Δημόσια Διαβούλευση επί του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) αυτού.

Δημόσια Διαβούλευση επί  του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) αυτού.

Ο Γενικός Γραμματέας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος, ως αρχή σχεδιασμού της μελέτης αξιολόγησης και αναθεώρησης του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας, σύμφωνα με τα αναφερόμενα στο Ν. 4447/2016 (Α’ 241) και στην Κ.Υ.Α. Αριθμ. ΥΠΕΧΩΔΕ/ΕΥΠΕ/οικ. 107017/2006 (Β’ 1225) προσκαλεί το κοινό να διατυπώσει τις απόψεις του, μέσω της δημόσιας ανάρτησης σχολίων έως και τις 24 Ιουνίου 2026.

ΕΧΠ ΑΠΕ (αρχεία)

Οι απαραίτητες πληροφορίες και τα σχετικά αρχεία, είναι διαθέσιμες στον ανωτέρω σύνδεσμο.

Θέμα

[Vlasios Oikonomou]

Δημοτική Παράταξη ΠΡΑΣΙΝΗ ΠΟΛΗ Δήμου Κορινθίων

Ακολουθώντας το ψήφισμα του ΔΣ Δήμου Κορινθίων για την περιοχή του Δήμου (201.2026 ΑΔΑ 95ΥΕΩΛ7-4ΝΔ.pdf – Google Drive) 

και το πόρισμα της “Επιτροπής Κατοίκων της Δημοτικής Κοινότητας Στεφανίου του Δήμου Κορινθίων”, με το οποίο συντασσόμαστε πλήρως, αποστέλλουμε σύντομες παρατηρήσεις

Παρατηρήσεις επί του σχεδίου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΧΠ-ΑΠΕ)
Στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης για την αναθεώρηση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΧΠ-ΑΠΕ), καταθέτουμε τις ακόλουθες παρατηρήσεις με στόχο τη διαμόρφωση ενός σύγχρονου, επιστημονικά τεκμηριωμένου και κοινωνικά δίκαιου χωροταξικού πλαισίου, το οποίο θα υποστηρίζει την ενεργειακή μετάβαση της χώρας, χωρίς να υπονομεύει την περιβαλλοντική προστασία, τη χωρική συνοχή, την τοπική ανάπτυξη και την κοινωνική αποδοχή των έργων ΑΠΕ.
Η επιτάχυνση της μετάβασης σε ένα ενεργειακό σύστημα χαμηλών εκπομπών άνθρακα αποτελεί αναμφισβήτητα στρατηγικό στόχο της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της χώρας μας. Η επίτευξη όμως των στόχων για το κλίμα δεν μπορεί να βασίζεται αποκλειστικά στην αύξηση της εγκατεστημένης ισχύος των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Εξίσου σημαντικό είναι να διασφαλιστεί ότι η ανάπτυξη των έργων πραγματοποιείται με όρους βιωσιμότητας, ισορροπίας και σεβασμού προς το φυσικό περιβάλλον, το τοπίο, την παραγωγική βάση των περιοχών και τις ανάγκες των τοπικών κοινωνιών.
Η εμπειρία των τελευταίων ετών έχει αναδείξει ότι σε αρκετές περιοχές της χώρας παρατηρείται έντονη συγκέντρωση ενεργειακών εγκαταστάσεων, συχνά χωρίς να έχει προηγηθεί επαρκής αξιολόγηση των συνολικών επιπτώσεων που προκύπτουν από τη συσσώρευση πολλαπλών έργων. Η προσέγγιση αυτή δημιουργεί σοβαρά ερωτήματα σχετικά με τη φέρουσα ικανότητα των περιοχών, τη διατήρηση της φυσιογνωμίας τους και την ανθεκτικότητα των τοπικών οικοσυστημάτων. Για τον λόγο αυτό θεωρούμε ότι το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ οφείλει να ενσωματώσει ισχυρότερους μηχανισμούς πρόληψης, παρακολούθησης και προσαρμοστικής διαχείρισης του χωρικού σχεδιασμού.

Η φέρουσα ικανότητα ως βασική αρχή του σχεδιασμού
Κεντρικό στοιχείο του νέου χωροταξικού πλαισίου πρέπει να αποτελεί η ουσιαστική εφαρμογή της αρχής της φέρουσας ικανότητας. Η φέρουσα ικανότητα δεν μπορεί να αντιμετωπίζεται ως ένας απλός αριθμητικός δείκτης ή ως μια στατική διοικητική εκτίμηση που πραγματοποιείται μία φορά κατά τον αρχικό σχεδιασμό. Αντιθέτως, αποτελεί δυναμική έννοια που αποτυπώνει τη δυνατότητα μιας περιοχής να φιλοξενεί νέες δραστηριότητες χωρίς να υποβαθμίζονται τα φυσικά, κοινωνικά, παραγωγικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά της.
Η αξιολόγηση της φέρουσας ικανότητας πρέπει να πραγματοποιείται τόσο σε επίπεδο Δημοτικής Ενότητας όσο και σε επίπεδο συνόλου Δήμου, λαμβάνοντας υπόψη το σύνολο των υφιστάμενων, αδειοδοτημένων και σχεδιαζόμενων έργων. Παράλληλα, θα πρέπει να επανεκτιμάται περιοδικά με βάση πραγματικά δεδομένα και περιβαλλοντικούς δείκτες, ώστε να είναι δυνατή η έγκαιρη διαπίστωση περιπτώσεων υπέρβασης των ορίων αντοχής μιας περιοχής.
Η προσέγγιση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε περιοχές όπου ήδη αναπτύσσεται μεγάλος αριθμός ενεργειακών εγκαταστάσεων. Σε τέτοιες περιπτώσεις υπάρχει ο κίνδυνος δημιουργίας συνθηκών χωρικού κορεσμού και σταδιακής μετατροπής ολόκληρων περιοχών σε αποκλειστικές ζώνες ενεργειακής εκμετάλλευσης, εις βάρος άλλων χρήσεων γης και παραγωγικών δραστηριοτήτων. Η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να οδηγήσει σε «μονοκαλλιέργεια ΑΠΕ», ούτε να επιβαρύνει δυσανάλογα συγκεκριμένες περιοχές της χώρας.

Ανάγκη θεσμοθέτησης Περιβαλλοντικών Παρατηρητηρίων
Η Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων αναγνωρίζει την ανάγκη συνεχούς περιβαλλοντικής παρακολούθησης μέσω δεικτών και μηχανισμών monitoring. Ωστόσο, η πρόβλεψη αυτή δεν αποτυπώνεται με την απαιτούμενη δεσμευτικότητα στο προτεινόμενο πλαίσιο. Θεωρούμε αναγκαία τη θεσμοθέτηση μόνιμων Περιβαλλοντικών Παρατηρητηρίων στις περιοχές όπου συγκεντρώνονται έργα ΑΠΕ και ιδιαίτερα στις Περιοχές Προτεραιότητας και Επιτάχυνσης.
Τα Παρατηρητήρια αυτά θα πρέπει να παρακολουθούν συστηματικά:

τη συνολική εγκατεστημένη ισχύ ανά τεχνολογία,

την πραγματική κάλυψη γης από ενεργειακές εγκαταστάσεις,

τις επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα,

τις μεταβολές στο τοπίο και στην οπτική φυσιογνωμία των περιοχών,

τις επιπτώσεις στις παραγωγικές δραστηριότητες,

την εφαρμογή των περιβαλλοντικών όρων,

και τη συνολική εξέλιξη των σωρευτικών επιπτώσεων.

Η λειτουργία τους πρέπει να είναι διαφανής, με δημόσια πρόσβαση στα δεδομένα και ουσιαστική συμμετοχή των Δήμων, των Περιφερειών, των επιστημονικών φορέων και των τοπικών κοινωνιών.

Σωρευτικές και συνδυασμένες επιπτώσεις
Ένα από τα σημαντικότερα κενά του υφιστάμενου σχεδιασμού είναι η περιορισμένη αξιολόγηση των σωρευτικών και συνδυασμένων επιπτώσεων. Στην πράξη, οι περιβαλλοντικές και χωρικές επιπτώσεις μιας περιοχής δεν προκύπτουν από ένα μόνο έργο αλλά από το σύνολο των εγκαταστάσεων που συνυπάρχουν σε αυτή.
Σήμερα παρατηρείται το φαινόμενο να εξετάζονται ξεχωριστά αιολικά πάρκα, φωτοβολταϊκά έργα, εγκαταστάσεις αποθήκευσης, υποσταθμοί και γραμμές μεταφοράς, χωρίς να αξιολογείται επαρκώς το συνολικό τους αποτύπωμα. Ωστόσο, η πραγματική πίεση στο περιβάλλον, στις χρήσεις γης και στο τοπίο προκύπτει από τη συνδυασμένη παρουσία όλων αυτών των υποδομών.
Για τον λόγο αυτό προτείνεται η θεσμοθέτηση ενιαίας μεθοδολογίας αξιολόγησης των σωρευτικών και συνδυασμένων επιπτώσεων σε επίπεδο χωρικής ενότητας, η οποία θα λαμβάνει υπόψη όλες τις τεχνολογίες ΑΠΕ και όλες τις συναφείς ενεργειακές υποδομές. Μόνο με αυτόν τον τρόπο μπορεί να προσδιοριστεί με αξιοπιστία ο πραγματικός βαθμός χωρικού κορεσμού μιας περιοχής.

Προστασία του τοπίου και της τοπικής ταυτότητας
Το τοπίο αποτελεί θεμελιώδες στοιχείο της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της χώρας και συνδέεται άμεσα με την ποιότητα ζωής των κατοίκων, την τουριστική ανάπτυξη και την τοπική ταυτότητα. Παρά ταύτα, η προστασία του τοπίου εξακολουθεί να αντιμετωπίζεται κυρίως σε επίπεδο επιμέρους έργων και όχι ως στρατηγικό αντικείμενο χωρικού σχεδιασμού.
Θεωρούμε ότι το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ πρέπει να προβλέπει υποχρεωτική στρατηγική αξιολόγηση της συνολικής οπτικής επιβάρυνσης κάθε περιοχής. Η αξιολόγηση αυτή πρέπει να λαμβάνει υπόψη τη συνδυασμένη ορατότητα όλων των ενεργειακών εγκαταστάσεων, τις επιπτώσεις σε οικισμούς, πολιτιστικά μνημεία, τουριστικές περιοχές και βασικούς άξονες μετακίνησης.
Η προστασία του τοπίου δεν αποτελεί εμπόδιο στην ανάπτυξη των ΑΠΕ. Αντιθέτως, αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη μακροχρόνια κοινωνική αποδοχή της ενεργειακής μετάβασης και για την εναρμόνισή της με τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης.

Ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης
Η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να σχεδιάζεται ερήμην των τοπικών κοινωνιών. Η συμμετοχή της Τοπικής Αυτοδιοίκησης πρέπει να είναι ουσιαστική και όχι τυπική. Οι αποφάσεις των Δημοτικών Συμβουλίων, τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια, τα Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια και οι επιστημονικές μελέτες που εκπονούνται σε τοπικό επίπεδο πρέπει να λαμβάνονται υποχρεωτικά υπόψη κατά τον καθορισμό των Περιοχών Καταλληλότητας, Προτεραιότητας και Επιτάχυνσης.
Η τοπική γνώση αποτελεί πολύτιμο εργαλείο για την αναγνώριση των ιδιαιτεροτήτων κάθε περιοχής και για την αποφυγή χωροθετήσεων που μπορεί να δημιουργήσουν συγκρούσεις με άλλες στρατηγικές επιλογές ανάπτυξης, όπως ο τουρισμός, η γεωργία, η κτηνοτροφία ή η προστασία της πολιτιστικής κληρονομιάς.

Ενεργειακές Κοινότητες, ενεργειακή δημοκρατία και προτεραιότητα στις κορεσμένες περιοχές
Τέλος, θεωρούμε ότι το νέο χωροταξικό πλαίσιο πρέπει να αποτελέσει εργαλείο ενίσχυσης της ενεργειακής δημοκρατίας και όχι μόνο διευκόλυνσης μεγάλων επενδύσεων. Η ενεργειακή μετάβαση θα είναι κοινωνικά δίκαιη μόνο εφόσον οι πολίτες, οι αγρότες, οι μικρές επιχειρήσεις και οι Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης έχουν τη δυνατότητα να συμμετέχουν ενεργά στην παραγωγή και κατανάλωση καθαρής ενέργειας.
Για τον λόγο αυτό προτείνουμε τη θεσμοθέτηση ειδικής προτεραιότητας για τις Ενεργειακές Κοινότητες και τα έργα συλλογικής αυτοπαραγωγής, τόσο ως προς τη χωροθέτηση όσο και ως προς την πρόσβαση σε ηλεκτρικό χώρο. Η προτεραιότητα αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική σε περιοχές που έχουν ήδη δεχθεί δυσανάλογη συγκέντρωση ενεργειακών έργων και εμφανίζουν χαρακτηριστικά χωρικού κορεσμού.
Στις περιοχές αυτές, πριν από την αδειοδότηση νέων μεγάλων εμπορικών εγκαταστάσεων, θα πρέπει να εξασφαλίζεται χώρος για έργα που ανήκουν ή ωφελούν άμεσα τις τοπικές κοινωνίες. Η ενεργειακή δημοκρατία δεν αποτελεί απλώς κοινωνικό αίτημα αλλά αναγκαία συνθήκη για την επιτυχία της ενεργειακής μετάβασης. Οι πολίτες πρέπει να έχουν τη δυνατότητα να μετατραπούν από παθητικούς αποδέκτες των επιπτώσεων των έργων σε ενεργούς συμμετέχοντες και ωφελούμενους της ενεργειακής μετάβασης.
Η ανάπτυξη των ΑΠΕ οφείλει να συνοδεύεται από δίκαιη κατανομή των ωφελειών, τοπική προστιθέμενη αξία, ενεργειακή αυτονομία και ενίσχυση της κοινωνικής συνοχής. Ιδιαίτερα στις περιοχές που έχουν ήδη συμβάλει δυσανάλογα στην επίτευξη των εθνικών ενεργειακών στόχων, η πολιτεία οφείλει να δώσει προτεραιότητα σε μοντέλα αποκεντρωμένης παραγωγής ενέργειας, σε ενεργειακές κοινότητες πολιτών και Δήμων και σε σχήματα συλλογικής αυτοκατανάλωσης, ώστε η ενεργειακή μετάβαση να συνδυαστεί με τη χωρική δικαιοσύνη, την κοινωνική αποδοχή και τη βιώσιμη τοπική ανάπτυξη.
Η ενεργειακή μετάβαση δεν κρίνεται μόνο από το πόσα έργα ΑΠΕ θα εγκατασταθούν, αλλά από το αν θα επιτευχθεί με όρους περιβαλλοντικής βιωσιμότητας, κοινωνικής δικαιοσύνης, ενεργειακής δημοκρατίας και ισόρροπης χωρικής ανάπτυξης.

[Περσεφόνη Τσιμάκη]

To ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΙΚΟ ΑΘΗΝΑΣ των Ευρυτανικών Συλλόγων και Κινημάτων, για την ΕΥΡΥΤΑΝΙΑ ΚΑΙ ΤΑ ΑΓΡΑΦΑ επικαιροποιεί τις θέσεις της συντριπτικής πλειοψήφιας των Ευρυτάνων που αντιστάθηκαν από το 2008 στο παλαιό Ε.Χ.Π-ΑΠΕ, με 7.500 χιλιάδςς υπογραφές, διαμηνύοντας με τον πιο εμφανιστικό τρόπο το Αδιατάρακτο του Ευρυτανικού Περιβάλλοντος και την αγωνιστική του ετοιμότητα απέναντι σε κάθε βιομηχανικό έργο, γνωστοοιώντας ότι η Ευρυτανία έχει συμμετέχει στην παραγωγή Πράσινης Ενέργειας από το 1964, με την κατασκευή του μεγαλύτερου γεωφράγματος της Ευρώπης, τότε, και παράγοντας το 14% της ενέργειας της χώρας.

Σε συνέχεια, καταθέτουμε εδώ, τις θέσεις μας επικαιροποιημένες, εφόσον, το σχετικό Υπόμνημα που είχε σταλεί στο ΥΠΕΝ με ημερομηνία /21/02/2022, φαίνεται ότι καθόλου δεν ελήφθη υπόψη από την Διοίκηση και από όλες τις Κυβερνήσεις, διαχρονικά, μέχρι σήμερα.  Οπότε σήμερα βρισκόμαστε ΠΛΗΡΩΣ ΑΝΤΙΘΕΤΟΙ στο νέο Χωροταξικό Σχέδιο το οποίο είναι σε φάση Διαβούλευσης και δηλώνουμε ότι ο 24/χρονος διαρκής αγώνας μας, θα συνεχιστεί, απέναντι σε κάθε σχέδιο ή επέμβαση που να θέτει σε άμεσο κίνδυνο ερημοποίησης το Ορεινό Φυσικό Περιβάλλον της Ευρυτανίας και σε έναν δεύτερο ξεριζωμό των κατοίκων, τον διωγμό κυριολεκτικά της κτηνοτροφίας μας και του τουρισμού.

