερευόντως γόπα και σαρδέλα,
• Τα είδη στόχοι δεν απειλούνται, βρίσκονται εντός ασφαλών ορίων εκμετάλλευσης,
• Τα υπόλοιπα είδη αποτελούν μικρό ποσοστό της συνολικής παραγωγής,
• Τα είδη του Μεσογειακού Κανονισμού 1967/2006 αποτελούν ελάχιστο ποσοστό του αλιεύματος της βιντζότρατας,
• Οι απορρίψεις της βιντζότρατας αντιπροσωπεύουν ένα μικρό ποσοστό επί των συνολικών απορρίψεων των άλλων αλιευτικών εργαλείων,
• Τα είδη ανασύρονται ζωντανά με αποτέλεσμα το ποσοστό επιβίωσης αυτών που επιστρέφονται στη θάλασσα να πλησιάζει το 100%, σε άλλα εργαλεία το αντίστοιχο ποσοστό είναι μηδενικό έως πολύ μικρό,
• Δεν απειλούνται χαρισματικά είδη όπως δελφίνια, φώκιες, χελώνες,
• Αλιεία σε βραχονησίδες (σημαντικό για Ανατολικό Αιγαίο και Δωδεκάνησα)
• Βιντζότρατες ή παραλλαγές αυτής λειτουργούν επίσης σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες της Μεσογείου (Ιταλία, Ισπανία, Γαλλία, Κροατία) και τα κράτη μέλη έχουν ζητήσει και έχουν λάβει από την Κοινότητα παρεκκλίσεις για τη λειτουργία του συγκεκριμένου αλιευτικού εργαλείου καταθέτοντας σχετικά σχέδια διαχείρισης,
• Εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην Ανατολική Μεσόγειο, βιντζότρατες αλιεύουν στα νερά της Τουρκίας και της Αιγύπτου,
• Ιστορικό – παραδοσιακό εργαλείο
• <u>Είναι το μόνο εργαλείο που αλιεύει νόμιμα το μαριδάκι</u>

Δ. Συνοψίζοντας, στο πλαίσιο της παρούσας διαβούλευση και με σκοπό την προάσπιση της συνέχισης λειτουργίας της βιντζότρατας, ως το πλέον βιώσιμο και εγκεκριμένου από την ΕΕ αλιευτικού εργαλείου, με την παράλληλη ενίσχυση της βιώσιμης αλιείας, της προστασίας της βιοποικιλότητας και των θαλασσίων πόρων και της τήρηση της νομιμότητας, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο εθνικό και κοινοτικό δίκαιο, προτείνουμε τα εξής:

1) τη θέσπιση και αυστηρή εφαρμογή Διαχειριστικών Σχεδίων για όλα τα αλιευτικά εργαλεία, συμπεριλαμβανομένης της βιντζότρατας και υπό την παρακολούθηση τους μέσα από την εκτέλεση του Εθνικού Προγράμματος Συλλογής Αλιευτικών δεδομένων το οποίο υλοποιείται από τους δύο αρμόδιους και επισήμως αναγνωρισμένους επιστημονικούς φορείς της χώρας,  ΕΛΚΕΘΕ και ΙΝΑΛΕ,

2) την εφαρμογή στις ελληνικές θάλασσες των ανακοινώσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την προστασία της θαλασσίων πόρων, με την εφαρμογή ποσόστωσης στη λειτουργία των αλιευτικών εργαλείων. Εδώ να σημειωθεί η επί της ουσίας συμμετοχή της βιντζότρατας στον στόχο αυτό, καθώς η μείωση του αριθμού των βιντζοτρατών από τα 490 σκάφη το 2010 έφτασε στα 76 σκάφη το 2025, γεγονός που σημαίνει ότι η μείωση του αριθμού των εργαλείων υπερβαίνει κατά πολύ το 31% που προτείνει η Επιτροπή,

3) την θέσπιση αυστηρών κανόνων επιτόπιου και αυτόφωρου ελέγχου και επιβολής κυρώσεων από τις αρμόδιες δημόσιες αρχές (Λιμεναρχείο, Αστυνομία) για την πάταξη της παράνομης και επιβλαβούς αλιείας,

4) τη θέσπιση της συμμετοχής εκπροσώπων των αλιευτικών σωματείων, στον σχεδιασμό και καθορισμό των ορίων των νέων Προστατευόμενων Θαλάσσιων Περιοχών / Marine Protected Areas  (ΠΘΠ / MPA),

5)  τη θέσπιση, είτε σε συνεργασία με την ΕΕ είτε με επιβάρυνση του Κρατικού Προϋπολογισμού, προγραμμάτων και χρηματοδοτικών εργαλείων για την απόσυρση ή κατάργηση μεμονωμένων αλιευτικών εργαλείων ή συνολικά αλιευτικών σκαφών,

6) τη θεσμοθέτηση αλιευτικών συνδικαλιστικών οργανώσεων κατόπιν ανάλογης νομοθετικής πρωτοβουλίας,

7) τη θέσπιση και οργάνωση εκπαιδευτικών προγραμμάτων, σε επίπεδο μεταλυκειακής εκπαίδευσης αλλά και δια βίου μάθησης, για την παρακολούθηση και διάσωση παραδοσιακών αλιευτικών μεθόδων, στις οποίες ειδικότερα η βιντζότρατα κατέχει περίοπτη θέση. Η ανάπτυξη δεξιοτήτων και μεθόδων βιώσιμης και ανθεκτικής αλιείας, αποτελεί εξαιρετικό στοιχείο στήριξης της νεανικής επιχειρηματικότητας, της νησιωτικότητας, της παράκτιας οικονομίας, της τόνωσης της παρουσίας πληθυσμών σε ευαίσθητες εθνικά περιοχές (ελληνοτουρκικά σύνορα, νησιά με ελάχιστες εναλλακτικές επιλογές πχ τουρισμό ή κτηνοτροφία κ.α.),

8) την από κοινού με άλλες δραστηριότητες πχ αλιευτικός τουρισμός, διάδοση αλιευτικών μεθόδων, όπως ειδικά της βιντζότρατας, προκειμένου να αυξηθεί σημαντικά η υπεραξία του προσφερόμενου τουριστικού προϊόντος,

9) τη συμμετοχή του αλιευτικού εργαλείου της βιντζότρατας σε δράσεις για την προστασία της βιοποικιλότητας και του θαλάσσιου περιβάλλοντος, ειδικότερα με την συλλογή ξενικών ειδών πχ λαγοκέφαλους.

Προς διευκόλυνση της διαδικασίας και κάθε ενδιαφερόμενου, επισυνάπτουμε δύο (2) Παραρτήματα:

1. το Παράρτημα Α, με τον πίνακα περιοχών δράσης της βιντζότρατας, όπου η μαρίδα και η γόπα δεν αποτελούν το κύριο αλίευμα και

2. το Παράρτημα Β, με προτάσεις του ΕΛΚΕΘΕ προς το ΥΠΑΑΤ, μετά από αίτημα του Υπουργείου για τη λήψη επιπλέον διαχειριστικών μέτρων για το αλιευτικό εργαλείο βιντζότρατα.

Κλείνοντας, επισυνάπτουμε σχετικό σύνδεσμο, όπου μπορεί ο οποιοσδήποτε να διαπιστώσει τον τρόπο λειτουργίας της βιντζότρατας:

https://www.youtube.com/watch?v=11Juy4MZD2U&t=51s

 
<p style=”text-align: left;”>Με εκτίμηση,</p>

<h4> </h4>
 
<h4>Ο Πρόεδρος του ΔΣ                               Ο πληρεξούσιος δικηγόρος</h4>
 Γεώργιος Φατούρος                             Παναγιώτης Νικ. Τζαμτζής

 
<h4></h4>
 

 

[ΤΕΕ Αιτωλοακαρνανίας]

<u>ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ ΤΕΕ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΣΤΑ ΠΛΑΙΣΙΑ ΤΗΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΓΙΑ ΤΟ ΕΘΝΙΚΟ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΠΑΡΚΟ ΙΟΝΙΟΥ</u>

 

• ΕΜΠΛΟΚΗ ΤΟΠΙΚΩΝ ΚΟΙΝΟΤΗΤΩΝ

Η πρόταση του Θαλάσσιου Πάρκου περιλαμβάνει  πολλές περιοχές, δήμους, κοινότητες.

Δεν  είναι σαφές πως συμπεριλήφθηκαν  οι ανησυχίες, αγωνίες και προβληματισμοί  των Τοπικών Κοινοτήτων που σχετίζονται άμεσα με την πρόταση υποβολής.

Καλό θα ήταν να προταθεί ένα είδους παρατηρητηρίου το οποίο να λειτουργεί ως εργαλείο με το οποίο θα μπορεί ο κάθε πολίτης να ελέγχει τις πολιτικές δεσμεύσεις για τη θάλασσα, και το στάδιο επίτευξης τους.

Η ενσωμάτωση διαφορετικών απόψεων από τους άμεσα ενδιαφερόμενους μπορεί να βελτιώσει την ποιότητα της τελικής απόφασης.

 

• ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΘΑΛΑΣΣΙΟΥ ΠΑΡΚΟΥ

Δεδομένου ότι στα σχέδια περιλαμβάνονται υπάρχουσες προστατευόμενες περιοχές και πάρκα, τα οποία τελούν ήδη υπό καθεστώς κάποιας προστασίας, υπάγονται σε φορείς και διευθύνονται από δομές, προκύπτει ένα ερώτημα αναφορικά με τη διαχείρισή τους.

Ποιος φορέας θα αναλάβει την επιτήρηση όλων των νέων εκτάσεων και πώς θα λειτουργήσει αναφορικά με τις υπάρχουσες δομές; Θα υπάρξει κάποια διαδικασία μετάβασης;

 

• ΔΙΑΧΕΙΡΙΣΗ ΥΠΑΡΧΟΥΣΩΝ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΩΝ

 

Στη σελίδα 111 της Σ.Μ.Π.Ε. αναφέρεται ρητά :

Συνοψίζοντας, η ευρύτερη περιοχή διατρέχεται από κεντρικούς ναυτιλιακούς διαύλους με υψηλή πυκνότητα κυκλοφορίας, φιλοξενεί πλήθος τουριστικών δραστηριοτήτων και σκαφών αναψυχής, έχει έντονη αλιευτική δραστηριότητα, αποτελεί κεντρικό πεδίο σεισμικών ερευνών για εκμετάλλευση υδρογονανθράκων, και περιλαμβάνεται στο Εθνικό Πρόγραμμα Ανάπτυξης Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων (περιοχές Αντικυθήρων και βόρειας Κέρκυρας). Όλες οι ανωτέρω δραστηριότητες εισάγουν ενέργεια στο θαλάσσιο περιβάλλον και αναμένεται τουλάχιστον να διατηρήσουν, και δυνητικά να αυξήσουν, τα επίπεδα υποθαλάσσιου θορύβου σε μεσοπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη κλίμακα. Τέλος, σημειώνεται ότι λόγω του εμπιστευτικού χαρακτήρα των πληροφοριών ως προς τις στρατιωτικές ασκήσεις, δεν προβλέπεται η καταγραφή στα μητρώα θορύβου των επιπέδων παλμικού θορύβου που αυτές παράγουν.

 

Η ΣΜΠΕ του ΙΟΝΙΟΥ περιγράφει  υπαρκτά προβλήματα και τα αναλύει αλλά  ΔΕΝ  υπάρχει καμία πρόβλεψη  στην Σ.Μ.Π.Ε. για την διαχείριση αυτών των υπαρχουσών προκλήσεων μέσω κάποιων ρυθμιστικών ή απαγορευτικών ρυθμίσεων.

 

• ΕΙΔΙΚΟ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ ΠΟΥ ΑΦΟΡΑ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ

Απαιτείται η άμεση ολοκλήρωση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου που αφορά τον Τουρισμό. (σελ 364 κεφ. 2.3.1.3.3)

 

Το οποίο είναι  απαιτητικό και απολύτως αναγκαίο και αποσκοπεί στον προσδιορισμό μακροπρόθεσμων και μεσοπρόθεσμων στόχων, καθώς και στρατηγικών κατευθύνσεων σε εθνικό επίπεδο, για τη χωρική διάρθρωση του τομέα του τουρισμού, με όρους οικονομικής, περιβαλλοντικής και κοινωνικής βιωσιμότητας και αειφορίας.

 

• Στο κεφάλαιο 2.3.1.2.1 της Σ.Μ.Π.Ε. (σελ. 341) προτείνονται κάποιες δραστηριότητες για την  ανάπτυξη παραγωγικών δραστηριοτήτων όπως οι θαλάσσιες μεταφορές, ο θαλάσσιος και παράκτιος τουρισμός, η εξόρυξη ορυκτών πόρων και υδρογονανθράκων , η αλιεία, οι υδατοκαλλιέργειες, τα ερευνητικά δίκτυα, η βιοτεχνολογία και οι νέες τεχνολογίες.

Δραστηριότητες οι οποίες επιφέρουν υποβάθμιση στο θαλάσσιο περιβάλλον και όχι προστασία.  Στόχος της μελέτης είναι η προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

• Στις ζώνες σύμφωνα με την ΣΜΠΕ που επιτρέπονται οι Υδατοκαλλιέργειες θα πρέπει να ληφθεί υπόψη και το νομικό πλαίσιο για την «Έγκριση Ειδικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για όπως υδατοκαλλιέργειες και όπως στρατηγικής μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων αυτού», όπως δημοσιεύθηκε σε ΦΕΚ με αριθμό 2505 Β’ 04/11/2011, ορίζει πολύ αυστηρές προϋποθέσεις για τη λειτουργία και/ή ίδρυση μονάδων υδατοκαλλιέργειας πάνω από λειμώνες Posidonia oceanica.

Συγκεκριμένα προβλέπει:

• Άρθρο 7, παράγραφος 3γ.

«Η χωροθέτηση μονάδων θαλάσσιας υδατοκαλλιέργειας δεν επιτρέπεται πάνω από λειμώνες του είδους Posidonia oceanica που βρίσκονται εντός προστατευόμενων περιοχών του Ευρωπαϊκού Οικολογικού Δικτύου NATURA 2000».

• Άρθρο 12, παράγραφος 4.

«Για μονάδες που νόμιμα έχουν μέχρι σήμερα εγκατασταθεί σε περιοχές πάνω από διαπιστωμένα λιβάδια Ποσειδώνιας (Posidonia oceanica) ή άλλα προστατευόμενα ενδιαιτήματα για τα οποία προκύπτει ανάγκη απόλυτης προστασίας:

α. δεν εγκρίνεται αύξηση όπως δυναμικότητας όπως,

β. δεν ανανεώνεται η άδεια ίδρυσης και λειτουργίας όπως μετά τη λήξη όπως και οι φορείς που επιθυμούν να συνεχίσουν τη λειτουργία των μονάδων όπως, υποχρεώνονται σε μετεγκατάστασή όπως.

Σε περίπτωση αμφιβολίας, προ όπως πράξης μη ανανέωσης αδείας ή απόφασης (θετικής ή μη) αύξησης δυναμικότητας απαιτείται η γνωμοδότηση του Ελληνικού Κέντρου Θαλασσίων Ερευνών».

 

Επίσης  σε αυτή τη ζώνη καταγράφεται η παρουσία του κοινού δελφινιού (Delphinus delphis) και του ρινοδέλφινου (Tursiops truncatus). H ζώνη αυτή εντάσσεται εξ ολοκλήρου εντός της σημαντικής περιοχής για τα Θαλάσσια Θηλαστικά – ΣΠΘΘ (Important Marine Mammal Areas – IMMAs) του Αρχιπελάγους του Ιονίου (Ionian Archipelago) με το κοινό δελφίνι να αποτελεί σημαντικό είδος θεσμοθέτησης της IMMAs. Θαλάσσιες χελώνες, θαλασσοπούλια όπως ο Αρτέμης (Calonectris diomedea), σπόγγοι του είδους Aplysina aerophoba και είδη ελασμοβραγχίων όπως το πλατυσέλαχο (Gymnura altavela) επίσης αξιοποιούν την περιοχή.

Δεδομένης της πρόσβασης σε πληροφοριακά συστήματα GIS, προτείνεται η χαρτογραφική αποτύπωση της αλληλοεπικάλυψης αδειοδοτημένων ιχθυοκαλλιεργειώ με τα κάτωθι :

α) Τα καταγεγραμμένα ενδιαιτήματα των υπό προστασία ειδών (ειδικά κητωδών και χελωνών που έχουν καταγεγραμμένες τάσεις διάδρασης με τις καλλιέργειες)

β. Ιχθυαποθεμάτων

γ. Προτεινόμενων buffer zones μεταξύ των ιχθυοκαλλιεργειών προς αποφυγή επικίνδυνων για τα ζώα διαδράσεων.

Στη σελ 354/ ΣΜΠΕ Ιονίου καταγράφονται οι περιορισμοί στους οποίους υπόκεινται η τοποθέτηση υδατοκαλλιεργιών (σε σχέση με σημεία τουριστικού ενδιαφέροντος, αεροδρόμια, οικισμούς, αιολικά πάρκα κ.α.) αλλά όχι σε σχέση με σημαντικά αναπαραγωγικά ή τροφοληπτικά πεδία των προστατευόμενων ειδών με εξαίρεση τα λιβάδια Ποσειδωνίας.

 

• Στην χρήση (52) που αναφέρεται στην κατά παρέκκλιση θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή γιατί οι δραστηριότητες που περιγράφονται προκαλούν όχληση στα ζώα. Προτείνεται να δοθούν τα απαραίτητα μέτρα ασφαλείας από αρμόδιους φορείς ή περιβαλλοντικούς συλλόγους.

Μια ΘΠΠ οφείλει να διατηρεί και να βελτιώνει την υπάρχουσα νομοθεσία, όχι να την αναιρεί όπου κρίνει ότι είναι υπερβολικά αυστηρή.

 

• Στις ζώνες σύμφωνα με την ΣΜΠΕ που προτείνεται η χρήση της Αλιείας θα πρέπει να γίνει πρόταση από τους αρμοδίους φορείς και υπηρεσίες να οροθετηθούν συγκεκριμένες περιοχές με αυστηρούς ελέγχους και περιορισμούς που να επιτρέπεται η αλίευση.

 

• Στις ζώνες σύμφωνα με την ΣΜΠΕ που προτείνεται οι θαλάσσιοι διάδρομοι κίνησης σκαφών θα πρέπει να ορίζεται αριθμός σκαφών που θα διέρχονται ανά ημέρα και  έλεγχος κυκλοφορίας.

Για το ΤΕΕ Αιτωλοακαρνανίας

Ο Πρόεδρος

Κέκελος Παναγιώτης

[The Green Tank]

Με το παρόν το Green Tank καταθέτει σχόλια στη δημόσια διαβούλευση επί της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης  (ΕΠΜ) για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου που έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ).

Τα σχόλια του Green Tank οργανώνονται στις εξής ενότητες:

Ι. Επί του ευρύτερου σχεδιασμού των προστατευόμενων περιοχών

ΙΙ. Επί της περιοχής μελέτης

ΙΙΙ. Επί της περιοχής μελέτης και της σύνδεσης της παρούσας ΕΠΜ με ήδη θεσμοθετημένες εθνικά προστατευόμενες περιοχές και τις ήδη ολοκληρωμένες ΕΠΜ (5α, 5β, 7α, 10β)

IV. Επί των προβλέψεων για τον οικότοπο προτεραιότητας 1120* (Posidonia oceanica)

V. Επί των μέτρων διαχείρισης

VI. Επί των προβλέψεων για την προστασία του φυσητήρα, την αντιμετώπιση της απειλής των συγκρούσεων πλοίων και φυσητήρων και του έργου SAvE Whales

 

I. Σχόλια επί του ευρύτερου σχεδιασμού των προστατευόμενων περιοχών:

Το Green Tank θεωρεί εξαιρετικά θετική την προώθηση της ΕΠΜ για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου, όπως και της ΕΠΜ για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες καθώς με αυτόν τον τρόπο ξεκινά η υλοποίηση της δέσμευσης της χώρας για χαρακτηρισμό νέων Θαλάσσιων Προστατευόμενων Περιοχών προς επίτευξη του στόχου 30Χ#30, που έχει ήδη θεσμοθετηθεί ως δεσμευτικός εθνικός στόχος (άθρ. 174, ν. 5037/2023) και της συγκεκριμένη δέσμευσης για δύο νέα Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα που ανακοίνωσε η Ελλάδα στο 9^ο Our Ocean Conference (https://www.ourocean2024.gov.gr/wp-content/uploads/2024/04/A5_OOC-9_PROPOSED-COMMITMENTS_12.4.pdf). Κρίνουμε ιδιαίτερα σημαντικό ότι οι δύο μελέτες ολοκληρώθηκαν και τέθηκαν σε δημόσια διαβούλευση εντός εύλογου χρονικού διαστήματος.

 

Ωστόσο, η εκπλήρωση των δεσμεύσεων θα γίνει μόνο με την οριστική θεσμοθέτηση των δύο νέων Εθνικών Πάρκων, η οποία θα μπορέσει να πραγματοποιηθεί μόνο αν επιλυθούν σημαντικά νομικά κωλύματα που αφορούν στις ρυθμίσεις και επιτρεπόμενες χρήσεις γης ανά ζώνης προστασίας, όπως αυτές σήμερα προβλέπονται στο ΠΔ 51/2018 μετά την τροποποίησή του με το άρθρο 44, παρ. 18 του ν. 4685/2020. Το άρθρο προκαθορίζει χρήσεις γης/θάλασσας ανά ζώνη προστασίας, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής που μπορεί να απαιτούν την ένταξη άλλων χρήσεων και δραστηριοτήτων από εκείνες που περιλαμβάνει ο κατάλογος ανά ζώνη προστασίας. Στην παρούσα μελέτη αφιερώνεται μία ενότητα (Ενότητα 4.3.4.3 σελ.902-904) στην οποία διαπιστώνονται δυσκολίες στην εφαρμογή των σχετικών προβλέψεων και παραδοχές που κάνει η ΕΠΜ για να τις υπερβεί. Το ίδιο ισχύει και σε όλες τις ΕΠΜ που έχουν τεθεί σε διαβούλευση από το 2021, στις οποίες προτείνονται χρήσεις «κατ’ εξαίρεση» ή/και «κατά παρέκκλιση». Μία τέτοια προσέγγιση δεν μπορεί να είναι συμβατή με έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό ενός εθνικού συστήματος προστατευόμενων περιοχών, που θα καλύψει πλέον του 30% της χερσαίας και θαλάσσιας έκτασης της χώρας. Δεν είναι εξάλλου τυχαίο ότι από τις 22 ΕΠΜ που έχουν τεθεί σε διαβούλευση, μόνο 8,5 έχουν εγκριθεί και μόνο το Προεδρικό Διάταγμα της Γυάρου έχει προωθηθεί προς υιοθέτηση.

 

Προς επίλυση αυτού του ζητήματος, προτείνουμε, τη βελτίωση των σχετικών προβλέψεων του ν. 4685/2020 ώστε να διευκολυνθεί η ολοκλήρωση της θεσμικής θωράκισης των προστατευόμενων περιοχών της χώρας. Συγκεκριμένα,

• προτείνουμε την αναθεώρηση της παρ. 18 του άρθ. 44 του 4685/2020 ώστε οι χρήσεις να μην προκαθορίζονται ανά ζώνη προστασίας, αλλά να μπορούν να επιλεγούν από τον πλήρη κατάλογο του π.δ. 59/2018, ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της εκάστοτε προστατευόμενης περιοχής, τον σκοπό της κάθε κατηγορίας προστατευόμενων περιοχών και ζωνών καθώς και τους στόχους προστασίας και διαχείρισης που τίθενται.
• Για την επιλογή των χρήσεων ανά ζώνη, προτείνουμε επίσης στους ορισμούς των κατηγοριών των προστατευόμενων περιοχών και της κάθε ζώνης προστασίας (άρθ. 46 του ν. 4685 που τροποποιεί το άρθ 19 του ν. 1650/1986) να προστεθούν κριτήρια που θα αποτελούν φίλτρα για τις χρήσεις που δύνανται να επιτρέπονται, να ρυθμίζονται ή να απαγορεύονται σε κάθε μία και θα είναι σύμφωνα με τα διεθνή και ευρωπαϊκά πρότυπα [1] για τον σχεδιασμό προστατευόμενων περιοχών.

 

Προς αυτή την κατεύθυνση το Green Tank έχει καταθέσει σχετικές προτάσεις [2], ενώ η Επιτροπή Φύση 2000 έχει δηλώσει την πρόθεσή της[3] να συνδράμει για την επιτάχυνση της θωράκισης των προστατευόμενων περιοχών της χώρας. Σημειώνουμε ότι η ΕΠΜ του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου ήδη εφαρμόζει ορισμένα από τα εν λόγω κριτήρια για τη ζωνοποίηση και την επιλογή των επιτρεπόμενων χρήσεων στην οποία καταλήγει.

 

Η διαβούλευση επί των ΕΠΜ για τα δύο νέα Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα, πρέπει να αποτελέσει αφορμή για να προωθηθούν οι παραπάνω απαραίτητες για τη θεσμοθέτηση των δύο πάρκων βελτιώσεις στο ισχύον νομικό πλαίσιο και να ολοκληρωθεί η θεσμοθέτηση όλων των υπό-σχεδιασμό προστατευόμενων περιοχών της χώρας, που υλοποιείται παράλληλα. H βελτίωση του θεσμικού πλαισίου είναι πια επιτακτική, πέντε (5) χρόνια μετά τη μεταρρύθμιση του 2020 και έχοντας, με τη δημοσίευση των περισσότερων ΕΠΜ, εντοπίσει τα προβλήματα. Η βελτίωση αυτή θα αποτελέσει σημαντική παρακαταθήκη για τη δεύτερη πενταετία λειτουργίας του ΟΦΥΠΕΚΑ, κατά την οποία η αποτελεσματική διαχείριση θεσμικά κατοχυρωμένων προστατευόμενων περιοχών σε συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα

 

 

II. Επί της περιοχής μελέτης

Το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου καλύπτει μία μεγάλη έκταση του Ιονίου Πελάγους κατά μήκος της Ελληνικής Τάφρου, την εξαιρετική οικολογική σημασία της οποίας η ΕΠΜ αναγνωρίζει πολλάκις. Ιδιαίτερα σημαντικό θεωρούμε ότι η προστασία των κητωδών που «χρησιμοποιούν την Ελληνική Τάφρο ως κύρια περιοχή διαβίωσης τους», αναγνωρίζεται ως κύριος στόχος του νέου Εθνικού Πάρκου. Μάλιστα στη μελέτη αναφέρεται ότι η Ελληνική Τάφρος έχει αναγνωριστεί ως Σημαντική Περιοχή για τα Θαλάσσια Θηλαστικά (Important Marine Mammal Area – ΙΜΜΑ) σε παγκόσμιο επίπεδο, Περιοχή Ειδικής Σημασίας για τα Κητώδη (Areas of Special Importance for Cetaceans) από την ACCOBAMS. Εξάλλου, το μεγαλύτερο μέρος της κατανομής των φυσητήρων, που αποτελεί είδος στόχο για το συγκεκριμένο Εθνικό Πάρκο, συμπίπτει τόσο με τη διεθνώς αναγνωρισμένη IMMA, όπως πολλάκις αναφέρει και η ίδια μελέτη όσο και με τις καταγραφές φυσητήρων. Επιπλέον, το προτεινόμενο Εθνικό Πάρκο εντάσσει εκτάσεις σημαντικές για άλλα είδη όπως η θαλάσσια χελώνα και η μεσογειακή φώκια, ενσωματώνοντας δε και τις δύο θεσμοθετημένες προστατευόμενες περιοχές που έχουν ήδη θεσπιστεί για την προστασία τους.

 

Με αυτό το δεδομένο, θεωρούμε προβληματικό ότι από την περιοχή μελέτης και τελικά από το προτεινόμενο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου εξαιρούνται σημαντικά τμήματα της Ελληνικής Τάφρου που έχουν αναγνωριστεί ως IMMA (Εικόνες 1.2.1-2 και 1.2.1-4) και αποκόπτουν τη σύνδεση ειδικά με τις εκτάσεις δυτικά της Περιοχής Προστασίας της Φύσης του Κυπαρισσιακού Κόλπου. Τα τμήματα που εξαιρούνται εντάσσονται σε δύο κατηγορίες: 1) εκτάσεις που συμπίπτουν με τις περιοχές (οικόπεδα) παραχώρησης έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων και 2) εκτάσεις δυτικά των ορίων του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου που έχει αναγνωριστεί ως ΙΜΜΑ αλλά εμπίπτουν εντός της πρόσφατα ανακηρυχθείσας Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης της Ελλάδας. Για τις εξαιρέσεις αυτές σημειώνουμε τα εξής:

 

• Εξαίρεση οικοπέδων (οικόπεδα) παραχώρησης έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων: Η έρευνα και εκμετάλλευση υδρογονανθράκων αποτελούν μία εκ των πιο σημαντικών απειλών για τα είδη και τους τύπους οικοτόπους που επιδιώκει να προστατεύσει το προτεινόμενο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου, όπως αναφέρει και αναγνωρίζει σε πολλά σημεία η ίδια μελέτη. Παρόλο που τα οικόπεδα παραχώρησης έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων σωστά εξαιρούνται από τα όρια της περιοχής μελέτης και του προτεινόμενου Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου ως μη συμβατή δραστηριότητα, η εξαίρεση δεν περιορίζει τις δυνητικές επιπτώσεις από τις συγκεκριμένες χρήσεις, γεγονός που αναγνωρίζει και η ίδια η μελέτη. Ως αποτέλεσμα, η εξαίρεση αποδυναμώνει την προσπάθεια επίτευξης των στόχων του προτεινόμενου Εθνικού Πάρκου καθώς εξαιρεί σημαντικά τμήματα του ζωτικού ενδιαιτήματος των ειδών στόχου καθώς και την κατά τα λοιπά επιτυχημένη προσπάθεια του Εθνικού Πάρκου για συνοχή και συνδεσιμότητα σημαντικών οικολογικών περιοχών.