Οι σχεδιασμοί κάθε Κυβέρνησης που παραδίδει ΓΗ και ΥΔΩΡ στα μεγάλα επιχειρηματικά συμφέροντα (που ονομάζονται “εθνικό συμφέρον”) με πρωτοφανή αλλοίωση όχι μόνο του Φυσικού Περιβάλλοντος, αλλά επιφέρει πλήρη στροφή του Τόπου και του Τοπίου μας σε βαριά Ενεργειακή Βιομηχανία, και του παραγωγικού μοντέλου ανάπτυξης των ορεινών περιοχών της Ευρυτανίας και όλης της χώρας, θα μας βρουν κάθετα απέναντι. Θα αξιοποιήσουμε τα Δικαιώματα που δίνει στους πολίτες η Σύμβαση του Άαρχους και το ακροτελεύταιο άρθρο του Ελληνικού Συντάγματος, τις Διεθνείς Συμβάσεις για το Περιβάλλον, των σχετικών προστατευτικών συμμορφώσεων  της ΕΕ από την Ελλάδα, τις Αρχές Προστασίας των περιοχών Natura  και RAMSAR  και δεν θα επιτρέψουμε την ΚΑΤΑΠΑΤΗΣΗ των Ελληνικών και Ενωσιακών νόμων για το Περιβάλλον, από τον οποινδήποτε!!!  Καθώς όλη η Ευρυτανία με τις τρεις  βουνοκορφές της και τα πέντε ποτάμια της αποτελεί Κιβωτό Φυσικού Αποθέματος εδάφους , νερού και Βιοποικιλότητας και παράδειγμα, όχι μόνο Πανευρωπαϊκό αλλά και Παγκόσμιο, ΚΑΘΑΡΟΤΗΤΑΣ των Ποταμών, του Αέρα και του εδάφους με μηδενική ρύπανση.

Η Ευρυτανία, είναι ένα από τα τελευταία ενδιαιτήματα Αγριας Ζωής, τόσο στα Βουνά της, όσο και στα Ποτάμια της. Είναι μέγιστος παράγοντας ανάταξης και ξεκούρασης, για τα παιδιά, τους εργαζόμενους, τους ηλικιωμένους επισκέπτες εγχώριους και ξένους!!

Για όλους αυτούς τους λόγους, τους οποίους επιθυμούμε να λάβετε σοβαρά υπόψη σας η συντριπτική πλειοψηφία των Ευρυτάνων ΚΑΤΑΨΗΦΙΖΕΙ το νέο Χωροταξικό Σχέδιο, με τα σχετικά αιτήματα και προτάσεις μας που παραθέτουν οι κάτωθι Σύλλογοι και Συλλογικότητες:  1) Συντονιστικό Αθήνας Συλλόγων Ν. Ευρυτανίας, 2) Κίνηση Πολιτών για την Προστασία του Ευρυτανικού Περιβάλλοντος, 3) Πεζοπορικός και Φυσιοδιφικός Σύλλογος Καρπενησίου, 4) Σύλλογος Απανταχού Βραγγιανιτών «Ο Αι Γιάννης ο Θεολόγος», 5)  Σύλλογος Απανταχού Κρικελλιωτών» Ο ΄Αγιος Νικόλαος», 6) Σύλλογος « Τα Άγραφα», 7) Σύλλογος Απεραντιών «Οι Άγιοι Ανάργυροι», 8)  Σύλλογος Απανταχού Πρασσιωτών «Το Κυπαρίσσι», 9) Πολιτιστικός Σύλλογος Επινιανών, 10) Πολιτιστικός Σύλλογος Κουστέσας, 11)  Πολιτιστικός Σύλλογος Τροβάτου, 12) Πολιτιστικός Σύλλογος Βαλαρίου, 13)  Πολιτιστικός Σύλλογος «Αναστάσιος Γόρδιος», 14) Σύλλογος Δεντριωτών «ΆγιοςΑντώνιος», 15) Πολιτιστικός Σύλλογος των Απανταχού Κερασοβιτών «Το Καραούλι»,  16) Ορειβατικός Σύλλογος Αγράφων, 17) «Ελληνικό Σχολείο Προυσού», 18) Περιβαλλοντικός και Πολιτιστικός Σύλλογος “τα Λεύτερα Βουνά”

Σας γνωστοποιούμε τον μακροχρόνιο αγώνα της κοινωνίας των πολιτών, των συλλογικών και θεσμικών φορέων της ορεινής Ευρυτανίας και των Αγράφων για τη διαφύλαξη του φυσικού της κεφαλαίου, δασικά οικοσυστήματα και λεκάνες απορροής ορεινών ποταμών.

Ο αγώνας αυτός ξεκίνησε με την ψήφιση του Ειδικού Χωροταξικού για της ΑΠΕ που χωρίς κανένα επιστημονικό τεκμήριο χαρακτήρισε την περιοχή ως ΠΑΠ2, με μόνο κριτήριο την πληθυσμιακή αποψίλωση των δήμων και το επενδυτικό ενδιαφέρον λόγω της γραμμής μεταφοράς υψηλής τάσης του Υδροηλεκτρικού Έργου των Κρεμαστών, που από τη δεκαετία του 1960 επέφερε μη αναστρέψιμες επιπτώσεις στο ζωτικό χώρο των ορεινών κοινωνιών και την πληθυσμιακή συρρίκνωση και εγκατάλειψη της υπαίθρου μετά τους σεισμούς του 1966 συνέπεια της πλήρωσης της τεχνητής λίμνης.

Αυθόρμητα συγκεντρώθηκαν 7.500 υπογραφές όλων των επαγγελματιών τουρισμού, των συλλόγων, των φορέων και των απλών πολιτών δηλώνοντας έτσι την συντριπτική αντίθεσή μας στο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ και ζητώντας από  την αυτοδιοίκηση και την επίσημη πολιτεία να υπερασπισθεί θεσμικά τον απειλούμενο με αφανισμό ορεινό χώρο, το μοναδικό τοπίο και την ταυτότητα της Ευρυτανίας και του ορεινού όγκου των Αγράφων. 

Συμμετείχαμε ενεργά στις διαδικασίες διαβούλευσης της Αξιολόγησης, Αναθεώρησης και Εξειδίκευσης των εγκεκριμένων Περιφερειακών Πλαισίων Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης, που για την Στερεά Ελλάδα οδήγησαν στη ψήφιση του ΦΕΚ ΑΑΠ 299/14-12-2018 σύμφωνα με το οποίο ο προσανατολισμός της Ευρυτανίας αφορά στην οικοανάπτυξη και πρότυπης διαχείριση με όρους προστασίας της φύσης και των τοπίων και παράλληλα ανάδειξης του περιβάλλοντος σε παράγοντα ολοκληρωμένης ήπιας ανάπτυξης και διατήρησης της ορεινής πολιτισμικής κληρονομιάς. Στο πλαίσιο αυτό προτείνεται η υπαγωγή μετά από τη σχετική ειδική μελέτη, της Χωρικής Ενότητας της Ευρυτανίας στις διατάξεις του αρθ.19παρ.3.2 του ν. 1650/1986 και ο χαρακτηρισμός της ως «Περιφερειακό Πάρκο». Στις προβλεπόμενες σε αυτό περιφερειακές ζώνες, που ορίζονται ως περιοχές Οικοανάπτυξης, ενισχύεται με κίνητρα η άσκηση ήπιων και περιβαλλοντικά φιλικών ασχολιών και παραγωγικών δραστηριοτήτων, όπως η αναψυχή, ο τουρισμός φύσης, η ολοκληρωμένη ή βιολογική γεωργία, η βιολογική καλλιέργεια υδρόβιων οργανισμών, η περιβαλλοντική και πολιτιστική εκπαίδευση και η μεταποίηση τοπικών προϊόντων

Σήμερα, περισσότερο από κάθε άλλη προγενέστερη συγκυρία, υπάρχουν οι συνθήκες για θεσμοθέτηση και υπεράσπιση του φυσικού χώρου της περιοχής μας ως προστατευταίου αντικειμένου, τόσο των περιοχών που είναι ήδη ενταγμένες στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο NATURA 2000, όσο και όσων πληρούν τις ειδικές προϋποθέσεις και προσδοκούμε στο να ενταχθούν στην επικείμενη επέκτασή του, ύστερα και από τις προτάσεις των ερευνητικών εργαστηρίων των πανεπιστημίων της χώρας μας, αλλά και τις επιταγές των Στρατηγικών για τη Διατήρηση της Βιοποικιλότητας της Ε.Ε.

Η χώρα μας είναι νομικά εκτεθειμένη λόγω της καθυστέρησης στην έκδοση διαχειριστικών σχεδίων των οικο-τόπων και κυρίως με την σύγκρουση χρήσεων γης που προκύπτει από την συνεχή αδειοδότηση έργων βιομηχανικού τύπου σε ορεινούς όγκους ειδικού γεωλογικού και οικολογικού ενδιαφέροντος.

Υπάρχουν όλα τα διαθέσιμα γεωχωρικά δεδομένα και ως εκ τούτου δε χρειάζεται να σας αναπτύξουμε τις οικοσυστημικές υπηρεσίες που ο δασικός και υδάτινος πλούτος της Ευρυτανίας προσφέρει, ούτε ως προς την αποθήκευση του διοξειδίου του άνθρακα, που είναι ο πρώτος όρος στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων της Κλιματικής Κρίσης σύμφωνα με τις δεσμεύσεις των διεθνών συμφωνιών (OSM. Geofabrik GmbH και OpenStreetMap http://download.geofabrik.de, GEODATA. http://geodata.gov.gr,http://wfdgis.ypeka.gr, κ.α)

Τι ζητάει ομόφωνα η κοινωνία σήμερα; Να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις μιας αξιοβίωτης ζωής για το σήμερα και το αύριο.

Χρειαζόμαστε ένα ενιαίο πλαίσιο για τη χρήση γης στους ορεινούς όγκους, τις μήτρες των ποταμών και τους εγγυητές των αέναων δυνάμεων της φύσης.

Υπάρχει ανάγκη για την ολοκληρωμένη χρήση γης και την υιοθέτηση πρακτικών βιωματικής αειφορίας των δασών, όπως οι παραδοσιακές πρακτικές συνύπαρξης μικρής κλίμακας γεωργίας δενδροκομίας και κτηνοτροφίας στην Ευρυτανία, που στήριξαν γενιές ορεινών κοινοτήτων και διαμόρφωσε το ορεινό τοπίο που απολαμβάνουμε σήμερα και προβάλλουμε ως τουριστικό προορισμό (Farm to Fork Strategy,FAOGIAHS https://www.fao.org/giahs/en/ )

Το ορεινό τοπίο παρά τη εναρμόνιση με τη Σύμβαση της Φλωρεντίας το 2010, απειλείται με μη αναστρέψιμη καταστροφή από την αλόγιστη αδειοδότηση βιομηχανικού τύπου αιολικών εγκαταστάσεων και των συνοδών έργων οδοποιίας, σε ευάλωτες κορυφογραμμές και στα δασο-όρια ευαίσθητων οικοτόπων. Στην Ευρυτανία έχουν χαρτογραφηθεί αρχέγονα δάση (oldgrowthforests) και οικότοποι προτεραιότητας, που χρίζουν ειδικών διαχειριστικών σχεδίων καθώς η περιοχή εμπεριέχει hotspotβιοποικιλότητας λόγω του ενδημισμού ειδών πανίδας και χλωρίδας (https://edozoume.gr/paradotea-ergou/).

Η ανάγκη είναι επιτακτική καθώς η επί δεκαετίες απαξίωση του πλούτου των δασών και η υπερσυγκέντρωση της δασικής βιομάζας έχει δημιουργήσει ένα επικίνδυνα υψηλό δείκτη εκδήλωσης δασικών πυρκαγιών, ιδιαίτερα στις ζώνες σύνδεσης (διεπαφής) των δασών με τους οικισμούς και τα προστατευτικά τους δάση. Προτάσσουμε το έννομο συνταγματικό δικαίωμα της προστασίας των δασών, έναντι της αλλαγής των χρήσεών τους και της μη αναστρέψιμης καταστροφής τους.

Σύμφωνα με την Σύμβαση του Άαρχους, ν. 3422/2005 (ΦΕΚ Α΄303) κυρωμένη από την χώρα μας, με την οποία κατοχυρώνονται συγκεκριμένα δικαιώματα των πολιτών, στον τομέα του περιβάλλοντος και, ειδικότερα, τα δικαιώματα: α) της πρόσβασης σε πληροφορίες για θέματα περιβάλλοντος, τις οποίες κατέχουν οι δημόσιες αρχές, β) της συμμετοχής στις διαδικασίες λήψης των αποφάσεων που αφορούν τα θέματα αυτά, και γ) της δικαστικής προστασίας σε περίπτωση παραβίασης των παραπάνω δύο δικαιωμάτων

Σας γνωστοποιήσαμε και επανερχόμαστε και σήμερα, τέσσερα χρόνια μετά, και σας γνωστοποιήσουμε την ΑΝΤΙΘΕΣΗ της συντριπτικής πλειοψηφίας του ευρυτανικού λαού στο σχέδιο  Ε.Χ.Π -ΑΠΑΕ-ΣΜΠΕ την οποία παρακαλούμε να λάβετε σοβαρά υπόψη σας, όπως και τα Αιτήματά μας όπως ακριβώς ορίζουν οι κοινοτικοί κανονισμοί και επισήμως εκπορεύονται από την ανωτέρω Σύμβαση, που είναι τα  ακόλουθα:

ΖΗΤΑΜΕ

1. Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο για την Ενέργεια και τις ΑΠΕ (επιστημονικά τεκμηριωμένο με αναφορά στις Αντλησιοταμιεύσεις στα Μικρά και Μεγάλα  Υδροηλεκτρικά Έργα, και σε οτιδήποτε έχει σχέση με την Διαχείριση όλου κύκλου του νερού)
2. ΑΝΑΣΤΟΛΗ κάθε είδους αδειοδότησης έργων ΑΠΕσε οποιοδήποτε στάδιο βρίσκονται και ΔΙΑΚΟΠΗ όλων των διαβουλεύσεων ΌΛΩΝ των συναφών έργων ΑΠΕ μέχρι την εκπόνηση, διαβούλευση και έγκριση του νέου Εθνικού Χωροταξικού Σχεδίου για την Ενέργεια και τις ΑΠΕ 
3. Εξαίρεση τη Ευρυτανίας από Περιοχή Αιολικής Προτεραιότητας (ΠΑΠ 2)
4. Άμεση υλοποίηση του Περιφερειακού Χωροταξικού Πλαισίου της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας (ΦΕΚ ΑΑΠ 299/14-12-2018): για την Ευρυτανία με προσανατολισμό στην Οικοανάπτυξη και Πρότυπη διαχείριση με  όρους  προστασίας της φύσης και των Τοπίων και παράλληλα ανάδειξη  του περιβάλλοντος σε παράγοντα ολοκληρωμένης Ήπιας ανάπτυξης και διατήρησης της ορεινής πολιτισμικής κληρονομιάς
5. Έκδοση, δημοσιοποίηση,διαβούλευση και έγκριση  Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών Διαχειριστικών Σχεδίων για τις Προστατευόμενες Περιοχές και ενσωμάτωση αυτών στο ΕθνικόΧωροταξικό για τις ΑΠΕ 
6. Διαχειριστικά Σχέδια βοσκήσιμων γαιών και  δασών και ενσωμάτωσή τους στο Χωροταξικό για τις ΑΠΕ
7. Διαχειριστικά Σχέδια Υδατικών Πόρων και ενσωμάτωσή τους στο Εθνικό Χωροταξικό για την Ενέργεια κ τις ΑΠΕ
8. Με την κατάθεση των δικαιολογητικών για τις Αδειοτήσεις κάθε είδους ΑΠΕ, να κατατίθεται από τις εταιρείες Εγγυητική Επιστολή για την αποκαθήλωση Ανεμογεννητριών, Φωτοβολταϊκών, Μικρών Υδροηλεκτρικών Έργων και κάθε είδους ΑΠΕ καθώς και για την Αποκατάσταση του χώρου και του Τοπίου εγκατάστασής τους., μετά το πέρας της ζωής και της λειτουργίας τους,
9. Καμιά εκτροπή των υδάτινων πόρων προς κατευθύνσεις εκτός Ευρυτανίας, καθότι το πρόβλημα της μείωσης των υδάτινων πόρων είναι πλέον σοβαρά εμφανές και στην Ευρυτανία,  για οποιονδήποτε.
10. Για όλα τα ανωτέρω θεωρούμε υποχρέωση της Διοίκησης και των θεσμικών οργάνων, την αυστηρή και ουσιαστική εφαρμογή της Συνθήκη Άαρχους η οποία κυρώθηκε από την Ελλάδα το Δεκέμβριο του 2005 με το ν. 3422/2005 (ΦΕΚ Α΄303) και, επομένως, αποτελεί στη χώρα μας θετικό δίκαιο και, μάλιστα, με τυπική ισχύ υπέρτερη των κοινών νόμων.

• Συντονιστικό Αθήνας Συλλόγων Ν. Ευρυτανίας
• Κίνηση Πολιτών για την Προστασία του Ευρυτανικού Περιβάλλοντος
• Πεζοπορικός και Φυσιοδιφικός

Σύλλογος Καρπενησίου

• Σύλλογος Απανταχού Βραγγιανιτών «Ο Αι Γιάννης ο Θεολόγος»,
• Σύλλογος Απανταχού Κρικελλιωτών» Ο ΄Αγιος Νικόλαος»,
• Σύλλογος « Τα Άγραφα»,
• Σύλλογος Απεραντιών «Οι Άγιοι Ανάργυροι»,
• Σύλλογος Απανταχού Πρασσιωτών «Το Κυπαρίσσι»,
• Πολιτιστικός Σύλλογος Επινιανών,
• Πολιτιστικός Σύλλογος Κουστέσας,
• Πολιτιστικός Σύλλογος Τροβάτου,
• Πολιτιστικός Σύλλογος Βαλαρίου ,
• Πολιτιστικός Σύλλογος «Αναστάσιος Γόρδιος»,
• Σύλλογος Δεντριωτών «Άγιος

Αντώνιος»,

• Πολιτιστικός Σύλλογος των

Απανταχού Κερασοβιτών «Το

Καραούλι»,

• Πεζοπορικός – Φυσιοδιφικός

Σύλλογος Καρπενησίου,

• Ορειβατικός Σύλλογος Αγράφων,
• «Ελληνικό Σχολείο Προυσού»

 

Καρπενήσι 21-2-2022

 

 

 

ΠΡΟΣ:

Υπουργείο Περιβάλλοντος &

Ενέργειας

Υπόψη κ. Αμυρά

 

Κοινοποίηση:

Περιφέρεια Στερεάς Ελλάδας

κ.  Φάνη Σπανό

• Περιφερειακή Ενότητα Ν. Ευρυτανίας

κ. Αριστείδη Τασιό

Αξιότιμε κ. Υπουργέ,

Σας γνωστοποιούμε τον μακροχρόνιο αγώνα της κοινωνίας των πολιτών, των συλλογικών και θεσμικών φορέων της ορεινής Ευρυτανίας και των Αγράφων για τη διαφύλαξη του φυσικού της κεφαλαίου, δασικά οικοσυστήματα και λεκάνες απορροής ορεινών ποταμών.

Ο αγώνας αυτός ξεκίνησε με την ψήφιση του Ειδικού Χωροταξικού για της ΑΠΕ που χωρίς κανένα επιστημονικό τεκμήριο χαρακτήρισε την περιοχή ως ΠΑΠ2, με μόνο κριτήριο την πληθυσμιακή αποψίλωση των δήμων και το επενδυτικό ενδιαφέρον λόγω της γραμμής μεταφοράς υψηλής τάσης του Υδροηλεκτρικού Έργου των Κρεμαστών, που από τη δεκαετία του 1960 επέφερε μη αναστρέψιμες επιπτώσεις στο ζωτικό χώρο των ορεινών κοινωνιών και την πληθυσμιακή συρρίκνωση και εγκατάλειψη της υπαίθρου μετά τους σεισμούς του 1966 συνέπεια της πλήρωσης της τεχνητής λίμνης.

Αυθόρμητα συγκεντρώθηκαν 7.500 υπογραφές όλων των επαγγελματιών τουρισμού, των συλλόγων, των φορέων και των απλών πολιτών δηλώνοντας έτσι την συντριπτική αντίθεσή μας στο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ και ζητώντας από  την αυτοδιοίκηση και την επίσημη πολιτεία να υπερασπισθεί θεσμικά τον απειλούμενο με αφανισμό ορεινό χώρο, το μοναδικό τοπίο και την ταυτότητα της Ευρυτανίας και του ορεινού όγκου των Αγράφων. 

Συμμετείχαμε ενεργά στις διαδικασίες διαβούλευσης της Αξιολόγησης, Αναθεώρησης και Εξειδίκευσης των εγκεκριμένων Περιφερειακών Πλαισίων Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης, που για την Στερεά Ελλάδα οδήγησαν στη ψήφιση του ΦΕΚ ΑΑΠ 299/14-12-2018 σύμφωνα με το οποίο ο προσανατολισμός της Ευρυτανίας αφορά στην οικοανάπτυξη και πρότυπης διαχείριση με όρους προστασίας της φύσης και των τοπίων και παράλληλα ανάδειξης του περιβάλλοντος σε παράγοντα ολοκληρωμένης ήπιας ανάπτυξης και διατήρησης της ορεινής πολιτισμικής κληρονομιάς. Στο πλαίσιο αυτό προτείνεται η υπαγωγή μετά από τη σχετική ειδική μελέτη, της Χωρικής Ενότητας της Ευρυτανίας στις διατάξεις του αρθ.19παρ.3.2 του ν. 1650/1986 και ο χαρακτηρισμός της ως «Περιφερειακό Πάρκο». Στις προβλεπόμενες σε αυτό περιφερειακές ζώνες, που ορίζονται ως περιοχές Οικοανάπτυξης, ενισχύεται με κίνητρα η άσκηση ήπιων και περιβαλλοντικά φιλικών ασχολιών και παραγωγικών δραστηριοτήτων, όπως η αναψυχή, ο τουρισμός φύσης, η ολοκληρωμένη ή βιολογική γεωργία, η βιολογική καλλιέργεια υδρόβιων οργανισμών, η περιβαλλοντική και πολιτιστική εκπαίδευση και η μεταποίηση τοπικών προϊόντων

Σήμερα, περισσότερο από κάθε άλλη προγενέστερη συγκυρία, υπάρχουν οι συνθήκες για θεσμοθέτηση και υπεράσπιση του φυσικού χώρου της περιοχής μας ως προστατευταίου αντικειμένου, τόσο των περιοχών που είναι ήδη ενταγμένες στο Ευρωπαϊκό Δίκτυο NATURA 2000, όσο και όσων πληρούν τις ειδικές προϋποθέσεις και προσδοκούμε στο να ενταχθούν στην επικείμενη επέκτασή του, ύστερα και από τις προτάσεις των ερευνητικών εργαστηρίων των πανεπιστημίων της χώρας μας, αλλά και τις επιταγές των Στρατηγικών για τη Διατήρηση της Βιοποικιλότητας της Ε.Ε.

 Η χώρα μας είναι νομικά εκτεθειμένη λόγω της καθυστέρησης στην έκδοση διαχειριστικών σχεδίων των οικο-τόπων και κυρίως με την σύγκρουση χρήσεων γης που προκύπτει από την συνεχή αδειοδότηση έργων βιομηχανικού τύπου σε ορεινούς όγκους ειδικού γεωλογικού και οικολογικού ενδιαφέροντος.

Υπάρχουν όλα τα διαθέσιμα γεωχωρικά δεδομένα και ως εκ τούτου δε χρειάζεται να σας αναπτύξουμε τις οικοσυστημικές υπηρεσίες που ο δασικός και υδάτινος πλούτος της Ευρυτανίας προσφέρει, ούτε ως προς την αποθήκευση του διοξειδίου του άνθρακα, που είναι ο πρώτος όρος στην αντιμετώπιση των επιπτώσεων της Κλιματικής Κρίσης σύμφωνα με τις δεσμεύσεις των διεθνών συμφωνιών (OSM. Geofabrik GmbH και OpenStreetMap http://download.geofabrik.de, GEODATA. http://geodata.gov.gr,http://wfdgis.ypeka.gr, κ.α)

Τι ζητάει ομόφωνα η κοινωνία σήμερα; Να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις μιας αξιοβίωτης ζωής για το σήμερα και το αύριο.

Χρειαζόμαστε ένα ενιαίο πλαίσιο για τη χρήση γης στους ορεινούς όγκους, τις μήτρες των ποταμών και τους εγγυητές των αέναων δυνάμεων της φύσης.

Υπάρχει ανάγκη για την ολοκληρωμένη χρήση γης και την υιοθέτηση πρακτικών βιωματικής αειφορίας των δασών, όπως οι παραδοσιακές πρακτικές συνύπαρξης μικρής κλίμακας γεωργίας δενδροκομίας και κτηνοτροφίας στην Ευρυτανία, που στήριξαν γενιές ορεινών κοινοτήτων και διαμόρφωσε το ορεινό τοπίο που απολαμβάνουμε σήμερα και προβάλλουμε ως τουριστικό προορισμό (Farm to Fork Strategy,FAOGIAHS https://www.fao.org/giahs/en/ )

Το ορεινό τοπίο παρά τη εναρμόνιση με τη Σύμβαση της Φλωρεντίας το 2010, απειλείται με μη αναστρέψιμη καταστροφή από την αλόγιστη αδειοδότηση βιομηχανικού τύπου αιολικών εγκαταστάσεων και των συνοδών έργων οδοποιίας, σε ευάλωτες κορυφογραμμές και στα δασο-όρια ευαίσθητων οικοτόπων. Στην Ευρυτανία έχουν χαρτογραφηθεί αρχέγονα δάση (oldgrowthforests) και οικότοποι προτεραιότητας, που χρίζουν ειδικών διαχειριστικών σχεδίων καθώς η περιοχή εμπεριέχει hotspotβιοποικιλότητας λόγω του ενδημισμού ειδών πανίδας και χλωρίδας (https://edozoume.gr/paradotea-ergou/).

Η ανάγκη είναι επιτακτική καθώς η επί δεκαετίες απαξίωση του πλούτου των δασών και η υπερσυγκέντρωση της δασικής βιομάζας έχει δημιουργήσει ένα επικίνδυνα υψηλό δείκτη εκδήλωσης δασικών πυρκαγιών, ιδιαίτερα στις ζώνες σύνδεσης (διεπαφής) των δασών με τους οικισμούς και τα προστατευτικά τους δάση. Προτάσσουμε το έννομο συνταγματικό δικαίωμα της προστασίας των δασών, έναντι της αλλαγής των χρήσεών τους και της μη αναστρέψιμης καταστροφής τους.

Σύμφωνα με την Σύμβαση του Άαρχους, ν. 3422/2005 (ΦΕΚ Α΄303) κυρωμένη από την χώρα μας, με την οποία κατοχυρώνονται συγκεκριμένα δικαιώματα των πολιτών, στον τομέα του περιβάλλοντος και, ειδικότερα, τα δικαιώματα: α) της πρόσβασης σε πληροφορίες για θέματα περιβάλλοντος, τις οποίες κατέχουν οι δημόσιες αρχές, β) της συμμετοχής στις διαδικασίες λήψης των αποφάσεων που αφορούν τα θέματα αυτά, και γ) της δικαστικής προστασίας σε περίπτωση παραβίασης των παραπάνω δύο δικαιωμάτων

Σας γνωστοποιήσαμε και επανερχόμαστε και σήμερα, τέσσερα χρόνια μετά, και σας γνωστοποιήσουμε την ΑΝΤΙΘΕΣΗ της συντριπτικής πλειοψηφίας του ευρυτανικού λαού στο σχέδιο  Ε.Χ.Π -ΑΠΑΕ-ΣΜΠΕ την οποία παρακαλούμε να λάβετε σοβαρά υπόψη σας, όπως και τα Αιτήματά μας όπως ακριβώς ορίζουν οι κοινοτικοί κανονισμοί και επισήμως εκπορεύονται από την ανωτέρω Σύμβαση, που είναι τα  ακόλουθα:

ΖΗΤΑΜΕ

1. Εθνικό Χωροταξικό Σχέδιο για την Ενέργεια και τις ΑΠΕ(επιστημονικά τεκμηριωμένο με αναφορά στις Αντλησιοταμιεύσεις στα Μικρά και Μεγάλα  Υδροηλεκτρικά Έργα, και σε οτιδήποτε έχει σχέση με την Διαχείριση όλου κύκλου του νερού)
2. ΑΝΑΣΤΟΛΗ κάθε είδους αδειοδότησης έργων ΑΠΕσε οποιοδήποτε στάδιο βρίσκονται και ΔΙΑΚΟΠΗόλων των διαβουλεύσεων ΌΛΩΝ των συναφών έργων ΑΠΕ μέχρι την εκπόνηση, διαβούλευση και έγκριση του νέου Εθνικού Χωροταξικού Σχεδίου για την Ενέργεια και τις ΑΠΕ
3. Εξαίρεση τη Ευρυτανίας από Περιοχή Αιολικής Προτεραιότητας(ΠΑΠ 2)
4. Άμεση υλοποίηση του Περιφερειακού Χωροταξικού Πλαισίου της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας (ΦΕΚ ΑΑΠ 299/14-12-2018): για την Ευρυτανία με προσανατολισμό στην Οικοανάπτυξη και Πρότυπη διαχείριση με  όρους  προστασίας της φύσης και των Τοπίων και παράλληλα ανάδειξη  του περιβάλλοντος σε παράγοντα ολοκληρωμένης Ήπιας ανάπτυξης και διατήρησης της ορεινής πολιτισμικής κληρονομιάς
5. Έκδοση, δημοσιοποίηση,διαβούλευση και έγκριση  Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών Διαχειριστικών Σχεδίων για τις Προστατευόμενες Περιοχές και ενσωμάτωση αυτών στο ΕθνικόΧωροταξικό για τις ΑΠΕ
6. Διαχειριστικά Σχέδια βοσκήσιμων γαιών και  δασώνκαι ενσωμάτωσή τους στο Χωροταξικό για τις ΑΠΕ
7. Διαχειριστικά Σχέδια Υδατικών Πόρωνκαι ενσωμάτωσή τους στο Εθνικό Χωροταξικό για την Ενέργεια κ τις ΑΠΕ
8. Μετην κατάθεση των δικαιολογητικών για τις Αδειοτήσεις κάθε είδους ΑΠΕ,να κατατίθεται από τις εταιρείες Εγγυητική Επιστολή για την αποκαθήλωση Ανεμογεννητριών, Φωτοβολταϊκών, Μικρών Υδροηλεκτρικών Έργων και κάθε είδους ΑΠΕ καθώς και για την Αποκατάσταση του χώρου και του Τοπίου εγκατάστασής τους., μετά το πέρας της ζωής και της λειτουργίας τους,
9. Καμιάεκτροπή των υδάτινων πόρων προς κατευθύνσεις εκτός Ευρυτανίας,καθότι το πρόβλημα της μείωσης των υδάτινων πόρων είναι πλέον σοβαρά εμφανές και στην Ευρυτανία,  για οποιονδήποτε.
10. Για όλα τα ανωτέρω θεωρούμε υποχρέωση της Διοίκησης και των θεσμικών οργάνων, την αυστηρή και ουσιαστική εφαρμογή της Συνθήκη Άαρχουςη οποία κυρώθηκε από την Ελλάδα το Δεκέμβριο του 2005 με το ν. 3422/2005 (ΦΕΚ Α΄303) και, επομένως, αποτελεί στη χώρα μας θετικό δίκαιο και, μάλιστα, με τυπική ισχύ υπέρτερη των κοινών νόμων.

Συντασσόμαστε ανεπιφύλακτα με την τεκμηριωμένη αντίκρουση του νέου Χωροταξικού από την κα Καρμανώφ, π. Αντιπρόεδρο του Σ.τ.Ε και νυν Πρόεδρο του Επιμελητηρίου Παριβάλλοντος, το οποίο έχει ήδη κατατεθεί στην πλατφόρμα Διαβούλευση του Υπουργείου σας.

 

[ΒΥΡΓΙΩΤΗΣ ΜΑΡΙΟΣ ΠΕΤΡΙΕΣ ΕΥΒΟΙΑΣ]

3. Ελλιπής προστασία ορεινών οικοσυστημάτων

Τα ελληνικά βουνά αποτελούν τα σημαντικότερα καταφύγια βιοποικιλότητας της χώρας.

Η διάνοιξη οδικού δικτύου, οι εκσκαφές, οι επιχωματώσεις, οι βάσεις ανεμογεννητριών και τα συνοδά έργα έχουν ήδη προκαλέσει σημαντικό κατακερματισμό οικοτόπων σε πολλές περιοχές.

Το προτεινόμενο πλαίσιο δεν παρέχει επαρκή προστασία:

• των αλπικών και υποαλπικών οικοσυστημάτων,
• των κορυφογραμμών,
• των περιοχών μεγάλης φυσικότητας,
• των αδιατάρακτων ορεινών τοπίων, περιοχών ΠΑΔ κλπ.

Το όριο των 1200 μέτρων έχει τεθεί πολύ ψηλά για ουσιαστική προστασία των ορεινών οικοσυστημάτων της χώρας. Θα έπρεπε πολύ χαμηλότερα να τεθεί και να λαμβάνει υπόψη και τις ιδιαιτερότητες κάθε ορεινού συγκροτήματος.

Προτείνεται η καθιέρωση αυστηρότερων υψομετρικών και οικολογικών κριτηρίων αποκλεισμού.

Ειδικότερα για την Εύβοια ζητείται η εφαρμογή του αναθεωρημένου Περιφερειακού Χωροταξικού Πλαισίου της Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας (ΦΕΚ 299/ΑΑΠ/14-12-2018) σύμφωνα με το οποίο στον νησιωτικό ορεινό χώρο (Εύβοια και Σκύρο ) δεν θα τοποθετούνται ανεμογεννήτριες άνω των 600 μ., γιατί ο ορεινός χώρος θεωρείται χώρος φυσικού αποθέματος.

[ΚΟΝΙΣΣΗΣ ΙΩΑΝΝΗΣ]

Διατυπώνω τις ενστάσεις μου επί του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου των ΑΠΕ, Συμφωνώ με τις θέσεις του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας καθώς και του ΣΕΠΟΧ.

[ΧΑΝΟΥ ΕΠΙΣΤΗΜΗ]

ΥΠΟΜΝΗΜΑ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΝΤΙΠΡΟΤΑΣΕΩΝ

επί του Σχεδίου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΧΠ-ΑΠΕ)

και της συνοδεύουσας Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Το παρόν υπόμνημα καταθέτει συγκεντρωτικές παρατηρήσεις και συγκεκριμένα αιτήματα επί του

σχεδίου ΕΧΠ-ΑΠΕ και της ΣΜΠΕ που τέθηκαν σε δημόσια διαβούλευση. Η κεντρική θέση είναι η

εξής: το υπό διαβούλευση κείμενο δεν συνιστά ουσιαστικά νέο χωροταξικό σχεδιασμό, αλλά κατά

βάση παράταση και επικαιροποίηση του πλαισίου του 2008, χωρίς τεκμηριωμένη ανάλυση

φέρουσας ικανότητας σε επίπεδο οικοσυστήματος, χωρίς ολοκληρωμένη αξιολόγηση σωρευτικών

επιπτώσεων μεταξύ τεχνολογιών και έργων, και με ανεπαρκή θεσμικό ρόλο των τοπικών κοινωνιών

και της αυτοδιοίκησης. Οι μεταβατικές διατάξεις διατηρούν σε ισχύ το μεγαλύτερο μέρος των ήδη

σχεδιαζόμενων έργων υπό το παλιό καθεστώς, ενώ κρίσιμα εργαλεία προστασίας (Ειδικές

Περιβαλλοντικές Μελέτες, Προεδρικά Διατάγματα προστατευόμενων περιοχών, θαλάσσιος

χωροταξικός σχεδιασμός) παραμένουν, σύμφωνα και με την ίδια τη ΣΜΠΕ, ημιτελή.