 

Η θεσμοθέτηση του νέου Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου αποτελεί μία εξαιρετική ευκαιρία για αναθεώρηση της στρατηγικής της χώρας για προώθηση της έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων, και την αντικατάστασή της με μία πιο ολοκληρωμένη στρατηγική προστασίας της θαλάσσιας ζωής με την ένταξη του συνόλου των σημαντικών οικολογικών εκτάσεων της Ελληνικής Τάφρου, στα όρια της IMMA, στο νέο Εθνικό Πάρκο. Μία τέτοια ενέργεια θα καταστήσει τη χώρα πραγματικά πρωτοπόρα στην προστασία της θαλάσσιας βιοποικιλότητας και την πορεία επίτευξης της κλιματικής ουδετερότητας.

 

Εάν οι ισχύουσες συμβάσεις παραχώρησης δεν επιτρέπουν προς το παρόν την ένταξη των εκτάσεων αυτών εντός του προτεινόμενου Εθνικού Πάρκου, τότε θα πρέπει η επέκταση να εξεταστεί πριν την ανανέωση οποιασδήποτε σύμβασης ή τη σύναψη νέας. Στο ενδιάμεσο διάστημα η πρόβλεψη θέσπισης Περιφερειακής Ζώνης που καλύπτει μέρος των οικοπέδων έρευνας και εκμετάλλευσης υδρογονανθράκων και των σχετικών ρυθμίσεων εντός αυτής, αποτελεί ένα θετικό αλλά ανεπαρκές μέτρο μετριασμό των δυνητικών επιπτώσεων. Γι’ αυτό προτείνουμε την επέκταση της Περιφερειακής Ζώνης, με τις ρυθμίσεις και τα μέτρα που προβλέπονται σε αυτές, ώστε να καλυφθεί το σύνολο της έκτασης της ΙΜΜΑ.

 

• Εξαίρεση εκτάσεων που εμπίπτουν στην ΑΟΖ: Τα όρια της ΙΜΜΑ εκτείνονται και πέρα από την αιγιαλίδιτα ζώνη (χωρικά ύδατα) και εντός της πρόσφατα ανακηρυχθείσας ΑΟΖ. Καθώς, το προτεινόμενο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου εντάσσει, σε προστατευόμενη περιοχή θαλάσσιες εκτάσεις που βρίσκονται εντός της πρόσφατα ανακηρυχθείσας Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (AOZ) της Ελλάδας, για πρώτη φορά στην ιστορία της περιβαλλοντικής προστασίας της χώρας, προτείνουμε να εξεταστεί το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου να καλύψει όχι μόνο το μέρος της IMMA που συμπίπτει με την αιγιαλίτιδα ζώνη / εθνικά χωρικά ύδατα / αλλά το σύνολό της, δηλαδή και εντός της ΑΟΖ, καθιστώντας τη χώρα πρωτοπόρα και συνεπή με τις διεθνείς εξελίξεις και διασφαλίζοντας στο μέγιστο βαθμό, με βάση διαθέσιμη γνώση, την επιβίωση των ευάλωτων και μοναδικών κητωδών για την προστασία των οποίων το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου θεσπίζεται κατά κύριο λόγο.

 

Σχετικά με την παραπάνω πρόταση επέκτασης της περιοχής μελέτης της ΕΠΜ και κατ’ επέκταση σημειώνουμε ότι με τις ερευνητικές δράσεις του, το έργο LIFE MareNatura (https://www.lifemarenatura.eu) , στο οποίο το Green Tank είναι εξωτερικός συνεργάτης, αποσκοπεί στον εντοπισμό νέων σημαντικών θαλάσσιων εκτάσεων της χώρας που μπορούν να οδηγήσουν στην επέκταση υφιστάμενων ή την αναγνώριση νέων προστατευόμενων περιοχών. Με αυτό τον τρόπο θα συμβάλλει στην υλοποίηση της πρόσφατης δέσμευσης του Πρωθυπουργού στη Νίκαια ότι τα δύο νέα θαλάσσια πάρκα, των οποίων οι ΕΠΜ τίθενται σε διαβούλευση, «θα ακολουθήσουν και άλλα» (Ιούνιος 2025 https://www.primeminister.gr/2025/06/09/36404)

Ειδικότερα, όσον αφορά το προτεινόμενο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου, τα στοιχεία που συγκεντρώνει το έργο Life MareNatura, μπορούν να αξιοποιηθούν στον εμπλουτισμό της τεκμηρίωσης της αξίας της περιοχής μελέτης αλλά και της διεύρυνσης της έκτασης της και τελικά του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου και συμπερίληψης σε αυτό των εκτάσεων που αυτή τη στιγμή έχουν εξαιρεθεί τόσο εντός της αιγιαλίτιδας ζώνης (χωρικά ύδατα) όσο και εντός της πρόσφατα ανακηρυχθείσας Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) της χώρας.

 

 

III. Επί της περιοχής μελέτης και της σύνδεσης της παρούσας ΕΠΜ με ήδη θεσμοθετημένες εθνικά προστατευόμενες περιοχές και τις ήδη ολοκληρωμένες ΕΠΜ (5α, 5β, 7α, 10β)

Η ΕΠΜ λαμβάνει υπόψη, διευρύνει την έκταση, κυρίως στον θαλάσσιο χώρο, και συμπληρώνει τις προβλέψεις των δύο θεσμοθετημένων προστατευόμενων ων περιοχών του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου και της Περιοχής Προστασίας της Φύσης Κυπαρισσιακού Κόλπου και των περιοχών που καλύπτουν οι ΕΠΜ (5α, 5β, 7α, 10β). Με αυτόν τον τρόπο η νέα θαλάσσια προστατευόμενη περιοχή καθίσταται πιο συνεκτική από τις προστατευόμενες «νησίδες» θαλάσσιων εκτάσεων που είχαν προβλεφθεί από τις προηγούμενες ΕΠΜ, καλύπτει καλύτερα το ζωτικό ενδιαίτημα των προστατευόμενων ειδών και παρέχει την απαραίτητη συνδεσιμότητα μεταξύ σημαντικών θαλάσσιων εκτάσεων. Επιπλέον, πετυχαίνει τη συνδεσιμότητα των επιμέρους περιοχών. Ωστόσο, δεν είναι σαφές ακριβώς πώς θα επιτευχθεί η εναρμόνιση των προβλέψεων, και αν τυχόν θα δημιουργηθούν αλληλεπικαλύψεις ή /και αντικρουόμενες προβλέψεις. Δεν είναι επίσης σαφές, ειδικά για τις δύο υφιστάμενες εθνικά προστατευόμενες περιοχές, αν με αυτόν τον τρόπο θα επιτευχθεί πιο αποτελεσματική διαχείριση, συμβάλλοντας στον να κλείσουν οι εκκρεμότητες και οι ανοιχτές υποθέσεις για τις δύο αυτές περιοχές. Ακόμη, δεν διευκρινίζεται πώς θα οργανωθεί εντός του ΟΦΥΠΕΚΑ η διοίκηση και διακυβέρνηση του νέου Εθνικού Πάρκου, δηλαδή αν θα διατηρηθούν υφιστάμενες (οικείες) Μονάδες Διαχείρισης ή αν αυτές θα συγχωνευτούν σε μία νέα με περισσότερα παραρτήματα.

 

Είναι, συνεπώς, απαραίτητο κατά το επόμενο στάδιο προς τη θεσμική θωράκιση των περιοχών και όταν τεθεί το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος προς διαβούλευση, οι εναρμονισμένες προβλέψεις, όπως θα εμπλουτιστούν σχετικά με τη διακυβέρνηση του νέου Εθνικού Πάρκου, και η σχετική τους τεκμηρίωση (τελική ΕΠΜ) να διατεθούν ως μέρος της δημόσιας διαβούλευσης.

 

Ακόμη, προτείνουμε να εξεταστεί η δυνατότητα διατήρησης διακριτικών στοιχείων της ταυτότητας των δύο υφιστάμενων εθνικά προστατευόμενων περιοχών και ειδικά του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ζακύνθου, καθώς μέσα στα χρόνια έχουν δημιουργήσει μία δική τους ταυτότητα που είναι αναγνωρίσιμη.

 

 

IV. Σχόλια επί των προβλέψεων για τον οικότοπο προτεραιότητας 1120* (Posidonia oceanica):

1. Θεσμική κάλυψη δράσεων αποκατάστασης: Είναι θετικό ότι πέρα από την προστασία η ΕΠΜ και το σχέδιο διαχείρισης προβλέπουν και την αποκατάσταση τύπων οικότοπων και προτείνει συγκεκριμένα μέτρα, π.χ. για τα λιβάδια Ποσειδωνίας, διευκολύνοντας την εφαρμογή του Κανονισμού της ΕΕ για την Αποκατάσταση της Φύσης (ΕΕ 2024/1991) και υλοποίηση του εθνικού δεσμευτικού στόχου για αποκατάσταση (άρθ. 174, ν. 5037/2023) και ότι προβλέπει μέτρα αποκατάστασης. Οι περιοχές όμως που προβλέπεται να πραγματοποιηθούν οι πιλοτικές δράσεις αποκατάστασης δεν επισημαίνονται και είναι σημαντικό να εξακριβωθεί αν πρόκειται για περιοχές που εμπίπτουν εντός του δικτύου Natura 2000 καθώς δύναται να δημιουργηθεί νομικό κώλυμα, τουλάχιστον μέχρι την ολοκλήρωση του Εθνικού Σχεδίου Αποκατάστασης, καθώς ο ν. 5037/2023 προβλέπει την αποκατάσταση θαλάσσιων οικοσυστημάτων μόνο εντός των περιοχών του δικτύου Natura 2000 (Άρθ. 175).

 

2. Χρόνος και κόστος πιλοτικών δράσεων αποκατάστασης λιβαδιών Ποσειδωνίας: Στα Διαχειριστικά μέτρα για την Ποσειδωνία (Νο.46) με κωδικό NMIONIOMF0201 υπάρχει ειδική πρόβλεψη για αποκατάσταση λιβαδιών Ποσειδωνίας σε τουλάχιστον 3 πιλοτικές περιοχές όπου υπάρχει υποβάθμιση λόγω αγκυροβόλησης και συστηματική παρακολούθηση για 1-2 χρόνια (σελ. 1383). Το εν λόγω μέτρο έχει κοστολογηθεί (190.000) και θεωρείται υψηλής προτεραιότητας.

 

Προτείνουμε στον στόχο της αποκατάστασης να προστεθεί και η ενίσχυση της δέσμευσης μπλε άνθρακα, αξιοποιώντας την εμπειρία έργων όπως το Interreg EURO-Med ARTEMIS (https://artemis.interreg-euro-med.eu/) με αντικείμενο την αποκατάσταση των λιβαδιών Ποσειδωνίας που υλοποιείται υπό τον συντονισμό του Plan Bleu, με τη συμμετοχή από την Ελλάδα του ΕΛΚΕΘΕ, του Green Tank και συνεργαζόμενων εταίρων τον ΟΦΥΠΕΚΑ και την Περιφέρεια Κρήτης.

 

Σε ότι αφορά τα έργα αποκατάστασης που προτείνονται να λάβουν χώρα αρχικά σε πιλοτικό επίπεδο από την ΕΠΜ, σημειώνεται ως χρόνος παρακολούθησης τα 1-2 χρόνια. Με βάση τη βιβλιογραφία [4] ο χρόνος ευόδωσης για τη συγκεκριμένη δράση πρέπει να είναι μεγαλύτεροςε δεδομένη την αργή ανάπτυξη του φυτού. Προτείνεται η παρακολούθηση να επεκταθεί σύμφωνα με τις πιο πρόσφατες επιστημονικές κατευθύνσεις σε τουλάχιστον 5 χρόνια, με δυνατότητα επέκτασής της (ως 10 χρόνια) ανάλογα με τις ιδιαιτερότητες της έκτασης προς αποκατάστασης. [5,6] Επιπλέον, το κόστος που προβλέπεται για τις δράσεις αποκατάστασης ενδέχεται να είναι χαμηλό σε σχέση με τις εκτιμήσεις που υπάρχουν [7], με αποτέλεσμα να υπάρχουν στο μέλλον λανθασμένες εκτιμήσεις και περιορισμένοι διαθέσιμοι πόροι για τις παρεμβάσεις προς υλοποίηση.

 

3. Ποσειδωνία και Ιχθυοκαλλιέργειες: στην περιοχή που οριοθετείται το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου υπάρχουν μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας, οι οποίες έχουν δυσμενείς επιπτώσεις σε λιβάδια Ποσειδωνίας [8]. Ορθά υπάρχει σύσταση να χωρομετρούνται οι κλωβοί σε απόσταση τουλάχιστον 400 μέτρων από τα λιβάδια (σελ.1117). Ωστόσο, με βάση τις επιστημονικά τεκμηριωμένες δυσμενείς επιπτώσεις των ιχθυοκαλλιεργειών προτείνεται το μέτρο των 400 μέτρων ελάχιστης απόστασης να μην αποτελεί απλά σύσταση αλλά προϋπόθεση για τη χωροθέτηση μονάδων [9], η οποία απόσταση δύναται να αυξηθεί ανάλογα με τα χαρακτηριστικά της έκτασης χωροθέτησης της εκάστοτε μονάδας ιχθυοκαλλιέργειας. Η ανάγκη για την ενσωμάτωση αυτής της πρακτικής τεκμηριώνεται και από τα πλέον πρόσφατα δεδομένα που προκύπτουν από την Αξιολόγηση της Περιβαλλοντικής Κατάστασης των Θαλάσσιων Υδάτων που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από το ΥΠΕΝ στις 17/09/2025. Σύμφωνα με αυτήν (σελ.204-205), αν και το είδος Posidonia oceanica βρίσκεται σε Καλή Περιβαλλοντική Κατάσταση (ΚΠΚ) στο 83% των περιοχών όπου βρίσκεται το δίκτυο σταθμών παρακολούθησης για το Ιόνιο, σε τρεις (3) περιοχές η κατάσταση κρίνεται ως μη-ΚΠΚ (Αργοστόλι, Κερκυραϊκή Εχινάδες). Μάλιστα στις περιοχές κόλπος Αργοστολίου και Εχινάδες ως βασική αιτία υποβάθμισης αναφέρεται η επίδραση από μονάδες ιχθυοκαλλιέργειας.

 

4. Χαρτογράφηση και παρακολούθηση: Στη μελέτη ορθά επισημαίνεται συστηματικά η ελλιπής χαρτογράφηση των λιβαδιών Ποσειδωνίας και τα ανεπαρκή δεδομένα. Όμως, δεν προτείνεται ως μέτρο η συστηματική χαρτογράφηση των λιβαδιών Ποσειδωνίας στο σύνολο της περιοχής του Εθνικού Πάρκου. Ως εκ τούτου, προτείνεται η υιοθέτηση του μέτρου της χαρτογράφησης και παρακολούθησης των λιβαδιών Ποσειδωνίας με συνδυασμό τεχνολογικών μεθόδων (δορυφορική αποτύπωση, sonar, ROVs/AUVs, κατάδυση).

 

5. Πηγές χρηματοδότησης: Είναι σημαντικό πως δεν προβλέπονται, σε κανένα σημείο της πρότασης, πηγές χρηματοδότησης για τα διαχειριστικά μέτρα πέραν της εθνικής (Πράσινο Ταμείο κτλ). Η χρηματοδότηση του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου συνολικά, αλλά και για την αποκατάσταση συγκεκριμένων τύπων οικοτόπων ή ειδών, με καινοτόμα εργαλεία πρέπει να συμπεριληφθεί ως διαθέσιμη επιλογή. Για παράδειγμα, το έργο Interreg EURO-Med ARTEMIS θα προτείνει εναλλακτικά χρηματοδοτικά εργαλεία (όπως οι Πληρωμές για Οικοσυστημικές Υπηρεσίες (Payment for Ecosystem Services, PES, οι πιστώσεις για τη φύση, κοκ), ιδίως για την αποκατάσταση των λιβαδιών Ποσειδωνίας, τα οποία θα τεθούν στη διάθεση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, του ΟΦΥΠΕΚΑ και συναρμόδιων υπηρεσιών ώστε η Ελλάδα και η συγκεκριμένη περιοχή να μπορέσει να αξιοποιήσει τις πρόσθετες εναλλακτικές που θα προκύψουν.

 

6. Προστασία λιβαδιών αλλά και θημώνων Ποσειδωνίας: Το προτεινόμενο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο εντάσσει και προβλέπει την προστασία κάποιων παράκτιων περιοχών και παραλιών ιδιαίτερης σημασίας.  Σε αυτές δεν υπάρχει αναφορά στους θημώνες Ποσειδωνίας (banquettes) που σχηματίζονται στη ζώνη του αιγιαλού κι έχουν μεγάλη οικολογική σημασία [10]. Προτείνεται να υπάρχουν μέτρα που αφορούν ειδικά στη διαχείριση των θημώνων Ποσειδωνίας, όπως η ρητή αναφορά στην απαγόρευση απομάκρυνσης των θημώνων, οι προδιαγραφές απομάκρυνσης αν κι εφόσον αυτή είναι απολύτως αναγκαία (αποφυγή απομάκρυνσης άμμου και χρήση ήπιων εργαλείων) ή η εποχιακή διαχείρισή τους με σκοπό την επιστροφή τους στις παραλίες από τις οποίες έχουν συλλεγεί [11]. Σημαντικό επίσης είναι να προστεθεί και η πρόβλεψη καθαρισμού των παραλιών αυτών από απορρίμματα.

 

7. Ενημέρωση και ευαισθητοποίηση: Στις ενημερωτικές δράσεις που προβλέπονται δεν συμπεριλαμβάνεται η ευαισθητοποίηση των τοπικών κοινωνιών και της κοινής γνώμης σχετικά με τη σημασία και την ανάγκη προστασίας των λιβαδιών Ποσειδωνίας. Η πρόταση μας είναι να συμπεριληφθεί η δράση αυτή ως μέτρο για τον εν λόγω οικότοπο προτεραιότητας. Επιπλέον, προτείνουμε ειδικές δράσεις εκπαίδευσης ναυτιλομένων, με δεδομένο ότι η αγκυροβόληση αποτελεί σημαντική απειλή για τον συγκεκριμένο τύπο οικοτόπου.

 

 

V. Επί των μέτρων διαχείρισης

Είναι σημαντικό ότι η ΕΠΜ έχει ήδη ενσωματώσει τη συμβολή του έργου LIFE MareNatura σε πολλά από τα προτεινόμενα μέτρα του Σχεδίου Διαχείρισης του προτεινόμενου Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου (π.χ. MMIONIOME0105, σελ. 1271, MMIONIOMI0101, σελ. 1274, MMIONIOMW0203, σελ. 1287, MMIONIOMC0201, σελ. 1344, Πρόγραμμα παρακολούθησης υποβρύχιου περιβαλλοντικού θορύβου, σελ. 1496) εμπλουτίζοντας με στοιχεία και τεκμηρίωση τη διαθέσιμη γνώση και συνεισφέροντας στις δράσεις διαχείρισης και παρακολούθησης.

 

Με βάση τις προγραμματισμένες δράσεις του έργου, έργο προτείνουμε να προστεθεί η συνεισφορά του έργου LIFE MareNatura και σε δράσεις επόπτευσης και φύλαξης, κατάρτισης καθώς και ανάδειξης της περιοχής.

 

VI. Επί των προβλέψεων για την προστασία του φυσητήρα, την αντιμετώπιση της απειλής της σύγκρουσης πλοίων και φυσητήρων και του έργου SAvE Whales

Για τα σχόλια του Green Tank επί των προβλέψεων για την προστασία του φυσητήρα, που αποτελεί κύριο είδος – στόχο για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου, την αντιμετώπιση της απειλής της σύγκρουσης πλοίων και φυσητήρων, που αποτελεί την κυριότερη απειλή για την επιβίωση του φυσητήρα στην Ανατολική Μεσόγειο και του έργου SAvE Whales, που επιδιώκει τη λειτουργία ενός συμπληρωματικού συστήματος αποφυγής της σύγκρουσης πλοίων και φυσητήρων στο Στενό των Κυθήρων, όπου δεν είναι δυνατή διαφοροποίηση των διαδρομών πλεύσης, δείτε την κοινή υποβολή με το Ινστιτούτο Κητολογικών Ερευνών Πέλαγος και τη διεθνή οργάνωση OceanCare.

—–

[1] Κατευθυντήριες γραμμές από την IUCN σχετικά με τον σχεδιασμό των προστατευόμενων περιοχών και ειδικά των θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών: Dudley, N. (ed.) (2008) Guidelines for Applying Protected Area Management Categories. IUCN, Gland, Switzerland: https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/PAG-021.pdf, Day, J., Dudley, N., Hockings, M., et al (eds.) (2019). Guidelines for applying the IUCN protected area management categories to marine protected areas. 2nd edition. IUCN, Gland.  Switzerland: https://portals.iucn.org/library/node/48887, Ευρωπαϊκή Επιτροπή. (2022) Commission Staff Working document. Criteria and guidance for protected areas designations. SWD(2022) 23 final.

[2] The Green Tank. (2020) Σχόλια για το νομοσχέδιο «Εκσυγχρονισμός Περιβαλλοντικής Νομοθεσίας», 19.3.2020: https://thegreentank.gr/2020/03/19/eksygxronismos_nomothesias/, The Green Tank. (2023) Ρυθμίσεις για την ενέργεια και διατάξεις για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος σε νέο σ/ν του ΥΠΕΝ – Αναγκαίες οι τροποποιήσεις, 28.02.2023: https://thegreentank.gr/2023/02/28/rythmiseis-gia-tin-energeia-kai-diatakseis-gia-tin-prostasia-tou-fysikou-perivallontos-ypen/.

[3] Επιτροπή Φύση 2000. (2024) Πρακτικό 1^ης συνεδρίασης: https://ypen.gov.gr/diavouleusi/wp-content/uploads/2025/03/EF1_Praktika_EF2000_1_Synedriasi_20241112.pdf.

[4] Marbà, Ν., Díaz-Almela, Ε., Duarte, C.M. (2014) Mediterranean seagrass (Posidonia oceanica) loss between 1842 and 2009, Biological Conservation, Vol. 176, pp. 183-190, https://doi.org/10.1016/j.biocon.2014.05.024

[5] De Luca, M., Piazzi, L., Guala, I., Cinti, M. F., Marras, P., Pansini, A., Pinna, F., Puccini, A., Santonastaso, A., Stelletti, M., Stipcich, P., & Pascucci, V. (2025). Restoration of Posidonia oceanica Meadow Using Cuttings from an Area Impacted by Harbor Extension Project. Journal of Marine Science and Engineering, 13(1), 3. https://doi.org/10.3390/jmse13010003

[6] Pergent-Martini, C., André, S., Castejon, I., Deter, J., Frau, F., Gerakaris, V., Mancini, G., Molenaar, H., Montefalcone, M., Oprandi, A., Pergent, G., Poursanidis, D., Royo, L., Terrados, J., Tomasello, A., Ventura, D., & Villers, F. (2024). Guidelines for the Active Restoration of Posidonia oceanica. Cooperation agreement Mediterranean Posidonia Network (MPN), French Biodiversity Agency (OFB) & University of Corsica Pasquale Paoli (UCPP). Report No. OFB-22-1310: 29 pages + 32 pages of appendices. DOI: http://dx.doi.org/10.13140/RG.2.2.26679.84644

[7] Vassallo, P., Paoli, C., Rovere, A., Montefalcone, M., Morri, C., Bianchi, C.N. (2013) The value of the seagrass Posidonia oceanica: A natural capital assessment, Marine Pollution Bulletin, Vol. 75, Issues 1–2,pp.157-167, https://doi.org/10.1016/j.marpolbul.2013.07.044

[8] Delgado O., Ruiz J.M., Pérez M., Romero J., Ballesteros E. (1999). Effects of fish farming on seagrass (Posidonia oceanica) in a Mediterranean bay: seagrass decline after organic loading cessation. Oceanologica Acta,  22, pp. 109–117, https://doi.org/10.1016/S0399-1784(99)80037-1

[9] Holmer, M., Argyrou, Μ., Dalsgaard, Τ., Danovaro, Ρ., Diaz-Almela, Ε., Duarte, C.M., Frederiksen, M., Grau, A., Karakassis, I., Marbà, N., Mirto, S., Pérez, M., Pusceddu, A., Tsapakis, M. (2008) Effects of fish farm waste on Posidonia oceanica meadows: Synthesis and provision of monitoring and management tools, Marine Pollution Bulletin, 56 (9), pp.1618-1629, https://doi.org/10.1016/j.marpolbul.2008.05.020

[10] Dentamare, I., Capasso, L., Chianese, E., Calicchio, R., Franzese, P. P., Grande, U., Russo, G. F., & Buonocore, E. (2025). Ecological Implications of Posidonia oceanica Banquette Removal: Potential Loss of Natural Capital and Ecosystem Services. Water, 17(9), 1362. https://doi.org/10.3390/w17091362

[11] Guillén, J. M.-V. (2014). Guida di buone prassi per la gestione, rimozione e trattamento delle banquette di alghe e piante marine lungo le coste. Progetto Seamatter LIFE11 ENV/ES/000600. Ed. Instituto de Ecología Litoral, El Campello. Ed. Instituto de Ecología Litoral, El Campello, Ανάκτηση από https://www.ecologialitoral.com/_movil/files/4515/6465/6752/Guia_Seamatter_ENG.pdf

[Ινστιτούτο Κητολογικών Ερευνών Πέλαγος, The Green Tank και OceanCare]

Με το παρόν κείμενο διατυπώνονται παρατηρήσεις στη δημόσια διαβούλευση της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης  (ΕΠΜ) για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου που έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ), εκ μέρους του Ινστιτούτου Κητολογικών Ερευνών Πέλαγος, του Green Tank και της OceanCare. Οι φορείς αυτοί συνεργάζονται ως εταίροι (OceanCare και Green Tank) και επιστημονικός εταίρος (Ινστιτούτο Κητολογικών Ερευνών Πέλαγος) στο έργο SAvE Whales, μετά την ανακοίνωση σχετικής δέσμευσης (νο 13) από την ελληνική πολιτεία κατά το 9^ο Our Ocean Conference.

Εισαγωγικές παρατηρήσεις

Ο πληθυσμός φυσητήρων που ζει στην Ελληνική Τάφρο ανακαλύφθηκε το 1998 από το Ινστιτούτο Κητολογικών Ερευνών Πέλαγος. Οι συγκρούσεις με διερχόμενα πλοία αναγνωρίστηκαν σύντομα από την ίδια ερευνητική ομάδα ως η κύρια απειλή για την επιβίωση αυτού του απειλούμενου πληθυσμού. Το SAvE Whales [System for the Avoidance of ship-strikes with Endangered Whales], που είναι ένα σύστημα για την αποτροπή συγκρούσεων πλοίων με απειλούμενα κητώδη, αναπτύχθηκε για πρώτη φορά σε ένα πιλοτικό πρόγραμμα μεταξύ 2019 και 2021 από το Ινστιτούτο Πέλαγος και το Ινστιτούτο Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) και χρηματοδοτήθηκε πλήρως από την OceanCare. Προσφέρει μια πρωτοποριακή τεχνολογία που χρησιμεύει ως συμπληρωματικό μέτρο αντιμετώπισης της απειλής των συγκρούσεων με πλοία. Το μνημόνιο Συνεργασίας, που υπογράφηκε τον Ιούνιο του 2024, από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, τον Οργανισμό Φυσικού Περιβάλλοντος και Κλιματικής Αλλαγής, την OceanCare και τo Green Tank προβλέπει την αναβάθμιση και την πλήρη εφαρμογή του συστήματος στο Στενό των Κυθήρων έως το 2028. Το Ινστιτούτο Κητολογικών Ερευνών Πέλαγος και το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) είναι επιστημονικοί εταίροι του έργου.

Το σύστημα SAvE Whales αποτελεί συμπληρωματικό εργαλείο για την προστασία των απειλούμενων φυσητήρων από συγκρούσεις με πλοία σε περιοχές, όπως είναι το Στενό των Κυθήρων, όπου δεν είναι δυνατή η διαφοροποίηση της διαδρομής τους.

Ως συνεργαζόμενοι εταίροι στο εν λόγω έργο, κρίνουμε ως εξαιρετικά θετικό ότι υλοποιείται η δέσμευση για τη δημιουργία ενός νέου Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου στο Ιόνιο που ανακοινώθηκε κατά το 9^ο Our Ocean Conference και τίθεται σε διαβούλευση η σχετική Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη.

Ιδιαίτερα σημαντικό θεωρούμε ότι η προστασία των κητωδών που «χρησιμοποιούν την Ελληνική Τάφρο ως κύρια περιοχή διαβίωσης τους», με πρώτο αναφερόμενο είδος τον φυσητήρα, αναγνωρίζεται ως κύριος στόχος του νέου Εθνικού Πάρκου. Μάλιστα στη μελέτη αναφέρεται ότι η Ελληνική Τάφρος έχει αναγνωριστεί ως Σημαντική Περιοχή για τα Θαλάσσια Θηλαστικά (Important Marine Mammal Area – ΙΜΜΑ) σε παγκόσμιο επίπεδο και Περιοχή Ειδικής Σημασίας για τα Κητώδη (Areas of Special Importance for Cetaceans) από την ACCOBAMS.

Ο πληθυσμός του φυσητήρα στην Ελληνική Τάφρο και την Ανατολική Μεσόγειο βρίσκεται σε πορεία ταχείας συρρίκνωσης, με βάση τα πιο πρόσφατα δεδομένα. Εξάλλου, όπως αναφέρεται και στην Αξιολόγηση της Περιβαλλοντικής Κατάστασης των Θαλάσσιων Υδάτων της Ελληνικής Επικράτειας, που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση από το ΥΠΕΝ στις 17/9/2025, τα αποτελέσματα της αξιολόγησης για τον φυσητήρα είναι «αρνητικά» και η περιβαλλοντική κατάσταση αξιολογείται ως «Πολύ κακή», ενώ επισημαίνεται ότι μέχρι στιγμής δεν έχουν ληφθεί τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία του είδους.

Το προτεινόμενο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου αποτελεί σανίδα σωτηρίας για το είδος και για αυτό η έγκριση της ΕΠΜ και η θεσμική θωράκιση του Πάρκου με την έκδοση Προεδρικού Διατάγματος είναι εξαιρετικά επείγουσα.

Επιπλέον, θεωρούμε σημαντικό ότι η ΕΠΜ αναγνωρίζει τη ναυσιπλοΐα και τη σύγκρουση με τα πλοία ως τη μεγαλύτερη απειλή για τα είδη αυτά και κυρίως τον φυσητήρα. Σήμερα ο κίνδυνος σύγκρουσης πλοίων με τους φυσητήρες αποτελεί τη σημαντικότερη απειλή για την επιβίωση του πληθυσμού του φυσητήρα στη Ανατολική Μεσόγειο και ο ρυθμός θανάτων εξ’ αιτίας αυτής μόνο της απειλής καθιστά τον πληθυσμό μη βιώσιμο.

Επιπλέον, θεωρούμε σημαντικό ότι η ΕΠΜ αναγνωρίζει τη ναυσιπλοΐα και τη σύγκρουση με τα πλοία ως τη μεγαλύτερη απειλή για τα είδη αυτά και κυρίως τον φυσητήρα. Σήμερα ο κίνδυνος σύγκρουσης πλοίων με τους φυσητήρες αποτελεί τη σημαντικότερη απειλή για την επιβίωση του πληθυσμού του φυσητήρα στη Ανατολική Μεσόγειο και ο ρυθμός θανάτων εξ’ αιτίας αυτής μόνο της απειλής καθιστά τον πληθυσμό μη βιώσιμο. Ωστόσο, επισημαίνουμε ότι <u>οι ρυθμίσεις και τα μέτρα μετριασμού της απειλής που τελικά προτείνονται κρίνονται ανεπαρκή για την αποτελεσματική προστασία του φυσητήρα – κύριου είδους στόχου του προτεινόμενου Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου.</u>

Με στόχο την πλέον αποτελεσματική προστασία του φυσητήρα και την αντιμετώπιση της κυριότερης απειλής που αντιμετωπίζει σήμερα ο πληθυσμός του στην Ανατολική Μεσόγειο καταθέτουμε, λαμβάνοντας υπόψη νεότερες διεθνείς εξελίξεις, τις παρακάτω παρατηρήσεις που εστιάζουν:

• στην έκταση του προτεινόμενου Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου,
• στην οριοθέτηση ζωνών προστασίας εντός του προτεινόμενου Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου και τις ρυθμίσεις και τα μέτρα τα οποία προβλέπονται για την αντιμετώπιση του κινδύνου σύγκρουσης πλοίων και φυσητήρων εντός των ζωνών, που αποτελούν το κρίσιμο ενδιαίτημα του φυσητήρα.
• στο έργο SAvE Whales.

 

Ειδικότερες παρατηρήσεις

I. Νεότερες διεθνείς εξελίξεις:

Η ΕΠΜ αναγνωρίζει τη σημασία της Ελληνικής Τάφρου για τον φυσητήρα όπως και ότι η ίδια περιοχή κατατάσσεται από τη Διεθνή Επιτροπή Φαλαινοθηρίας (International Whaling Commission – IWC) ως μία από τις 4 κορυφαίες περιοχές κινδύνου για τον φυσητήρα παγκοσμίως.

Θα θέλαμε στο σημείο αυτό να σημειώσουμε επιπλέον τις εξής νεότερες διεθνείς εξελίξεις:

• Η Ελληνική Τάφρος έχει ενσωματωθεί στο Στρατηγικό Πλάνο της IWC για τον Μετριασμό των Επιπτώσεων των Συγκρούσεων Πλοίων με Πληθυσμούς Κητωδών 2022-2032 (Strategic Plan to Mitigate the Impacts of Ship Strikes on Cetacean Populations (2022–2032)). Στο πλάνο αυτό σημειώνεται ότι η IWC έχει ξεκινήσει ήδη συνομιλίες με τις ελληνικές αρχές και εμπλεκόμενους φορείς για την πιθανή υιοθέτηση μέτρων αλλαγής των διαδρομών πλεύσεων των πλοίων (rerouting).
• Το 2022 η Ελληνική Τάφρος αναγνωρίστηκε ως μία εκ των πέντε περιοχών υψηλού κινδύνου για σύγκρουση πλοίων και φυσητήρων από την ACCOBAMS με το ψήφισμα 8.18 (Res18/MOP8/2022), κατά την 8^η Συνάντηση των Κρατών Μερών στην οποία συμμετείχε και η Ελλάδα, μετά από αρκετά χρόνια απουσίας. Με το ψήφισμα αυτό τα κράτη μέρη της Σύμβασης καλούνται να λάβουν κατεπειγόντως μέτρα μετριασμού της απειλής της σύγκρουσης των πλοίων με τα θαλάσσια θηλαστικά.
• Το 2022, η ACCOBAMS υιοθέτησε το ψήφισμα 8.17 (Res 8.17/MOP8/2022) με θέμα τον υποθαλάσσιο θόρυβο, κατά την 8^η Συνάντηση των Κρατών Μερών. Με το ψήφισμα αυτό τα κράτη μέρη της Σύμβασης καλούνται να προωθήσουν τη μείωση της ταχύτητας τους ως μέτρο με πολλαπλά οφέλη, όπως η μείωση του υποθαλάσσιου θορύβου, των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου από τα πλοία και της απειλής της σύγκρουσης των πλοίων με τα θαλάσσια θηλαστικά.
• Το 2024, η Σύμβαση της Βόννης αναγνώρισε την απειλή της σύγκρουσης πλοίων με τη θαλάσσια μεγαπανίδα και την ανάγκη λήψης μέτρων με σχετικές αποφάσεις (CMS/COP14/Decision 58-14.50/ 2024) και ψήφισμα (CMS/COP14/Resolution/14.5/2024). Με το συγκεκριμένο ψήφισμα η Σύμβαση προτρέπει τα κράτη μέρη της Σύμβασης να λάβουν σχετικά μέτρα όπως προβλέπονται από τον Διεθνή Οργανισμό Ναυτιλίας (ΙΜΟ) και είτε να αναγνωριστούν ως Περιοχές Προς Αποφυγή (ATBAs) είτε να ενεργοποιηθεί Σύστημα Διαχωρισμού Κυκλοφορίας (TSS) της ναυτιλιακής κίνησης. Ακόμα καλεί τα κράτη μέρη της Σύμβασης να εντάξουν περιοχές που έχουν αναγνωριστεί ως Σημαντικές Περιοχές για τα Θαλάσσια Θηλαστικά, όπως η είναι η Ελληνική Τάφρος ως θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές.
• Τον Ιούνιο του 2025 η Ελλάδα συνυπέγραψε την ιδρυτική Διακήρυξη του Συνασπισμού Υψηλών Φιλοδοξιών για Ήσυχους Ωκεανούς (https://www.foraquietocean.org/), η οποία σήμερα απαρτίζεται από 37 κράτη, καθιστώντας τη μέρος μίας παγκόσμιας πρωτοβουλίας υψηλών προσδοκιών για την αντιμετώπιση του υποθαλάσσιου θορύβου. Στο κείμενο της Διακήρυξης της Συμμαχίας σημειώνονται μία σειρά από μέτρα τα οποία θα πετύχουν τους στόχους της, μεταξύ αυτών συμπεριλαμβάνεται «η θέσπιση θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών», στις οποίες δεσμεύονται να λάβουν αποτελεσματικά μέτρα κατά τον σχεδιασμό και την υλοποίηση και η «διερεύνηση και εφαρμογή αποτελεσματικών λύσεων για τη μείωση των επιπτώσεων των πλοίων στην ευαίσθητη άγρια ​​ζωή των ωκεανών», στις οποίες συμπεριλαμβάνονται μία σειρά από μέτρα που μπορούν να αποφέρουν ευρύτερα περιβαλλοντικά οφέλη, αναφέροντας συγκεκριμένα τη μείωση της ταχύτητας των πλοίων, την αλλαγή διαδρομών πλεύσης, μεταξύ άλλων. Η δέσμευση συμμετοχής στον Συνασπισμό, τον οποίο στηρίζουν όλα τα κράτη μέλη της ΕΕ συμπεριλαμβάνεται και στο Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τους Ωκεανούς (COM (2025) 281 final).

 

II. Έκταση του προτεινόμενου Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου

Λαμβάνοντας υπόψη τη σημασία της Ελληνικής Τάφρου και τον χαρακτηρισμό της ως IMMA, όπως αποτυπώνεται σε χάρτη (Εικόνα 1.3-4 σελ. 47 και συγκριτικές Εικόνες 1.2.1-2 και 1.2.1-4) και τις σχετικές διεθνείς εξελίξεις και συγκεκριμένα τις εκκλήσεις για χαρακτηρισμό των ΙΜΜΑ ως θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών και μάλιστα με στόχο την αντιμετώπιση της απειλής των συγκρούσεων πλοίων με φυσητήρες, προτείνουμε την επέκταση των ορίων της περιοχής μελέτης (Ενότητα 1.2.1) και του προτεινόμενου Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου ώστε να καλύπτουν το σύνολο της ΙMMA. Εξάλλου, το μεγαλύτερο μέρος της κατανομής των φυσητήρων, που αποτελεί είδος στόχο για το συγκεκριμένο Εθνικό Πάρκο, συμπίπτει με τη διεθνώς αναγνωρισμένη IMMA, όπως πολλάκις αναφέρει και η ίδια μελέτη.

 

Με δεδομένο, μάλιστα ότι ήδη το προτεινόμενο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου εντάσσει, θαλάσσιες εκτάσεις που βρίσκονται εντός της πρόσφατα ανακηρυχθείσας Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (AOZ) της Ελλάδας σε προστατευόμενη περιοχή για πρώτη φορά στην ιστορία της περιβαλλοντικής προστασίας της χώρας, προτείνουμε να εξεταστεί το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου να καλύψει όχι μόνο το μέρος της IMMA που συμπίπτει με τα εθνικά χωρικά ύδατα / την αιγιαλίτιδα ζώνη αλλά το σύνολό της, δηλαδή και εντός της ΑΟΖ, καθιστώντας τη χώρα πρωτοπόρα και συνεπή με τις διεθνείς εξελίξεις.

 

Επισημαίνεται ότι η ΕΠΜ όπως φαίνεται από την (βλ. Εικόνα 2.2.2.1.2-3) έλαβε υπόψη τις περισσότερες από τις υπάρχουσες καταγραφές, που εντάσσονται στο όριο της περιοχής μελέτης και του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου. Ωστόσο, με βάση τα διαθέσιμα στοιχεία (μέρος των οποίων έχουν παραδοθεί στο ΥΠΕΝ στο πλαίσιο της μελέτης εποπτείας για την εθνική έκθεση της χώρας σύμφωνα με το Άρθ. 17 της Οδηγίας για τους Οικοτόπους καθώς και την αξιολόγηση της Περιβαλλοντικής Κατάστασης των Θαλάσσιων Υδάτων της Ελληνικής Επικράτειας που τέθηκε σε δημόσια διαβούλευση στις 17/9/2025) και πέραν όσων αναφέρονται στη σχετική ενότητας της ΕΠΜ (Ενότητα 2.2.2.1.2 – Θαλάσσια θηλαστικά), διαπιστώνεται ότι ενώ το μεγαλύτερο μέρος του κρίσιμου ενδιαιτήματος των φυσητήρων βρίσκεται εντός της αιγιαλίτιδας ζώνης (εθνικών χωρικών υδάτων), σημαντικό ενδιαίτημα συναντάται ακόμα και σε σημεία εκτός των ορίων του προτεινόμενου πάρκου και πέραν της αιγιαλίτιδας ζώνης, δηλαδή εντός της Ελληνικής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ) κυρίως στην περιοχή: Νότια Πελοπόννησος-Κύθηρα-Αντικύθηρα καθώς και γύρω από τις νήσους Στροφάδες.

 

Όσες καταγραφές έχουν γίνει κατά τις προηγούμενες δεκαετίες έχουν εμφανιστεί ως σημειακές. Ωστόσο, τα είδη δεν είναι στατικά και κινούνται καλύπτοντας μεγάλες αποστάσεις σε όλο το μήκος και πλάτος του κύριου ενδιαιτήματος τους, σε όλη την IMMA και προφανώς δεν αναγνωρίζουν θεσμικά όρια προστατευόμενων περιοχών και επιμέρους ζωνών εντός αυτών για την αποφυγή της μεγαλύτερης απειλής που αντιμετωπίζουν, τη ναυσιπλοΐα.

 

Την ίδια στιγμή, η αναγνώριση της απειλής των συγκρούσεων πλοίων και φυσητήρων – κύριου είδους στόχου του προτεινόμενου Εθνικού Πάρκου αφορά σε όλη την Ελληνική Τάφρο την ΙΜΜΑ, και για αυτό θα πρέπει να ενταχθεί στο σύνολο της στο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου, τουλάχιστον μέχρι τα νοτιότερα όρια του νότια των Αντικυθήρων.

 

 

III. Οριοθέτηση ζωνών προστασίας εντός του προτεινόμενου Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου και τις ρυθμίσεις και τα μέτρα τα οποία προβλέπονται για την αντιμετώπιση του κινδύνου σύγκρουσης πλοίων και φυσητήρων εντός των ζωνών, που αποτελούν το κρίσιμο ενδιαίτημα του φυσητήρα.

Όπως προαναφέρθηκε η ΕΠΜ αναγνωρίζει τη σημαντική απειλή που αποτελεί σήμερα για τον φυσητήρα η ναυσιπλοΐα εντός του προτεινόμενου Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου του Ιονίου.

 

Σημειώνουμε ότι τα προτεινόμενα μέτρα μετριασμού του κινδύνου συγκρούσεων πλοίων με φυσητήρες, όπως διατυπώνονται από την επιστημονική κοινότητα, τα ψηφίσματα και τις αποφάσεις διεθνών οργανισμών, είναι:

• Η μετατόπιση των διαδρομών πλεύσης μακριά από το κρίσιμο ενδιαίτημα των φυσητήρων
• Η μείωση της ταχύτητας κίνησης των πλοίων. Το όριο «ασφαλείας» που τίθεται σύμφωνα με διεθνείς κατευθύνσεις που έχουν εκδοθεί από τον ΙΜΟ – Guidance on minimizing whale strikes (MEPC.1/Circ.674, όπως επικαιροποιήθηκε το 2023 ή την ACCOBAMS ( Ψήφισμα 6.13/2016), κοκ, μερικές εκ των οποίων αφορούν ειδικά την Ελληνική Τάφρο είναι οι 10 κόμβοι.
• Η λειτουργία συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης για την υιοθέτηση μέτρων όπως είναι η μείωση της ταχύτητας κίνησης των πλοίων, σε περιοχές όπου η μετατόπιση των διαδρομών πλεύσης δεν είναι δυνατή, όπως είναι η περιοχή των Στενών των Κυθήρων.

 

Η ΕΠΜ αναγνωρίζει συγκεκριμένες δυνατότητες που έχει η Ελλάδα στη διάθεσή της για την εφαρμογή των ως άνω μέτρων καθώς αναφέρεται στον ορισμό Περιοχών Προς Αποφυγή (Ζωνών Αποκλεισμού) (ATBAs) για τη ναυσιπλοΐα, σύμφωνα με τον ΙΜΟ, προτείνει όρια ταχύτητας των πλοίων σε ορισμένες από τις ζώνες του προτεινόμενου Πάρκου, και αναγνωρίζει τις εθελοντικές δεσμεύσεις ναυτιλιακών εταιρειών ώστε να αποφεύγουν την ΙΜΜΑ, όπως είναι η MSC και η Arcadia (Ενότητα 4.3.4.5.1, σελ.1107) στην περιγραφή των ρυθμίσεων που προτείνεται να ισχύουν εντός των περιφερειακών ζωνών. Επιπλέον, αναφέρεται και στην έκδοση της Αγγελίας προς Ναυτιλομένους (24/2021) που έχει σκοπό την ενημέρωση των αξιωματικών ναυσιπλοΐας για την παρουσία φυσητήρων και άλλων θαλάσσιων θηλαστικών σε ορισμένες από τις εκτάσεις του προτεινόμενου θαλάσσιου Πάρκου. Επισημαίνεται ότι έχει εκδοθεί και η Αγγελία προς Ναυτιλομένους 27/2021 με αντίστοιχο σκοπό.

 

Παρά την επαναλαμβανόμενη αναγνώριση της απειλής των θαλάσσιων μεταφορών σε διαφορετικά σημεία της ΕΠΜ και την επισήμανση των διαθέσιμων μέτρων, <u>οι ρυθμίσεις και τα μέτρα μετριασμού της απειλής που τελικά προτείνονται κρίνονται ανεπαρκή για την αποτελεσματική προστασία του φυσητήρα – κύριου είδους στόχου του προτεινόμενου Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου.</u>

 

Αυτή η διαπίστωση προκαλεί εντύπωση, με δεδομένο ότι η ΕΠΜ υιοθετεί το μέτρο μείωσης του ορίου ταχύτητας των πλοίων στο ασφαλές όριο των 10 κόμβων, όμως το προτείνει μόνο σε τρεις μόνο Ζώνες Προστασίας της Φύσης και συγκεκριμένα: στη Ζώνη Προστασίας της Φύσης ΖΠΦ–27 (Θαλάσσια Περιοχή Νήσων Στροφάδων, σελ. 992), στη Ζώνη Προστασίας της Φύσης ΖΠΦ–45 (Πυρήνας κατανομής Φυσητήρα και Ζιφιού στο ανοιχτό Ιόνιο, σελ. 1064) και στη Ζώνη Προστασίας της Φύσης ΖΠΦ–47 (Πεδίο συναθροίσεων κοραλλιών βαθέων υδάτων, σελ. 1068), οι οποίες, όπως έχουν οριοθετηθεί, δεν καλύπτουν επαρκώς το ζωτικό ενδιαίτημα του φυσητήρα.

 

Σε ζώνες όπως στη Ζώνη Προστασίας της Φύσης ΖΠΦ-01 (Κρίσιμα ενδιαιτήματα κητωδών βορειοδυτικά της Κεφαλονιάς, σελ. 913), στη Ζώνη Προστασίας της Φύσης ΖΠΦ-02 (Θαλάσσιο τόξο ανοιχτά της δυτικής Ζακύνθου, σελ. 915), στη Ζώνη Προστασίας της Φύσης ΖΠΦ-03 (Θαλάσσια περιοχή ανοιχτά του δυτικού τμήματος των νήσων Στροφάδων, σελ. 917), η Ζώνη Προστασίας της Φύσης ΖΠΦ–05 (Θαλάσσια περιοχή ανοιχτά του νοτιοδυτικού άκρου της Πελοποννήσου, σελ. 921), Ζώνη Προστασίας της Φύσης ΖΠΦ-07 (Κρίσιμα ενδιαιτήματα θαλάσσιας μεγαπανίδας ανατολικά της Μεσσηνίας. σελ. 927) ορίζεται ως μέτρο η μείωση της ταχύτητας στους 20 κόμβους (που λίγα πλοία την φθάνουν ξεπερνούν και αποτελεί εξαιρετικά επικίνδυνη ταχύτητα για τους φυσητήρες, αλλά ακόμη και για το προσωπικό ορισμένων σκαφών, βλ. παρακάτω).

 

Σε άλλες ζώνες όπως η Ζώνη Προστασίας της Φύσης ΖΠΦ-04 (Εξωτερική θαλάσσια περιοχή ανοιχτά του δυτικού τμήματος των νήσων Στροφάδων, σελ. 919) και η Ζώνη Προστασίας της Φύσης ΖΠΦ-32 (Θαλάσσιο τόξο ανοιχτού Ιονίου εκτεινόμενο από τη δυτική Λευκάδα έως τη νότια Ζάκυνθο, σελ. 1009), Ζώνη Προστασίας της Φύσης ΖΠΦ-33 (Θαλάσσια περιοχή δυτικά των Κυθήρων, σελ. 1012) στην οποία αναμένεται να εφαρμοστεί το σύστημα SAvE Whales, Ζώνης Προστασίας της Φύσης ΖΠΦ–34 (Θαλάσσιο τόξο νοτιοδυτικά των Κυθήρων, σελ. 1014) δεν ορίζεται μέτρο μείωσης ή όριο της ταχύτητας των πλοίων.

 

Εντύπωση προκαλεί ότι το όριο ταχύτητας για τα πλοία στους 10 κόμβους προβλέπεται στις δύο Περιφερειακές Ζώνες Α΄ & Β΄ του προτεινόμενου Εθνικού Πάρκου (Ενότητα 4.3.4.5.1, σελ. 1107 και Ενότητα 4.3.4.5.2, σελ. 1112). Η ρύθμιση αυτή προφανώς αναγνωρίζει την οικολογική σημασία των θαλάσσιων αυτών εκτάσεων για τους φυσητήρες, και ειδικά της Περιφερειακής Ζώνης Α΄, ως μέρος του κρίσιμου ενδιαιτήματος του φυσητήρα και την ανάγκη λήψης μέτρων για την αποφυγή συγκρούσεων πλοίων και φυσητήρων, σε μία περιοχή εντός της ΙΜΜΑ με επιβεβαιωμένη μεγάλη κυκλοφορία πλοίων. Ωστόσο, με δεδομένο ότι σε άλλες ζώνες εντός του Εθνικού Πάρκου είτε δεν προτείνεται όριο ταχύτητας είτε προτείνεται το όριο των 20 κόμβων, τελικά καθίσταται το ίδιο το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο προκρινόμενος διάδρομος ναυσιπλοΐας με πολύ υψηλό και επικίνδυνο όριο ταχύτητας σε πολύ μεγάλο μέρος της έκτασης του.

 

Ο κατακερματισμένος τρόπος με τον οποίο αντιμετωπίζεται η απειλή της ναυσιπλοΐας αποτελεί ιδιαίτερα προβληματικό στοιχείο της ΕΠΜ, καθώς έχει ως αποτέλεσμα:

• το σημαντικό ενδιαίτημα των φυσητήρων να κόβεται στη μέση, ειδικά στο βόρειο Ιόνιο.
• στο νότιο Ιόνιο να μην λαμβάνονται μέτρα για την πιο σημαντική θαλάσσια έκταση που αποτελεί ζωτικό ενδιαίτημα για τους τους φυσητήρες.

 

Επιπλέον, το όριο των 20 κόμβων που προτείνεται σε ορισμένες ζώνες, δεν αποτελεί ένα επαρκές προληπτικό μέτρο για τη σύγκρουση των πλοίων, καθώς αντίθετα:

• είναι εξαιρετικά υψηλό – το διπλάσιο από το όριο των 10 κόμβων που θεωρείται ασφαλές.
• δεν είναι αποτρεπτικό καθώς είναι πολύ υψηλό, σε σύγκριση με τη συνήθη ταχύτητα με την οποία κινούνται πολλά από τα εμπορικά πλοία στην περιοχή. Ενδεικτικά αναφέρουμε ότι τα γρηγορότερα πλοία, τα οχηματαγωγά και τα μεγαλύτερα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων (containerships), πλέον κινούνται με ταχύτητες 17-19 κόμβων, τα κρουαζιερόπλοια με αντίστοιχες ταχύτητες, ενώ τα δεξαμενόπλοια ,τα πλοία μεταφοράς γενικού φορτίου, τα μικρότερα πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων καθώς και τα πλοία μεταφοράς χύδην φορτίου με ταχύτητες που κυμαίνονται μεταξύ 11-14 κόμβων ενώ τα υγραεριοφόρα (LPG/LNG) με περίπου 15 κόμβους.
• το όριο αυτό είναι επικίνδυνο για το προσωπικό ορισμένων και ιδίως των πιο μικρών σκαφών, ειδικά σε περίπτωση σύγκρουσης με φυσητήρα.

 

Λαμβάνοντας υπόψη τα παραπάνω, τα όρια των ζωνών και οι ρυθμίσεις και τα σχετικά μέτρα που προβλέπονται εντός αυτών προτείνεται να τροποποιηθούν ώστε να καλύπτουν πραγματικά το κρίσιμο ενδιαίτημα για το φυσητήρα με επέκταση της βόρεια, νότια και δυτικά και με σκοπό να εφαρμοστούν σε αυτές τις εκτάσεις με ενιαίο τρόπο τα μέτρα αντιμετώπισης κινδύνου σύγκρουσης πλοίων και φυσητήρων.

 

Η πρόταση αυτή αφορά συγκεκριμένα, τις εξής θαλάσσιες εκτάσεις από βορρά προς νότο):

• τη Ζώνη Προστασίας Φύσης ΖΠΦ-45 (Πυρήνας κατανομής Φυσητήρα και Ζιφιού στο ανοιχτό Ιόνιο), όπου ήδη προτείνεται όριο ταχύτητας πλοίων 10 κόμβων
• το πολύγωνο που ορίζεται από τη νοητή προέκταση της εσωτερικής πλευράς της ΖΠΦ-45 προς τα βορειοδυτικά μέχρι του σημείου που τέμνει τα εξωτερικά όρια του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου στη Ζώνη Διαχείρισης Οικοτόπων και Ειδών ΖΔΟΕ-01 (Θαλάσσιο τόξο βορειοδυτικά της Κεφαλονιάς) και περιλαμβάνει νοτιοδυτικό μέρος της Ζώνης Προστασίας της Φύσης ΖΠΦ-32 (Θαλάσσιο τόξο ανοιχτού Ιονίου εκτεινόμενο από τη δυτική Λευκάδα έως τη νότια Ζάκυνθο) και τη Ζώνη Προστασίας της Φύσης-47 (Πεδίο συναθροίσεων κοραλλιών βαθέων υδάτων), στην οποία ήδη προτείνεται όριο ταχύτητας πλοίων 10 κόμβων
• Ζώνη Προστασίας της Φύσης ΖΠΦ-02 (Θαλάσσιο τόξο ανοιχτά της δυτικής Ζακύνθου), όπου τώρα προτείνεται όριο ταχύτητας πλοίων 20 κόμβων
• τη Ζώνη Προστασίας της Φύσης ΖΠΦ–27 (Θαλάσσια Περιοχή Νήσων Στροφάδων), όπου ήδη προτείνεται όριο ταχύτητας πλοίων 10 κόμβων
• τη Ζώνη Προστασίας της Φύσης ΖΠΦ–03 (Θαλάσσια περιοχή ανοιχτά του δυτικού τμήματος των νήσων Στροφάδων), όπου τώρα προτείνεται όριο ταχύτητας πλοίων 20 κόμβων
• τη Ζώνη Προστασίας της Φύσης ΖΠΦ–04 (Εξωτερική θαλάσσια περιοχή ανοιχτά του δυτικού τμήματος των νήσων Στροφάδων)
• τη Ζώνη Προστασίας της Φύσης ΖΠΦ-07 (Κρίσιμα ενδιαιτήματα θαλάσσιας μεγαπανίδας ανατολικά της Μεσσηνίας)
• τη Ζώνη Προστασίας της Φύσης ΖΠΦ–05 (Θαλάσσια περιοχή ανοιχτά του νοτιοδυτικού άκρου της Πελοποννήσου, όπου τώρα προτείνεται όριο ταχύτητας πλοίων 20 κόμβων
• τη Ζώνη Διαχείρισης Οικοτόπων και Ειδών ΖΔΟΕ–05 (Λακωνικός κόλπος και θαλάσσια περιοχή συστάδας Κυθήρων), ειδικά δυτικά των δύο νησιών και στο Στενό των Αντικυθήρων.
• τις δύο Περιφερειακές Ζώνες Α΄ & Β΄ του προτεινόμενου Εθνικού Πάρκου

 

Σε όλες τις παραπάνω εκτάσεις, προτείνουμε:

• Το όριο ταχύτητας να τεθεί στους 10 κόμβους, για τη διασφάλιση των φυσητήρων, σύμφωνα με τις επιταγές των διεθνών οργανισμών και συμφωνιών, τα επιστημονικά πορίσματα και την καθιερωμένη διεθνή πρακτική.