Ζητούμε την ουσιαστική αναθεώρηση του σχεδίου πριν την έγκρισή του, με βάση τις

παρατηρήσεις που ακολουθούν, οργανωμένες σε θεματικές ενότητες, ένα συγκριτικό

παράρτημα ευρωπαϊκών πρακτικών και έναν συγκεντρωτικό κατάλογο αιτημάτων.

Μεθοδολογική σημείωση: οι νομικές και επιστημονικές αναφορές του υπομνήματος (νομοθεσία,

νομολογία, δημοσιευμένες επιστημονικές μελέτες) έχουν επαληθευθεί. Ορισμένα ποσοτικά

παραδείγματα (τοπικές περιπτώσεις, διεθνείς συγκρίσεις) προέρχονται από δημόσια διαθέσιμες

δευτερογενείς πηγές και παρατίθενται ενδεικτικά της τάξης μεγέθους του προβλήματος· πριν την

οριστική κατάθεση συνιστάται η διασταύρωσή τους με τα πρωτογενή μητρώα των αρμόδιων

φορέων (ΡΑΑΕΥ, ΔΑΠΕΕΠ, ΥΠΕΝ).

ΚΥΡΙΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

• Δεν υπάρχει αξιολόγηση φέρουσας ικανότητας σε επίπεδο οικοσυστήματος — η φέρουσα

ικανότητα μετριέται με διοικητικά (Δημοτική/Περιφερειακή Ενότητα), όχι οικολογικά κριτήρια.

• Δεν αξιολογούνται οι σωρευτικές επιπτώσεις πολλαπλών έργων και τεχνολογιών εντός της ίδιας

περιοχής.

• Οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες και τα Προεδρικά Διατάγματα προστασίας περιοχών Natura

2000 δεν έχουν ολοκληρωθεί.

• Οι μεταβατικές διατάξεις διατηρούν σε ισχύ το μεγαλύτερο μέρος των ήδη σχεδιαζόμενων

έργων υπό το παλιό, κρινόμενο ως ανεπαρκές, καθεστώς.

• Ζητείται ουσιαστική αναθεώρηση του σχεδίου πριν την έγκρισή του, με βάση τα συγκεκριμένα

αιτήματα που ακολουθούν.ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ:

Συνοπτικός Πίνακας Προβλημάτων – Προτάσεων

σελ. 3

Περιβαλλοντική Προστασία και Βιοποικιλότητα (Α1 – Α19)

σελ. 6

Ανθρωπογενές Περιβάλλον και Τοπίο (Β1 – Β7)

σελ. 15

Οικονομικές Δραστηριότητες και Παραγωγική Γη (Γ1 – Γ5)

σελ. 17

Δικαιώματα Πολιτών, Τοπική Αυτοδιοίκηση και Δημόσια Γη (Δ1 – Δ5)

σελ. 19

Θεσμικά και Διαδικαστικά Κενά της ΚΥΑ

σελ. 21

Συγκριτικό Ευρωπαϊκό Δίκαιο και Πρακτικές

σελ. 22

Συγκριτικός Κατάλογος Αιτημάτων

σελ. 24

Παράρτημα Α: Ευρωπαϊκές Πρακτικές Χωροταξικού Σχεδιασμού ΑΠΕ

σελ. 24

Βιβλιογραφία και Πηγές

σελ. 25

Συμπεράσματα

σελ. 28

102 Αιτήματα

Σελ. 28-38ΣΥΝΟΠΤΙΚΟΣ ΠΙΝΑΚΑΣ – ΠΡΟΒΛΗΜΑ • ΤΙ ΠΡΟΒΛΕΠΕΙ Η ΚΥΑ • ΤΙ ΠΡΟΤΕΙΝΟΥΜΕ

1.  Φέρουσα ικανότητα

Πρόβλημα: Η φέρουσα ικανότητα υπολογίζεται διοικητικά και όχι οικολογικά.

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Ποσοστά κάλυψης ανά Δημοτική Ενότητα (αιολικά) και Περιφερειακή Ενότητα

(φωτοβολταϊκά).

Τι προτείνουμε: Υπολογισμό της φέρουσας ικανότητας σε επίπεδο οικοσυστήματος, λεκάνης

απορροής και ορεινού όγκου.

1.  Συνολικό όριο εγκαταστάσεων

Πρόβλημα: Δεν υπάρχει συνολικό ανώτατο όριο συγκέντρωσης έργων.

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Όρια μόνο ανά Δημοτική ή Περιφερειακή Ενότητα.

Τι προτείνουμε: Ανώτατο συνολικό όριο ανά οικοσύστημα, ορεινό όγκο και Περιφερειακή Ενότητα.

1.  Σωρευτικές επιπτώσεις

Πρόβλημα: Δεν αξιολογούνται όλες οι σωρευτικές επιπτώσεις.

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Εξετάζεται μόνο περιορισμένη σώρευση γειτονικών φωτοβολταϊκών.

Τι προτείνουμε: Υποχρεωτική συνολική αξιολόγηση αιολικών, φωτοβολταϊκών, αποθήκευσης,

ΜΥΗΕ, υποσταθμών, δρόμων και γραμμών μεταφοράς.

1.  Συνοδά έργα

Πρόβλημα: Δεν αξιολογούνται συνολικά οι επιπτώσεις των συνοδών έργων.

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Τα συνοδά έργα εξετάζονται αποσπασματικά.

Τι προτείνουμε: Ενιαία αξιολόγηση όλων των συνοδών έργων μαζί με το κυρίως έργο.

1.  Περιοχές Natura

Πρόβλημα: Το νέο χωροταξικό προωθείται πριν ολοκληρωθούν οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες

και τα Προεδρικά Διατάγματα.

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Παραπέμπει στο μελλοντικό καθεστώς προστασίας.

Τι προτείνουμε: Καμία νέα χωροθέτηση πριν ολοκληρωθούν οι ΕΠΜ και τα Προεδρικά Διατάγματα.

1.  Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ)

Πρόβλημα: Παραμένει δυνατότητα εγκατάστασης έργων υπό προϋποθέσεις.

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Επιτρέπει εξαιρέσεις.

Τι προτείνουμε: Πλήρη προστασία των ΖΕΠ και των κρίσιμων οικοτόπων.

1.  Repowering

Πρόβλημα: Αντιμετωπίζεται ως απλή αντικατάσταση εξοπλισμού.

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Δεν θεωρείται ουσιαστικά νέο έργο.Τι προτείνουμε: Κάθε repowering να αντιμετωπίζεται ως νέο έργο με νέα ΜΠΕ, ΕΟΑ και

αξιολόγηση σωρευτικών επιπτώσεων.

1.  Συστήματα Αποθήκευσης (BESS)

Πρόβλημα: Δεν υπάρχει ειδικό χωροταξικό και πλαίσιο ασφάλειας.

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Ενσωματώνονται στο γενικό πλαίσιο.

Τι προτείνουμε: Ειδικό χωροταξικό πλαίσιο, πρότυπα ασφάλειας και ειδική αξιολόγηση κινδύνου.

1.  RED II

Πρόβλημα: Η επιτάχυνση προηγείται του ολοκληρωμένου σχεδιασμού.

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Προωθεί Περιοχές Επιτάχυνσης.

Τι προτείνουμε: Πλήρης στρατηγικός σχεδιασμός και αξιολόγηση πριν τον χαρακτηρισμό Περιοχών

Επιτάχυνσης.

1.  Λεκάνες απορροής

Πρόβλημα: Δεν χρησιμοποιούνται ως βασική χωρική μονάδα σχεδιασμού.

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Αφορούν κυρίως τα ΜΥΗΕ.

Τι προτείνουμε: Υποχρεωτική αξιολόγηση όλων των τεχνολογιών σε επίπεδο λεκάνης απορροής.

1.  Υπεράκτια αιολικά

Πρόβλημα: Δεν έχει ολοκληρωθεί ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός.

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Προωθείται δυνατότητα χωροθέτησης.

Τι προτείνουμε: Προηγούμενη ολοκλήρωση του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού.

1.  Αναλογική κατανομή περιβαλλοντικών βαρών

Πρόβλημα: Ορισμένες περιοχές επιβαρύνονται δυσανάλογα.

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Δεν υπάρχει μηχανισμός ισόρροπης χωρικής κατανομής.

Τι προτείνουμε: Θεσμοθέτηση της αρχής της αναλογικής χωρικής κατανομής των έργων ΑΠΕ.

1.  Δείκτης Χωρικού Κορεσμού

Πρόβλημα: Δεν αποτιμάται η συνολική περιβαλλοντική επιβάρυνση κάθε περιοχής.

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Δεν προβλέπεται σχετικός δείκτης.

Τι προτείνουμε: Δημιουργία Δείκτη Χωρικού Κορεσμού πριν από κάθε νέα αδειοδότηση.

1.  Ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Πρόβλημα: Οι ΟΤΑ έχουν περιορισμένο ρόλο στη λήψη αποφάσεων.

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Κυρίως γνωμοδοτική συμμετοχή.

Τι προτείνουμε: Ουσιαστική συμμετοχή και δυνατότητα επιβολής αυστηρότερων τοπικών

περιορισμών σε υπερκορεσμένες περιοχές.Α. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ

► Α.0 ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑ ΜΕ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ

Στο κεφάλαιο εξέτασης εναλλακτικών δυνατοτήτων, η ΣΜΠΕ αναφέρει ότι το επιλεγμένο σενάριο

(επικαιροποίηση του παλαιού πλαισίου) υιοθετήθηκε στο πλαίσιο των αρχών της βιωσιμότητας.

Στην πράξη όμως, όπως αναλύεται και στις επόμενες ενότητες, οι ρυθμίσεις του νέου πλαισίου

διαφέρουν ελάχιστα από εκείνες του 2008, ενώ σε ορισμένα σημεία (περιοχές επιτάχυνσης,

μονάδες αποθήκευσης, μικρά υδροηλεκτρικά, θαλάσσια αιολικά) τις διευρύνουν. Σύμφωνα με τη

θεμελιώδη αρχή ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής προστασίας σε όλες τις πολιτικές της Ένωσης

(άρθρο 11 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης), η χωροθέτηση και λειτουργία

εγκαταστάσεων ΑΠΕ -ως δραστηριότητα με σοβαρές δυνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις-

υπόκειται σε αυστηρή διαδικασία εκτίμησης για κάθε στοιχείο του φυσικού περιβάλλοντος,

διαδικασία που διέπεται κατ’ αρχήν από την Οδηγία 2011/92/ΕΕ για την εκτίμηση περιβαλλοντικών

επιπτώσεων, όπως τροποποιήθηκε με την Οδηγία 2014/52/ΕΕ.

Είναι επίσης επιστημονικά τεκμηριωμένο, σύμφωνα και με το πλαίσιο των εννέα πλανητικών ορίων

που έχει αναπτυχθεί στη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία και υιοθετείται από τον ΟΗΕ (UNEP)

και την Ευρωπαϊκή Ένωση, ότι η παγκόσμια περιβαλλοντική κρίση έχει τρεις αλληλένδετες

διαστάσεις -κλιματική αλλαγή, απώλεια βιοποικιλότητας και ρύπανση- και δεν περιορίζεται μόνο

στην πρώτη. Πρόσφατες επιστημονικές αξιολογήσεις εκτιμούν ότι έχουν ήδη ξεπεραστεί αρκετά

από τα εννέα αυτά πλανητικά όρια σε παγκόσμιο επίπεδο, μεταξύ των οποίων η ακεραιότητα της

βιόσφαιρας και η αλλαγή χρήσεων γης. Η αξιολόγηση του ΕΧΠ-ΑΠΕ επικεντρώνεται σχεδόν

αποκλειστικά στη διάσταση της κλιματικής αλλαγής, ενώ υποβαθμίζει συστηματικά την απώλεια

βιοποικιλότητας, τον κατακερματισμό οικοτόπων, την αλλαγή χρήσεων γης και τη σφράγιση

ελεύθερου εδάφους που προκαλούν οι ίδιες οι εγκαταστάσεις ΑΠΕ.

Επισημαίνεται ότι η συμβολή των ΑΠΕ στη μείωση εκπομπών αερίων θερμοκηπίου δεν

αντισταθμίζει αυτόματα την απώλεια φυσικής δέσμευσης άνθρακα από δάση και θαλάσσια

λιβάδια Ποσειδωνίας που πλήττονται από την εγκατάστασή τους. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι

δημοσιευμένη μελέτη για τη Σκωτία συσχέτισε την εγκατάσταση χιλιάδων ανεμογεννητριών με

σημαντικές πρόσθετες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα λόγω αλλαγής χρήσεων γης και απώλειας

οργανικού άνθρακα εδάφους, ενώ μελέτη του Εργαστηρίου Διατήρησης της Βιοποικιλότητας του

Πανεπιστημίου Ιωαννίνων (2023) εκτιμά ότι η δέσμευση γης από την κατασκευή αιολικών πάρκων

στην Ελλάδα υπερβαίνει σημαντικά τον παγκόσμιο μέσο όρο.

► Α.1 ΑΠΟΥΣΙΑ ΦΕΡΟΥΣΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ

Η φέρουσα ικανότητα ορίζεται αποκλειστικά διοικητικά —ποσοστό κάλυψης ανά Δημοτική

Ενότητα (αιολικά, άρθρο 6) ή ανά Περιφερειακή Ενότητα (φωτοβολταϊκά, άρθρο 16)— και όχι με

βάση τα όρια οικοσυστήματος (λεκάνη απορροής, ορεινός όγκος, οικολογικός διάδρομος, δασικό

σύστημα, βιοποικιλότητα). Τούτο συνιστά μεθοδολογικό σφάλμα ουσίας, όχι απλώς τεχνική

ατέλεια: υποκείμενο μέτρησης της φέρουσας ικανότητας ενός φυσικού συστήματος δεν μπορεί να

είναι η διοικητική διαίρεση της χώρας σε Περιφέρειες, Δήμους ή δημοτικές ενότητες, αφού τα όρια

ενός οικοσυστήματος δεν συμπίπτουν με τα διοικητικά όρια, καθορίζονται αντικειμενικά από τα

φυσικά του χαρακτηριστικά και δεν επιλέγονται κατά τη βούληση του μελετητή. Η ίδια η ΚΥΑ αναγνωρίζει εμμέσως αυτή την αρχή στα Μικρά Υδροηλεκτρικά Έργα, όπου η φέρουσα ικανότητα

συνδέεται με τη λεκάνη απορροής (άρθρο 13) — χωρίς όμως να την επεκτείνει στις υπόλοιπες

τεχνολογίες.

Επιπλέον, τα ποσοστά του άρθρου 6§1 (8%/5%/4%) εξαρτώνται από τον παλιό χαρακτηρισμό

Περιοχών Αιολικής Προτεραιότητας/Καταλληλότητας του 2008· για τις νέες περιοχές που

προστίθενται τώρα για πρώτη φορά στο Παράρτημα Ι δεν προκύπτει ρητά ποιο ποσοστό

εφαρμόζεται. Δεν προβλέπεται κανένα αθροιστικό ανώτατο όριο σε επίπεδο Περιφέρειας,

Περιφερειακής Ενότητας ή ορεινού όγκου. Προβληματική είναι, τέλος, και η δυνατότητα αύξησης

των ποσοστών αυτών έως και 50% κατόπιν απλής συμφωνίας του οικείου Δημοτικού Συμβουλίου

(άρθρο 6§2): πρόκειται για τεχνικό-επιστημονικό ζήτημα φέρουσας ικανότητας οικοσυστήματος, το

οποίο δεν μπορεί να αποφασίζεται από όργανο που δεν διαθέτει την αντίστοιχη επιστημονική

αρμοδιότητα ή τεκμηρίωση.

Το ίδιο πρόβλημα κλίμακας ισχύει και για τα φωτοβολταϊκά, όπου το ανώτατο ποσοστό κάλυψης

ορίζεται μόνο σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας (άρθρο 16§1) χωρίς αντίστοιχο όριο ή

αφαίρεση ευαίσθητων εκτάσεων σε επίπεδο Δημοτικής Ενότητας — βλ. αναλυτική μελέτη

περίπτωσης στην ενότητα Α.16.

► Α.2 ΑΝΕΠΑΡΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΩΡΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ

Μηχανισμός σώρευσης προβλέπεται ρητά μόνο για γειτνιάζουσες φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις

(άρθρο 16§4). Δεν υπάρχει αντίστοιχη πρόβλεψη για τον συνδυασμό αιολικών, φωτοβολταϊκών,

αποθήκευσης, βιομάζας και ΜΥΗΕ εντός της ίδιας γεωγραφικής/οικολογικής ενότητας, ούτε για τα

συνοδά έργα (οδοποιία, υποσταθμοί, ΚΥΤ, γραμμές μεταφοράς).

Πέραν αυτού, η ΣΜΠΕ δεν τεκμηριώνει την επιστημονική μεθοδολογία βάσει της οποίας καταλήγει

στους χαρακτηρισμούς επιπτώσεων που χρησιμοποιεί (π.χ. ‘μικρή/μέτρια/μεγάλη ένταση’, ‘πολύ

πιθανό/λιγότερο πιθανό’, ‘πρωτογενής/δευτερογενής επίπτωση’), οι οποίοι παρατίθενται σε

συνοπτικούς, αφηγηματικούς πίνακες χωρίς σαφή ποσοτική στάθμιση ή αναφορά σε επιτόπια

συλλογή δεδομένων ανά περιοχή της χώρας. Η χρήση ποιοτικών κλιμάκων σημαντικότητας είναι

συνήθης πρακτική στη στρατηγική περιβαλλοντική εκτίμηση, ωστόσο η αξιοπιστία της εξαρτάται

από τη διαφάνεια της μεθοδολογίας βαθμολόγησης — στοιχείο που δεν τεκμηριώνεται επαρκώς

στο υπό διαβούλευση κείμενο.