 

Σημειώνεται ενδεικτικά ότι ήδη, παρόμοια μέτρα που προβλέπουν υποχρεωτικό όριο ταχύτητας 10 κόμβων έχουν ληφθεί σε άλλες περιοχές του κόσμου, οι οποίες αφορούν εκτεταμένες υδάτινες εκτάσεις όπως σε περιοχές των Ανατολικών Ακτών των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής, στον κόλπο του Αγίου Λαυρεντίου του Καναδά, στον Δυτικό δίαυλο διέλευσης της διώρυγας του Παναμά καθώς επίσης και στον εκτεταμένο χώρο δικαιοδοσίας του λιμένος Duqm του Σουλτανάτου του Ομάν.

 

Με τη θέσπιση του ορίου των 10 κόμβων εντός του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου, μαζί με τη λειτουργία του συστήματος SAvE Whales στο Στενό των Κυθήρων (βλ. παρακάτω), η Ελλάδα θα καταστεί πρωτοπόρος στην προστασία των φυσητήρων στη Μεσόγειο και θα αναδείξει τη συνδυαστική της παράδοση στη ναυτιλία και τη διατήρηση της θαλάσσιας βιοποικιλότητας.

 

• να εξεταστεί η δυνατότητα ορισμού Περιοχών Προς Αποφυγή της ναυσιπλοΐας κατά τα διεθνή πρότυπα των ATBA, όπως άλλωστε έχει προτείνει και ο ΙΜΟ.

Ειδικά όσον αφορά το συγκεκριμένο μέτρο, η ΕΠΜ ήδη αναγνωρίζει ότι διεθνείς ναυτιλιακές εταιρίες όπως η MSC και η ελληνική ναυτιλιακή εταιρεία Acadia Shipmanagement έχουν ήδη δεσμευτεί να αποφεύγουν την Ελληνική Τάφρο για τη διέλευση των πλοίων τους. Οι εταιρείες αυτές έχουν μάλιστα δεσμευτεί να αποφεύγουν την Ελληνική Τάφρο στα όρια της IMMA, με αποτέλεσμα τα πλοία τους να κινούνται πλέον εκτός των ορίων του προτεινόμενου Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου. Παρόμοια δέσμευση έχει ανακοινώσει και η Δανέζικη DFDS, η Γαλλική CMA CGM κ.α. Επίσης, σχετική παρότρυνση αποφυγής της Ελληνικής Τάφρου έχουν δώσει στα μέλη τους και η Γερμανική Ένωση Εφοπλιστών (VDR), η Ένωση Γαλλικών εφοπλιστών εταιρειών (Armateurs de France), η διεθνής ένωση εφοπλιστικών οργανώσεων (ICS) και άλλοι.

 

Καθώς η ΕΠΜ προτείνει μεταξύ των μέτρων που θα πρέπει να εφαρμοστούν στο προτεινόμενο πάρκο την ευαισθητοποίηση του ναυτιλιακού κλάδου (MMIONIOME0104 σελ. 1318), κρίνουμε ότι η συμπερίληψη καλών πρακτικών που ήδη εφαρμόζονται, θα πρέπει να αποτελέσει τη βάση για τη θέσπιση αυστηρότερων ρυθμίσεων για την αποφυγή της σύγκρουσης πλοίων με φυσητήρες εντός του προτεινόμενου Πάρκου, και ειδικά στις ζώνες που αναφέρουμε παραπάνω, των Περιφερειακών αυτού Ζωνών αλλά και σε όλη την ΙΜΜΑ.

 

IV. Το έργο SAvE Whales.

Θεωρούμε ιδιαίτερα σημαντικό ότι η ΕΠΜ έχει λάβει υπόψη τη δέσμευση της ελληνικής πολιτείας και των εταίρων του SAvE Whales όπως ανακοινώθηκε στο 9ο Our Ocean Conference (σελ. 76) και ήδη συμπεριλάβει στις ρυθμίσεις και τα μέτρα που προτείνει, τη λειτουργία του συστήματος έγκαιρης προειδοποίησης ναυτιλλομένων για την παρουσία φυσητήρων (ΜΜΙΟΝΙΟΜΕΔ0103, σελ. 1241) και του αποδίδει υψηλή προτεραιότητα. Προτείνουμε στη σχετική παρουσίαση του μέτρου να αποτυπωθεί και ο τίτλος του έργου “SAvE Whales”.

Ως άμεσα εμπλεκόμενοι σε αυτό το έργο, σημειώνουμε ότι σωστά το έργο κρίνεται ως συμπληρωματικό άλλων μέτρων για την αποφυγή της σύγκρουσης πλοίων και φυσητήρων. Ειδικότερα, το σύστημα αυτό προβλέπεται προς εγκατάσταση σε μία περιοχή – στη θαλάσσια έκταση μεταξύ του Ακρωτηρίου Ταίναρον, Ελαφονήσου/ Ακρωτηρίου Μαλέα και των Κυθήρων και δυτικά των Κυθήρων μέχρι και το νοτιότερο άκρο τους, η οποία συγκεντρώνει υψηλή, πυκνή και συχνή κυκλοφορία πλοίων και αποτελεί εξαιρετικά σημαντικό ενδιαίτημα του φυσητήρα όπου δεν είναι εύκολα δυνατή η μετατόπιση ή μετακίνηση των διαδρομών των πλοίων. Για αυτό ακριβώς, όπως είχε ανακοινωθεί και κατά την ανακοίνωση της υπογραφής του σχετικού μνημονίου συνεργασίας μεταξύ των εταίρων του έργου, προβλεπόταν ως ένα από τα μέτρα που θα εφαρμοστεί εντός των ορίων του πρόσφατα (τότε) ανακοινωθέντος Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου (https://ypen.gov.gr/diavouleusi/kathieronetai-systima-proeidopoiisis-dierchomenon-ploion-gia-tin-egkairi-anagnorisi-megalon-thalassion-thilastikon/).

Ως εκ τούτου, θα πρέπει η ΕΠΜ να εξασφαλίσει κάλυψη της πλήρους έκτασης εφαρμογής του συστήματος SAvE Whales (συμπεριλαμβανομένων των βαθέων υδάτων του Λακωνικού κόλπου εντός της Ελληνικής ΑΟΖ) με την οριοθέτηση του προτεινόμενου Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου και των Περιφερειακών αυτού ζωνών και τον καθορισμό των ρυθμίσεων και μέτρων που προβλέπει.

Με δεδομένο, επίσης, ότι το μέτρο αυτό βρίσκεται ήδη σε πορεία υλοποίησης, με τα προπαρασκευαστικά στάδια να βαίνουν προς ολοκλήρωση, θεωρούμε ότι η ΕΠΜ θα πρέπει να αποτυπώνει με μεγαλύτερη πληρότητα τους Φορείς Υλοποίησης. Συγκεκριμένα, στους Φορείς Υλοποίησης θα πρέπει να συμπληρωθούν οι φορείς που ήδη υλοποιούν το έργο, βάσει της κοινής δέσμευσης που ανακοινώθηκε στο 9o Our Ocean Conference (https://thegreentank.gr/2024/04/17/save-whales-desmeusi/) καθώς και τους εταίρους του έργου που έχουν ήδη υπογράψει Μνημόνιο Συνεργασίας. Ειδικότερα, θα πρέπει να προστεθούν συγκεκριμένα: η διεθνής περιβαλλοντική οργάνωση OceanCare και η δεξαμενή σκέψης για το περιβάλλον Τhe Green Tank, καθώς και οι επιστημονικοί εταίροι του έργου: Ινστιτούτο Κητολογικών Ερευνών Πέλαγος και Ινστιτούτο Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ) / Ινστιτούτο Υπολογιστικών και Εφαρμοσμένων Μαθηματικών. Επιπλέον, σημειώνεται ότι το σύστημα προβλέπεται να τεθεί σε πλήρη λειτουργία και να παραδοθεί το 2028 στον ΟΦΥΠΕΚΑ, ο οποίος θα αναλάβει την λειτουργία και συντήρηση του.

Επίσης, θα πρέπει να αποτυπωθεί πιστά το εκτιμώμενο κόστος της δέσμευσης το οποίο ανέρχεται στα 3.000.000 ευρώ, εκ των οποίων οι 700.000 ευρώ προέρχονται από την OceanCare και τα 2.300.000 ευρώ από την ελληνική πολιτεία.

Τέλος, θεωρούμε ότι οι δείκτες παρακολούθησης του μέτρου θα πρέπει να αναθεωρηθούν ώστε να συμβαδίζουν καλύτερα με τον σχεδιασμό του έργου.

[Sustainable Sailing Greece]

<p data-start=”201″ data-end=”359″><strong data-start=”201″ data-end=”357″>Υποβολή παρατηρήσεων στο πλαίσιο της Δημόσιας Διαβούλευσης για τα Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα Ιονίου και Νοτίου Αιγαίου – Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου (ΕΘΠΙΟ)</p>
<p data-start=”361″ data-end=”765″>Με ιδιαίτερη ικανοποίηση παρατηρούμε τα συγκεκριμένα βήματα που γίνονται για τη δημιουργία του θαλάσσιου πάρκου στο νότιο Ιόνιο και με ενδιαφέρον μελετήσαμε τα προσεκτικά σχέδια που τέθηκαν σε δημόσια διαβούλευση. Με την παρούσα, θα θέλαμε να καταθέσουμε ορισμένα σημεία προς εξέταση από την οπτική του ιστιοπλοϊκού τομέα – ενός βασικού πυλώνα του τουρισμού στο Ιόνιο, στενά συνδεδεμένου με τη θάλασσα.</p>
<p data-start=”767″ data-end=”2236″><strong data-start=”767″ data-end=”826″>1. Οικολογικά αγκυροβόλια και προστασία της ποσειδωνίας<br data-start=”826″ data-end=”829″ />Αναγνωρίζουμε τη ζημία που προκαλεί η αγκυροβόληση σκαφών αναψυχής, όπως ιστιοπλοϊκά και καταμαράν, στα ευαίσθητα λιβάδια ποσειδωνίας και, συνεπώς, χαιρετίζουμε τις προτάσεις για εγκατάσταση οικολογικών αγκυροβολίων σε ορισμένες περιοχές του ΕΘΠΙΟ. Είναι γνωστό ότι το μέτρο αυτό έχει αποδώσει καρπούς σε πολλές άλλες μεσογειακές χώρες, με δοκιμασμένα επιχειρηματικά μοντέλα που διασφαλίζουν τη συντήρηση και τη συνεχή χρήση τους επί σειρά ετών. Υποστηρίζουμε την πρόταση να πραγματοποιηθούν περαιτέρω μελέτες και να δοθεί προσεκτική προσοχή στον τύπο και το μοντέλο που θα εφαρμοστεί σε κάθε περιοχή, ώστε να είναι κατάλληλο για τον σκοπό του. Συνιστούμε ένθερμα οι σχεδιασμοί να εκπονηθούν εξαρχής σε στενή διαβούλευση με τις εταιρείες που διαχειρίζονται στόλους επαγγελματικών ναυλώσεων, προκειμένου να εγκατασταθούν αγκυροβόλια που να ανταποκρίνονται στη σημερινή και μελλοντική χρήση (μέγεθος και τύπος σκαφών, εκτιμώμενοι αριθμοί κ.λπ.). Ο ιστιοπλοϊκός τομέας ζητά εδώ και χρόνια την υλοποίηση αυτών των υποδομών, καθώς είναι και ασφαλέστερες για τα ίδια τα σκάφη – έχουμε διαπιστώσει αύξηση ατυχημάτων λόγω κακών πρακτικών αγκυροβόλησης. Επιπλέον, προτείνουμε η «αναβάθμιση της υφιστάμενης υποδομής» να περιλαμβάνει την εγκατάσταση ή επισκευή (όπου απαιτείται) σημείων για πρόσδεση με long line (π.χ. μεταλλικοί κρίκοι), ώστε να αποφεύγεται η χρήση βράχων ή κιγκλιδωμάτων στα λιμάνια.</p>
<p data-start=”2238″ data-end=”2801″><strong data-start=”2238″ data-end=”2276″>2. Χωρικός εντοπισμός αγκυροβολίων<br data-start=”2276″ data-end=”2279″ />Έχουμε πραγματοποιήσει εκτενή διαβούλευση με την ιστιοπλοϊκή κοινότητα του νοτίου Ιονίου και, σε συνεργασία μαζί τους, έχουμε εντοπίσει τα βασικά σημεία αγκυροβόλησης (εκτός καθιερωμένων μαρινών και λιμένων), όπου συγκεντρώνεται η μεγαλύτερη δραστηριότητα (π.χ. ορισμένοι όρμοι εντός των ΖΠΦ 15, 16, 17, 20, 26I). Θεωρούμε ότι θα πρέπει να δοθεί προτεραιότητα σε αυτές τις περιοχές για την εγκατάσταση οικολογικών αγκυροβολίων, με στενή συνεργασία των τοπικών κοινοτήτων και ειδικών στη θαλάσσια περιβαλλοντική διαχείριση.</p>
<p data-start=”2803″ data-end=”3946″><strong data-start=”2803″ data-end=”2841″>3. Αναβάθμιση υφιστάμενων υποδομών<br data-start=”2841″ data-end=”2844″ />Υποστηρίζουμε τις προτάσεις για αναβάθμιση των υφιστάμενων υποδομών μαρινών και λιμένων. Υπάρχει επείγουσα ανάγκη σε ορισμένες ζώνες με υψηλή θαλάσσια κυκλοφορία, ώστε να ελαχιστοποιηθούν οι αρνητικές επιπτώσεις. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η πλήρης έλλειψη εγκαταστάσεων «pump-out» για τα ιστιοπλοϊκά, με αποτέλεσμα την απόρριψη λυμάτων στη θάλασσα, που είναι ρυπογόνα και επιβλαβή για τη θαλάσσια ζωή. Ελπίζουμε επίσης ότι η «αναβάθμιση υφιστάμενων εγκαταστάσεων», όπως αναφέρεται σε ορισμένα σημεία, θα περιλαμβάνει την κατασκευή χερσαίων χώρων υγιεινής για τους ιστιοπλόους (ώστε να αποφεύγεται η κατάληξη προϊόντων καθαρισμού στο θαλάσσιο περιβάλλον) καθώς και σημείων ανεφοδιασμού με πόσιμο νερό για τις τοπικές κοινότητες και τους επισκέπτες, ώστε να μειωθεί η κατανάλωση εκατομμυρίων πλαστικών μπουκαλιών που χρησιμοποιούνται στην περιοχή – πολλά εκ των οποίων καταλήγουν στη θάλασσα ή στις παραλίες.</p>
<p data-start=”3948″ data-end=”4738″><strong data-start=”3948″ data-end=”4001″>4. Βιωσιμότητα και φέρουσα ικανότητα της περιοχής<br data-start=”4001″ data-end=”4004″ />Σημειώνουμε επίσης τα σχέδια του Υπουργείου Τουρισμού για την ανάπτυξη του ναυτικού τουρισμού στο Ιόνιο (Στρατηγικό Σχέδιο 2030), τα οποία περιλαμβάνουν την κατασκευή/επέκταση μαρινών και την παροχή εκατοντάδων νέων θέσεων ελλιμενισμού. Θα ενθαρρύναμε την προσεκτική εξέταση του αριθμού των σκαφών που μπορεί να υποστηρίξει η περιοχή με βιώσιμο τρόπο, ιδίως ενόψει των νέων περιορισμών που θα τεθούν σε ισχύ για την προστασία του ΕΘΠΙΟ. Παρότι οι στρατηγικές του Υπουργείου Τουρισμού αναφέρουν ότι η βιωσιμότητα αποτελεί βασικό πυλώνα της τουριστικής προσφοράς, διαπιστώνεται αντίφαση εάν η επέκταση οδηγήσει σε ακόμη μεγαλύτερη υπερσυγκέντρωση σκαφών σε αυτήν την ευαίσθητη περιοχή – μια περιοχή που ήδη βρίσκεται υπό μεγάλη πίεση.</p>

[ΔΗΜΟΣ ΠΥΡΓΟΥ]

Συμφωνούμε απόλυτα με τις προτάσεις του ΕΒΕ Ηλείας τις οποίας και σας επισυνάπτουμε

Η παρούσα απάντηση κατατίθεται από το Επιμελητηριο Ηλείας κατόπιν διαβούλευσης με τους Δήμους Πύργου , Ανδρίτσαινας – Κρεστένων και Ζαχάρως

1. Γενικά σχόλια

1.1. Για την εκπόνηση της ΕΠΜ δεν έλαβε χώρα κανενός τύπου διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη, πχ. ΟΤΑ, Επιμελητήρια, Αλιείς, Ξενοδόχοι κλπ. Ως εκ τούτου η ΕΠΜ δεν αντικατοπτρίζει τις προσδοκίες και τις ανάγκες της τοπικής κοινότητας.

1.2. Στην παρ. 1.1.3 της ΕΠΜ αναφέρεται ότι το μέρος των παραδοτέων είναι τα Παραρτήματα Ι και ΙΙ (Σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος και Σχέδιο Διαχείρισης, αντίστοιχα), όπου μετά από την  παράδοσή τους θα γίνει διαβούλευση με τους Φορείς. Αυτά τα Παραρτήματα δεν είναι  αναρτημένα στην ιστοσελίδα της διαβούλευσης. Ακολούθως, η ΕΠΜ αναφέρει ότι τα Παραρτήματα Ι και ΙΙ (Σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος και Σχέδιο Διαχείρισης, αντίστοιχα) θα δοθούν με τα κεφάλαια 4 και 5 (τα οποία κεφάλαια είναι διαθέσιμα, ως μέρος της υπό διαβούλευση ΕΠΜ!) και η τελική ΕΠΜ θα δοθεί μετά από ένα (1) μήνα διαβούλευσης (δλδ. στα τέλη Οκτωβρίου 2025). Τούτο σημαίνει ότι το υλικό της διαβούλευσης είναι ελλιπές.

1.3. Δεν αναλύεται στην ΕΠΜ ο τρόπος που θα ενσωματωθούν τα σχόλια της διαβούλευσης στην τελική έκδοση της ΕΠΜ.

1.4. Δεν έχουν δοθεί οι συντεταγμένες των ζωνών του ΘΠΙ, αλλά ούτε και αναλυτικοί χάρτες, καθιστώντας δύσκολο την κατανόηση της χωροθέτησης της ζώνωσης και των σχετικών ρυθμίσεων κάθε ζώνης. Σημειώνεται, ότι στην περίπτωση της Ηλείας η ζώνη ΖΠΦ36-ΜΘ, που αφορά το χερσαίο τμήμα του μεγαλύτερου μέρους της ακτής, είναι μια πολύ λεπτή γραμμή στο χάρτη της ΕΠΜ και η έλλειψη συντεταγμένων ή/και λεπτομερών χαρτών, καθιστά αδύνατη την κατανόηση της χωροθέτησης των ορίων και των σχετικών ρυθμίσεων. Η έλλειψη αυτή καθιστά δύσκολη την πρόσβαση στην  πληροφορία, που είναι από τα κύρια ζητούμενα σε μια  σωστά δομημένη διαδικασία διαβούλευσης.

1.5. Υπάρχουν ασάφειες σχετικά με τη ζώνωση και την σχέση τους με άλλες υφιστάμενες περιοχές προστασίας (πχ. NATURA2000, ΠΔ Κυπαρισσιακού). Δεν είναι κατανοητό, ποια ζώνωση τελικά θα ισχύσει.

1.6. Στο ίδιο πλαίσιο με παραπάνω, δεν παρουσιάζεται στην ΕΠΜ πώς θα συμβαδίσουν οι άλλες ΕΠΜ, που αφορούν την περιοχή μας, δλδ. η ΕΠΜ για τη Natura GR2330008 και οι ΕΠΜ που αφορούν τον Κυπαρισσιακό Κόλπο. Σημειώνεται, ότι, όπως αναφέρεται στην παρ. 1.4.1.2 έχουν εκπονηθεί τρεις ΕΠΜ για τον  Κυπαρισσιακό Κόλπο, εκ των οποίων η μία (του 2002) δεν εγκρίθηκε. Για τις άλλες δύο (του 2011 και του 2014) υπάρχει εισήγηση για έγκριση της Δ/νση Περ/κου Σχεδιασμού, της Γενικής Δ/νσης Περιβάλλοντος του  (πρώην) ΥΠΕΚΑ και απόφαση έγκριση της  της Δ/νση Περ/κου Σχεδιασμού, της Γενικής Δ/νσης Περιβάλλοντος του  (πρώην) ΥΠΕΚΑ. Συνοψίζοντας, δεν είναι κατανοητό τι θα υπερισχύσει τελικά ή κατά πόσο η ΕΠΜ ΘΠΙ έχει ενσωματώσει το σύνολο των ρυθμίσεων και τα προτεινόμενα Σχέδια Διαχείρισης των προαναφερθέντων ΕΠΜ. Θα ήταν ατελέσφορο για την προστασία του περιβάλλοντος και τη βιώσιμη ανάπτυξη των τοπικών κοινωνιών, να ισχύουν όλες οι ΕΠΜ! Τούτο θα οδηγούσε σε νομικές αντιφάσεις και θεσμικές αλληλεπικαλύψεις  και ασαφείς συναρμοδιότητες. Πρέπει να υπάρξει, απαραίτητα, καθορισμός του τι νομικά ισχύει για το ΘΠΙ!

1.7. Η ΕΠΜ δεν προδιαγράφει την οργάνωση της Μονάδας Διαχείρισης Προστατευόμενης Περιοχής (ΜΔΠΠ) του ΘΠΙ, δομή,  τις αρμοδιότητες κλπ. και κυρίως δεν προδιαγράφει το πώς οι ΟΤΑ και οι Τοπικοί Φορείς (πχ. Επιμελητήριο Ηλείας) θα αντιπροσωπεύονται στη ΜΔΠΠ.

1.8. Στο κεφ. 2.3 (Κοινωνικά και οικονομικά στοιχεία) απουσιάζουν τα οικονομικά, κοινωνικά και  πολιτιστικά στοιχεία των Δήμων Ζαχάρως και Ανδρίτσαινας – Κρεστένων. Σημειώνεται, ότι στην ακτή αυτών των Δήμων υπάρχουν αμμοθίνες, παραλία ωοτοκίας Caretta caretta, περιοχές Natura και αποτελεί μία από τις λίγες χερσαίες ζωνώσεις του ΘΠΙ (ζώνη ΖΠΦ-36ΜΘ). Επιπρόσθετα, στην ακτογραμμή αυτών των Δήμων υπάρχει έντονη τουριστική κίνηση. Η απουσία των κοινωνικών και οικονομικών στοιχείων των Δήμων Ζαχάρως και Ανδρίτσαινας – Κρεστένων, θέτει εν αμφιβόλω την εφαρμογή της μεθοδολογίας καταγραφής της υφιστάμενης κατάστασης του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος (κεφ. 2.3), την εκτίμηση των επιπτώσεων χρήσεων & δραστηριοτήτων (παρ. 2.3.4), τις αλληλεπιδράσεις με την ευρύτερη περιοχή (παρ. 3.2), την εκτίμηση και αξιολόγηση των δυνητικών συγκρούσεων μεταξύ της διατήρησης του φυσικού περιβάλλοντος και των οικονομικών δραστηριοτήτων (παρ. 3.3) και βέβαια το σχεδιασμό των ζωνώσεων (κεφ. 4) και τις προτάσεις διαχείρισης (κεφ. 5), για την περιοχή εντός των ορίων των  Δήμων Ζαχάρως και Ανδρίτσαινας – Κρεστένων. Είναι απαραίτητο, να αναθεωρηθεί  ΕΠΜ με τα οικονομικά, κοινωνικά και  πολιτιστικά στοιχεία των Δήμων Ζαχάρως και Ανδρίτσαινας – Κρεστένων και συνεπακόλουθα να εφαρμοστεί από την αρχή η μεθοδολογία αξιολόγησης επιπτώσεων, ο σχεδιασμός δράσεων και οι προτάσεις διαχείρισης για την περιοχή των προαναφερόμενων Δήμων και γενικότερα της Ηλείας.

1.9. Η ΖΒΔΠΦ-06, αν και ονομάζεται «Ευρύτερη θαλάσσια περιοχή λιμένα Κυλλήνης»,  αφορά το λιμένα Κατάκολου. Βέβαια, ο λιμένα Κατάκολου ανήκει διοικητικά στο λιμένα Κυλλήνης, αλλά δεν παύει το όνομα της ζώνης να είναι  λάθος και να μπερδεύει. Είναι προφανές ότι πρέπει να αλλάξει το όνομα σε «Ευρύτερη θαλάσσια περιοχή λιμένα Κατάκολου».

1.10. Δεν καθορίζεται τι ισχύει για τα «υπό αδειοδότηση» έργα. Πρόκειται για έργα που έχουν καταθέσει φάκελο αδειοδότησης, πριν τη δημοσιοποίηση της ΕΠΜ, προς διαβούλευση, αλλά η άδεια δεν έχει εκδοθεί κατά την  ημερομηνία έναρξης της διαβούλευσης. Είναι λογικό, ότι δεν πρέπει οι ρυθμίσεις του ΘΠΙ να έχουν αναδρομική ισχύ και η όποια αδειοδοτική διαδικασία, που ξεκίνησε πριν την ημερομηνία διαβούλευσης, να συνεχίζεται κανονικά. Το ζήτημα των «υπό αδειοδότηση» έργων πρέπει να προσδιορισθεί στην αναθεωρημένη ΕΠΜ.

 

2. Απαγορεύσεις και ρυθμίσεις

2.1. ΖΠΦ-25 (Κρίσιμα ενδιαιτήματα θαλάσσιας μεγαπανίδας ανοιχτά του Κυπαρισσιακού κόλπου):

2.1.1. Σε περίπτωση εφαρμογής πρόσθετων περιορισμών / ρυθμίσεων στην επαγγελματική αλιεία, που δύναται να επιβάλλονται μετά από εισήγηση της ΜΔΠΠ, κατόπιν εκπόνησης ειδικής μελέτης, να υπάρχει πρόνοια αποζημίωσης των επαγγελματιών αλιέων ή άλλων κατάλληλων ανταποδοτικών μέτρων. Από το μέτρο αυτό να εξαιρείται η αλιεία με χρήση συρόμενων αλιευτικών εργαλείων που έρχονται σε επαφή με τον θαλάσσιο πυθμένα (π.χ. τράτα, δράγα).

2.1.2. Προτείνουμε να μην απαγορεύονται τελείως οι κατασκευές υποθαλάσσιων υποδομών (χρήση 48.2), αλλά αυτές να υλοποιούνται μετά από την  εκπόνηση ειδικών μελετών και με την εφαρμογή περιοριστικών μέτρων, μέσω εφαρμογής σχεδίου περιβαλλοντικής διαχείρισης. Τούτα θα αδειοδοτούνται από το ΥΠΕΝ, μετά από θετική εισήγηση του ΜΔΠΠ του ΘΠΙ.

2.2. ΖΠΦ-36ΜΘ (Παραλία ωοτοκίας θαλάσσιων χελωνών Καρέττα «Κόλπος Κυπαρισσίας»):

2.2.1. Να προβλέπεται η υλοποίηση συνοδευτικών υποδομών εξυπηρέτησης υδατοδρομίου, δεδομένου ότι η Ηλεία χρειάζεται υδατοδρόμιο για την άρση της συγκοινωνιακής απομόνωσής της. Η θέση των συνοδευτικών υποδομών εξυπηρέτησης υδατοδρομίου, θα προσδιορισθεί μετά από την  εκπόνηση ειδικών μελετών και για την υλοποίησή τους θα εφαρμοστούν περιοριστικά μέτρα, μέσω εφαρμογής σχεδίου περιβαλλοντικής διαχείρισης. Οι υποδομές αυτές θα αδειοδοτούνται από το ΥΠΕΝ, μετά από θετική εισήγηση του ΜΔΠΠ του ΘΠΙ.

2.2.2. Προτείνουμε να μην απαγορεύονται τελείως οι κατασκευές υπόγειων υποδομών (χρήση 48.2), αλλά αυτές να υλοποιούνται μετά από την  εκπόνηση ειδικών μελετών και με την εφαρμογή περιοριστικών μέτρων, μέσω εφαρμογής σχεδίου περιβαλλοντικής διαχείρισης. Τούτα θα αδειοδοτούνται από το ΥΠΕΝ, μετά από θετική εισήγηση του ΜΔΠΠ του ΘΠΙ. Επίσης, δεδομένου ότι τα υποβρύχια καλώδια στη ΖΔΟΕ-03 επιτρέπονται, πρέπει να επιτρέπεται και η προσαιγιάλωσή τους!

2.2.3. Η καθολική απαγόρευση των μονάδων αφαλατώσεων, θα οδηγήσει σε προβλήματα παροχής νερού σε οικισμούς, αγροτικές καλλιέργειες και τουριστικές επιχειρήσεις. Προτείνουμε, να εξαιρούνται οι αγωγοί πρόσληψης θαλασσινού νερού και οι αγωγοί απόρριψης αλμόλοιπου. Οι αγωγοί να είναι εντός τάφρου βάθους δύο (2) μέτρων και να αποφεύγεται η όδευσή τους από αμμοθίνες, ενώ να λαμβάνει χώρα άμεση αποκατάσταση της περιοχής επέμβασης. Οι αγωγοί πρόσληψης θαλασσινού νερού και οι αγωγοί απόρριψης αλμόλοιπου να υλοποιούνται μετά από την  εκπόνηση ειδικών μελετών και με την εφαρμογή περιοριστικών μέτρων, μέσω εφαρμογής σχεδίου περιβαλλοντικής διαχείρισης. Προτείνουμε να απαγορεύονται τα αντλιοστάσια και το άνοιγμα πηγαδιών για υδροληψία, εντός της ζώνης. Επιπρόσθετα, οι εργασίες θα πραγματοποιούνται εκτός της περιόδου αναπαραγωγής της θαλάσσιας χελώνας (1η Μαΐου μέχρι 31η Οκτωβρίου). Οι υποδομές αυτές θα αδειοδοτούνται από το ΥΠΕΝ, μετά από θετική εισήγηση του ΜΔΠΠ του ΘΠΙ. Άλλωστε οι μονάδες αφαλάτωσης επιτρέπονται στη ΖΔΟΕ-03, που είναι σε πιο βαθιά νερά, οπότε με ποιο τρόπο θα περνάνε οι αγωγοί στην ξηρά αν υπάρχει απόλυτη απαγόρευση στη ΖΠΦ-39;

2.2.4. Στα περίπτερα ενημέρωσης (χρήση 49), να προβλέπεται η εγκατάσταση μικρού αναψυκτηρίου.

2.3. ΖΠΦ-39 (Θαλάσσια περιοχή κόλπου Κυπαρισσίας):

2.3.1. Σε περίπτωση εφαρμογής πρόσθετων περιορισμών / ρυθμίσεων στην επαγγελματική αλιεία, που δύναται να επιβάλλονται μετά από εισήγηση της ΜΔΠΠ, κατόπιν εκπόνησης ειδικής μελέτης, να υπάρχει πρόνοια αποζημίωσης των επαγγελματιών αλιέων ή άλλων κατάλληλων ανταποδοτικών μέτρων. Από το μέτρο αυτό να εξαιρείται η αλιεία με χρήση συρόμενων αλιευτικών εργαλείων που έρχονται σε επαφή με τον θαλάσσιο πυθμένα (π.χ. τράτα, δράγα).

2.3.2.Να επιτρέπεται το υδατοδρόμιο, δεδομένου ότι η Ηλεία χρειάζεται υδατοδρόμιο για την άρση της συγκοινωνιακής απομόνωσής της. Η θέση του υδατοδρομίου, θα προσδιορισθεί μετά από την  εκπόνηση ειδικών μελετών και για την υλοποίησή τους θα εφαρμοστούν περιοριστικά μέτρα, μέσω εφαρμογής σχεδίου περιβαλλοντικής διαχείρισης. Το υδατοδρόμιο θα αδειοδοτείται από το ΥΠΕΝ, μετά από θετική εισήγηση του ΜΔΠΠ του ΘΠΙ.

2.3.3. Προτείνουμε να μην απαγορεύονται τελείως οι κατασκευές υποθαλάσσιων υποδομών (χρήση 48.2), αλλά αυτές να υλοποιούνται μετά από την  εκπόνηση ειδικών μελετών και με την εφαρμογή περιοριστικών μέτρων, μέσω εφαρμογής σχεδίου περιβαλλοντικής διαχείρισης. Τούτα θα αδειοδοτούνται από το ΥΠΕΝ, μετά από θετική εισήγηση του ΜΔΠΠ του ΘΠΙ. Εναλλακτικά τα καλώδια και οι αγωγοί μπορεί να τοποθετούνται σε microtunnel. Επίσης, δεδομένου ότι τα υποβρύχια καλώδια στη ΖΔΟΕ-03 επιτρέπονται, πρέπει να επιτρέπεται και η διέλευσή τους από τη ΖΠΦ-39 και η προσαιγιάλωσή τους στη ΖΠΦ-36ΜΘ.

2.3.4. Η αναφορά στο θόρυβο (χρήση 26.12.7, παρ. Δ) πρέπει να επανεξεταστεί, διότι: (Α) Έρχεται σε αντίθεση με την παρ. Α, όπου επιτρέπεται η ελεύθερη διέλευση πλοίων και σκαφών και γενικά δεν θέτονται περιορισμοί στη ναυσιπλοΐα, (Β) Δεν καθορίζεται το κατώφλι θορύβου και εάν αυτό αφορά υποθαλάσσιο ή/και θόρυβο πάνω από την επιφάνεια της θάλασσας, (Γ) Δεν καθορίζεται ο τρόπος ελέγχου των επιπέδων εκπομπής θορύβου, (Δ) Η ζώνη αυτή εφάπτεται στη ζώνη ΖΒΔΠΦ-06 (που αφορά το λιμένα Κατάκολο) και θα προξενήσει προβλήματα στον πλου / απόπλου των πλοίων προς / από Κατάκολο.

2.3.5. Η καθολική απαγόρευση των μονάδων αφαλατώσεων, θα οδηγήσει σε προβλήματα παροχής νερού σε οικισμούς, αγροτικές καλλιέργειες και τουριστικές επιχειρήσεις. Προτείνουμε, να εξαιρούνται οι αγωγοί πρόσληψης θαλασσινού νερού και οι αγωγοί απόρριψης αλμόλοιπου. Συγκεκριμένα προτείνουμε το αλμόλοιπο να διαχέεται με πολλαπλής εξόδου διαχυτήρα (multiport diffuser). Οι αγωγοί πρόσληψης θαλασσινού νερού και οι αγωγοί απόρριψης αλμόλοιπου να υλοποιούνται μετά από την  εκπόνηση ειδικών μελετών και με την εφαρμογή περιοριστικών μέτρων, μέσω εφαρμογής σχεδίου περιβαλλοντικής διαχείρισης. Επιπρόσθετα, οι εργασίες θα πραγματοποιούνται εκτός της περιόδου αναπαραγωγής της θαλάσσιας χελώνας (1η Μαΐου μέχρι 31η Οκτωβρίου). Οι υποδομές αυτές θα αδειοδοτούνται από το ΥΠΕΝ, μετά από θετική εισήγηση του ΜΔΠΠ του ΘΠΙ. Άλλωστε οι μονάδες αφαλάτωσης επιτρέπονται στη γειτνιάζουσα ΖΔΟΕ-03, που είναι σε πιο βαθιά νερά, οπότε με ποιο τρόπο θα περνάνε οι αγωγοί στην ξηρά αν υπάρχει απόλυτη απαγόρευση στη ΖΠΦ-39;

2.4. ΖΔΟΕ-03 (Θαλάσσια περιοχή ανοιχτά του Κυπαρισσιακού κόλπου):

2.4.1. Σε περίπτωση εφαρμογής πρόσθετων περιορισμών / ρυθμίσεων στην επαγγελματική αλιεία, που δύναται να επιβάλλονται μετά από εισήγηση της ΜΔΠΠ, κατόπιν εκπόνησης ειδικής μελέτης, να υπάρχει πρόνοια αποζημίωσης των επαγγελματιών αλιέων ή άλλων κατάλληλων ανταποδοτικών μέτρων. Από το μέτρο αυτό να εξαιρείται η αλιεία με χρήση συρόμενων αλιευτικών εργαλείων που έρχονται σε επαφή με τον θαλάσσιο πυθμένα (π.χ. τράτα, δράγα).

2.5. ΖΒΔΠ-06 (Ευρύτερη θαλάσσια περιοχή λιμένα Κυλλήνης):

2.5.1. Η ΖΒΔΠΦ-06, αν και ονομάζεται «Ευρύτερη θαλάσσια περιοχή λιμένα Κυλλήνης»,  αφορά το λιμένα Κατάκολου. Βέβαια, ο λιμένα Κατάκολου ανήκει διοικητικά στο λιμένα Κυλλήνης, αλλά δεν παύει το όνομα της ζώνης να είναι  λάθος και να μπερδεύει. Είναι προφανές ότι πρέπει να αλλάξει το όνομα σε «Ευρύτερη θαλάσσια περιοχή λιμένα Κατάκολου».

 

3. Προτάσεις

3.1. Δεδομένου, ότι η Ηλεία είναι το γεωγραφικό κέντρο του ΘΠΙ, πρέπει η έδρα της ΜΔΠΠ να είναι στην Ηλεία. Επίσης, υπάρχει το επιτυχημένο παράδειγμα προστασίας της Caretta caretta στον Κυπαρισιακό Κόλπο, οπότε η Ηλεία δικαιούται να είναι το διοικητικό κέντρο του ΘΠΙ.

3.2. Προτείνουμε την αξιοποίηση του αεροδρομίου του Επιταλίου για την επιτήρηση του ΘΠΙ.

3.3. Πρέπει να προστεθούν χρηματοδοτικές δράσεις ανάδειξης και βελτίωση Λιμένα Κατακόλου.

3.4. Πρέπει να εξεταστεί η ανάδειξη εγκαταστάσεων Καϊάφα, αν και οι εγκαταστάσεις ανήκουν στην ΕΤΑΔ.

3.5. Η παραθαλάσσια σιδηροδρομική γραμμή προτείνεται να επαναλειτουργήσει, ώστε να υπάρχει ευκολότερη και πιο φιλική πρόσβαση στο ΘΠΙ. Προτείνεται η χρηματοδότηση του έργου για τους σκοπούς του ΘΠΙ.

3.6. Δεν συμπεριλαμβάνεται πρόνοια για την χρήση ηλεκτρικών πλοίων και υποβρύχιων drones. Δεδομένου ότι πρόκειται για αθόρυβες κατασκευές, χαμηλού περιβαλλοντικού αποτυπώματος, μπορούν να χρησιμοποιηθούν για την επιτήρηση του ΘΠΙ, αλλά και για άλλες χρήσεις, χωρίς περιορισμούς. Τούτα θα ελλιμενίζονται στο λιμένα Κατάκολου.

3.7. Προτείνεται η χρηματοδότηση έργων εκπαίδευσης ενηλίκων στα παρακάτω πεδία:

• Γαλάζιας Οικονομίας
• Οικοτουρισμού (πχ. παρατήρηση κητωδών)
• Επιτήρησης προστατευόμενων ειδών και οικοτόπων
• Αλιευτικού τουρισμού
• Συνεδριακού τουρισμού
• Προαγωγής τοπικών αγροτικών προϊόντων.

 

[ΔΗΜΟΣ ΑΝΔΡΙΤΣΑΙΝΑΣ – ΚΡΕΣΤΕΝΩΝ]

 

Θέσεις – Παρατηρήσεις του Δήμου Ανδριτσαίνας – Κρεστένων για την υπό διαβούλευση του ΕΠΜ για το Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου

Το παρόν κείμενο αφορά στο σχολιασμό της ΕΠΜ για το θαλάσσιο πάρκο Ιονίου, όπως αυτή έχει αναρτηθεί προς διαβούλευση στην σελίδα του ΥΠΕΝ. Τα σχόλια επικεντρώνονται κυρίως στην περιοχή του Δήμου Ανδρίτσαινας – Κρεστένων και αφορούν σε ελλείψεις/παραλήψεις καθώς και ανακολουθίες που εντοπίζονται βάσει των οδηγιών εκπόνησης που τίθενται.

Αρχικά κρίνεται ως ιδιαίτερα προβληματικό το γεγονός ότι για την εκπόνηση της ΕΠΜ δεν έλαβε χώρα κανενός τύπου διαβούλευση με τα ενδιαφερόμενα μέρη, ΟΤΑ, την τοπική κοινωνία, Επιμελητήρια, Φορείς, τους αγρότες-παραγωγούς  κλπ. Κατά συνέπεια η παρούσα ΕΠΜ στερείται κοινωνικού ερείσματος, καθότι οι κάτοικοι του Δήμου μας δεν γνωρίζουν τι περιλαμβάνει, αν αντικατοπτρίζει τις προσδοκίες και τις ανάγκες τη τοπικής κοινωνίας του Δήμου και τις δυνατότητες ανάπτυξής του.

Εν συνεχεία αναφέρουμε ότι ένα τόσο σοβαρό εγχείρημα όπως η ΕΠΜ για το θαλάσσιο πάρκο που εμπεριέχει και την περιοχή μας, θα έπρεπε εκ των ουκ άνευ να βασίζεται στην έρευνα πεδίου δηλαδή οι μελετητές να έχουν άμεση γνώση και ιδία αντίληψη του όλου οικοσυστήματος καθώς και της ανθρωπογεωγραφίας του τόπου μας και όχι να βασίζονται στην βιβλιογραφική και μόνο έρευνα για την εκπόνηση της μελέτης.

Στην παρ. 1.1.3 της ΕΠΜ αναφέρεται ότι το μέρος των παραδοτέων είναι τα Παραρτήματα Ι και ΙΙ (Σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος και Σχέδιο Διαχείρισης, αντίστοιχα), όπου μετά από την παράδοσή τους θα γίνει διαβούλευση με τους Φορείς. Αυτά τα Παραρτήματα δεν είναι αναρτημένα στην ιστοσελίδα της διαβούλευσης. Ακολούθως, η ΕΠΜ αναφέρει ότι τα Παραρτήματα Ι και ΙΙ (Σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος και Σχέδιο Διαχείρισης, αντίστοιχα) θα δοθούν με τα κεφάλαια 4 και 5 (τα οποία κεφάλαια είναι διαθέσιμα, ως μέρος της υπό διαβούλευση ΕΠΜ!) και η τελική ΕΠΜ θα δοθεί μετά από ένα (1) μήνα διαβούλευσης (δλδ. στα τέλη Οκτωβρίου 2025). Το παραπάνω σημαίνει ότι το υλικό της διαβούλευσης είναι ελλιπές.

Δεν έχουν δοθεί οι συντεταγμένες των ζωνών του ΘΠΙ, αλλά ούτε και αναλυτικοί χάρτες, καθιστώντας εξαιρετικά δύσκολη την κατανόηση της χωροθέτησης της κάθε ζώνης και των σχετικών ρυθμίσεων που προβλέπονται για καθεμιά. Σημειώνεται, ότι στην περίπτωση της περιοχής του Δήμου Ανδρίτσαινας-Κρεστένων η ζώνη ΖΠΦ36-ΜΘ, που αφορά το χερσαίο τμήμα του μεγαλύτερου μέρους της ακτής, είναι μια πολύ λεπτή γραμμή στο χάρτη της ΕΠΜ και η έλλειψη συντεταγμένων ή/και λεπτομερών χαρτών, καθιστά αδύνατη την κατανόηση της χωροθέτησης των ορίων και των σχετικών ρυθμίσεων. Η έλλειψη αυτή καθιστά δύσκολη την πρόσβαση στην πληροφορία, που είναι από τα κύρια ζητούμενα σε μια σωστά δομημένη διαδικασία διαβούλευσης.

Στο χάρτη της σελίδας 854/1495 φαίνεται πως εντός της περιοχής ΖΠΦ-36ΜΘ βρίσκεται η παραλιακή έκταση του Δήμου Ανδρίτσαινας-Κρεστένων η οποία όμως βρίσκεται εκτός του αναφερόμενου στο ΦΕΚ 3678/Β/2021 Νότιου Κυπαρισσιακού Κόλπου που αποτελεί τον «πυρήνα της περιοχής ωοτοκίας» και «αφορά σε μια ακτογραμμή 10 χλμ μεταξύ των εκβολών της Νέδας και Αρκαδικού». Μάλιστα η εν λόγω ζώνη φθάνει έως το Καλό Νερό και εξαιρεί τις περιοχές του Νότιου Κυπαρισσιακού Κόλπου(!) Αυτό έρχεται σε αντίθεση με τις οδηγίες που τίθενται στη μελέτη στην υποενότητα 1.2.1 Προσδιορισμός και οριοθέτηση περιοχής μελέτης παρούσας ΕΠΜ, όπου αναφέρεται «επιλεγμένα χερσαία τμήματα (Εικόνα 1.2.1-2), όπως οι νησίδες Στροφάδια, αμμώδεις παραλίες και βραχώδη ενδιαιτήματα, τα οποία αποτελούν: α) κρίσιμα ενδιαιτήματα φωλεοποίησης της θαλάσσιας χελώνας Caretta caretta (αμμώδεις παραλίες).» Επίσης εξαιρέθηκαν οι περιοχές GR2330007 στο Αρκούδι, GR2330003 στον κόλπο του Χελωνίτου, GR2550004 όρμος Ναυαρίνου. Με ποιο λοιπόν κριτήριο επεκτείνεται το ΘΠΙ σε χερσαία ζώνη στα όρια της παραλίας του Δήμου Ανδρίτσαινας-Κρεστένων , εφόσον η εν λόγω περιοχή δε βρίσκεται στον πυρήνα ωοτοκίας της θαλάσσιας χελώνας;

Επιπλέον, ενώ στην  εν λόγω ΕΠΜ αναφέρεται ότι η διαχείριση των  χερσαίων τμημάτων του ΘΠΙ καθορίζεται από το υφιστάμενο νομικό καθεστώς και συγκεκριμένα από το 5β «Εκπόνηση ΕΠΜ και ΣΔ για τις περιοχές Natura 2000 των Περιφερειακών Ενοτήτων Αιτωλοακαρνανίας, Αχαΐας και Ηλείας», αντίθετα παρατηρούμε ότι υπεισέρχεται στον καθορισμό χρήσεων γης για τα χερσαία τμήματα.

Όπως γνωρίζουμε, βρίσκεται σε εξέλιξη η «Εκπόνηση ΕΠΜ και ΣΔ για τις περιοχές Natura 2000 των Περιφερειακών Ενοτήτων Αιτωλοακαρνανίας, Αχαΐας και Ηλείας» που αφορά στον Κυπαρισσιακό Κόλπο, κατά συνέπεια πώς θα συμπεριληφθούν οι ρυθμίσεις της εν λόγω μελέτης στην παρούσα ΕΠΜ όπως θα έπρεπε να γίνει. Παράλληλα εκπονείται και το Τοπικό Πολεοδομικό Σχέδιο του Δήμου Ανδρίτσαινας-Κρεστένων. Τα παραπάνω προβλέπουν ρυθμίσεις που άπτονται του πολεοδομικού σχεδιασμού για χερσαία τμήματα που περιλαμβάνουν και ζώνες εντός Natura (ΕΠΜ & ΣΔ 5β). Τούτο θα οδηγούσε σε νομικές αντιφάσεις και θεσμικές αλληλεπικαλύψεις και ασαφείς συναρμοδιότητες. Πρέπει να υπάρξει, απαραίτητα, καθορισμός του τι νομικά ισχύει για το ΘΠΙ!

Στο κεφ. 2.3 (Κοινωνικά και οικονομικά στοιχεία) απουσιάζουν τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά στοιχεία του Δήμου Ανδρίτσαινας – Κρεστένων. Η απουσία των κοινωνικών και οικονομικών στοιχείων του Δήμου Ανδρίτσαινας – Κρεστένων, θέτει εν αμφιβόλω την εφαρμογή της μεθοδολογίας καταγραφής της υφιστάμενης κατάστασης του ανθρωπογενούς περιβάλλοντος (κεφ. 2.3), την εκτίμηση των επιπτώσεων χρήσεων δραστηριοτήτων (παρ. 2.3.4), τις αλληλεπιδράσεις με την ευρύτερη περιοχή (παρ. 3.2), την εκτίμηση και αξιολόγηση των δυνητικών συγκρούσεων μεταξύ της διατήρησης του φυσικού περιβάλλοντος και των οικονομικών δραστηριοτήτων (παρ. 3.3) και βέβαια το σχεδιασμό των ζωνώσεων (κεφ. 4) και τις προτάσεις διαχείρισης (κεφ. 5), για την περιοχή. Είναι απαραίτητο, να αναθεωρηθεί ΕΠΜ με τα οικονομικά, κοινωνικά και πολιτιστικά στοιχεία του Δήμου Ανδρίτσαινας – Κρεστένων και συνεπακόλουθα να εφαρμοστεί από την αρχή η μεθοδολογία αξιολόγησης επιπτώσεων, ο σχεδιασμός δράσεων και οι προτάσεις διαχείρισης για την περιοχή του Δήμου.

Αναφορικά με τις επιτρεπόμενες χρήσεις γης, παρατηρείται ότι η υποζώνη ΖΠΦ-36ΜΘ (σελ: 1039) περιέχει περιορισμένες χρήσεις γης σε σχέση με αυτές που προβλέπονται με το Ν.4685/2020. Η εξαίρεση χρήσεων για ποιο λόγο γίνεται;. Αντιπαραβάλλοντας τις χρήσεις γης που επιτρέπονται στη δική μας ΖΠΦ-36ΜΘ (σελ:1039) και αυτές που επιτρέπονται στο ΠΔ 59/2018 φαίνεται πως έχει γίνει μια γενναία καρατόμηση των επιτρεπόμενων χρήσεων. Άρα προκύπτει εύλογα το ερώτημα γιατί επιλέγονται οι δυσμενέστερες ζώνες προστασίας και απόλυτης προστασίας; Χρήσεις κατοικίας ή διοίκησης για τις ανάγκες της Ζώνης για ποιο λόγο εξαιρούνται; Η εξαίρεση σημαίνει αυτόματα την μη δυνατότητα αδειοδότησης. Δηλαδή κάποια γραφεία διοίκησης από τον φορέα κατά την κρίση των μελετητών δεν πρέπει να συμπεριλαμβάνονται; Αυτή η κρίση με ποια αντικειμενικά κριτήρια θεσπίστηκε; Η ύπαρξη ενός τοπικού κτιρίου φυλακίου για την αστυνόμευση της περιοχής ή τις ανάγκες της υπηρεσίας του ΟΦΥΠΕΚΑ για επίβλεψη μελλοντικών έργων, για στέγαση του προσωπικού γιατί πρέπει να απαγορεύεται εκ προοιμίου;

Εν συνεχεία στην ΕΠΜ του ΘΠΙ δεν προβλέπεται η δημιουργία αναψυκτηρίων παρά μόνο εάν είναι ήδη αδειοδοτημένα.  Εφόσον το ΠΔ του 2018 για την «Προστασία του Κυπαρισσιακού Κόλπου» (ΦΕΚ 391/Δ/3-10-2018) δεν προέβλεπε σαφώς την χρήση αναψυκτηρίου στην περιοχή μας, πώς θα μπορούσε να είναι ήδη αδειοδοτημένο, καθώς είμαστε σε αναμονή της ΕΠΜ για τον Κυπαρισσιακό Κόλπο που μπορεί να προβλέπει την ίδρυση αναψυκτηρίου, που εξάλλου είναι σταθερή και διαχρονική επιδίωξη του Δήμου μας για την ανάπτυξη του παραλιακού μετώπου.

Συμπερασματικά

Το παραλιακό μέτωπο του Δήμου μας (παραλία Ραχών – Σαμικού – Κ. Σαμικού) αποτελεί τον κύριο πυλώνα ανάπτυξής του. Η παραλία του Κ. Σαμικού λειτουργεί με οργανωμένο τρόπο με χιλιάδες κάθε χρόνο επισκέπτες για πάνω από 30 χρόνια, ενώ από το 2022 έχει χαρακτηριστεί ως πολυσύχναστη παραλία, η οποία κάθε χρόνο ανανεώνεται μέχρι και σήμερα (Συνεδρίαση Επιτροπής χαρακτηρισμού πολυσύχναστων χώρων στην περιοχή ευθύνης του Δήμου Ανδρίτσαινας – Κρεστένων με το από 11 Αυγούστου 2025 Πρακτικό). Υπάρχει ναυαγοσώστης και αναμένουμε το επόμενο διάστημα από τη Γενική Γραμματεια Τουριστικής Πολιτικής και Ανάπτυξης την ένταξη του Δήμου στο πρόγραμμα «Βελτίωση και τροποποίηση της προσβασιμότητας στις ελληνικές παραλίες».

Η παρουσία των ανθρώπων διαχρονικά δεν έχει θίξει το περιβάλλον, αντίθετα όλοι συμπεριφέρονται με απόλυτο σεβασμό στο οικοσύστημα. Ήδη έχει ενταχθεί στην ΟΧΕ το έργο κατασκευής πεζοδρομίων Κ.Σαμικού πρόσβασης στην παραλία (Α’ φάση) καθώς και η ολοκλήρωση του αθλητικού Κέντρου (Β’ Φάση) που χωροθετείται πλησίον της παραλίας.

Αποτελεί σταθερή επιδίωξη του Δήμου μας η δημιουργία αναψυκτηρίου που εξάλλου θα συμβάλλει ιδιαίτερα στην κατεύθυνση προστασίας του περιβάλλοντος, που αποτελεί προτεραιότητα για το Δήμο.

Με βάση όλα τα παραπάνω ζητάμε:

Να ληφθούν υπόψιν οι παραπάνω θέσεις και παρατηρήσεις μας.

Να διατηρηθεί η υφιστάμενη πρόσβαση προς το παραλιακό μέτωπο (Ράχες-Σαμικό-Κ. Σαμικό), καθώς και το υφιστάμενο καθεστώς στο οργανωμένο τμήμα παραλίας, ώστε να μην διαταραχθεί η παρουσία του ανθρώπινου παράγοντα στην παραλία.

Να εξαιρεθεί από το ΘΠΙ, στο σύνολό της η όποια παρέμβαση προτείνεται στη χερσαία περιοχή του Δήμου Ανδρίτσαινας-Κρεστένων, προς αποφυγή συγχύσεων και νομικών επικαλύψεων.