► Α.3 ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΠΕΡΙΟΧΩΝ NATURA 2000 — ΕΚΚΡΕΜΟΤΗΤΑ ΕΙΔΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ

ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΓΜΑΤΩΝ

Η ΚΥΑ παραπέμπει την προστασία εντός προστατευόμενων περιοχών στο ‘θεσπισμένο κανονιστικό

πλαίσιο… ή, ελλείποντος αυτού, στις προβλέψεις της οικείας εγκεκριμένης Ειδικής

Περιβαλλοντικής Μελέτης’ (άρθρα 5§2, 12§2, 20§2). Η ίδια η ΣΜΠΕ το παραδέχεται ρητά σε πολλά

σημεία του κειμένου της: στη σελίδα 3-86 αναφέρει ότι ‘το ΕΧΠ-ΑΠΕ λαμβάνει υπόψη του τις ΕΠΜ

και εξαρτά τις κατευθύνσεις και απαγορεύσεις του από τις διατάξεις των εγκεκριμένων ΕΠΜ και

των τελικών ΠΔ’· στη σελίδα 7-50 ότι κρίσιμα στοιχεία ‘θα εξειδικευθούν περαιτέρω τόσο από τις ΕΠΜ και τα υπό έκδοση ΠΔ’· και παραδέχεται ότι δεν είναι σήμερα δυνατόν να προσδιοριστεί το

ποσοστό των εκτάσεων όπου τελικά θα απαγορεύονται έργα ΑΠΕ. Με άλλα λόγια, το ΕΧΠ-ΑΠΕ

ολοκληρώνεται και τίθεται σε εφαρμογή πριν καταστεί γνωστό το τελικό καθεστώς προστασίας των

περιοχών Natura. Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (απόφαση C-849/19, Επιτροπή κατά

Ελλάδος, Δεκέμβριος 2020) καταδίκασε ήδη τη χώρα για αδυναμία καθορισμού ειδικών στόχων και

μέτρων διατήρησης για 239 τόπους κοινοτικής σημασίας — ζήτημα που, σύμφωνα με

μεταγενέστερη επισκόπηση εφαρμογής του ενωσιακού περιβαλλοντικού δικαίου, παραμένει σε

μεγάλο βαθμό ανοιχτό. Το προστατευτικό καθεστώς της ΚΥΑ στηρίζεται συνεπώς σε εργαλείο που

για την πλειονότητα των περιοχών Natura δεν υπάρχει ακόμη.

Επισημαίνεται επιπλέον ότι σε αρκετά σημεία της αξιολόγησης επιπτώσεων (ενδεικτικά ενότητες 7

και 8 της ΣΜΠΕ) οι επιπτώσεις χαρακτηρίζονται κατά κανόνα ως ‘μη σημαντικές’, ‘ουδέτερες’ ή

‘αντιμετωπίσιμες με μέτρα’ — διατύπωση που δεν συνοδεύεται πάντοτε από ποσοτική,

ολοκληρωμένη αποτίμηση των ήδη εγκατεστημένων έργων, του υφιστάμενου σωρευτικού

φορτίου, του κατακερματισμού οικοτόπων και της απώλειας περιοχών άνευ δρόμων στις ήδη

επιβαρυμένες περιοχές της χώρας πριν από την εκτίμηση αυτή. Αξίζει να ζητηθεί ρητά η

τεκμηρίωση κάθε χαρακτηρισμού ‘μη σημαντικής επίπτωσης’ με συγκεκριμένα ποσοτικά δεδομένα

ανά Περιφερειακή Ενότητα.

► Α.4 ΕΞΑΙΡΕΣΗ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΤΟΣ ΖΩΝΩΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ (ΖΕΠ) ΒΑΣΕΙ ΑΙΟΛΙΚΟΥ

ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ

Το άρθρο 5§1(6) επιτρέπει αιολικά εντός ΖΕΠ εφόσον σωρευτικά το επιτρέπει η ΕΠΜ και το αιολικό

δυναμικό υπερβαίνει τα 7,5 m/sec. Η ρύθμιση αυτή αντιστρέφει τη λογική της Οδηγίας

2009/147/ΕΚ για τα πτηνά, όπου η παρέκκλιση από την προστασία πρέπει να είναι το εξαιρετικό,

ειδικά τεκμηριωμένο περιστατικό και όχι ενσωματωμένο, εκ των προτέρων κριτήριο χωροθέτησης.

► Α.5 ΔΑΣΗ ΚΑΙ ΔΑΣΙΚΕΣ ΕΚΤΑΣΕΙΣ

Το άρθρο 20 επιτρέπει αιολικές εγκαταστάσεις εντός δασών και δασικών εκτάσεων με μόνη

επιφύλαξη ‘ιδιαίτερη μέριμνα για περιορισμό της βλάβης’, χωρίς ποσοτικό όριο ή ουσιαστική

στάθμιση έναντι του ρόλου των δασικών οικοσυστημάτων ως αποθήκης άνθρακα και

βιοποικιλότητας — ρόλος που η ίδια η ΣΜΠΕ αναγνωρίζει εκτενώς στην ενότητα για την Εθνική

Στρατηγική Δασών.

► Α.6 ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΑΝΕΥ ΔΡΟΜΩΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΚΕΡΜΑΤΙΣΜΟΣ ΑΠΟ ΟΔΟΠΟΙΙΑ

Οι επίσημα χαρακτηρισμένες Περιοχές Άνευ Δρόμων αποτελούν ήδη ζώνη αποκλεισμού. Το

ουσιαστικό κενό είναι ότι η συνοδή οδοποιία πρόσβασης (νέοι δρόμοι, διαπλατύνσεις, εκσκαφές,

πλατείες ανέγερσης) εκτός των επίσημα οριοθετημένων περιοχών αυτών δεν περιορίζεται πέρα

από γενικές, μη ποσοτικοποιημένες κατευθύνσεις ‘καλής πρακτικής’. Η πραγματική

περιβαλλοντική ζημιά οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στα συνοδά έργα και όχι μόνο στις ίδιες τις

ανεμογεννήτριες. Η θεμελιώδης διεθνής επιστημονική βάση της έννοιας ‘Περιοχή Άνευ Δρόμων’

(Ibisch et al., 2016, Science — με συμμετοχή και Ελληνίδας ερευνήτριας) τεκμηριώνει ότι η

πλειονότητα της παγκόσμιας χερσαίας επιφάνειας, αν και τυπικά ‘άνευ δρόμων’, είναι ήδη κατακερματισμένη σε εκατοντάδες χιλιάδες μικρά τμήματα από το υπάρχον οδικό δίκτυο, και ότι ο

περιορισμός της επέκτασης δρόμων σε τέτοιες περιοχές αποτελεί από τα πλέον αποδοτικά μέτρα

προστασίας βιοποικιλότητας διεθνώς — ακριβώς το αντίθετο από τη λογική «αποκλεισμός μόνο

της επίσημα οριοθετημένης πυρήνας-περιοχής» που υιοθετεί η ΚΥΑ.

► Α.7 ΚΟΡΥΦΟΓΡΑΜΜΕΣ ΚΑΙ ΟΡΕΙΝΑ ΤΟΠΙΑ ΥΨΗΛΗΣ ΦΥΣΙΚΟΤΗΤΑΣ

Το υψομετρικό όριο (1.200μ.) δεν αρκεί από μόνο του: η κατάληψη κορυφογραμμών προκαλεί

δυσανάλογη οπτική, οικολογική και τοπιακή υποβάθμιση ανεξαρτήτως απόλυτου υψομέτρου. Δεν

υπάρχει σήμερα ειδικό κριτήριο αποκλεισμού κορυφογραμμών.

► Α.8 ΘΑΛΑΣΣΙΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ – ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ ΥΠΕΡΑΚΤΙΩΝ ΑΙΟΛΙΚΩΝ ΑΠΟ ΑΚΤΗ

Η χωροθέτηση υπεράκτιων αιολικών πάρκων προηγείται της ολοκλήρωσης του υποχρεωτικού,

κατά την Οδηγία 2014/89/ΕΕ, θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού — του εργαλείου που

προλαμβάνει συγκρούσεις χρήσεων (αλιεία, ναυσιπλοΐα, τουρισμός) και εκτιμά σωρευτικές

επιπτώσεις στο θαλάσσιο οικοσύστημα. Αντίστοιχη ένσταση έχει ήδη διατυπωθεί επίσημα από

επιμελητηριακό φορέα στην τρέχουσα διαβούλευση. Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ειδική

Έκθεση 22/2023 του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου, «Ενέργεια από υπεράκτιες ανανεώσιμες

πηγές στην ΕΕ», διαπιστώνει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει εκτιμήσει επαρκώς τις δυνητικές

περιβαλλοντικές επιπτώσεις της σχεδιαζόμενης ραγδαίας επέκτασης των υπεράκτιων ΑΠΕ, και ότι

πολυάριθμες περιβαλλοντικές πτυχές παραμένουν αναγνωρισμένες μόνο εν μέρει.

Ιδιαίτερα προβληματική είναι η ελάχιστη απόσταση από την ακτογραμμή που υιοθετεί το σχέδιο:

μόλις 1 ναυτικό μίλι (περίπου 1.850 μ.) — δραματικά μικρότερη από τις αποστάσεις που

εφαρμόζονται διεθνώς. Σύμφωνα με στοιχεία κλαδικής βιβλιογραφίας, ο παγκόσμιος μέσος όρος

απόστασης υπεράκτιων αιολικών πάρκων από την ακτή το 2020 ήταν περίπου 18,8 χλμ., με τον

αντίστοιχο ευρωπαϊκό μέσο όρο στα 23,3 χλμ. Ενδεικτικά: στη Γερμανία η μέση απόσταση είναι

περίπου 52,7 χλμ. (μέγιστη 115 χλμ.)· στο Βέλγιο τηρείται γενικός κανόνας τουλάχιστον 12

ναυτικών μιλίων· στη Γαλλία, βάσει του νόμου αρ. 2023-175, δίνεται προτεραιότητα σε ζώνες

πέραν των ~22 χλμ. (12 ν.μ., όριο της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης)· στην Ολλανδία τα νέα

έργα χωροθετούνται πέραν των 12 ν.μ. πλην μίας εξαίρεσης· στη Νορβηγία το πρώτο υπεράκτιο

αιολικό πάρκο βρίσκεται σε απόσταση 140 χλμ. από την ακτή. Επιπλέον, ακόμη και η ίδια η υπό

εκπόνηση πρόταση θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού για το Βόρειο Αιγαίο φέρεται να

προτείνει ελάχιστη επιστημονικά τεκμηριωμένη απόσταση 5 ναυτικών μιλίων — πενταπλάσια από

αυτήν που υιοθετεί το παρόν σχέδιο ΕΧΠ-ΑΠΕ.

► Α.9 ΑΠΟΥΣΙΑ ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΗΣ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΗΔΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΩΝ ΕΡΓΩΝ

Το κεφάλαιο περιγραφής υφιστάμενης κατάστασης της ΣΜΠΕ παρουσιάζει γενικές τάσεις (π.χ.

πτωτικές τάσεις σε σημαντικό ποσοστό πληθυσμών πτηνών σύμφωνα με την 4η Εθνική Έκθεση του

άρθρου 12 της Οδηγίας για τα πτηνά) χωρίς να απομονώνει ποσοτικά τη συμβολή των ήδη

κατασκευασμένων εγκαταστάσεων ΑΠΕ, ούτε να αποτιμά το ανθρωπογενές περιβάλλον και τις

οικονομικές δραστηριότητες σε ήδη επιβαρυμένες περιοχές. Μια αναθεώρηση 18ετούς πλαισίου

δεν μπορεί να αξιολογεί ένα εικονικά ‘καθαρό χαρτί’.► Α.10 ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ

Το πρόγραμμα παρακολούθησης της ΣΜΠΕ προβλέπει δείκτες μελλοντικής καταγραφής (π.χ.

μελέτες θέασης ανά τετραετία) αλλά όχι συστηματική, δημόσια προσβάσιμη παρακολούθηση

θνησιμότητας ορνιθοπανίδας/χειροπτέρων μετά την κατασκευή, ως δεσμευτικό όρο ΑΕΠΟ.

► Α.11 ΥΔΑΤΙΝΟΙ ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΜΙΚΡΑ ΥΔΡΟΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΕΡΓΑ

Το άρθρο 13 αποτελεί το πιο ανεπτυγμένο σημείο του πλαισίου, καθώς ήδη βασίζεται σε λεκάνη

απορροής και οικολογική κατάσταση/δυναμικό υδατικού σώματος (ΣΔΛΑΠ), με διαφοροποιημένα

όρια μήκους εκτροπής. Ωστόσο, η βιωσιμότητα των ΜΥΗΕ ως κατηγορίας αμφισβητείται πλέον

ευρέως σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης: η αρμόδια Ομάδα Εμπειρογνωμόνων της Πλατφόρμας

της ΕΕ για τη Βιώσιμη Χρηματοδότηση συστήνει να αποφεύγεται εντελώς η κατασκευή μικρών

υδροηλεκτρικών έργων ισχύος κάτω των 10 MW, λόγω της αύξησης του κατακερματισμού των

ποταμών που προκαλούν. Παράλληλα, ο Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1991 για την Αποκατάσταση της

Φύσης υποχρεώνει τα κράτη-μέλη να μετατρέψουν τουλάχιστον 25.000 χλμ. ποταμών σε

ποταμούς ελεύθερης ροής έως το 2030, μέσω άρσης περιττών εμποδίων (άρθρο 9) — στόχος με

τον οποίο η περαιτέρω εντατική ανάπτυξη ΜΥΗΕ βρίσκεται σε αντίθετη κατεύθυνση.

Κρίσιμο, ανεπίλυτο ζήτημα παραμένει η μεθοδολογία υπολογισμού της οικολογικής παροχής (η

ελάχιστη ποσότητα νερού που πρέπει να παραμένει στη φυσική κοίτη κατάντη του έργου

υδροληψίας). Το ισχύον πλαίσιο του 2008 όριζε εφαρμοστέο, απλό αριθμητικό τύπο (30% της

μέσης θερινής παροχής ή 50% της παροχής Σεπτεμβρίου ή 30 lt/sec, όποιο μεγαλύτερο) ρητά ως

προσωρινή λύση, «μέχρι να καθορισθούν τα κριτήρια της ελάχιστης απαιτούμενης οικολογικής

παροχής ανά λεκάνη απορροής» κατά τον ν. 3199/2003. Το υπό διαβούλευση σχέδιο αναθέτει

πλέον τον υπολογισμό στα ΣΔΛΑΠ, χωρίς όμως τα ΣΔΛΑΠ να περιλαμβάνουν συγκεκριμένη,

τεκμηριωμένη μέθοδο υπολογισμού — δηλαδή η προσωρινή ασάφεια του 2008 παραμένει, απλώς

μετατοπισμένη. Σε άλλες χώρες με πλουσιότερο υδρολογικό δυναμικό από την Ελλάδα, όπως η

Αυστρία, η οικολογική παροχή υπολογίζεται με σύνθετη μέθοδο που συνεκτιμά την

υδρογεωμορφολογία του υδατορέματος, τις ανάγκες της τοπικής ιχθυοπανίδας, λοιπά

ενδιαιτήματα και την παρόχθια χλωρίδα — όχι απλούς αριθμητικούς τύπους ή αυθαίρετα

ποσοστά.

Ως προς την ανάγκη περαιτέρω επέκτασης, τα διαθέσιμα στοιχεία θέτουν εύλογο ερώτημα

αναλογικότητας: σύμφωνα με στοιχεία Ισχυουσών Αδειών Παραγωγού της ΡΑΑΕΥ (Απρίλιος 2026),

τα ήδη αδειοδοτημένα έργα ΜΥΗΕ είναι 649, συνολικής ισχύος περίπου 1.023 MW — ποσότητα

που υπερβαίνει ήδη τον στόχο εγκατεστημένης ισχύος του αναθεωρημένου ΕΣΕΚ τόσο για το 2030

(~421 MW) όσο και για το 2050 (~486 MW), ενώ η σημερινή πραγματικά εγκατεστημένη ισχύς

(στοιχεία ΔΑΠΕΕΠ, Ιανουάριος 2026) είναι περίπου 298 MW· τα μεγέθη αυτά καταδεικνύουν

περιθώριο για ουσιαστική αυστηροποίηση των όρων χωροθέτησης χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η

επίτευξη των εθνικών στόχων.Διεθνώς, η Ομοσπονδία Βοσνίας-Ερζεγοβίνης απαγόρευσε πλήρως, τον Ιούλιο του 2022, την

έκδοση νέων αδειών για μικρά υδροηλεκτρικά έργα ισχύος κάτω των 10 MW (ψήφος Βουλής των

Λαών 33-1-0), αναγνωρίζοντας την οικολογική βλάβη που προκαλούν στα ποτάμια — απόφαση

που απέτρεψε περίπου 111 σχεδιαζόμενα έργα. Πρόκειται για ισχυρό διεθνές προηγούμενο

πλήρους αναστολής της κατηγορίας, πέραν της απλής αυστηροποίησης όρων.

► Α.12 ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ

Οι μονάδες αποθήκευσης αντιμετωπίζονται στο σχέδιο ως σχετικά ουδέτερη υποδομή, χωρίς

ειδική πρόβλεψη για κινδύνους πυρκαγιάς/θερμικής διαφυγής (thermal runaway) ή συστηματική

ένταξή τους στη σωρευτική αποτίμηση αποτυπώματος μιας περιοχής.