 

[Κλειώ]

ΙΟΝΙΟ : Η απόλυτη καταστροφή των αλιευτικών κοινοτικών και εργαλείων με μια έκταση που σε τρομάζει για την επιβίωση Κλάδου.Η καθολική απαγόρευση της αλιείας απο μηχανότρατες σε όλο το θαλάσσιο πάρκο δεν δικαιολογείται  από πουθενά και ούτε τεκμηριώνεται επιστημονικά. Οι “δικαιολογίες” ότι η μηχανότρατα εργάζεται στα λιβάδια Ποσειδωνίας  σε περιοχές με κοράλλια   και ευαίσθητα ενδιαιτήματα όπως επίσης για την προστασία διαφορών θηλαστικών χελώνες και θαλασσοπούλια κ.α.  δεν  έχουν να κάνουν με την αλιεία της μηχανότρατας . Η μηχανότρατα  είναι ένα εργαλείο με την αυστηρότερη νομοθεσία όχι μόνο στη Χώρα μας , αλλά και σε όλη την Ευρώπη με τα μικρότερα χωρικά ύδατα και με το 57 % απαγορευμένες περιοχές για την αλιεία, πλήρως ελεγχόμενο από δυο δορυφορικά συστήματα 24 ώρες το 24 ώρο.    Ως γνωστόν απαγορεύεται βάση Ευρωπαϊκών και εθνικών κανονισμών να εργασθεί σε λιβάδια ποσειδωνίας μια που έχει τον αυστηρό περιορισμό των 50 μέτρων και της απόστασης απο την ακτή του 1,5 ν.μ. συν των τοπικών χωροχρονικών απαγορεύσεων των μόνιμα κλειστών περιοχών καθώς και σε μεγαλύτερη απόσταση από την ακτή σε τοπικό επίπεδο.  Δεν έχει καμία σχέση με θαλασσοπούλια,  χελώνες και δελφίνια και δεν εργάζεται σε περιοχές με κοράλλια,  όχι μόνο βάση αυστηρότατων κανονισμών αλλά και για πρακτικούς λόγους  Εαν εργαζόταν σε αυτές τι περιοχές  με τα κοράλλια , όπως κάποιοι ισχυρίζονται και τα καταστρέφουν και αφού τα κοράλλια κάνουν τόσα πολλά χρόνια να δημιουργηθούν και να μεγαλώσουν πως υπάρχουν κοράλλια; Όσοι γνωρίζουν το εργαλείο ξέρουν πολύ καλά ότι εργάζεται σε περιοχές ¨καθαρές¨ με αμμώδη βυθό. Ουδεμία σχέση λοιπόν με ευαίσθητα ενδιαιτήματα. Εργάζονται στα ίδια αλιευτικά πεδία εδώ και πολλά χρόνια.  Αυτοί οι οποίοι πιστεύουν το αντίθετο και κατ επέκταση κάποιοι οι οποίοι  παρουσιάζουν ” μελέτες” υπό καθοδήγηση με δεδομένα ……ίσως   και Βόρειων Χωρών τα οποία καμία σχέση δεν έχουν με την Ελληνική πραγματικότητα κάνουν λάθος.  Θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί,  διότι παραπληροφορούν και εξαπατούν τον κόσμο αλλά και την ηγεσία της Χώρας μας. Δεν λαμβάνουν υπ’ όψη τις κοινωνικές και οικονομικές πτυχές και το τι θα συμβεί στις παράκτιες περιοχές που ζουν από την αλιεία και το τι προσφέρουν τις τοπικές και οχι μόνο  κοινωνίες  και τον μαρασμό ολόκληρων περιοχών και την οικονομική καταστροφή τους καθώς και πλήθος άλλων επαγγελμάτων που εξαρτώνται από την αλιεία. Προσφέρουν στο ΑΕΠ παράγουν ΦΠΑ στηρίζουν τις αλιευτικές κοινότητες  Οι αλιείς μας δεν είναι τυχοδιώκτες είναι άνθρωποι σκληρά εργαζόμενοι με κύρος και αξιοπρέπεια και τους αξίζει ο ανάλογος σεβασμός.  Ενώ θα μπορούσε  να υπάρξει ένας   επικοδομητικός διάλογος   σε απόλυτη συνεργασία με τους αλιείς  και ενώ όλη η Ευρώπη έχει αναγνωρίσει επίσημα όλα τα παραπάνω  έχει αλλάξει πολιτική υποστηρίζει και επιθυμεί την επιβίωση του Κλάδου η Ελλάδα  έτσι απλά επιθυμεί να τον καταστρέψει ακολουθώντας μια άλλη γραμμή εκτός ΕΕ. Οι λόγοι άγνωστοι   !!!!!!!. Το να κάνουμε πολιτική καταστρέφοντας έναν κλάδο δεν ξέρω πόσο έντιμο είναι.  Υπάρχουν πάρα πολλά παραδείγματα για το πόσο υποβαθμίστηκαν οι περιοχές της πλήρους απαγόρευσης απο την αλιεία της μηχανότρατας. Αυτοί που έκαναν τις όποιες μελέτες και προτείνουν την πλήρη απαγόρευση δεν σας ενημέρωσαν για τα πιθανά αποτελέσματά τους και για την πίεση που θα δεχθούν άλλες περιοχές;  Ας ρωτήσουν να μάθουν. Μήπως νομίζουν  ότι στην Ελλάδα υπάρχουν οι απέραντες θαλάσσιες περιοχές των άλλων Χωρών και οι αχανείς εκτάσεις των Βόρειων θαλασσών; Ρωτήσατε , συμβουλευθήκατε τα Ελληνικά Ινστιτούτα συνεργασθήκατε με τους αλιείς πριν αποφασίσετε; Στην αντίθετη περίπτωση πιστεύω ότι παραπλανηθήκατε. Όταν κάποιος παραπλανάτε είναι πολύ σπουδαίο να το παραδέχεται και να το διορθώνει. Δεν σας βρίσκω τόσο απόλυτους,   αποφασιστικούς  και αυστηρούς όταν καθημερινά παραβιάζονται τα χωρικά μας ύδατα από  στόλους άλλων  Χωρών που αλιεύουν σε Εθνικά και Διεθνή ύδατα , αυτά τα οποία εμείς προστατεύουμε. Πολύ απλά εκείνοι θα εργάζονται και μεις θα εισάγουμε την τροφή που μας στερείτε. Πόσο δίκαιο και συνταγματικό είναι να στερείς την εργασία από έναν κλάδο και να τον οδηγείς στην καταστροφή;  Όταν μάλιστα όλοι μιλούν  για επισιτιστική κρίση. Λύσεις υπάρχουν και θα πρέπει πριν γίνει το οτιδήποτε να βρεθούν και να αποφασισθούν από κοινού εάν θέλουμε να λέμε ότι ζούμε σε ένα Δημοκρατικό Κράτος.  Η συμφωνία που έχει γίνει με την Ιταλία, εκτός των άλλων για την αλιεία,   προκειμένου να γίνει η επέκταση των Χωρικών μας Υδάτων στο Ιόνιο από τα 6 στα 12 ν.μ θα ακυρωθεί; Τι θα γίνει με τον Ιταλικό αλιευτικό στόλο εκείνοι θα εργάζονται και τα Ελληνικά σκάφη τι θα τους απαγορεύεται η αλιεία ; Εδώ κάτι δεν πάει καλά….. Εαν έχετε αποφασίσει να καταστρέψετε  ένα σημαντικότατο κομμάτι του ελληνικού στόλου που τον ” χρησιμοποιούσατε  ως Θεματοφύλακα”  και όχι μόνο , που προσφέρει στο καταναλωτικό κοινό πρώτης ποιότητας τροφής    θα πρέπει να το σκεφθείτε  πολύ καλά και να τον αποζημιώσετε καθολικά όπως του αξίζει τόσο για αυτά που τους στερείτε και για αρκετά χρόνια αλλά και με γενναίες αποσύρσεις για όποιον το επιθυμεί.

[ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΠΑΡΑΓΩΓΩΝ ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΑΣ (ΕΛΟΠΥ)]

Σε γενικές γραμμές, στο σχέδιο της ΕΠΜ έχει ληφθεί το σύνολο των δεδομένων που αφορούν τη θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια εντός των ορίων του Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου, και έχει αποτυπωθεί με ορθό τρόπο τόσο το σχετικό θεσμικό πλαίσιο όσο και η υφιστάμενη κατάσταση της δραστηριότητας. Σε σωστή κατεύθυνση είναι γενικά και οι προτάσεις προστασίας ειδών και τύπων οικοτόπων που αφορούν τον κλάδο, με επιμέρους ωστόσο σημεία που εκτιμούμε ότι θα πρέπει να επανεξεταστούν. Πιο συγκεκριμένα αναφέρουμε τα εξής ανά κεφάλαιο του σχεδίου της ΕΠΜ.

 

<u>Κεφάλαιο 2: Περιγραφή προστατευτέου αντικειμένου</u>

Στο κεφ. 2.3.3.1.2. σελ. 395-396 του σχεδίου της ΕΠΜ, παρουσιάζονται οι υφιστάμενες μονάδες υδατοκαλλιέργειες στο θαλάσσιο τμήμα της περιοχής μελέτης καθώς και κάποιες σε μικρή απόσταση από τα όρια αυτής, οι μονάδες εσωτερικών υδάτων εντός και πλησίον της περιοχής, καθώς και οι ιχθυογεννητικοί σταθμοί και τα συσκευαστήρια ιχθύων που εντοπίζονται στην άμεση ευρύτερη χερσαία περιοχή.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται στο σχέδιο της ΕΠΜ στο θαλάσσιο τμήμα της περιοχής μελέτης  και σε σχετική γειτνίαση με αυτό καθώς και στο όμορο σε αυτό χερσαίο τμήμα εντοπίζονται:

• 44 πλωτές μονάδες εκτροφής, εκ των οποίων οι 38 βρίσκονται εντός της περιοχής μελέτης και οι υπόλοιπες σε μικρή απόσταση από τα όρια της περιοχής,
• 5 μονάδες πάχυνσης εσωτερικών υδάτων, εκ των οποίων οι 4 βρίσκονται στα παράλια των Π.Ε. Αχαΐας και Ηλείας και η μία στην Λιμνοθάλασσα της Γιάλοβας στη Μεσσηνία σε μικρή απόσταση από την περιοχή μελέτης
• 2 ιχθυογεννητικοί σταθμοί και 8 συσκευαστήρια προϊόντων ιχθυοκαλλιέργειας, οι οποίες εγκαταστάσεις εντοπίζονται στην άμεση ευρύτερη χερσαία περιοχή.

Στη συνέχεια αναφέρεται ότι εξ’ αυτών στο θαλάσσιο τμήμα της περιοχής μελέτης εντοπίζονται συνολικά επτά (7) πλωτές μονάδες εκτροφής και συγκεκριμένα:

• 2 πλωτές μονάδες εκτροφής στα δυτικά της νήσου Κάλαμος και στα ΝΔ της ακτής κολύμβησης «Βαθυαβάλη» του Δ. Ακτίου – Βόνιτσας, ΠΕ Αιτωλοακαρνανίας.
• 3 πλωτές μονάδες εκτροφής εντός του Κόλπου Αργοστολίου της νήσου Κεφαλονιάς
• 1 πλωτή μονάδα εκτροφής στα ΒΑ της νήσου Κεφαλονιάς και
• 1 πλωτή μονάδα εκτροφής Νότια του όρμου Μαραθιά, Δ. Κεκροπίας ΠΕ Αιτωλοακαρνανίας

Οι υπόλοιπες 31 πλωτές μονάδες εκτροφής εντοπίζονται, στην άμεση ευρύτερη περιοχή και συγκεκριμένα στα παράλια της περιοχής τους Αστακού και νοτιότερα στην περιοχή των Εχινάδων Νήσων, ΠΕ Αιτωλοακαρνανίας. Στη συνέχεια παρατίθεται και απόσπασμα της εικόνας 2.3.3.1-7 όπου αποτυπώνονται οι μονάδες υδατοκαλλιέργειας, οι ιχθυογεννητικοί σταθμοί και τα συσκευαστήρια ιχθύων στην άμεση και ευρύτερη περιοχή μελέτης. Δεν γίνεται κατανοητή στο σημείο αυτό η αναφορά περί ύπαρξης 7 μόνο πλωτών μονάδων θαλάσσιας υδατοκαλλιέργειας εντός της περιοχής του Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου, καθώς όπως ήδη ορθώς αναφέρεται στην αρχή του συγκεκριμένου Κεφαλαίου του σχεδίου της ΕΠΜ αυτές (οι πλωτές μονάδες) ανέρχονται σε 38. Και στην εικόνα 2.3.3.1-7 φαίνεται οι πλωτές μονάδες θαλάσσιας υδατοκαλλιέργειας που εμπίπτουν εντός των ορίων του Θαλάσσιου Πάρκου του Ιονίου είναι πολύ περισσότερες από 7. Θεωρούμε ορθό να γίνει αναφορά ότι ουσιαστικά στην περιοχή μελέτης λειτουργούν 44 πλωτές μονάδες θαλάσσιας υδατοκαλλιέργειας/ιχθυοκαλλιέργειας.

Όσον αφορά την καταγραφή της δραστηριότητας της υδατοκαλλιέργειας εντός του Κόλπου Αργοστολίου Κεφαλονιάς, ορθώς αναφέρεται η λειτουργία 3 πλωτών μονάδων εντός του Κόλπου, ωστόσο δεν γίνεται αναφορά στον ιχθυογεννητικό σταθμό που λειτουργεί στη θέση Σαμόλι, στην ίδια έκταση όπου λειτουργεί και το συσκευαστήριο νωπών ιχθύων που έχει ήδη αποτυπωθεί. Ως εκ τούτου θα πρέπει να γίνει η εν λόγω προσθήκη.

Στο κεφ. 2.3.4.2 παρουσιάζονται οι πιέσεις/απειλές στους θαλάσσιους τύπους οικοτόπων. Πιο συγκεκριμένα, σε σχέση πάντα με την θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια αναφέρονται τα εξής:

‘Οσον αφορά τον θαλάσσιο οικότοπο 1110 – Αμμοσύρσεις που καλύπτονται διαρκώς από θαλάσσιο νερό μικρού βάθους αναγνωρίζεται η θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια ως μακροχρόνια και μόνιμη πίεση/απειλή της κατηγορίας «PG19 Θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια που προκαλεί θαλάσσια ρύπανση». Η ένταση ωστόσο της εν λόγω πίεσης/απειλής αξιολογείται ορθώς ως Μ (μέτρια) σε συγκεκριμένες ζώνες της περιοχής μελέτης που απαντούν μονάδες θαλάσσιας υδατοκαλλιέργειας.

Όσον αφορά τον θαλάσσιο οικότοπο προτεραιότητας 1120 – Εκτάσεις Θαλάσσιας Βλάστησης με Ποσειδωνία (Posidonia oceanica), αναγνωρίζεται η θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια ως μακροχρόνια και μόνιμη πίεση/απειλή της κατηγορίας «PG19 Θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια που προκαλεί θαλάσσια ρύπανση». Η ένταση ωστόσο της εν λόγω πίεσης/απειλής αξιολογείται ορθώς ως Μ (μέτρια) σε συγκεκριμένες ζώνες της περιοχής μελέτης που απαντούν μονάδες θαλάσσιας υδατοκαλλιέργειας.

Όσον αφορά τον θαλάσσιο οικότοπο 1160 – Αβαθείς κολπίσκοι και κόλποι), αναγνωρίζεται η θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια ως μακροχρόνια και μόνιμη πίεση/απειλή της κατηγορίας «PG19 Θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια που προκαλεί θαλάσσια ρύπανση». Η ένταση ωστόσο της εν λόγω πίεσης/απειλής αξιολογείται ορθώς ως Μ (μέτρια) σε συγκεκριμένες ζώνες της περιοχής μελέτης (π.χ. Κεφαλονιά – Ιθάκη) που απαντούν μονάδες θαλάσσιας υδατοκαλλιέργειας.

Για τους παραπάνω 3 θαλάσσιους τύπους οικοτόπων αναφέρεται ότι η υποβάθμιση του οικοτόπου προκαλείται από την θαλάσσια ρύπανση που επιφέρουν οι υδατοκαλλιέργειες (π.χ. οργανικό σωματιδιακό φορτίο, θρεπτικά άλατα, σκουπίδια και παρελκόμενα των υδατοκαλλιεργειών). Τονίζεται στο σημείο αυτό ότι η αναφορά περί ύπαρξης σκουπιδιών και παρελκόμενων των υδατοκαλλιεργειών ως αιτία για τη ρύπανση που προκαλείται από τις θαλάσσιες υδατοκαλλιέργειες είναι λανθασμένη (αντίστοιχη αναφορά γίνεται στο σχέδιο της ΕΠΜ και στο σημείο που περιγράφονται οι επιπτώσεις στην ορνιθοπανίδα). Επισημαίνεται ότι κατά τη λειτουργία των πλωτών μονάδων εκτροφής οι μόνες εκροές στο θαλάσσιο περιβάλλον είναι το οργανικό σωματιδιακό φορτίο που πράγματι έχει έναν βαθμό επίδρασης στους οικοτόπους που όμως εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις επικρατούσες συνθήκες του θαλάσσιου περιβάλλοντος (πχ η ύπαρξη θαλάσσιων ρευμάτων ευνοεί την διασπορά του οργανικού φορτίου και την μείωση της επίδρασης). Τα σκουπίδια και τα παρελκόμενα, που αναφέρονται στο σχέδιο της ΕΠΜ ως παράδειγμα εκροών, δεν απορρίπτονται σε καμία περίπτωση στο θαλάσσιο περιβάλλον, αλλά συλλέγονται από τους φορείς λειτουργίας των πλωτών μονάδων και διαχειρίζονται με βάση τα προβλεπόμενα στην ελληνική νομοθεσία. Συγκεκριμένα, τα στερεά απορρίμματα που προκύπτουν από την λειτουργία των πλωτών μονάδων υδατοκαλλιέργειας/ιχθυοκαλλιέργειας συλλέγονται σε καθημερινή βάση από τους φορείς λειτουργίας αυτών και παραδίδονται σε εξειδικευμένες αδειοδοτημένες εταιρείες διαχείρισης αυτών. Η ορθή διαχείριση των στερεών αποβλήτων των πλωτών μονάδων αποτελεί απαραίτητη προϋπόθεση για την αδειοδότησή τους βάσει του ισχύοντος νομικού πλαισίου (προβλέπεται ειδική αναφορά στις Αποφάσεις Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων) και ως εκ τούτου είναι μία πρακτική που εφαρμόζεται συνολικά από τον κλάδο της θαλάσσιας υδατοκαλλιέργειας/ιχθυοκαλλιέργειας. Υποχρεωτική εξάλλου είναι και η καταχώρηση στο Ηλεκτρονικό Μητρώο Αποβλήτων (ΗΜΑ) από τους φορείς λειτουργίας στοιχείων που αφορούν το είδος και την ποσότητα των παραγομένων αποβλήτων, καθώς επίσης και με τη μέθοδο διαχείρισης που εφαρμόζεται, ώστε να υπάρχει πλήρης αποτύπωση της παραγωγής και διακίνησης των αποβλήτων στη χώρα μας και ο έλεγχός της από τις αρμόδιες υπηρεσίες και αρχές. Η ύπαρξη ενδεχομένως μεμονωμένων κακών πρακτικών εκτιμούμε ότι δεν μπορεί να αποτελεί βάση για τον χαρακτηρισμό ολόκληρου του κλάδου της θαλάσσιας υδατοκαλλιέργειας, ειδικά κατά την διαδικασία της διαμόρφωσης των ειδικών όρων για τη λειτουργία εντός του Θαλάσσιου Πάρκου εν προκειμένω.

Επισημαίνεται ότι κεφ. 2.3.4.2 δεν καταγράφεται η θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια («PG19 Θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια που προκαλεί θαλάσσια ρύπανση») ως πίεση/απειλή για τους θαλάσσιους τύπους οικοτόπων 1170 – Ύφαλοι και 8330 (θαλάσσια σπήλαια).

Στο κεφ. 2.3.4.4 του σχεδίου της ΕΠΜ παρουσιάζονται οι πιέσεις/απειλές στα θαλάσσια θηλαστικά. Όσον αφορά το ρινοδέλφινο (Tursiops truncatus) και το κοινό δελφίνι (Delphinus delphis) αναγνωρίζεται η θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια ως μακροχρόνια και μόνιμη πίεση της κατηγορίας PG16: «Τροποποίηση των παράκτιων συνθηκών για θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια». Η ένταση ωστόσο της εν λόγω πίεσης/απειλής αξιολογείται ως Μ (μέτρια) σε παράκτιες περιοχές της περιοχής μελέτης.

Αναφέρεται επίσης ότι κητώδη, όπως το ρινοδέλφινο (Tursiops truncatus), διαβιούν και μετακινούνται κοντά στις ακτές, και έχουν σημαντική αλληλεπίδραση με ιχθυοκαλλιεργητικές δραστηριότητες. Η αλληλεπίδραση του ρινοδέλφινου (Tursiops truncatus) με κλωβούς ιχθυοκαλλιέργειας είναι επίσης συχνή στον παράκτιο χώρο. Οι ιχθυοκλωβοί αυξάνουν τοπικά το φορτίο θρεπτικών, προσελκύοντας πληθυσμούς άγριων ψαριών με τα οποία τρέφονται συχνά τα ρινοδέλφινα. Άλλου τύπου αλληλεπιδράσεις του ρινοδέλφινου με κλωβούς ιχθυοκαλλιέργειας περιλαμβάνουν την τυχαία παγίδευση σε δίχτυα ή υλικά αγκύρωσης, την αλληλεπίδραση με δύτες, το δάγκωμα ιχθυοκλωβών και την τροφοληψία σε απορρίψεις εξαλίευσης.

Η αναφορά για την αλληλεπίδραση της υδατοκαλλιέργειας με τα θαλάσσια θηλαστικά που παρατίθεται στο σχέδιο της ΕΠΜ είναι σαφώς ορθή, όμως, επισημαίνεται ότι θεωρούμε απαραίτητο να προστεθεί μία διευκρίνιση ότι για την προστασία των αποθεμάτων και των θηρευτών είναι δυνατή η εφαρμογή κατάλληλων και αποτελεσματικών διαχειριστικών πρακτικών.

Επισημαίνεται ότι στο κεφ. 2.3.4.4 δεν καταγράφεται η θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια (PG16: «Τροποποίηση των παράκτιων συνθηκών για θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια») ως πίεση/απειλή για τη μεσογειακή φώκια (Monachus monachus), το ζωνοδέλφινο (Stenella coeruleoalba), τον φυσητήρα (Physeter macrocephalus), τον ζιφιό (Ziphius cavirostris) και το σταχτοδέλφινο (Grampus griseus).

Όσον αφορά την ιχθυοπανίδα (κεφ. 2.3.4.5 του σχεδίου της ΕΠΜ) δεν καταγράφεται η θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια ως απειλή/πίεση για κανένα από τα είδη που παρουσιάζονται.

Στο κεφ. 2.3.4.7 του σχεδίου της ΕΠΜ παρουσιάζονται οι πιέσεις/απειλές στην ορνιθοπανίδα. Η θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια αναγνωρίζεται ως μακροχρόνια και μόνιμη πίεση απειλή της κατηγορίας «PG19 Θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια που προκαλεί θαλάσσια ρύπανση» για τα είδη Αρτέμης (Calonectris diomedea), Θαλασσοκόρακας (Gulosus aristotelis desmarestii), Μυχος (Puffinus yelkouan), Υδροβάτης/Πετρίλος (Hydrobates pelagicus melitensis). Στο σχέδιο της ΕΠΜ, αναφέρεται ότι η χωροθέτηση και λειτουργία ιχθυοκαλλιεργητικών μονάδων στην ΠΟΑΥ Εχινάδων Νήσων και στην Κεφαλονιά αναμένεται να έχουν περιορισμένες περιβαλλοντικές επιπτώσεις στην ορνιθοπανίδα, κυρίως σε ότι αφορά τη θαλάσσια ρύπανση και δευτερευόντως την πιθανότητα παγίδευσης στους ιχθυοκλωβούς.

Στο σημείο αυτό θα θέλαμε να προσθέσουμε το εξής σχόλιο το οποίο εκτιμούμε ότι θέτει στη σωστή βάση την πίεση που ασκεί η θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια/ιχθυοκαλλιέργεια στην ορνιθοπανίδα. Πράγματι υπάρχει αλληλεπίδραση συγκεκριμένων ειδών ορνιθοπανίδας (θαλασσοπούλια, όπως το Phalacrocorax aristotelis desmarestii) με την δραστηριότητα της θαλάσσιας υδατοκαλλιέργειας/ιχθυοκαλλιέργειας, καθώς αυτά θηρεύουν εντός, αλλά και περιμετρικά, των κλωβών όπου εκτρέφονται τα ψάρια. Αναφέρεται ότι κατά την λειτουργία των πλωτών μονάδων εκτροφής θαλάσσιων μεσογειακών ιχθύων χρησιμοποιούνται ειδικά αντιαρπακτικά δίχτυα κατάλληλου ματιού, ως ορθή πρακτική αποφυγής της θήρευσης του ιχθυοπληθυσμού από πτηνά. Τα εν λόγω αντιαρπακτικά δίχτυα διαθέτουν συγκεκριμένα χαρακτηριστικά που συμβάλουν στην αποτελεσματική προστασία των πτηνών. Πιο συγκεκριμένα το κάθε αντιαρπακτικό δίχτυ:

• Είναι επαρκώς ανθεκτικό ώστε να αντέχει σε περιπτώσεις ισχυρού ανέμου ή κατακρημνίσεων (όπως χιόνι) και να αντέχει στην υποβάθμιση λόγω καιρικών συνθηκών (πχ. έκθεση στο ηλιακό φως). Το πιο ακριβό και παχύ δίχτυ μπορεί να αποδειχθεί πιο οικονομικό από τα φθηνότερα δίχτυα, όταν λαμβάνεται υπόψη η συχνότητα και το κόστος της επισκευής ή/και αντικατάστασης. Εξίσου σημαντικό είναι το γεγονός ότι το παχύ δίχτυ είναι πιο ορατό στα πουλιά με αποτέλεσμα να αποφεύγουν να το προσεγγίζουν.
• Υποστηρίζεται ώστε να αποτρέπεται η χαλάρωσή του εξαιτίας του βάρους οποιουδήποτε πτηνού σταθεί πάνω του. Όταν τα δίχτυα βυθίζονται και φτάνουν κοντά στην επιφάνεια του νερού, τα πουλιά μπορούν να θηρεύουν τα ψάρια. Ωστόσο, τα δίχτυα δεν πρέπει να είναι πολύ σφιχτά καθώς έρευνα στο Ισραήλ έδειξε ότι το δίχτυ που είναι πολύ τεντωμένο, τείνει να εγκλωβίζει περισσότερα πουλιά (πιθανώς ως αποτέλεσμα της μειωμένης διακριτότητάς του σε σύγκριση με ένα ελαφρώς χαλαρό δίχτυ που κινείται λίγο στον άνεμο).
• Έχει μικρό «άνοιγμα ματιών» (3,8 – 7cm), ώστε να αποκλείεται ο εγκλωβισμός, ακόμα και μικρόσωμων πτηνών. Προτιμάται σκουρόχρωμα υλικό για να εξασφαλιστεί η μέγιστη διακριτότητα στα πουλιά. Αποφεύγονται τα πολύ λεπτά μονόϊνα δίχτυα.
• Ελέγχεται τακτικά και να συντηρείται ανάλογα με τις ανάγκες. Τα κακώς συντηρημένα δίχτυα μπορούν να επιτρέψουν στα αρπακτικά να έχουν πρόσβαση στα ψάρια ή/και να συμβάλλουν στον εγκλωβισμός τους.

Με βάση τα παραπάνω, θεωρούμε ότι, αντί της παραπάνω αναφερόμενης πίεσης G19 (Θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια που προκαλεί θαλάσσια ρύπανση), θα πρέπει να αναφερθεί ως πίεση η PG13 (Τυχαία θανάτωση λόγω δραστηριοτήτων αλιείας και κυνηγιού, με την απαραίτητη διευκρίνιση ότι αφορά την υδατοκαλλιέργεια/ιχθυοκαλλιέργεια) που θα περιγράφει με καλύτερο τρόπο την πραγματική πίεση που ασκείται στην ορνιθοπανίδα από την υδατοκαλλιέργεια/ιχθυοκαλλιέργεια που είναι η τυχαία θανάτωση λόγω παγίδευσης στα δίχτυα. Επίσης, μπορεί να προστεθεί μία διευκρίνιση ότι για την προστασία των αποθεμάτων, αλλά και των θηρευτών, είναι δυνατή η εφαρμογή κατάλληλων διαχειριστικών πρακτικών.

<u> </u>

<u> </u>

<u>Κεφάλαιο 4: Αξιολόγηση – οριοθέτηση περιοχής και προστατευτέου αντικειμένου</u>

Στο κεφ. 4.3.3.1 του σχεδίου της ΕΠΜ παρουσιάζονται αναλυτικά οι προτεινόμενες Ζώνες Προστασίας του Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου, ενώ στο Κεφ. 4.3.4.4 παρουσιάζονται οι προτεινόμενες επιτρεπόμενες χρήσεις και ρυθμίσεις ανά Ζώνη.

Οι επιμέρους χωρικές ενότητες (ζώνες προστασίας) που αντιπροσωπεύουν την κάθε κατηγορία των ανωτέρω ζωνών προστασίας όπως αυτές προέκυψαν από την εφαρμογή της μεθοδολογίας ζωνοποίησης και καθορισμού επιτρεπόμενων χρήσεων, και οι οποίες αφορούν περιοχές με υδατοκαλλιεργητικό ενδιαφέρον (υφιστάμενες μονάδες ή ΠΑΥ ή ΠΟΑΥ) αλλά και οι προτεινόμενες επιτρεπόμενες χρήσεις και ρυθμίσεις ανά Ζώνη Προστασίας συνοψίζονται στις εξής, σύμφωνα με όσα αναφέρονται στο σχέδιο της ΕΠΜ:

<u>ΖΑΠΦ-04 «Βιότοποι Αναπαραγωγής Φώκιας»</u>

Η προτεινόμενη από το σχέδιο της ΕΠΜ Ζώνη ΖΑΠΦ-04Δ (Βιότοπος Φώκιας Λιβάδι Κεφαλονιάς) βρίσκεται οριακά εκτός της ΠΑΥ Α.2 και της Ζώνης 2 της ΠΟΑΥ Νήσου Κεφαλονιάς (Κόλπου Αργοστολίου). Η προτεινόμενη από το σχέδιο της ΕΠΜ Ζώνη ΖΑΠΦ-04ΙΑ (Βιότοπος Φώκιας Άτοκος) βρίσκεται εντός της ΠΑΥ Α.3. Η προτεινόμενη από το σχέδιο της ΕΠΜ Ζώνη ΖΑΠΦ-04Ζ (Βιότοπος Φώκιας Πόρος Κεφαλονιάς) βρίσκεται εντός της ΠΑΥ Β.2.

Σύμφωνα με το σχέδιο της ΕΠΜ, εντός της προτεινόμενης ΖΑΠΦ-04 δεν επιτρέπεται, όπως αναμένεται λόγω κατηγορίας της Ζώνης, η χρήση 24.4: Υδατοκαλλιέργειες (χερσαίες, θαλάσσιες, λιμναίες και ποτάμιες εγκαταστάσεις). Η εν λόγω πρόβλεψη δεν φαίνεται να δημιουργεί πρόβλημα στη συνέχιση λειτουργίας των υφιστάμενων πλωτών μονάδων θαλάσσιας ιχθυοκαλλιέργειας εντός του Κόλπου Αργοστολίου και εν γένει στη λειτουργία της ΠΟΑΥ Κόλπου Αργοστολίου Κεφαλονιάς, καθώς η ζώνη προστασίας βρίσκεται εκτός (έστω και οριακά) της ΠΑΥ Α.2 και της Ζώνης 2 της ΠΟΑΥ Νήσου Κεφαλονιάς (Κόλπου Αργοστολίου). Παρόλα αυτά, παρατηρείται ότι η ΖΑΠΦ-04Δ αλληλεπικαλύπτεται εν μέρει με την ΖΠΦ-4Δ (όπου επίσης προτείνεται από το σχέδιο της ΕΠΜ απόλυτη απαγόρευση της υδατοκαλλιέργειας).

Επίσης, όπως αναφέρθηκε η προτεινόμενη από το σχέδιο της ΕΠΜ Ζώνη ΖΑΠΦ-04ΙΑ (Βιότοπος Φώκιας Άτοκος) βρίσκεται εντός της ΠΑΥ Α.3. και η προτεινόμενη ΖΑΠΦ-04Ζ (Βιότοπος Φώκιας Πόρος Κεφαλονιάς) βρίσκεται εντός της ΠΑΥ Β.2. Οι εν λόγω προβλέψεις, παρόλο που σήμερα δεν δημιουργούν πρόβλημα καθώς δεν λειτουργεί στις εν λόγω περιοχές κάποια μονάδα θαλάσσιας υδατοκαλλιέργειας, ενδέχεται να αποτελούν μελλοντικό πρόβλημα σε περίπτωση που υπάρξει ενδιαφέρον για την εγκατάσταση και λειτουργία πλωτών μονάδων (δεδομένου ότι οι περιοχές εντάσσονται σε ΠΑΥ του ΕΠΧΣΑΑΥ).

Σύμφωνα με τα παραπάνω, αλλά και με βάση το ενδεχόμενο να τροποποιηθεί ο υφιστάμενος σχεδιασμός της ανάπτυξης του κλάδου της υδατοκαλλιέργειας στο πλαίσιο των επερχόμενων μελλοντικών αναθεωρήσεων του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Υδατοκαλλιέργειες (2026), ενδέχεται ο χαρακτηρισμός των συγκεκριμένων περιοχών ως ΖΑΠΦ (ΖΑΠΦ-04) με την συνεπαγόμενη απόλυτη a priori οριζόντια απαγόρευση της υδατοκαλλιέργειας να δημιουργήσει εμπόδια στη δυνατότητα περαιτέρω βιώσιμης ανάπτυξης του κλάδου, ειδικά στην προκειμένη περίπτωση που δεν υπάρχει και επαρκής τεκμηρίωση για την εν λόγω επιλογή. Πράγματι, δεν είναι κατανοητό σε ποια ακριβώς στοιχεία βασίζεται η πλήρης απαγόρευσης της χρήσης «υδατοκαλλιέργειες» εντός των εν λόγω ζωνών προστασίας της φώκιας, τη στιγμή που στο πλαίσιο της παρούσας ΕΠΜ, δεν καταγράφεται (στο σχετικό κεφάλαιο) καμία άμεση συσχέτιση της πίεσης/απειλής με κωδικό PG19 «Θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια που προκαλεί θαλάσσια ρύπανση» ή PG16 «Τροποποίηση των παράκτιων συνθηκών για θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια», με το συγκεκριμένο είδος. Στην προκειμένη περίπτωση εκτιμούμε ότι οι περιοχές ΖΑΠΦ-04Δ, ΖΑΠΦ- ΖΑΠΦ-04ΙΑ και ΖΑΠΦ-04Ζ μπορούν να χαρακτηριστούν ως ΖΠΦ με επιτρεπόμενη την χρήση 24.4. Υδατοκαλλιέργειες (χερσαίες, θαλάσσιες, λιμναίες και ποτάμιες εγκαταστάσεις), θέτοντας ωστόσο, αν αυτό κρίνεται απαραίτητο, ειδικούς επιμέρους όρους και μέτρα προστασίας της μεσογειακής φώκιας.

<u>ΖΠΦ-14 «Όρμος Παλαίρου»</u>

Εντός της Ζώνης εμπίπτει μέρος της ΠΑΥ Α.3. Ωστόσο, η πίεση/απειλή PG19 «Θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια που προκαλεί θαλάσσια ρύπανση», δεν καταγράφεται στο σχέδιο της ΕΠΜ για την εν λόγω ΖΠΦ. Ως εκ τούτου θεωρούμε ότι πρέπει να γίνει σχετική προσθήκη.

Σύμφωνα με το σχέδιο της ΕΠΜ, εντός της προτεινόμενης ΖΠΦ-14 επιτρέπεται, η χρήση 24.4: Υδατοκαλλιέργειες (χερσαίες, θαλάσσιες, λιμναίες και ποτάμιες εγκαταστάσεις) με τους εξής όρους:

• Επιτρέπεται η λειτουργία των νομίμως υφιστάμενων υδατοκαλλιεργειών σύμφωνα, με τους περιβαλλοντικούς όρους αδειοδότησης αυτών.
• Επιτρέπεται η εγκατάσταση και λειτουργία νέων υδατοκαλλιεργειών εντός των ορίων των προβλεπόμενων από το Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού (ΕΠΧΣΑΑ) για τις υδατοκαλλιέργειες περιοχών (Π.Α.Υ.) σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία.
• Περαιτέρω ρυθμίσεις μπορούν να ληφθούν κατόπιν υλοποίησης των προβλεπόμενων από το Σχέδιο Διαχείρισης μέτρων σχετικά με τις υδατοκαλλιέργειες

<u>ΖΠΦ-16 «Θαλάσσια περιοχή περιμετρικά των νήσων Κάλαμος και Καστός»</u>

Εντός της Ζώνης λειτουργεί 1 πλωτή μονάδα θαλάσσιας ιχθυοκαλλιέργειας εντός της ΠΑΥ Α.3, ενώ παράλληλα έχει χωροθετηθεί η Ζώνη Π.9 (Κάλαμος της ΠΟΑΥ Εχινάδων Νήσων και Αιτ/νίας. Πράγματι η πίεση/απειλή PG19 «Θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια που προκαλεί θαλάσσια ρύπανση», καταγράφεται στο σχέδιο της ΕΠΜ.

Σύμφωνα με το σχέδιο της ΕΠΜ, εντός της προτεινόμενης ΖΠΦ-16 επιτρέπεται, η χρήση 24.4: Υδατοκαλλιέργειες (χερσαίες, θαλάσσιες, λιμναίες και ποτάμιες εγκαταστάσεις) με τους εξής όρους:

• Επιτρέπεται η λειτουργία των νομίμως υφιστάμενων υδατοκαλλιεργειών σύμφωνα, με τους περιβαλλοντικούς όρους αδειοδότησης αυτών.
• Επιτρέπεται η εγκατάσταση και λειτουργία νέων υδατοκαλλιεργειών εντός των ορίων των προβλεπόμενων από το Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού (ΕΠΧΣΑΑ) Περιοχών Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών (ΠΟΑΥ) σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία και τους όρους θεσμοθέτησής τους.
• Περαιτέρω ρυθμίσεις μπορούν να ληφθούν κατόπιν υλοποίησης των προβλεπόμενων από το Σχέδιο Διαχείρισης μέτρων σχετικά με τις υδατοκαλλιέργειες.

<u>ΖΠΦ-17 «Παράκτιο τμήμα ακτών Ιθάκης»</u>

Εντός της Ζώνης εμπίπτουν οι ΠΑΥ Β1.1 και Β1.2. Επίσης αναφέρεται ότι στο παρελθόν λειτουργούσε μία πλωτή μονάδα στην περιοχή, η οποία όμως έχει σταματήσει τη λειτουργία της και έχουν απομακρυνθεί οι πλωτές εγκαταστάσεις. Πράγματι η πίεση/απειλή PG19 «Θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια που προκαλεί θαλάσσια ρύπανση», καταγράφεται στο σχέδιο της ΕΠΜ.

Σύμφωνα με αυτό, εντός της προτεινόμενης ΖΠΦ-17 επιτρέπεται, η χρήση 24.4: Υδατοκαλλιέργειες (χερσαίες, θαλάσσιες, λιμναίες και ποτάμιες εγκαταστάσεις) με τους εξής όρους:

• Επιτρέπεται η λειτουργία των νομίμως υφιστάμενων υδατοκαλλιεργειών σύμφωνα, με τους περιβαλλοντικούς όρους αδειοδότησης αυτών.
• Επιτρέπεται η εγκατάσταση και λειτουργία νέων υδατοκαλλιεργειών εντός των ορίων των προβλεπόμενων από το Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού (ΕΠΧΣΑΑ) για τις υδατοκαλλιέργειες περιοχών (Π.Α.Υ.) σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία.
• Περαιτέρω ρυθμίσεις μπορούν να ληφθούν κατόπιν υλοποίησης των προβλεπόμενων από το Σχέδιο Διαχείρισης μέτρων σχετικά με τις υδατοκαλλιέργειες

<u>ΖΠΦ-18 «Παράκτιο τμήμα δυτικών και νοτιοδυτικών ακτών Κεφαλονιάς»</u>

Εντός της Ζώνης λειτουργεί 1 πλωτή μονάδα θαλάσσιας ιχθυοκαλλιέργειας (και 1 συσκευαστήριο ιχθύων στην όμορη χερσαία περιοχή) και εντοπίζεται η ΠΑΥ Β.2 (Νοτιοανατολικές ακτές Κεφαλονιάς) αλλά και η ΠΑΥ Ε.6 (Βορειοανατολικές Ακτές Κεφαλονιάς). Πράγματι η πίεση/απειλή PG19 «Θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια που προκαλεί θαλάσσια ρύπανση», καταγράφεται στο σχέδιο της ΕΠΜ.

Σύμφωνα με αυτό, εντός της προτεινόμενης ΖΠΦ-18 επιτρέπεται, η χρήση 24.4: Υδατοκαλλιέργειες (χερσαίες, θαλάσσιες, λιμναίες και ποτάμιες εγκαταστάσεις) με τους εξής όρους:

• Επιτρέπεται η λειτουργία των νομίμως υφιστάμενων υδατοκαλλιεργειών σύμφωνα, με τους περιβαλλοντικούς όρους αδειοδότησης αυτών.
• Επιτρέπεται η εγκατάσταση και λειτουργία νέων υδατοκαλλιεργειών εντός των ορίων των προβλεπόμενων από το Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού (ΕΠΧΣΑΑ) για τις υδατοκαλλιέργειες περιοχών (Π.Α.Υ.) σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία.
• Περαιτέρω ρυθμίσεις μπορούν να ληφθούν κατόπιν υλοποίησης των προβλεπόμενων από το Σχέδιο Διαχείρισης μέτρων σχετικά με τις υδατοκαλλιέργειες

 <u>ΖΠΦ-19 «Θαλάσσια περιοχή περιμετρικά της νήσου Ατόκου»</u>

Εντός της Ζώνης εμπίπτει μέρος της ΠΑΥ Α.3. Πράγματι η πίεση/απειλή PG19 «Θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια που προκαλεί θαλάσσια ρύπανση», καταγράφεται στο σχέδιο της ΕΠΜ.

Σύμφωνα με αυτό, εντός της προτεινόμενης ΖΠΦ-19 επιτρέπεται, η χρήση 24.4: Υδατοκαλλιέργειες (χερσαίες, θαλάσσιες, λιμναίες και ποτάμιες εγκαταστάσεις) με τους εξής όρους:

• Επιτρέπεται η λειτουργία των νομίμως υφιστάμενων υδατοκαλλιεργειών σύμφωνα, με τους περιβαλλοντικούς όρους αδειοδότησης αυτών.
• Επιτρέπεται η εγκατάσταση και λειτουργία νέων υδατοκαλλιεργειών εντός των ορίων των προβλεπόμενων από το Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού (ΕΠΧΣΑΑ) για τις υδατοκαλλιέργειες περιοχών (Π.Α.Υ.) σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία.
• Περαιτέρω ρυθμίσεις μπορούν να ληφθούν κατόπιν υλοποίησης των προβλεπόμενων από το Σχέδιο Διαχείρισης μέτρων σχετικά με τις υδατοκαλλιέργειες

<u>ΖΠΦ-21 «Παράκτιο τμήμα δυτικών και νοτιοδυτικών ακτών Λευκάδας</u>

Στο σχέδιο της ΕΠΜ αναφέρεται η πίεση/απειλή PG19 «Θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια που προκαλεί θαλάσσια ρύπανση» εντός της περιοχής, χωρίς ωστόσο να υπάρχει υφιστάμενη υδατοκαλλιεργητική δραστηριότητα ή ΠΑΥ ή ΠΟΑΥ εντός της συγκεκριμένης ΖΠΦ-21. Εκτιμούμε ότι θα πρέπει να αφαιρεθεί η εν λόγω αναφορά στην συγκεκριμένη περιοχή.

Σύμφωνα με το σχέδιο της ΕΠΜ, εντός της προτεινόμενης ΖΠΦ-21 επιτρέπεται, η χρήση 24.4: Υδατοκαλλιέργειες (χερσαίες, θαλάσσιες, λιμναίες και ποτάμιες εγκαταστάσεις) με τους εξής όρους:

• Επιτρέπεται η λειτουργία των νομίμως υφιστάμενων υδατοκαλλιεργειών σύμφωνα, με τους περιβαλλοντικούς όρους αδειοδότησης αυτών.
• Περαιτέρω ρυθμίσεις μπορούν να ληφθούν κατόπιν υλοποίησης των προβλεπόμενων από το Σχέδιο Διαχείρισης μέτρων σχετικά με τις υδατοκαλλιέργειες

<u> </u>

<u> </u>

<u>ΖΠΦ-23 «Θαλάσσια περιοχή Οξειάς»</u>

Εντός της Ζώνης λειτουργούν 3 πλωτές μονάδες θαλάσσιας ιχθυοκαλλιέργειας εντός της ΠΑΥ Α.3, ενώ παράλληλα έχει χωροθετηθεί η Ζώνη 4 (Δυτικά Οξειάς της ΠΟΑΥ Νήσου Οξειάς). Ωστόσο, η πίεση/απειλή PG19 «Θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια που προκαλεί θαλάσσια ρύπανση», δεν καταγράφεται στο σχέδιο της ΕΠΜ για την εν λόγω ΖΠΦ. Ως εκ τούτου θεωρούμε ότι πρέπει να γίνει σχετική προσθήκη.

Σύμφωνα με το σχέδιο της ΕΠΜ, εντός της προτεινόμενης ΖΠΦ-23 επιτρέπεται, η χρήση 24.4: Υδατοκαλλιέργειες (χερσαίες, θαλάσσιες, λιμναίες και ποτάμιες εγκαταστάσεις) με τους εξής όρους:

• Επιτρέπεται η λειτουργία των νομίμως υφιστάμενων υδατοκαλλιεργειών σύμφωνα, με τους περιβαλλοντικούς όρους αδειοδότησης αυτών.
• Επιτρέπεται η εγκατάσταση και λειτουργία νέων υδατοκαλλιεργειών εντός των ορίων των προβλεπόμενων από το Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού (ΕΠΧΣΑΑ) Περιοχών Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών (ΠΟΑΥ) σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία και τους όρους θεσμοθέτησής τους.
• Περαιτέρω ρυθμίσεις μπορούν να ληφθούν κατόπιν υλοποίησης των προβλεπόμενων από το Σχέδιο Διαχείρισης μέτρων σχετικά με τις υδατοκαλλιέργειες.

<u>ΖΠΦ-26 «Βιότοποι Αναπαραγωγής Φώκιας»</u>

Οι προτεινόμενες από το σχέδιο της ΕΠΜ Ζώνες ΖΠΦ-26Δ και ΖΠΦ26-ΣΤ, βρίσκονται οριακά εκτός της ΠΑΥ Α.2 και των Ζωνών 1 και 2 της ΠΟΑΥ Νήσου Κεφαλονιάς (Κόλπου Αργοστολίου). Επίσης, εντός της προτεινόμενης ΖΠΦ-26Ζ εμπίπτει η ΠΑΥ Β.2, ενώ εντός της προτεινόμενης ΖΠΦ-26ΙΒ εμπίπτει μικρό μέρος της ΠΑΥ Α.3. Πράγματι η πίεση/απειλή PG19 «Θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια που προκαλεί θαλάσσια ρύπανση», καταγράφεται στο σχέδιο της ΕΠΜ για τις εν λόγω επιμέρους Ζώνες προστασίας της ΖΠΦ 26.

Σύμφωνα με το σχέδιο της ΕΠΜ, εντός της προτεινόμενης ΖΠΦ-26 δεν επιτρέπεται, η χρήση 24.4: Υδατοκαλλιέργειες (χερσαίες, θαλάσσιες, λιμναίες και ποτάμιες εγκαταστάσεις). Η εν λόγω πρόβλεψη δεν φαίνεται να δημιουργεί πρόβλημα στη συνέχιση λειτουργίας των υφιστάμενων πλωτών μονάδων θαλάσσιας ιχθυοκαλλιέργειας εντός του Κόλπου Αργοστολίου και εν γένει στη λειτουργία της ΠΟΑΥ Κόλπου Αργοστολίου Κεφαλονιάς, καθώς η ζώνη προστασίας ΖΠΦ-26Δ (Βιότοπος Φώκιας – Λιβάδι Κεφαλονιάς) βρίσκεται εκτός (έστω και οριακά) της ΠΑΥ Α.2 και της Ζώνης 2 της ΠΟΑΥ Νήσου Κεφαλονιάς (Κόλπου Αργοστολίου).

Επίσης, οι προτεινόμενες από το σχέδιο της ΕΠΜ Ζώνες ΖΠΦ-26Ζ (Βιότοπος Φώκιας Πόρος Κεφαλονιάς) και ΖΠΦ-26ΙΒ (Βιότοπος Φώκιας Κάλαμος Λευκάδας) βρίσκονται εντός των ΠΑΥ Β.2 και ΠΑΥ Α.3 αντίστοιχα. Οι εν λόγω προβλέψεις, παρόλο που σήμερα δεν δημιουργούν πρόβλημα καθώς δεν λειτουργούν στις εν λόγω περιοχές των ΠΑΥ Β.2 και Α.3 κάποια μονάδα θαλάσσιας υδατοκαλλιέργειας, ενδέχεται όμως να αποτελούν μελλοντικό πρόβλημα σε περίπτωση που υπάρξει ενδιαφέρον για την εγκατάσταση και λειτουργία πλωτών μονάδων (δεδομένου ότι οι περιοχές εντάσσονται σε ΠΑΥ του ΕΠΧΣΑΑΥ).

Σύμφωνα με τα παραπάνω, αλλά και με βάση το ενδεχόμενο να τροποποιηθεί ο υφιστάμενος σχεδιασμός της ανάπτυξης του κλάδου της υδατοκαλλιέργειας στο πλαίσιο των επερχόμενων μελλοντικών αναθεωρήσεων του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Υδατοκαλλιέργειες (2026), ενδέχεται η εν λόγω απόλυτη a priori οριζόντια απαγόρευση της δραστηριότητας στην περιοχή της ΖΠΦ-26 να δημιουργήσει εμπόδια στη δυνατότητα περαιτέρω βιώσιμης ανάπτυξης του κλάδου, ειδικά στην προκειμένη περίπτωση που δεν υπάρχει και επαρκής τεκμηρίωση για την εν λόγω επιλογή. Πράγματι, δεν είναι κατανοητό σε ποια ακριβώς στοιχεία βασίζεται η πλήρης απαγόρευσης της χρήσης «υδατοκαλλιέργειες» εντός των εν λόγω ζωνών προστασίας της φώκιας, τη στιγμή που στο πλαίσιο της παρούσας ΕΠΜ, ορθώς, δεν καταγράφεται (στο σχετικό κεφάλαιο) καμία άμεση συσχέτιση της πίεσης/απειλής με κωδικό PG19 «Θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια που προκαλεί θαλάσσια ρύπανση» ή PG16«Τροποποίηση των παράκτιων συνθηκών για θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια», με το συγκεκριμένο είδος.

Επισημαίνουμε, ότι η αναφορά για την αλληλεπίδραση της υδατοκαλλιέργειας με τα θαλάσσια θηλαστικά που παρατίθεται γενικά στο σχέδιο της ΕΠΜ είναι σαφώς ορθή, όμως μπορεί να προστεθεί μία διευκρίνιση ότι για την προστασία των αποθεμάτων και των θηρευτών είναι δυνατή η εφαρμογή κατάλληλων διαχειριστικών πρακτικών. Επίσης, η εγκατάσταση των πλωτών μονάδων εκτροφής σε απόσταση μεγαλύτερη των 50 μέτρων από την ακτή (σύμφωνα πάντα με το ισχύον νομικό πλαίσιο που διέπει τον κλάδο της υδατοκαλλιέργειας) εξασφαλίζει, κατά την εκτίμησή μας, την διατήρηση ασφαλούς απόστασης από σπήλαια αναπαραγωγής ειδικά του είδους Monachus monachus (τ.ο. 8330). Με βάση τα παραπάνω, εκτιμούμε ότι και στο σημείο αυτό, σαφώς θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη η παρουσία του εν λόγω είδους (μεσογειακή φώκια) στην εκάστοτε περιοχή εγκατάστασης πλωτών μονάδων, αλλά θα πρέπει να αξιολογείται η κάθε περίπτωση ξεχωριστά στο στάδιο της περιβαλλοντικής αδειοδότησης και να μην υπάρχει οριζόντια εκ των προτέρων απαγόρευση.

Μία γενική πρόταση είναι όλες οι εν λόγω αναφορές περί πλήρους απαγόρευσης όσον αφορά συγκεκριμένους τύπους οικοτόπους και είδη (πέραν αυτών που ήδη προβλέπονται από την ισχύουσα νομοθεσία που διέπει τον κλάδο), να αντικατασταθούν από τον καθορισμό επιμέρους προτεινόμενων διαχειριστικών όρων και μέτρων (εφόσον τεκμηριώνεται ότι απαιτείται) ώστε πράγματι να εξασφαλίζεται η προστασία τους από την δραστηριότητα της υδατοκαλλιέργειας χωρίς να υπάρχουν a priori αναίτιοι αποκλεισμοί.

<u>ΖΠΦ-28 «Παράκτιο τμήμα δυτικών ακτών Κεφαλονιάς»</u>

Στο σχέδιο της ΕΠΜ αναφέρεται η πίεση/απειλή PG19 «Θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια που προκαλεί θαλάσσια ρύπανση» εντός της περιοχής, χωρίς ωστόσο να υπάρχει υφιστάμενη υδατοκαλλιεργητική δραστηριότητα ή ΠΑΥ ή ΠΟΑΥ εντός της συγκεκριμένης Ζώνης ΖΠΦ-28. Εκτιμούμε ότι θα πρέπει να αφαιρεθεί η εν λόγω αναφορά στην συγκεκριμένη περιοχή.

Ωστόσο, σύμφωνα με όσα αναφέραμε παραπάνω για την αντίστοιχη περίπτωση της ΖΠΦ-21 εκτιμούμε ότι πρέπει να επιτραπεί η χρήση 24.4 (Υδατοκαλλιέργειες – χερσαίες, θαλάσσιες, λιμναίες και ποτάμιες εγκαταστάσεις) (με ειδικούς όρους τους οποίους θα σχολιάσουμε στη συνέχεια).

<u>ΖΠΦ-29 «Κόλπος Αργοστολίου»</u>

Εντός της Ζώνης λειτουργούν 3 πλωτές μονάδες θαλάσσιας ιχθυοκαλλιέργειας εντός της ΠΑΥ Α.2, καθώς επίσης και 1 ιχθυογεννητικός σταθμός και 2 συσκευαστήρια ιχθύων σε όμορες χερσαίες περιοχές. Παράλληλα έχουν χωροθετηθεί οι Ζώνες 1 (Κόκκινος Βράχος) και 2 (Λιβάδι) της ΠΟΑΥ Νήσου Κεφαλονιάς (Κόλπου Αργοστολίου).

Σύμφωνα με το σχέδιο της ΕΠΜ, εντός της προτεινόμενης ΖΠΦ-29 επιτρέπεται, η χρήση 24.4: Υδατοκαλλιέργειες (χερσαίες, θαλάσσιες, λιμναίες και ποτάμιες εγκαταστάσεις) με τους εξής όρους:

• Επιτρέπεται η λειτουργία των νομίμως υφιστάμενων υδατοκαλλιεργειών σύμφωνα, με τους περιβαλλοντικούς όρους αδειοδότησης αυτών.
• Επιτρέπεται η εγκατάσταση και λειτουργία νέων υδατοκαλλιεργειών εντός των ορίων των προβλεπόμενων από το Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού (ΕΠΧΣΑΑ) Περιοχών Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών (ΠΟΑΥ) σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία και τους όρους θεσμοθέτησής τους.
• Περαιτέρω ρυθμίσεις μπορούν να ληφθούν κατόπιν υλοποίησης των προβλεπόμενων από το Σχέδιο Διαχείρισης μέτρων σχετικά με τις υδατοκαλλιέργειες.

<u>ΖΔΟΕ-02 «Εσωτερικό Ιόνιο»</u>

Εντός της προτεινόμενης ΖΔΟΕ-02 λειτουργούν 36 πλωτές μονάδες θαλάσσιας ιχθυοκαλλιέργειας εντός της ΠΑΥ Α.3, 1 ιχθυογεννητικός σταθμός και 8 συσκευαστήρια ιχθύων σε όμορες χερσαίες περιοχές, ενώ παράλληλα έχουν χωροθετηθεί οι εξής Ζώνες ΠΟΑΥ:

• Ζώνη 1 (Ανατολικά Νήσου Οξειάς) – Ζώνη 2 (Όρμος Οξειάς) – Ζώνη 3 (Νησοπούλα) – Ζώνη 5 (Όρμος Γλύκα) – Ζώνη 6 (Όρμος Σκρόφα) της ΠΟΑΥ στην περιοχή της Νήσου Οξειάς (νοτιοδυτικά των ακτών της Αιτωλοακαρνανίας) και των ακτών του Λόφου Κουτσιλάρη, στη νοτιοδυτική περιοχή των εκβολών του ποταμού Αχελώου, Περιφερειακής Ενότητας Ιθάκης και Περιφερειακής Ενότητας Αιτωλοακαρνανίας.
• Ζώνη Παραγωγής Π.1 (Νήσος Μάκρη) – Ζώνη Παραγωγής Π.2 (Χερσόνησος Διόνη) – Ζώνη Παραγωγής Π.3 (Νήσος Πεταλάς) – Ζώνη Παραγωγής Π.4 (Νήσος Ποντικός, Νήσος Προβάτιον, Καρλονήσιον, Νήσος Καλόγηρος, Νήσος Δρακόνερα, Τσακαλονήσιον) – Ζώνη Παραγωγής Π.5 (Όρμος Αγίου Παντελεήμονα – Ακρωτήρι Γλώσσα) – Ζώνη Παραγωγής Π.6 (Ασπρογιάλι – Βουλγαρέλα – Καμηλαύκα και Μαυροβόρος) – Ζώνη Παραγωγής Π.7 (Βερίνα, Παλιόλογγος Αλυζίας) – Ζώνη Παραγωγής Π.8 (Νήσοι Μοδιά) – Ζώνη Παραγωγής Π.10 (Μύτικας) της ΠΟΑΥ στην περιοχή Εχινάδων Νήσων και Αιτωλοακαρνανίας, των Περιφερειών Δυτικής Ελλάδας και Ιονίων Νήσων.

Πράγματι η πίεση/απειλή PG19 «Θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια που προκαλεί θαλάσσια ρύπανση», καταγράφεται στο σχέδιο της ΕΠΜ για την εν λόγω ΖΔΟΕ-02.

Σύμφωνα με αυτό, εντός της προτεινόμενης ΖΔΟΕ-02 επιτρέπεται, η χρήση 24.4: Υδατοκαλλιέργειες (χερσαίες, θαλάσσιες, λιμναίες και ποτάμιες εγκαταστάσεις) με τους εξής όρους:

• Επιτρέπεται η λειτουργία των νομίμως υφιστάμενων υδατοκαλλιεργειών σύμφωνα, με τους περιβαλλοντικούς όρους αδειοδότησης αυτών.
• Επιτρέπεται η εγκατάσταση και λειτουργία νέων υδατοκαλλιεργειών εντός των ορίων των προβλεπόμενων από το Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού (ΕΠΧΣΑΑ) Περιοχών Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών (ΠΟΑΥ) σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία και τους όρους θεσμοθέτησής τους.
• Περαιτέρω ρυθμίσεις μπορούν να ληφθούν κατόπιν υλοποίησης των προβλεπόμενων από το Σχέδιο Διαχείρισης μέτρων σχετικά με τις υδατοκαλλιέργειες.

Πέραν των παραπάνω Ζωνών προστασίας, όπου η δραστηριότητα της θαλάσσιας υδατοκαλλιέργειας είναι είτε υφιστάμενη ή/και σχεδιαζόμενη, και ως εκ τούτου αποτυπώνεται στις ειδικές χρήσεις (εκτός των ΖΠΦ-21 και ΖΠΦ-28 όπου δεν υφίσταται ή σχεδιάζεται η λειτουργία μονάδων με βάση το ισχύον θεσμικό πλαίσιο), σε όλες τις υπόλοιπες προτεινόμενες Ζώνες Προστασίας (ΖΠΦ, ΖΔΟΕ, ΖΒΔΦΠ) της ΕΠΜ η εν λόγω δραστηριότητα περιλαμβάνεται στις μη επιτρεπόμενες χρήσεις, χωρίς όμως να τεκμηριώνεται η εν λόγω οριζόντια επιλογή. Πιο συγκεκριμένα, όπως παρουσιάζεται και στον πίνακα ειδικών χρήσεων γης ανά κατηγορία ζώνης, η χρήση 24.4. (Υδατοκαλλιέργειες (χερσαίες, θαλάσσιες, λιμναίες και ποτάμιες εγκαταστάσεις) δεν επιλέγεται (δηλαδή απαγορεύεται ρητά) εντός των ΖΠΦ 01-13, ΖΠΦ15, ΖΠΦ20, ΖΠΦ22, ZΠΦ24-25, ΖΠΦ27, ΑΠΦ30-48, ΖΔΟΕ01, ΖΔΟΕ03-05, ΖΒΔΦΠ01-08.