Η εμπειρία από το εξωτερικό δείχνει ότι ο κίνδυνος αυτός είναι πραγματικός, όχι θεωρητικός. Τον

Ιανουάριο του 2025 εκδηλώθηκε πυρκαγιά στον σταθμό αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες

ιόντων λιθίου στο Moss Landing της Καλιφόρνια — σύμφωνα με δημοσιεύματα ειδικού Τύπου, η

μεγαλύτερη σε καταστροφικότητα πυρκαγιά μπαταριών στην ιστορία των ΗΠΑ. Το συμβάν

προκάλεσε εκκένωση γειτονικών οικισμών, παρέμεινε ενεργό για ημέρες, και οδήγησε σε

επιχείρηση απομάκρυνσης κατεστραμμένων μπαταριών υπό την εποπτεία της Υπηρεσίας

Περιβαλλοντικής Προστασίας των ΗΠΑ (EPA). Σε απάντηση, η Πολιτεία της Καλιφόρνια ψήφισε τον

νόμο SB 283 (‘Clean Energy Safety Act of 2025’), ο οποίος —αντί για γενική, οριζόντια αύξηση των

αποστάσεων ασφαλείας που είχε αρχικά προταθεί (νομοσχέδιο AB 303)— επέλεξε συνδυασμό

αυστηρότερων προτύπων ασφαλείας: υποχρεωτική συμμόρφωση με το πρότυπο NFPA 855 της

Εθνικής Ένωσης Προστασίας από Πυρκαγιές των ΗΠΑ (ελάχιστες αποστάσεις μεταξύ μονάδων,

συστήματα κατάσβεσης, εξαερισμός εύφλεκτων αερίων, σύστημα παρακολούθησης

θερμοκρασίας/τάσης), υποχρεωτική προηγούμενη διαβούλευση με τις τοπικές πυροσβεστικές

αρχές πριν την υποβολή αίτησης, και υποχρεωτική επιθεώρηση πριν τη θέση σε λειτουργία.

Το προηγούμενο αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για το ελληνικό πλαίσιο, καθώς η ΚΥΑ δεν προβλέπει

σήμερα αντίστοιχο, ενιαίο πρότυπο πυρασφάλειας ούτε υποχρεωτική προηγούμενη διαβούλευση

με πυροσβεστικές αρχές, παρά μόνο γενικές αποστάσεις από γειτνιάζουσες χρήσεις γης

(Παράρτημα ΙΙ).

► Α.13 ΟΔΗΓΙΑ RED III ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΕΠΙΤΑΧΥΝΣΗΣ ΑΠΕ

Η Οδηγία (ΕΕ) 2023/2413 (RED III) δεν εισάγει απλώς διαδικασίες επιτάχυνσης αδειοδότησης·

προϋποθέτει ολοκληρωμένο στρατηγικό σχεδιασμό, συλλογική περιβαλλοντική αξιολόγηση και

τεκμηριωμένο καθορισμό των Περιοχών Επιτάχυνσης ΑΠΕ (Renewables Acceleration Areas), με

προτεραιότητα σε ήδη υποβαθμισμένες ή τεχνητές εκτάσεις και αποφυγή περιοχών υψηλής

οικολογικής αξίας — δηλαδή η στρατηγική αξιολόγηση πρέπει να προηγείται και η επιτάχυνση των

διαδικασιών να έπεται. Το υπό διαβούλευση ΕΧΠ-ΑΠΕ δεν παρουσιάζει ολοκληρωμένη

χαρτογράφηση Περιοχών Επιτάχυνσης ούτε τεκμηριώνει τα κριτήρια καθορισμού τους στο μέλλον

(άρθρο 4§4: ‘δύναται να αποτελούν υποσύνολα’)· αντίθετα, η περιβαλλοντική αξιολόγηση

μετατίθεται σε μεγάλο βαθμό στο επίπεδο του μεμονωμένου έργου. Η προσέγγιση αυτή

αντιστρέφει τη λογική της RED III.

Επισημαίνεται επιπλέον ότι ο τυπικός αποκλεισμός των Περιοχών Επιτάχυνσης από τα όρια

περιοχών Natura 2000 δεν αίρει από μόνος του τον κίνδυνο για το δίκτυο: η ενωσιακή νομολογία

προστατεύει όχι μόνο τις επεμβάσεις εντός των ορίων μιας προστατευόμενης περιοχής αλλά και έργα εκτός αυτής, όταν μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά οικοτόπους, είδη, λειτουργική συνοχή

ή μεταναστευτικές διαδρομές — ζήτημα κρίσιμο για αιολικά, συνοδά οδικά έργα, γραμμές

διασύνδεσης και αποθήκευση, που συχνά έχουν επιπτώσεις πολύ πέρα από το ακριβές σημείο

εγκατάστασης. Συναφές νομοσχέδιο που βρίσκεται σε παράλληλη επεξεργασία προβλέπει μάλιστα

εξαίρεση από πλήρη περιβαλλοντική αδειοδότηση και Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση για έργα

εντός Περιοχών Επιτάχυνσης — ρύθμιση που, όσο δεν έχει ολοκληρωθεί το καθεστώς

ΕΠΜ/Προεδρικών Διαταγμάτων Natura, μετατρέπει το ελάχιστο φίλτρο πρόληψης σε σύντομο

διοικητικό έλεγχο συμμόρφωσης.

► Α.14 ΛΕΚΑΝΕΣ ΑΠΟΡΡΟΗΣ ΩΣ ΒΑΣΙΚΗ ΧΩΡΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ — ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΣΕ ΟΛΕΣ

ΤΙΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ

Το ίδιο το ΕΧΠ-ΑΠΕ αναγνωρίζει ότι για τα Μικρά Υδροηλεκτρικά Έργα η λεκάνη απορροής

αποτελεί τη βασική οικολογική μονάδα αξιολόγησης (άρθρο 13). Η ίδια αρχή όμως δεν

εφαρμόζεται για αιολικά, φωτοβολταϊκά, εγκαταστάσεις αποθήκευσης, οδικά έργα πρόσβασης και

συνοδές υποδομές — προσέγγιση επιστημονικά ασυνεπής, αφού οι παρεμβάσεις μεγάλης

κλίμακας σε κορυφογραμμές, πλαγιές και ορεινά οικοσυστήματα μεταβάλλουν την επιφανειακή

απορροή, τη διάβρωση, τη στερεομεταφορά, την υδρολογική ισορροπία και την οικολογική

συνδεσιμότητα σε επίπεδο λεκάνης απορροής, όχι σε επίπεδο διοικητικής ενότητας.

► Α.15 ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ: ΟΡΟΣ ΠΥΞΑΡΙΑΣ, ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΥΒΟΙΑ — ΕΜΠΡΑΚΤΗ ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΣΗ

ΤΩΝ ΠΑΡΑΠΑΝΩ ΕΛΛΕΙΨΕΩΝ

Επιστημονική μελέτη του Εργαστηρίου Διατήρησης της Βιοποικιλότητας του Πανεπιστημίου

Ιωαννίνων, υπό τον τίτλο ‘Sacrificing wilderness for renewables?’, δημοσιευμένη στο διεθνές

επιστημονικό περιοδικό LAND (επικεφαλής ερευνήτρια: καθ. Βασιλική Κατή), εξέτασε

σχεδιαζόμενο έργο 98 ανεμογεννητριών (21 γήπεδα, συνολικής ισχύος 279,6 MW) στο όρος

Πυξαριάς της Κεντρικής Εύβοιας και τεκμηριώνει με συγκεκριμένα στοιχεία πολλές από τις

διαρθρωτικές ελλείψεις που περιγράφονται στο παρόν υπόμνημα:

• Το 97% της έκτασης των γηπέδων και της συνοδής οδοποιίας βρίσκεται εντός Ζώνης Ειδικής

Προστασίας (ΖΕΠ) ‘Όρη Κεντρικής Εύβοιας, παράκτια ζώνη και νησίδες’, που προστατεύει 31 είδη

πτηνών ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος — και η ίδια η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων των

επενδυτών παραδέχεται κίνδυνο για 16 είδη αρπακτικών.

• Η Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη (ΕΠΜ) της περιοχής έχει ολοκληρωθεί ήδη από το 2022 και

ορίζει ότι το 97% της έκτασης εμπίπτει σε Ζώνη Προστασίας της Φύσης όπου δεν επιτρέπονται

αιολικά ούτε νέα οδοποιία· επειδή όμως η έγκρισή της από το ΥΠΕΝ καθυστερεί επί τρία έτη και

δεν έχει εκδοθεί το αντίστοιχο Προεδρικό Διάταγμα, ο φάκελος του έργου μπόρεσε να υποβληθεί

κανονικά — ζωντανό παράδειγμα ακριβώς του κενού που περιγράφεται στην ενότητα Α.3.

• Το έργο εμπίπτει σε δύο Περιοχές Άνευ Δρόμων (ΠΑΔ), μεταξύ των οποίων η 20ή μεγαλύτερη

από τις 451 ΠΑΔ της χώρας (51,4 τ.χλμ.)· αν κατασκευαστεί, η συγκεκριμένη ΠΑΔ θα συρρικνωθεί

κατά 77%, με 16,1 τ.χλμ. να χάνονται ολοσχερώς, παρά τη δέσμευση της χώρας προς τον ΟΗΕ να

προστατεύσει 55 μεγάλες ΠΑΔ ως ‘Απάτητα Βουνά’ (έως σήμερα έχουν προστατευθεί θεσμικά

μόλις 9).

• Ο δείκτης ‘χαρακτήρα άγριας φύσης’ της περιοχής εκτιμάται ότι θα μειωθεί από 49% σε 4% σε

περίπτωση κατασκευής, με απώλεια περίπου 15 τ.χλμ. φυσικών εκτάσεων (6,7 τ.χλμ. δάσους κωνοφόρων, 2,7 τ.χλμ. φυσικών λιβαδιών) και απώλεια φυσικής γης ανά εγκατεστημένο MW

περίπου τετραπλάσια του παγκόσμιου μέσου όρου — στοιχείο συγκλίνον με την προηγούμενη

βιβλιογραφική αναφορά της ενότητας Α.0.

• Η περιοχή φιλοξενεί 533 καταγεγραμμένα είδη κατά IUCN, εκ των οποίων 23 απειλούμενα με

εξαφάνιση και 44 ενδημικά της Ελλάδας, ορισμένα εξαιρετικά σπάνια ασπόνδυλα παγκόσμιας

σημασίας.

• Στην ίδια ΖΕΠ σχεδιάζονται ταυτόχρονα δύο ακόμη έργα (35 και 51 ανεμογεννητριών, εκ των

οποίων το δεύτερο έχει ήδη λάβει ΑΕΠΟ) — πραγματικό παράδειγμα ακριβώς της απουσίας

σωρευτικής αξιολόγησης πολλαπλών έργων στην ίδια οικολογική ενότητα που περιγράφεται στην

ενότητα Α.2.

Η συγκεκριμένη περίπτωση καταδεικνύει ότι οι ελλείψεις του υπό διαβούλευση πλαισίου δεν είναι

θεωρητικές: επιτρέπουν, στην πράξη, την υποβολή και πιθανή αδειοδότηση έργων ακριβώς στις

περιοχές που το ίδιο το κράτος έχει ήδη επιστημονικά τεκμηριώσει (μέσω της κρατικά

χρηματοδοτούμενης ΕΠΜ) ως απολύτως ακατάλληλες.

► Α.16 ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ Φ/Β: ΔΗΜΟΣ ΔΟΜΟΚΟΥ — ΥΠΕΡΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΓΩ ΟΡΙΟΥ

ΜΟΝΟ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ

Το ανώτατο ποσοστό κάλυψης 1,5% για φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις (άρθρο 16) υπολογίζεται

αποκλειστικά σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας, χωρίς αντίστοιχο όριο σε επίπεδο Δημοτικής

Ενότητας και χωρίς προηγούμενη αφαίρεση δασικών εκτάσεων, βοσκήσιμων γαιών, περιοχών

Natura ή περιοχών οικιστικής ανάπτυξης από τον παρονομαστή υπολογισμού — μεθοδολογική

επιλογή που επιτρέπει ακραία τοπική συγκέντρωση, ακόμη και όταν ο μέσος όρος σε επίπεδο ΠΕ

φαίνεται χαμηλός. Ο Δήμος Δομοκού αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα: στη Δημοτική Ενότητα

Δομοκού έχουν λάβει Βεβαίωση Παραγωγού 96 έργα συνολικής ισχύος περίπου 3.108 MW, που

αντιστοιχούν σε έκταση κατάληψης περίπου 50.000 στρεμμάτων — δηλαδή περίπου 16% της

συνολικής έκτασης της Δημοτικής Ενότητας — ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στο επίπεδο της

Περιφερειακής Ενότητας Φθιώτιδας (185 έργα, ~5.840 MW, ~94.000 στρέμματα) διαμορφώνεται

μόλις στο 2,11%. Η έκταση των ήδη αδειοδοτημένων εγκαταστάσεων στον Δήμο Δομοκού

αναφέρεται ότι αντιστοιχεί περίπου στα ¾ της έκτασης του πολεοδομικού συγκροτήματος Αθήνας-

Πειραιά, και, αθροιστικά με τον Δήμο Φαρσάλων, υπερβαίνει το σύνολο του ευρύτερου

πολεοδομικού συγκροτήματος Αττικής.

Η απόκλιση 16% (ΔΕ) έναντι 2,11% (ΠΕ) αποδεικνύει εμπειρικά ακριβώς το μεθοδολογικό σφάλμα

που περιγράφεται στην ενότητα Α.1: ένα όριο ορισμένο σε ευρεία διοικητική κλίμακα δεν

αποτρέπει καθόλου την υπερσυγκέντρωση σε μικρότερη γεωγραφική ενότητα — αντίθετα, τη

συγκαλύπτει στατιστικά.

► Α.17 ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΥΠΕΡΑΚΤΙΩΝ ΑΙΟΛΙΚΩΝ: ΠΑΡΑΚΤΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΕΥΒΟΙΑΣ

Στις περιοχές ανάπτυξης υπεράκτιων αιολικών στην Εύβοια προβλέπονται ήδη εξαιρετικά

εκτεταμένες εγκαταστάσεις: στην περιοχή των Αγίων Αποστόλων (έκταση 134 τ.χλμ.,

προβλεπόμενη ισχύς 670 MW) προβλέπονται από 75 ανεμογεννήτριες (των 9 MW) έως 45

ανεμογεννήτριες (των 15 MW)· στην περιοχή του κόλπου της Κύμης (65 τ.χλμ., 325 MW) από 36

έως 22 ανεμογεννήτριες αντίστοιχα. Σύγχρονη ανεμογεννήτρια 15 MW έχει διάμετρο ρότορα 236

μ. και συνολικό ύψος 265-280 μ. — περίπου τετραπλάσιο του ύψους του Κάστρου της Χαλκίδας. Οι περιοχές αυτές βρίσκονται εντός της ζώνης όπου η ίδια η υπό εκπόνηση πρόταση θαλάσσιου

χωροταξικού σχεδιασμού του Βορείου Αιγαίου προτείνει ελάχιστη απόσταση 5 ναυτικών μιλίων

από την ακτή — πολλαπλάσια της απόστασης 1 ναυτικού μιλίου που υιοθετεί το παρόν σχέδιο.

Σύμφωνα με το αναθεωρημένο ΕΣΕΚ, η συνολική εγκατεστημένη ισχύς υπεράκτιων αιολικών

στόχου για το 2050 ανέρχεται σε 17.300 MW πανελλαδικά — μέγεθος που καθιστά ακόμη πιο

επιτακτική την προηγούμενη ολοκλήρωση αυστηρού θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού πριν τον

καθορισμό συγκεκριμένων θέσεων.

► Α.18 ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΞΗΛΩΣΗ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΑΠΕ

Ένα από τα σοβαρότερα κενά του σχεδίου αφορά τη φάση παροπλισμού των εγκαταστάσεων ΑΠΕ.

Το Άρθρο Δεύτερο §1 της ΚΥΑ επαναλαμβάνει γενική υποχρέωση αποκατάστασης «σύμφωνα με

τους εγκεκριμένους περιβαλλοντικούς όρους», χωρίς δεσμευτικό κανονιστικό πλαίσιο, χωρίς

υποχρέωση οικονομικής εγγύησης και χωρίς χωροθέτηση υποδομών υποδοχής αποβλήτων. Αυτό

είναι ουσιαστικό πρόβλημα για τους εξής λόγους:

• Στην Ελλάδα δεν υπάρχει σήμερα κανονιστικό πλαίσιο που να ρυθμίζει την αποξήλωση και

διαχείριση αποβλήτων παροπλισμένων ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών, ούτε

χωροθετημένες εγκαταστάσεις υποδοχής.

• Σύμφωνα με διεθνή πρακτική, κατά κανόνα ο υπεύθυνος φορέας είτε δεν υφίσταται πλέον ως

βιώσιμη οικονομική οντότητα κατά τον κρίσιμο χρόνο, είτε επικαλείται αδυναμία κάλυψης του

μεγάλου κόστους αποξήλωσης, μεταφοράς και διαχείρισης.

• Παροπλισμένες ανεμογεννήτριες εγκαταλείπονται ήδη επιτόπου ή σε άτυπες αποθέσεις,

δημιουργώντας πρόσθετα σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα.

• Για τις υπόγειες βάσεις στήριξης — συνήθως μεγάλες μπετονένιες κατασκευές βάθους πολλών

μέτρων — δεν υπάρχει ούτε νομική υποχρέωση ούτε, συχνά, αντικειμενική δυνατότητα

απομάκρυνσης, με επιπτώσεις στα υπόγεια ύδατα και στη λειτουργία του οικοσυστήματος που θα

παραμένουν επ’ αόριστον.

• Το σχέδιο ΕΧΠ-ΑΠΕ αναθέτει τη ρύθμιση αυτή αποκλειστικά στη διαδικασία ατομικής

περιβαλλοντικής αδειοδότησης, η οποία εξ ορισμού δεν μπορεί να παρέχει ούτε συστηματική

επίβλεψη ούτε εγγύηση εκπλήρωσης δεκαετίες αργότερα.

► Α.19 ΝΗΣΙΑ — ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΕΜΒΑΔΟΥ ΩΣ ΑΔΟΚΙΜΗ ΒΑΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ

Το άρθρο 5§1(10) της ΚΥΑ απαγορεύει αιολικά σε νησιά με έκταση μικρότερη των 300 τ.χλμ., αλλά

επιτρέπει εξαιρέσεις για δημόσιες υποδομές ή ασφάλεια του συστήματος. Το κριτήριο του

εμβαδού είναι εκ της φύσεώς του αδόκιμο ως βάση εκτίμησης φέρουσας ικανότητας νησιωτικού

οικοσυστήματος: η ικανότητα ενός νησιού να υποδεχθεί ΑΠΕ δεν εξαρτάται από την επιφάνειά

του, αλλά από το τοπικό οικοσύστημα, το τοπίο, τη βιοποικιλότητα, την πολιτιστική φυσιογνωμία,

τον τουριστικό χαρακτήρα και την ήδη υφιστάμενη ενεργειακή κατάσταση. Ένα μικρό νησί με

εξαιρετικά ευαίσθητο οικοσύστημα και υψηλή τουριστική αξία μπορεί να έχει μηδενική φέρουσα

ικανότητα, ενώ ένα μεγαλύτερο νησί με διαφορετικά χαρακτηριστικά να έχει κάποια. Ταυτόχρονα,

το κριτήριο ενεργεί σε συνδυασμό με τις μεταβατικές διατάξεις, οι οποίες διατηρούν σε ισχύ έργα

που έχουν ήδη ΑΕΠΟ ακόμη και σε νησιά που σήμερα εντάσσονται στη ζώνη αποκλεισμού.Β. ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΟ

► Β.1 ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΤΟΠΙΟΥ

Το αναλυτικό σύστημα κανόνων ένταξης στο τοπίο (Παράρτημα ΙΙΙ) αναπτύσσεται σχεδόν

αποκλειστικά για τα αιολικά. Για φωτοβολταϊκά, βιομάζα και γεωθερμία προβλέπονται μόνο

μελέτες ορατότητας υπό προϋποθέσεις (ζώνη 1.500μ./1.000μ. από μνημεία), χωρίς αντίστοιχο

ποσοτικό σύστημα ζωνών/πυκνότητας/οπτικής κάλυψης.

Επιπλέον, δεν προβλέπεται κανένας περιορισμός ύψους ανεμογεννητριών ορατών από ακτές ή

ευαίσθητα τοπία — ενώ, για παράδειγμα, στη Γερμανία το ύψος ανεμογεννητριών ορατών από

ακτές περιορίζεται στα 125 μ. Προκαταρκτική βρετανική έρευνα (2012) για την ορατότητα

υπεράκτιων ανεμογεννητριών —με μέσο ύψος τότε σημαντικά μικρότερο από το σημερινό—

διαπίστωσε ότι μικρού-μεσαίου μεγέθους εγκαταστάσεις είναι ορατές με γυμνό μάτι σε

αποστάσεις άνω των 42 χλμ., η κίνηση των πτερυγίων γίνεται αντιληπτή έως 39 χλμ., ο νυχτερινός

φωτισμός είναι ορατός πέραν των 39 χλμ., ενώ εντός 16 χλμ. παρατηρείται σημαντική εστίαση της

οπτικής προσοχής. Δεδομένου ότι οι σύγχρονες ανεμογεννήτριες φτάνουν σήμερα τα 265-280 μ.

συνολικού ύψους, οι αποστάσεις αυτές αναμένεται να είναι ακόμη μεγαλύτερες.

Αξίζει τέλος να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με δημοσιευμένη παρατήρηση επί της ΣΜΠΕ (σελ. 420

περίπου), το κείμενο αναφέρει ότι «η αντίληψη του τοπίου είναι πάντα υποκειμενική και αφορά

τον εκάστοτε χρήστη» — διατύπωση που έρχεται σε αντίθεση με τη νομολογία του Συμβουλίου της

Επικρατείας και τις διεθνείς συμβάσεις για το τοπίο (Ευρωπαϊκή Σύμβαση του Τοπίου, ν.

3827/2010), κατά τις οποίες το τοπίο αποτελεί προστατευόμενο φυσικό πόρο που προσδιορίζεται

από αντικειμενικές παραμέτρους (όγκοι, χρώματα, φωτοσκιάσεις), ανεξάρτητα από προσωπικές

προτιμήσεις παρατηρητή.

► Β.2 REPOWERING ΩΣ ΖΗΤΗΜΑ ΤΟΠΙΟΥ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΚΑΣ

Η αντικατάσταση παλαιών ανεμογεννητριών (π.χ. ύψους 80-100μ.) με σύγχρονες μονάδες (180-

200μ. και άνω) μεταβάλλει ριζικά την οπτική και οικολογική όχληση ενός έργου, χωρίς όμως να

αντιμετωπίζεται ρητά ως νέο έργο. Αντίθετα, το Άρθρο Δεύτερο §2 της ΚΥΑ ορίζει ότι οι νομίμως

λειτουργούσες εγκαταστάσεις διατηρούνται εν ισχύ ‘ανεξαρτήτως των κατευθύνσεων χωροταξικού

σχεδιασμού της παρούσας’ μέχρι τη λήξη ή την ανανέωση της άδειας λειτουργίας τους κατά το

άρθρο 28 του ν. 4951/2022 — διαδικασία μέσα από την οποία μπορεί να περάσει ουσιαστικά το

repowering χωρίς εφαρμογή των νέων κριτηρίων χωροθέτησης, αποστάσεων και τοπίου.

► Β.3 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ

Οι αποστάσεις από μνημεία/αρχαιολογικούς χώρους (Παράρτημα ΙΙ) είναι σχετικά αυστηρές για

αιολικά, αλλά ασθενέστερες ή λιγότερο σαφείς για φωτοβολταϊκά και λοιπές τεχνολογίες.

► Β.4 ΘΟΡΥΒΟΣ ΚΑΙ ΥΠΟΗΧΟΙ ΑΠΟ ΑΙΟΛΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ

Το Παράρτημα ΙΙ της ΚΥΑ προβλέπει μόνο γενική απαίτηση εξασφάλισης επιπέδου θορύβου κάτω

από 45 dB στα όρια οικιστικών δραστηριοτήτων, χωρίς ειδική αναφορά σε χαμηλόσυχνο

ήχο/υπόηχους και χωρίς διάκριση νυχτερινής/ημερήσιας έκθεσης. Ωστόσο, ο Παγκόσμιος

Οργανισμός Υγείας θεωρεί ότι για τη νυχτερινή έκθεση σε εξωτερικό χώρο ο στόχος δεν πρέπει να

υπερβαίνει τα 40 dB Lnight,outside, ενώ για τον συνεχή νυχτερινό θόρυβο στο εσωτερικό του υπνοδωματίου τα 30 dB(A) — επίπεδο σημαντικά χαμηλότερο από το 45 dB του σχεδίου. Οι

διαταραχές ύπνου αποτελούν μία από τις πλέον τεκμηριωμένες επιπτώσεις της έκθεσης στον

θόρυβο ανεμογεννητριών διεθνώς. Αρκετές ευρωπαϊκές χώρες εφαρμόζουν αυστηρότερα όρια: η

Φινλανδία 40 dB, ενώ ορισμένες αμιγώς οικιστικές ζώνες στη Γερμανία έχουν ακόμη χαμηλότερα

επίπεδα.

Ιδιαίτερη αναφορά απαιτείται στους υπόηχους (► Β.5 ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΦΥΛΑΞΗΣ ΩΣ ΑΥΤΟΤΕΛΕΣ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗΣ

Η δημόσια υγεία δεν αντιμετωπίζεται στο σχέδιο ΕΧΠ-ΑΠΕ ως αυτοτελές κριτήριο χωροθέτησης,

αλλά εμφανίζεται αποσπασματικά μέσα από επιμέρους αποστάσεις ασφαλείας (θόρυβος,

γειτνίαση με οικισμούς). Δεν υπάρχει ενιαία, ολοκληρωμένη αξιολόγηση κινδύνου για τη δημόσια

υγεία που να συνεξετάζει: τον χαμηλόσυχνο θόρυβο και τους υπόηχους (βλ. Β.4), τον κίνδυνο

θερμικής διαφυγής συστημάτων αποθήκευσης, τον κίνδυνο πυρκαγιάς εγκαταστάσεων BESS, και

τις πιθανές εκπομπές τοξικών αερίων σε περίπτωση ατυχήματος (βλ. και Α.12). Η διεθνής

βιβλιογραφία δεν έχει καταλήξει σε πλήρη επιστημονική συναίνεση για το σύνολο των πιθανών

επιπτώσεων έκθεσης σε υπόηχους χαμηλής έντασης· η απουσία όμως πλήρους επιστημονικής

βεβαιότητας δεν αναιρεί την υποχρέωση εφαρμογής της αρχής της προφύλαξης, η οποία αποτελεί

θεμελιώδη αρχή του ενωσιακού περιβαλλοντικού δικαίου (άρθρο 191 ΣΛΕΕ) και πρέπει να

διαπερνά το σύνολο του σχεδιασμού, όχι μόνο τις επιμέρους αποστάσεις.

► Β.6 ΟΠΤΙΚΗ ΟΧΛΗΣΗ ΑΠΟ ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΗ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΙΚΩΝ (GLINT & GLARE)

Το σχέδιο ΕΧΠ-ΑΠΕ δεν περιλαμβάνει καμία πρόβλεψη για την οπτική όχληση που προκαλείται από

την αντανάκλαση του ηλιακού φωτός στα τζάμια των φωτοβολταϊκών πλαισίων (φαινόμενο Glint &

Glare). Το φαινόμενο, ιδίως όταν ο ήλιος βρίσκεται σε χαμηλή γωνία, μπορεί να προκαλέσει

προσωρινή θάμβωση σε κατοίκους γειτονικών οικισμών και, σε ευαίσθητες θέσεις, ζήτημα οδικής

ή αεροναυτικής ασφάλειας όταν η ανάκλαση κατευθύνεται προς οδικούς άξονες ή διαδρόμους

προσγείωσης. Σε άλλες έννομες τάξεις (π.χ. απαιτήσεις πολιτικής αεροπορίας στις ΗΠΑ και τον

Καναδά) η ειδική μελέτη ανάκλασης (Glint & Glare Analysis) αποτελεί πλέον τυπική προϋπόθεση

αδειοδότησης μεγάλων φωτοβολταϊκών έργων κοντά σε ευαίσθητες χρήσεις.

► Β.7 ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΣΚΙΑΣΗ ΑΠΟ ΑΝΕΜΟΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ (SHADOW FLICKER)

Το σχέδιο ΕΧΠ-ΑΠΕ δεν περιλαμβάνει καμία πρόβλεψη για το φαινόμενο της περιοδικής σκίασης

(shadow flicker) — την εναλλασσόμενη ρίψη κινούμενων σκιών από τα περιστρεφόμενα πτερύγια σε γειτονικά κτίρια, η οποία εμφανίζεται όταν ο ήλιος βρίσκεται χαμηλά στον ορίζοντα, ο ουρανός

είναι καθαρός και η ανεμογεννήτρια ευθυγραμμίζεται με τον ήλιο και έναν παρατηρητή. Το

φαινόμενο αφορά συνήθως κτίρια σε απόσταση 1-1,5 χλμ. από ανεμογεννήτρια. Παρότι η

συχνότητα του τρεμοπαίγματος (κατά κανόνα κάτω από 1 Hz) είναι πολύ χαμηλότερη από τα όρια

που σχετίζονται με φωτοευαίσθητη επιληψία (3-30 Hz), το φαινόμενο παραμένει πηγή

ουσιαστικής όχλησης για κατοίκους γειτονικών κτιρίων. Σε άλλες έννομες τάξεις προβλέπονται

συγκεκριμένα ρυθμιστικά όρια (συχνά έως 30 λεπτά την ημέρα και 30 ώρες τον χρόνο ανά

επηρεαζόμενη κατοικία) και υποχρεωτικός υπολογιστικός έλεγχος κατά τον σχεδιασμό διάταξης

των ανεμογεννητριών.

Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΓΗ

► Γ.1 ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ

Η εξαίρεση Δημοτικών Ενοτήτων υψηλής τουριστικής ανάπτυξης (άρθρο 5§1.13) εξαρτάται από

την κατηγοριοποίηση του υπό εκπόνηση ΕΧΠ Τουρισμού — πλαίσιο που δεν έχει ακόμη

οριστικοποιηθεί, με αποτέλεσμα ασάφεια ως προς την οριστική προστασία τουριστικά ευαίσθητων

περιοχών.

► Γ.2 ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΓΗ ΥΨΗΛΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ

Η ΣΜΠΕ καταγράφει η ίδια (κεφάλαιο εμπειρίας αδειοδοτουσών αρχών) την έλλειψη θεσμικού

πλαισίου σαφούς χαρακτηρισμού γης υψηλής παραγωγικότητας, γεγονός που αφήνει περιθώρια

αυθαίρετης ερμηνείας κατά την αδειοδότηση φωτοβολταϊκών σε ενεργό αγροτική γη.

Αρκετά ευρωπαϊκά κράτη έχουν θεσπίσει αυστηρότερους περιορισμούς στην εγκατάσταση

φωτοβολταϊκών σε εύφορη γεωργική γη απ’ ό,τι η Ελλάδα σήμερα:

Συγκριτικά παραδείγματα από ευρωπαϊκά κράτη:

Γαλλία

Τι ισχύει: Η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε γεωργική γη επιτρέπεται μόνο υπό αυστηρές

προϋποθέσεις μέσω του θεσμού των αγροβολταϊκών (agrivoltaics), όπου η γεωργική

δραστηριότητα παραμένει η κύρια χρήση της γης.

Τι δείχνει: Η προστασία της γεωργικής παραγωγής προηγείται της ενεργειακής χρήσης και δεν

επιτρέπεται η απλή μετατροπή εύφορης γης σε εκτεταμένα φωτοβολταϊκά πάρκα.

Γερμανία

Τι ισχύει: Η χωροθέτηση φωτοβολταϊκών κατευθύνεται κατά προτεραιότητα σε ήδη

υποβαθμισμένες, βιομηχανικές ή τεχνητές εκτάσεις, ενώ εφαρμόζονται σημαντικοί περιορισμοί

για την υψηλής παραγωγικότητας γεωργική γη.

Τι δείχνει: Η αξιοποίηση γης χαμηλότερης περιβαλλοντικής και παραγωγικής αξίας προηγείται της

κατάληψης εύφορων γεωργικών εκτάσεων.

Ιταλία

Τι ισχύει: Με πρόσφατες νομοθετικές παρεμβάσεις περιορίζεται σημαντικά η εγκατάσταση

μεγάλων φωτοβολταϊκών σταθμών σε παραγωγική γεωργική γη, με εξαίρεση ειδικές περιπτώσεις

όπως τα αγροβολταϊκά ή ήδη υποβαθμισμένες εκτάσεις.Τι δείχνει: Η γεωργική γη αντιμετωπίζεται ως στρατηγικός φυσικός πόρος που πρέπει να

προστατεύεται.

Ολλανδία

Τι ισχύει: Ακολουθείται η αρχή «Roof first» («Πρώτα οι στέγες»), δίνοντας προτεραιότητα στην

εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε κτίρια, βιομηχανικές περιοχές, χώρους στάθμευσης και λοιπές

ήδη δομημένες επιφάνειες.

Τι δείχνει: Η κατάληψη γεωργικής γης αποτελεί έσχατη επιλογή και όχι βασική στρατηγική

ανάπτυξης.

Αυστρία

Τι ισχύει: Πολλά ομόσπονδα κρατίδια εφαρμόζουν αυστηρά κριτήρια για την προστασία της

γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας και δίνουν προτεραιότητα στην αξιοποίηση υφιστάμενων

δομημένων επιφανειών.

Τι δείχνει: Η προστασία γεωργικής παραγωγής ενσωματώνεται στον χωροταξικό σχεδιασμό ΑΠΕ.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Τι δείχνει η ευρωπαϊκή πρακτική

Η πλειονότητα των ευρωπαϊκών κρατών δεν αντιμετωπίζει τη γεωργική γη ως την πρώτη επιλογή

για την ανάπτυξη φωτοβολταϊκών σταθμών.

Αντίθετα, εφαρμόζονται πολιτικές που:

δίνουν προτεραιότητα σε ήδη δομημένες ή υποβαθμισμένες εκτάσεις,

προστατεύουν τη γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας,

επιτρέπουν φωτοβολταϊκά σε γεωργικές εκτάσεις μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις,

διασφαλίζουν ότι η γεωργική χρήση παραμένει η κύρια χρήση της γης.

► Γ.3 ΑΛΙΕΙΑ, ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΑΙ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ

Η απουσία ολοκληρωμένου θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού (βλ. Α.8) επηρεάζει άμεσα και τη

θαλάσσια οικονομία· οι ζώνες αποκλεισμού του άρθρου 9 για θαλάσσια αιολικά δεν

περιλαμβάνουν συστηματική εκτίμηση επίπτωσης σε αλιευτικά πεδία πέραν των Περιοχών

Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών.

► Γ.4 ΔΑΣΟΠΟΝΙΑ ΚΑΙ ΕΞΟΡΥΚΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ

Η συνύπαρξη ΑΠΕ με ενεργές λατομικές/εξορυκτικές ζώνες ρυθμίζεται με απλή απόσταση 500μ.,

χωρίς συνεκτίμηση των μελλοντικών αναγκών επέκτασης υφιστάμενων εξορυκτικών

δραστηριοτήτων εθνικής σημασίας (π.χ. βιομηχανικά ορυκτά).