Με βάση την παραπάνω τεκμηρίωση, προτείνουμε τα εξής όσον αφορά τη χρήση 24.4 και τους επιμέρους ειδικούς όρους:

• Να εξεταστεί το ενδεχόμενο οι Ζώνες ΖΑΠΦ-04Δ, ΖΑΠΦ- ΖΑΠΦ-04ΙΑ και ΖΑΠΦ-04Ζ να μπορούν να χαρακτηριστούν ως ΖΠΦ με επιτρεπόμενη την χρήση 24.4. Υδατοκαλλιέργειες (χερσαίες, θαλάσσιες, λιμναίες και ποτάμιες εγκαταστάσεις), θέτοντας ωστόσο, αν αυτό κρίνεται απαραίτητο, ειδικούς επιμέρους όρους και μέτρα προστασίας της μεσογειακής φώκιας.
• Να εξεταστεί το ενδεχόμενο να επιτραπεί η χρήση 24.4 (Υδατοκαλλιέργειες – χερσαίες, θαλάσσιες, λιμναίες και ποτάμιες εγκαταστάσεις), εντός της ΖΠΦ-26, με καθορισμό επιμέρους προτεινόμενων διαχειριστικών όρων και μέτρων (εφόσον τεκμηριώνεται ότι απαιτείται).
• Στις Ζώνες που θα επιτρέπεται η χρήση 24.4 (Υδατοκαλλιέργειες – χερσαίες, θαλάσσιες, λιμναίες και ποτάμιες εγκαταστάσεις), προτείνεται οι ειδικοί όροι να διατυπωθούν ως εξής, προκειμένου να καλύπτονται ολοκληρωμένα όλες οι πιθανές περιπτώσεις που αφορούν τη δραστηριότητα:
  • Επιτρέπεται η λειτουργία, εκσυγχρονισμός και επέκταση των υφιστάμενων μονάδων υδατοκαλλιέργειας και η δημιουργία νέων σύμφωνα με τους ορούς του Ειδικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τις Υδατοκαλλιέργειες (ΕΠΧΣΑΑΥ) και το σχετικό αδειοδοτικό θεσμικό πλαίσιο, όπως κάθε φορά ισχύουν, αλλά και τους ειδικούς όρους λειτουργίας θεσμοθετημένων Περιοχών Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών (ΠΟΑΥ)».
  • Περαιτέρω ρυθμίσεις μπορούν να ληφθούν κατόπιν υλοποίησης των προβλεπόμενων από το Σχέδιο Διαχείρισης μέτρων σχετικά με τις υδατοκαλλιέργειες

Επίσης, στο σύνολο σχεδόν των Ζωνών προστασίας, όπου επιτρέπεται η χρήση 24.4. (Υδατοκαλλιέργειες-χερσαίες, θαλάσσιες, λιμναίες και ποτάμιες εγκαταστάσεις), επιτρέπεται και η και η χρήση 26.11 (Λιμενικές ζώνες επιβατικής, εμπορικής, αλιευτικής βιομηχανικής και τουριστικής δραστηριότητας, μαρίνες). Παρατηρείται ωστόσο, ότι στην περαιτέρω ανάλυση που δίνεται για τη χρήση 26.11 σε κάθε Ζώνη Προστασίας της ΕΠΜ, δεν έχει περιληφθεί η λειτουργία, εκσυγχρονισμός, συντήρηση και κατασκευή προβλητών που εξυπηρετούν τη δραστηριότητα της θαλάσσιας ιχθυοκαλλιέργειας, που ως γνωστό αποτελούν απαραίτητες (μεταξύ άλλων) υποδομές για την λειτουργία των πλωτών μονάδων. Εκτιμούμε ότι θα πρέπει να γίνει σχετική αναφορά, προκειμένου να είναι σαφές ότι το σύνολο των επιτρεπόμενων ενεργειών και των ειδικών όρων για τη χρήση 26.11 αφορά και τις προβλήτες που εξυπηρετούν την θαλάσσια ιχθυοκαλλιέργεια. Αυτό αφορά το σύνολο των περιοχών όπου τελικά θα επιτραπεί η χρήση της υδατοκαλλιέργειας.

Όσον αφορά τα αναφερόμενα στο Κεφ. 4.3.4.6 του σχεδίου της ΕΠΜ (τεκμηρίωση των προτεινόμενων επιτρεπόμενων χρήσεων και ρυθμίσεων στις ζώνες προστασίας), είναι σε κάθε περίπτωση θετικό και προς τη σωστή κατεύθυνση το γεγονός ότι αναγνωρίζεται ότι οι υδατοκαλλιέργειες στην Ελλάδα αποτελούν έναν δυναμικό και αναπτυσσόμενο κλάδο με σημαντική συνεισφορά στο ΑΕΠ, σαφή εξαγωγικό χαρακτήρα και σημαντική θέση στην ΕΕ ως προς την παραγωγή. Πράγματι επίσης, η υδατοκαλλιέργεια καλύπτει σε σημαντικό βαθμό τη ζήτηση της αγοράς για αλιεύματα, συμβάλλοντας και με τον τρόπο αυτό στην μείωση της πίεσης στα φυσικά ιχθυαποθέματα, αλλά και στην επισιτιστική ασφάλεια του πληθυσμού.

Όσον αφορά την αναφορά του σχεδίου της ΕΠΜ «Παρ’ όλη την ιδιαίτερη οικονομική και κοινωνική σημαντικότητά τους οι υδατοκαλλιέργειες δύναται να δημιουργήσουν τοπικά φαινόμενα ευτροφισμού της στήλης του νερού και επιβάρυνσης των ιζημάτων με οργανικό φορτίο που επιφέρουν μεταβολές και υποβάθμιση στη δομή των βενθικών κοινοτήτων σε ζώνες που στα ελληνικά ύδατα μπορεί να βρίσκονται σε ακτίνα έως 200μ από τους κλωβούς (Dimitriadis and Koutsoubas, 2008, 2011). Παράλληλα, για την παραγωγή ιχθυοτροφών για τα εκτρεφόμενα είδη χρησιμοποιούνται σε πολλές περιπτώσεις αλιεύματα από άγριους θαλάσσιους πληθυσμούς, με αποτέλεσμα οι υδατοκαλλιέργειες να συμβάλλουν έμμεσα στην υπεραλίευση και την περαιτέρω πίεση στα αλιευτικά αποθέματα. Επίσης, τα υγρά απόβλητα των υδατοκαλλιεργειών τα οποία περιέχουν υψηλές ποσότητες αμμωνίας, θρεπτικών ουσιών, κατάλοιπα θεραπευτικών προϊόντων (αντιβιοτικά, αντιπαρασιτικά), συμβάλουν στην σημειακή υποβάθμιση του θαλάσσιου περιβάλλοντος, ενώ υπάρχουν και καταγεγραμμένες αλληλεπιδράσεις μεταξύ των υδατοκαλλιεργειών και της θαλάσσιας μεγαπανίδας (π.χ. θαλασσοπούλια, χελώνες) (Bath et al., 2023)», θα θέλαμε να επισημάνουμε τα εξής:

Πράγματι η θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια αποτελεί δραστηριότητα που απελευθερώνει διαλυμένες ενώσεις απευθείας στην στήλη του νερού, μεταξύ άλλων αμμωνία, νιτρικά και φωσφορικά μαζί με οργανικό άνθρακα, των οποίων πηγές αποτελούν τα υπολείμματα ιχθυοτροφών και τα περιττώματα των ιχθύων. Όπως τονίζεται και στον «Οδηγό για Υδατοκαλλιέργεια και Natura 2000» (Ευρωπαϊκή Επιτροπή, 2018), οι επιπτώσεις των παραπάνω εισροών εξαρτώνται από τις τοπικές συνθήκες (πχ υδροδυναμικές συνθήκες κλπ) και την κλίμακα. Η κατάλληλη χωροθέτηση των κλωβών και η διαχείριση της εκμετάλλευσης έχουν ιδιαίτερη σημασία σε αυτόν τον τύπο υδατοκαλλιέργειας. Ο έλεγχος και ο περιορισμός της ιχθυοφόρτισης μειώνουν τις πιθανές επιπτώσεις από σωματιδιακά οργανικά απόβλητα. Η βελτίωση της αφομοίωσης της τροφής και τα συστήματα μείωσης των τροφικών αποβλήτων μπορούν να μετριάσουν τις επιπτώσεις. Η χρήση επεξεργασμένων με εξώθηση, υψηλής πεπτικότητας τροφών, αυτοματοποιημένων διανομέων τροφής, ο καθημερινός έλεγχος της ποσότητας τροφής με στόχο την ελαχιστοποίηση της διασποράς τροφής και αποβλήτων στο περιβάλλον είναι κάποια από τα δυνητικά μέτρα άμβλυνσης για την μείωση αυτού του τύπου των επιπτώσεων. Όπως αναφέρεται και στον Οδηγό, ο εμπλουτισμός με θρεπτικά της στήλης του νερού έχει εντοπιστεί γύρω από ιχθυοκλωβούς τσιπούρας και λαυρακιού στη Μεσόγειο, όμως έχουν τεκμηριωθεί μόνο περιορισμένες επιπτώσεις και γενικά θεωρείται από τις λιγότερο σοβαρές επιπτώσεις. Εργασίες έδειξαν ότι η πρωτογενής παραγωγικότητα αυξήθηκε στον περιβάλλοντα χώρο της υδατοκαλλιέργειας υπό ολιγοτροφικές συνθήκες στη Μεσόγειο Θάλασσα, με την παραγωγικότητα να αυξάνει λόγω των υψηλότερων επιπέδων θρεπτικών. Οι επιπτώσεις στο βένθος μπορούν να ελαχιστοποιηθούν με την χωροθέτηση των μονάδων σε περιοχές όπου οι φυσικές συνθήκες διευκολύνουν την διασπορά των θρεπτικών και με περιορισμό της βιομάζας των ψαριών και της ιχθυοφόρτισης στους κλωβούς, για την αποφυγή υπερβολικών αποβλήτων. Η προσέγγιση που υιοθετούν σήμερα οι φορείς εκμετάλλευσης των εκτροφών, για να μειώσουν τις δυσμενείς επιπτώσεις στις περιοχές τους, είναι να επιλέγουν τοποθεσίες εγκατάστασης με καλή κυκλοφορία νερού και να εφαρμόζουν διαχειριστικές πρακτικές που ελαχιστοποιούν τα απόβλητα των τροφών και τη χρήση χημικών. Όσον αφορά τους δυνητικούς κινδύνους από τη χρήση χημικών ουσιών, τα τελευταία χρόνια έχει προωθηθεί η μειωμένη χρήση χημικών κι άλλων τεχνητών ουσιών στην υδατοκαλλιέργεια, μαζί με την ανάπτυξη εναλλακτικών, φιλικών προς το περιβάλλον ουσιών και θεραπειών, εξασφαλίζοντας ευνοϊκές συνθήκες για τα ψάρια. Συνήθως σε ευαίσθητες περιοχές εφαρμόζονται περιορισμοί στη χρήση χημικών ουσιών, ενώ χρησιμοποιούνται οικολογικά αντιρρυπαντικά επιστρώματα και προϊόντα όπως αναφέρεται και στον Οδηγό της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Με βάση τα παραπάνω, εκτιμούμε ότι η αναφορά που έχει περιληφθεί στο σχέδιο της ΕΠΜ είναι αποσπασματική και δημιουργεί την λαθεμένη εντύπωση ότι η θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια είναι πολύ πιθανό να οδηγήσει σε μαζικά φαινόμενα ευτροφισμού και ανοξικότητας. Προτείνουμε να γίνουν σχετικές αναφορές με βάση όσα περιλαμβάνονται στα Κεφ. 3.2.1-3.2.4 του εν λόγω Οδηγού της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Παράλληλα, αναφέρουμε ότι σε κάθε περίπτωση για τη χωροθέτηση της εγκατάστασης ή επέκτασης μονάδων υδατοκαλλιέργειας, λαμβάνεται υπόψη η βαθυμετρία, η υδροδυναμική, οι υφιστάμενες χρήσεις, η αισθητική, η παρουσία ευαίσθητων ειδών και των ενδιαιτημάτων τους, και λοιπά χαρακτηριστικά της περιοχής. Η πραγματικότητα είναι ότι για την εγκατάσταση και λειτουργία πλωτών μονάδων θαλάσσιας ιχθυοκαλλιέργειας (αλλά και για την ίδρυση και λειτουργία ΠΟΑΥ), σύμφωνα πάντα με το ισχύον νομικό πλαίσιο, απαιτείται μία εκτεταμένη και πλήρης σειρά περιβαλλοντικών μετρήσεων, αναλύσεων και παρατηρήσεων (στο πλαίσιο εκπόνησης ΜΠΕ για την αδειοδότηση μονάδων ή ΣΜΠΕ  για την περίπτωση των ΠΟΑΥ), ενώ για μονάδες που χωροθετούνται εντός περιοχών Natura απαιτείται κατά την περιβαλλοντική αδειοδότηση και η εκπόνηση Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης (ΕΟΑ) προκειμένου η αρμόδια μονάδα του ΟΦΥΠΕΚΑ να είναι σε θέση να γνωμοδοτεί κατά περίπτωση θετικά ή αρνητικά για το εκάστοτε έργο. Οι εν λόγω μετρήσεις περιλαμβάνουν ενδεικτικά: τη μέτρηση της απόστασης από την ακτή, τη βαθυμετρία, την μέτρηση των θαλάσσιων ρευμάτων, την καταγραφή φυτοβένθους και ζωοβένθους που αποτελούν βιολογικά ποιοτικά στοιχεία των παράκτιων υδάτων της Οδηγίας 2000/60, την καταγραφή ενδιαιτημάτων θαλάσσιων αγγειόσπερμων φυτών και ενασβεστωμένων ροδοφυκών ανάλυση ιζημάτων (κοκκομετρική ανάλυση, ολικός οργανικός άνθρακας, ολικό άζωτο, ολικό φωσφόρος, Cu, Zn), διαλυμένο οξυγόνο, θολερότητα, αναλύσεις στήλης νερού (νιτρικά, νιτρώδη, ολικός φωσφόρος, ολικός άνθρακας). Συνεπώς για τη λειτουργία των πλωτών μονάδων και των θεσμοθετημένων ΠΟΑΥ εντός του Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου, γίνεται συνεχής παρακολούθηση της ποιότητας του θαλάσσιου περιβάλλοντος, βάσει των υποχρεώσεων που απορρέουν από το ισχύον νομικό πλαίσιο λειτουργίας αυτών.

Όσον αφορά την αναφορά για τις ιχθυοτροφές αναφέρουμε ότι η υδατοκαλλιέργεια έχει σημειώσει σημαντική πρόοδο στον τομέα της βιωσιμότητας, ιδιαίτερα ως προς τη μείωση της εξάρτησης από το ιχθυάλευρο και το ιχθυέλαιο στις ιχθυοτροφές. Παρόλο που τα συστατικά αυτά είναι ιδιαίτερα κρίσιμα για τη διατροφή ορισμένων ειδών, η παραγωγή τους παραδοσιακά βασιζόταν στην αλιεία ιχθύων προερχόμενων από ελεύθερη αλιεία, γεγονός που δημιουργούσε ανησυχίες σχετικά

Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, ο κλάδος έχει στραφεί σε πιο υπεύθυνες πρακτικές προμήθειας πρώτων υλών. Αν και η παραγωγή υδρόβιων ζώων μέσω της υδατοκαλλιέργειας έχει αυξηθεί σημαντικά τις τελευταίες δεκαετίες, ο όγκος των αλιευμάτων που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή ιχθυαλεύρου έχει μειωθεί, γεγονός που υποδηλώνει ότι η ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας δεν έχει οδηγήσει σε αύξηση της αλιείας που προορίζεται για την παραγωγή ιχθυαλεύρου (FAO. 2025. Responsible use of fishmeal in aquaculture. FAO Innovation for Blue Transformation. Rome).

Τα υποπροϊόντα από την επεξεργασία ιχθύων αντιπροσωπεύουν πλέον το 34% της παγκόσμιας παραγωγής ιχθυαλεύρου, έναντι 25% το 2010, ενώ το αντίστοιχο ποσοστό όσον αφορά την παραγωγή ιχθυελαίου ανέρχεται στο 46%, ενισχύοντας την εφαρμογή αρχών κυκλικής οικονομίας και μειώνοντας την πίεση στα αποθέματα της ελεύθερης αλιείας. Παράλληλα, το ποσοστό του ιχθυαλεύρου αλλά και του ιχθυελαίου στις ιχθυοτροφές έχει μειωθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι στις χρησιμοποιούμενες στην Ελλάδα ιχθυοτροφές για την εκτροφή θαλάσσιων μεσογειακών ιχθύων το ποσοστό του ιχθυάλευρου ανέρχεται πλέον περίπου στο 18% ενώ το ποσοστό του ιχθυελαίου σε περίπου 7%. Από αυτά μόνο το 9% και 2% αντίστοιχα προέρχεται από ψάρια ελεύθερης αλιείας ενώ το υπόλοιπο προέρχεται από υπολείμματα επεξεργασίας (φιλετοποίησης) άγριων ή εκτρεφόμενων ψαριών. Παράλληλα, στην παραγωγή ιχθυάλευρου και ιχθυελαίου που προορίζεται για τις ιχθυοτροφές αξιοποιούνται κατά κύριο λόγο ιχθυοαποθέματα που δεν προορίζονται για ανθρώπινη κατανάλωση.

Οι καινοτομίες στην τεχνολογία ιχθυοτροφών και η αντικατάσταση πρώτων υλών έχουν ενισχύσει περαιτέρω τη βιωσιμότητα του κλάδου. Πρωτεΐνες φυτικής προέλευσης, καθώς και μη συμβατικά συστατικά, όπως τα φύκη και οι πρωτεΐνες μονοκύτταρων μικροοργανισμών, ενσωματώνονται ολοένα και περισσότερο στη σύνθεση των ιχθυοτροφών. Οι εναλλακτικές αυτές, σε συνδυασμό με τις βελτιώσεις στη σύνθεση των τροφών και τις πρακτικές σίτισης, έχουν οδηγήσει σε καλύτερους δείκτες μετατρεψιμότητας τροφής (FCR) και σε μειωμένο περιβαλλοντικό αποτύπωμα που αποτυπώνεται σε βελτιωμένους δείκτες βιωσιμότητας – απόδοσης της χρήσης των θαλάσσιων πόρων (FIFO). Είναι χαρακτηριστικό ότι η μετατρεψιμότητα από ψάρια ελεύθερης αλιείας σε ψάρια ιχθυοκαλλιέργειας στην Ελλάδα δεν ξεπερνά τα 0,8 kg ανά 1 kg εκτρεφόμενου ψαριού.

Παρά τις υφιστάμενες προκλήσεις — όπως η διασφάλιση ισορροπημένων θρεπτικών προφίλ και η διαχείριση του κόστους των νέων συστατικών — η συνεχής έρευνα και οι τεχνολογικές εξελίξεις ανοίγουν τον δρόμο για την παραγωγή ιχθυοτροφών με ελάχιστη ή και μηδενική χρήση ιχθυαλεύρου. Η πορεία αυτή στηρίζει τη βιώσιμη ανάπτυξη της υδατοκαλλιέργειας, ενώ παράλληλα συμβάλλει στη διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας, της θαλάσσιας βιοποικιλότητας και της παγκόσμιας επισιτιστικής ασφάλειας.

Όσον αφορά την αλληλεπίδραση της υδατοκαλλιέργειας με τη θαλάσσια μεγαπανίδα (π.χ. θαλασσοπούλια, χελώνες) που παρατίθεται γενικά στο σχέδιο της ΕΠΜ είναι σαφώς ορθή, όμως μπορεί να προστεθεί, όπως έχει ήδη αναφερθεί, μία διευκρίνιση ότι για την προστασία των αποθεμάτων και των θηρευτών είναι δυνατή η εφαρμογή κατάλληλων διαχειριστικών πρακτικών.

 

<u>Κεφάλαιο 5: Προτάσεις διαχείρισης</u>

Όπως αναφέρθηκε και παραπάνω, σχολιάζεται στο εν λόγω σημείο η ανάγκη για προσθήκη τεκμηρίωσης και καταγραφής-συσχέτισης στο σχετικό κεφάλαιο της ΕΠΜ (Κεφ. 2), της αλληλεπίδρασης μεταξύ θαλάσσιας υδατοκαλλιέργειας και των ειδών Caretta caretta, Chelonia mydas, Monachus monachus, αλλά και του τ.ο. 1170 καθώς, όπως έχει ήδη σχολιαστεί, στο πλαίσιο της παρούσας ΕΠΜ, δεν καταγράφεται (στο σχετικό κεφάλαιο) καμία άμεση συσχέτιση της πίεσης/απειλής με κωδικό PG19 «Θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια που προκαλεί θαλάσσια ρύπανση» ή PG16 «Τροποποίηση των παράκτιων συνθηκών για θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια», με τα συγκεκριμένα 3 είδη και 1 τ.ο.. Η εν λόγω προσθήκη θεωρούμε ότι είναι απαραίτητη τόσο για την τεκμηρίωση των γενικών και ειδικών στόχων διαχείρισης όσο και των μέτρων που στοχεύουν στα συγκεκριμένα είδη και τ.ο. σε σχέση πάντα με την δραστηριότητας της θαλάσσιας υδατοκαλλιέργειας.

Στον πίνακα 5.3.1-1 παρουσιάζεται το σύνολο των προτεινόμενων Μέτρων Διαχείρισης στην Περιοχή Προστασίας Βιοποικιλότητας Κορινθιακού Κόλπου και η συνάφεια που παρουσιάζουν με όρους και περιορισμούς άσκησης δραστηριοτήτων. Η δραστηριότητα 24.4-Υδατοκαλλιέργειες (χερσαίες θαλάσσιες, λιμναίες και ποτάμιες εγκαταστάσεις) συσχετίζεται στον εν λόγω πίνακα με τα εξής 2 Μέτρα:

• MMIONIOMG0701 – Προώθηση βιώσιμης υδατοκαλλιέργειας
• MMIONIOMG0702 – Καθορισμός των αλληλεπιδράσεων μεταξύ υδατοκαλλιεργειών και θαλάσσιας μεγαπανίδας και δημιουργία πλαισίου διαχειριστικών δράσεων

Κατ’ αρχάς, όσον αφορά το Μέτρο MMIONIOMG0702, εκτιμούμε ότι βρίσκεται στη σωστή κατεύθυνση, καθώς αναμένεται να συμβάλει στον εντοπισμό, την χωροθέτηση και ποσοτικοποίηση των πραγματικών αλληλεπιδράσεων μεταξύ των υδατοκαλλιεργειών και της θαλάσσιας μεγαπανίδας. Η σχετική γνώση για την περιοχή του Ιονίου πελάγους, η οποία αναγνωρίζεται και στο ίδιο το σχέδιο της ΕΠΜ ότι είναι ιδιαίτερα περιορισμένη (απουσιάζουν ποσοτικά στοιχεία) έχει ως αποτέλεσμα να είναι ιδιαίτερα δύσκολος ο σχεδιασμός και η λήψη κατάλληλων διαχειριστικών μέτρων στην παρούσα φάση.

Όσον αφορά τα αναφερόμενα στην αναλυτική περιγραφή του Μέτρου MMIONIOMG0701 – Προώθηση βιώσιμης υδατοκαλλιέργειας «Οι υδατοκαλλιέργειες κυρίως εξαιτίας της ρύπανσης που προκαλούν δύναται να επηρεάσουν σημαντικά το ενδιαίτημα των ειδών υδρόβιας πανίδας του προστατευτέου αντικειμένου και των τύπων οικοτόπων επομένως προτείνεται να δοθούν κίνητρα για μετατροπή εντατικών υδατοκαλλιεργειών σε βιολογικές ή παραδοσιακές εκτατικής μορφής, να προωθηθεί η χρήση βιοφίλτρων αυτοκαθαρισμού των μονάδων στο φυσικό περιβάλλον (π.χ. φύκοι), ενώ η χωροθέτηση νέων μονάδων εντός της προστατευόμενης περιοχής και των σχετικών ΠΟΑΥ να επιτρέπεται σύμφωνα με αυστηρά κριτήρια και προϋποθέσεις που προβλέπονται στην επιστημονική βιβλιογραφία και τις καλές πρακτικές χωροθέτησης μονάδων υδατοκαλλιέργειας συμπεριλαμβανομένων και των ιχθυογεννητικών σταθμών και την διαχείριση των αποβλήτων τους. Στο μέτρο αυτό επίσης περιλαμβάνεται η προώθηση της παροχής υπηρεσιών οικοτουρισμού (περιηγήσεις, καταδύσεις) από τις μονάδες υδατοκαλλιέργειας (επισκέψιμες υδατοκαλλιέργειες) σύμφωνα με την ΚΥΑ Τεύχος B’ 7315/31.12.2024», παραπέμπουμε στον σχολιασμό που έχουμε ήδη παραθέσει για τα αναφερόμενα στο κεφ. 4 του σχεδίου της ΕΠΜ, προσθέτοντας τα εξής:

• Δεν γίνεται αντιληπτή η πρόταση περί παροχής κινήτρων «…για μετατροπή εντατικών υδατοκαλλιεργειών σε βιολογικές ή παραδοσιακές εκτατικής μορφής…). Επισημαίνουμε ότι οι εντατικής μορφής θαλάσσια υδατοκαλλιέργεια/ιχθυοκαλλιέργεια αναπτύσσεται σε πλωτές εγκαταστάσεις σε θαλάσσιες περιοχές με χρήση δικτυοκλωβών και την παροχή τροφής στους εκτρεφόμενους πληθυσμούς. Η εκτατικής μορφής υδατοκαλλιέργεια αναπτύσσεται παραδοσιακά σε υφάλμυρα ύδατα/λιμνοθάλασσες, όπου τα ψάρια αναπτύσσονται σε απόλυτα φυσικές συνθήκες, χωρίς παροχή, κατά κανόνα, συνθετικής τροφής. Από τα παραπάνω είναι σαφές ότι η εκτατικής μορφής υδατοκαλλιέργειας δεν σχετίζεται με κανέναν τρόπο (κύρια χωρικά) με την εντατικής μορφής. Ως εκ τούτου εκτιμούμε ότι δεν έχει νόημα η αναφορά στο συγκεκριμένο κίνητρο.
• Η πρόταση για παροχή κινήτρων για μετατροπή συμβατικών μονάδων θαλάσσιας υδατοκαλλιέργειας σε βιολογικές είναι στη σωστή κατεύθυνση, καθώς πράγματι οι τελευταίες μπορούν να εμφανίσουν χαμηλότερο περιβαλλοντικό αποτύπωμα. Τα τελευταία χρόνια, όσον αφορά την εφαρμογή νέων μεθόδων στην Ελλάδα, όπως η παραγωγή βιολογικών προϊόντων υδατοκαλλιέργειας, σημειώνονται μικρά βήματα αύξησης της παραγωγής, παρά τα κίνητρα που παρέχονται, λόγω της με αργούς ρυθμούς αυξανόμενης ζήτησής τους στις αγορές, κυρίως του εξωτερικού.
• Ομοίως θετική είναι και η πρόταση για χρήση «βιοφίλτρων» αυτοκαθαρισμού των μονάδων που συνίσταται ουσιαστικά στην λεγόμενη Ολοκληρωμένη Πολυτροφική Υδατοκαλλιέργεια (Integrated Multitrophic Aquaculture – IMTA) που αποτελεί εξάλλου και κατεύθυνση του εγκεκριμένου Πολυετούς Εθνικού Στρατηγικού Σχεδίου για την Ανάπτυξη των Υδατοκαλλιεργειών για την περίοδο 2021-2030 (ΠΕΣΣΑΥ 2021-2030). Η προώθηση τέτοιων πρακτικών και τεχνικών για το μετριασμό των εκπομπών είναι δυνατό να συμβάλει στην περαιτέρω μείωση του «αποτυπώματος» και την ενίσχυση της θετικής συνεισφοράς του κλάδου στο περιβάλλον.
• Τα κριτήρια χωροθέτησης νέων μονάδων εντός των προτεινόμενων ζωνών προστασίας του Θαλάσσιου Πάρκου, αλλά και λειτουργίας των υφιστάμενων μονάδων εντός και εκτός των θεσμοθετημένων ΠΟΑΥ, καθορίζονται με σαφήνεια στο σχετικό ισχύον νομικό πλαίσιο (ΕΠΧΣΑΑΥ, αδειοδοτική νομοθεσία κ.λπ.) το οποίο, όπως έχει ήδη αναφερθεί, καλύπτει ιδιαίτερα αποτελεσματικά, μεταξύ άλλων, την ανάγκη προστασίας του θαλάσσιου περιβάλλοντος και των σχετικών τ.ο. και ειδών. Σε κάθε περίπτωση η όποια αναθεώρηση του κανονιστικού πλαισίου είναι αναγκαίο να είναι αποτέλεσμα ισχυρής επιστημονικής τεκμηρίωσης και επαρκούς διαβούλευσης με το σύνολο των εμπλεκόμενων μερών.
• Είναι θετική σε κάθε περίπτωση, η αναφορά στη δυνατότητα παροχής υπηρεσιών οικοτουρισμού (περιηγήσεις, καταδύσεις) από τις μονάδες υδατοκαλλιέργειας (επισκέψιμες υδατοκαλλιέργειες) σύμφωνα με την ΚΥΑ Τεύχος B’ 7315/31.12.2024».

[Author]

Posts