► Γ.5 ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΚΗΣ ΝΕΑΣ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΠΕΚΤΑΣΗΣ ΑΠΕ

Η χώρα διαθέτει ήδη πολύ σημαντικό δρομολογημένο δυναμικό αιολικών έργων. Σύμφωνα με τον

γεωπληροφοριακό χάρτη savenaturagreece.com, ο οποίος αντλεί δεδομένα από επίσημες πηγές

(γεωχωρικό μητρώο της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων — geo.rae.gr — και

στοιχεία της Ελληνικής Επιστημονικής Ένωσης Αιολικής Ενέργειας, ΕΛΕΤΑΕΝ), καταγράφονται σήμερα περίπου 10.000 ανεμογεννήτριες σε όλα τα στάδια αδειοδότησης (παραγωγή,

εγκατάσταση, λειτουργία), συνολικής ισχύος της τάξης των 33-34 GW — ποσότητα που, σύμφωνα

με τον ίδιο τον χάρτη, αντιστοιχεί περίπου στο 475% ενός στόχου αναφοράς 7,05 GW αιολικών για

το 2030.

Το μέγεθος αυτό, ακόμη και αν αφορά αποκλειστικά αιολικά και σε όλα τα στάδια ωρίμανσης (όχι

μόνο λειτουργούντα έργα), θέτει εύλογο ερώτημα αναλογικότητας: αν το ήδη δρομολογημένο

αιολικό δυναμικό υπερβαίνει κατά πολλαπλάσιο έναν στόχο αναφοράς για το 2030, το ΕΧΠ-ΑΠΕ

οφείλει να τεκμηριώσει γιατί απαιτείται περαιτέρω, εκτεταμένη χωρική διαθεσιμότητα, και πώς

αυτή συσχετίζεται με τη διαθέσιμη/προγραμματισμένη χωρητικότητα δικτύου, τις

παρατηρούμενες περικοπές παραγωγής ΑΠΕ λόγω κορεσμού δικτύου, και τους ρυθμούς

ανάπτυξης αποθήκευσης. Αντίστοιχη επίσημη ποσοτικοποίηση για τα φωτοβολταϊκά δεν

εντοπίστηκε στο ίδιο εργαλείο κατά τη σύνταξη του παρόντος — προτείνεται να συμπληρωθεί από

τα στοιχεία γεωχωρικού μητρώου φωτοβολταϊκών της ΡΑΑΕΥ, εφόσον είναι διαθέσιμα δημόσια.

Ειδικά για τα φωτοβολταϊκά, αξίζει να συνεκτιμηθεί το τεχνικό δυναμικό ηλιακής ενέργειας από

στέγες και ήδη δομημένες επιφάνειες, το οποίο παραμένει σε μεγάλο βαθμό αναξιοποίητο.

Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του Κοινού Κέντρου Ερευνών (JRC) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής,

βασισμένη στο European Digital Building Stock Model (δημοσίευση στο περιοδικό Nature Energy),

το τεχνικό δυναμικό ηλιακής ενέργειας από στέγες στην Ελλάδα εκτιμάται σε περίπου 78 TWh

ετησίως — ποσότητα που υπερβαίνει το σύνολο της σημερινής ετήσιας ηλεκτρικής κατανάλωσης

της χώρας (περίπου 50 TWh). Η δομημένη επιφάνεια της χώρας αντιστοιχεί μόλις σε ένα μικρό

ποσοστό της συνολικής έκτασης· η προτεραιοποίηση στέγης και ήδη τεχνητών/δομημένων

επιφανειών έναντι ανοιχτής γης θα μπορούσε να καλύψει σημαντικό μέρος των στόχων χωρίς

πρόσθετη κατάληψη φυσικής ή παραγωγικής γης.

Δ. ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΩΝ, ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΓΗ

► Δ.1 ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΚΑΙ ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΟΥ AARHUS

Η ενημέρωση και διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες περιορίζεται στο στάδιο της ΣΜΠΕ σε

εθνικό επίπεδο και στην τυπική δημοσίευση της ΜΠΕ ανά μεμονωμένο έργο — διαδικασία που

στην πράξη συχνά δεν είναι ουσιαστικά προσβάσιμη στον μέσο πολίτη, με γνωστά προβλήματα

εφαρμογής της Σύμβασης του Aarhus στην Ελλάδα.

► Δ.2 ΡΟΛΟΣ ΟΤΑ — ΑΠΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟ ΣΕ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ

Το ισχύον μοντέλο χωροταξικού σχεδιασμού χαρακτηρίζεται από έντονη συγκέντρωση

αποφασιστικών αρμοδιοτήτων στο κεντρικό κράτος. Το άρθρο 28 της ΚΥΑ επιτρέπει στα

Περιφερειακά Χωροταξικά Πλαίσια και τους ΟΤΑ μόνο να ‘εξειδικεύουν’ και να αυξάνουν τα όρια

κάλυψης (έως τριπλάσιο), ποτέ να τα μειώνουν ή να αποκλείουν πέραν των ήδη καθορισμένων

ζωνών. Δεν προβλέπεται δεσμευτική γνώμη Περιφερειακού ή Δημοτικού Συμβουλίου, ακόμη και σε

περιοχές όπου έχει ήδη διαπιστωθεί περιβαλλοντικός κορεσμός. Με τον τρόπο αυτό η τοπική

συμμετοχή λειτουργεί μόνο προς την κατεύθυνση της περαιτέρω ανάπτυξης έργων και ποτέ προς

την κατεύθυνση της προστασίας του τόπου — αμιγώς ‘από πάνω προς τα κάτω’ μοντέλο, σε

αντίθεση με πρακτικές άλλων ευρωπαϊκών κρατών (βλ. ενότητα ΣΤ).

Η προσέγγιση αυτή βρίσκεται σε ένταση με τρία θεμελιώδη κείμενα δικαίου: τη Σύμβαση του

Aarhus για την πρόσβαση σε πληροφορίες, τη συμμετοχή του κοινού στη λήψη αποφάσεων και την

πρόσβαση στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά θέματα· την αρχή της επικουρικότητας του

ενωσιακού δικαίου, κατά την οποία οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται στο πλησιέστερο στον πολίτη δυνατό επίπεδο όπου αυτό είναι αποτελεσματικό· και τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Τοπικής

Αυτονομίας (κυρωμένος στην Ελλάδα με τον ν. 1850/1989, έστω και με ορισμένες επιφυλάξεις σε

επιμέρους άρθρα του), ο οποίος κατοχυρώνει το δικαίωμα των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης

να ρυθμίζουν και να διαχειρίζονται ουσιώδες μέρος των δημόσιων υποθέσεων υπό δική τους

ευθύνη.

Το αίτημα αυτό δεν είναι θεωρητικό: η Περιφερειακή Ένωση Δήμων (ΠΕΔ) Στερεάς Ελλάδας έχει

ήδη αποφασίσει να ζητήσει νομοθετική ρύθμιση για την απαγόρευση εγκατάστασης νέων έργων

ΑΠΕ στην Περιφέρεια, με την αιτιολογία ότι η φέρουσα ικανότητά της έχει ήδη υπερβληθεί —

συγκεκριμένο, πρόσφατο προηγούμενο συλλογικής θέσης της τοπικής αυτοδιοίκησης που το ΕΧΠ-

ΑΠΕ οφείλει να λάβει σοβαρά υπόψη.

► Δ.3 ΔΗΜΟΣΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΗ ΓΗ

Κανένα από τα δύο κείμενα δεν αναφέρεται σε βοσκότοπους, κοινόχρηστες/κοινοτικές εκτάσεις ή

παραδοσιακά δικαιώματα χρήσης γης. Το ΕΧΠ-ΑΠΕ ρυθμίζει αποκλειστικά χωροταξικά κριτήρια,

αγνοώντας το ιδιοκτησιακό/χρηστικό καθεστώς της δημόσιας γης που πρόκειται να απασχοληθεί.

► Δ.4 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΓΗΣ ΚΑΙ ΕΡΓΩΝ ΑΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΗ

Δεν προβλέπεται κανένα ανώτατο όριο έργων ή έκτασης ανά επενδυτή σε μία Δημοτική Ενότητα,

γεγονός που διευκολύνει τη συγκέντρωση μεγάλου μέρους της διαθέσιμης φέρουσας ικανότητας

μιας περιοχής σε λίγους οικονομικούς φορείς.

► Δ.5 ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΗΣ ΧΩΡΙΚΗΣ ΚΑΤΑΝΟΜΗΣ ΤΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ

ΒΑΡΩΝ

Η ανάπτυξη των ΑΠΕ αποτελεί σκοπό δημοσίου συμφέροντος. Σύμφωνα όμως με την αρχή της

αναλογικότητας (άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγματος), η επίτευξη ενός δημόσιου σκοπού δεν μπορεί

να συνεπάγεται δυσανάλογη επιβάρυνση συγκεκριμένων περιοχών της χώρας. Η συγκέντρωση

πολύ μεγάλου αριθμού ενεργειακών έργων σε περιορισμένες γεωγραφικές περιοχές —όπως ήδη

καταδεικνύεται στις μελέτες περίπτωσης των ενοτήτων Α.15 (Πυξαριάς), Α.16 (Δομοκός) και Α.17

(Εύβοια), αλλά και σε περιοχές όπως η Καρυστία, η οποία αναγνωρίζεται ως ιδιαίτερη περίπτωση

ήδη στο ίδιο το σχέδιο ΕΧΠ-ΑΠΕ (άρθρο 6§1Γ)— δημιουργεί άνιση κατανομή των περιβαλλοντικών,

κοινωνικών και οικονομικών βαρών της ενεργειακής μετάβασης. Η αρχή της αναλογικότητας

επιβάλλει η συμμετοχή κάθε Περιφέρειας, Περιφερειακής Ενότητας και Δήμου στην επίτευξη των

εθνικών ενεργειακών στόχων να κατανέμεται κατά τρόπο δίκαιο και ισόρροπο, λαμβάνοντας

υπόψη τη φέρουσα ικανότητα των οικοσυστημάτων, την ήδη υφιστάμενη συγκέντρωση έργων, τις

σωρευτικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις, την έκταση των προστατευόμενων περιοχών, τις λοιπές

παραγωγικές δραστηριότητες και την ανάγκη διατήρησης της κοινωνικής συνοχής. Η ενεργειακή

μετάβαση αποτελεί εθνική υποχρέωση και, ως εκ τούτου, τα περιβαλλοντικά βάρη που

συνεπάγεται δεν μπορούν να μεταφέρονται δυσανάλογα σε περιορισμένο αριθμό τοπικών

κοινωνιών.

Για την έμπρακτη εφαρμογή της αρχής αυτής, ένας απλός αριθμός εγκατεστημένων

ανεμογεννητριών ή ποσοστού εδαφικής κάλυψης δεν αρκεί. Προτείνεται η θέσπιση σύνθετου, σταθμισμένου Δείκτη Χωρικού Κορεσμού ανά Δημοτική Ενότητα/ορεινό όγκο, ο οποίος να

συνεκτιμά:

• τον αριθμό ανεμογεννητριών,
• την εγκατεστημένη ισχύ (MW),
• την πυκνότητα εγκαταστάσεων ανά km²,
• το μήκος νέας οδοποιίας πρόσβασης,
• το ποσοστό κορυφογραμμών που έχουν καταληφθεί,
• τον αριθμό υποσταθμών,
• το μήκος γραμμών μεταφοράς,
• την έκταση προστατευόμενων περιοχών που επηρεάζονται,
• τα έργα repowering,
• τα έργα αποθήκευσης ενέργειας (BESS).

Ε. ΘΕΣΜΙΚΑ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΑ ΚΕΝΑ ΤΗΣ ΚΥΑ

► Ε.1 ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΠΟΥ ΔΙΑΤΗΡΟΥΝ ΤΟ ΠΑΛΙΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ

Το Άρθρο Δεύτερο §2-9 διατηρεί σε ισχύ, υπό τους όρους που ίσχυαν πριν την παρούσα: ήδη

λειτουργούσες εγκαταστάσεις, εκδοθείσες άδειες εγκατάστασης, ΑΕΠΟ, αποφάσεις ΠΠΔ,

βεβαιώσεις απαλλαγής περιβαλλοντικής αδειοδότησης, και φακέλους ΜΠΕ με τυπική πληρότητα

έως τις 20 Μαΐου 2026. Μόνο η §10 προβλέπει ‘επανέλεγχο συμβατότητας’ για ό,τι δεν εμπίπτει σε

καμία από τις παραπάνω κατηγορίες — διατύπωση ασαφής ως προς τις πρακτικές συνέπειες.

Αποτέλεσμα: το μεγαλύτερο μέρος των ήδη σχεδιαζόμενων έργων προχωρά ουσιαστικά με τους

κανόνες του 2008. Ακόμη και σε περιοχές όπου το νέο πλαίσιο εισάγει αυστηρότερες

απαγορεύσεις — όπως περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200μ., νησιά κάτω των 300 τ.χλμ.,

οικότοποι προτεραιότητας ΕΖΔ, ακτές κολύμβησης — οι απαγορεύσεις αυτές δεν θα έχουν

πρακτικό πεδίο εφαρμογής παρά μόνο αφού εγκριθούν και υλοποιηθούν κατά το παλιό καθεστώς

τα έργα που βρίσκονται ήδη σε διαδικασία αδειοδότησης. Το αποτέλεσμα αυτό δεν είναι

παράπλευρη επίπτωση: αν το ισχύον ΕΧΠ χωροθετούσε έργα με πλημμελείς ή παράνομες

διαδικασίες, το προτεινόμενο νέο πλαίσιο τα νομιμοποιεί, μεταθέτοντας επ’ αόριστον

οποιοδήποτε αποτέλεσμα των νέων ρυθμίσεών του.

► Ε.2 ΚΕΝΟ ΣΤΟ REPOWERING (ΒΛ. ΚΑΙ Β.2)

Η ρητή εξαίρεση της ‘ανανέωσης’ άδειας λειτουργίας από τις νέες χωροταξικές κατευθύνσεις

(Άρθρο Δεύτερο §2) ανοίγει δρόμο για de facto αντικατάσταση εγκαταστάσεων σε πολύ

μεγαλύτερη κλίμακα χωρίς εφαρμογή των νέων, αυστηρότερων κριτηρίων.

► Ε.3 ΙΕΡΑΡΧΙΑ ΧΩΡΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ (ΑΡΘΡΟ 28)

Η ισχύουσα ιεραρχία (άρθρο 6 ν. 4447/2016, όπως ενσωματώνεται στο άρθρο 28 της ΚΥΑ)

επιτρέπει στα υποκείμενα επίπεδα σχεδιασμού μόνο εναρμόνιση/εξειδίκευση προς τα κάτω, ποτέ ενίσχυση της προστασίας πέρα από το εθνικό ΕΧΠ. Οποιοδήποτε αίτημα να ισχύσουν

αυστηρότερες περιφερειακές/τοπικές κατευθύνσεις προϋποθέτει νομοθετική μεταβολή αυτής της

ιεραρχίας, όχι απλή ερμηνευτική διεκδίκηση.

► Ε.4 ΑΣΑΦΕΙΑ ΠΟΣΟΣΤΩΝ ΚΑΛΥΨΗΣ ΓΙΑ ΝΕΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ

Βλ. αναλυτικά Α.1 — οι συντελεστές κάλυψης του άρθρου 6§1 εξαρτώνται αποκλειστικά από τον

παλιό χαρακτηρισμό του 2008 και δεν καλύπτουν ρητά τις νέες περιοχές καταλληλότητας.

ΣΤ. ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ

Το ελληνικό πλαίσιο μπορεί να συγκριθεί με αντίστοιχα ευρωπαϊκά εργαλεία ως προς τρεις άξονες:

τη στρατηγική εκτίμηση σωρευτικών επιπτώσεων πριν τον χαρακτηρισμό περιοχών, την προστασία

περιοχών Natura, και τον ρόλο της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Σε καμία από τις παραπάνω χώρες δεν προβλέπεται ‘καθαρή’ αρνησικυρία δήμου επί εθνικού

σχεδιασμού· όλες όμως αναγνωρίζουν στην τοπική αυτοδιοίκηση νομικά βαρύνοντα ρόλο,

ουσιωδώς ισχυρότερο από το ελληνικό μοντέλο της απλής ‘εξειδίκευσης προς τα πάνω’.

Το ελληνικό πλαίσιο μπορεί να συγκριθεί με αντίστοιχα ευρωπαϊκά εργαλεία ως προς τρεις άξονες:

τη στρατηγική εκτίμηση σωρευτικών επιπτώσεων πριν τον χαρακτηρισμό περιοχών, την προστασία

περιοχών Natura, και τον ρόλο της τοπικής αυτοδιοίκησης.Συγκριτική αξιολόγηση του ελληνικού πλαισίου με ευρωπαϊκές πρακτικές

Το υπό διαβούλευση ελληνικό πλαίσιο μπορεί να συγκριθεί με αντίστοιχες ευρωπαϊκές πρακτικές

ως προς τρεις βασικούς άξονες:

1.  Στρατηγική αξιολόγηση των σωρευτικών επιπτώσεων

Τι εφαρμόζεται στην Ελλάδα: Η αξιολόγηση των σωρευτικών επιπτώσεων παραμένει

περιορισμένη και δεν εξετάζει ολοκληρωμένα το σύνολο των ενεργειακών έργων και των συνοδών

υποδομών πριν από τον χαρακτηρισμό περιοχών ανάπτυξης ΑΠΕ.

Τι εφαρμόζεται σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη: Σε αρκετές χώρες προηγείται στρατηγική

περιβαλλοντική αξιολόγηση σε επίπεδο περιφέρειας ή περιοχής, ώστε να αποτιμάται η συνολική

επιβάρυνση πριν από τον σχεδιασμό νέων έργων.

Τι προτείνουμε

Η αξιολόγηση των σωρευτικών επιπτώσεων να προηγείται του χαρακτηρισμού Περιοχών

Επιτάχυνσης και να αφορά όλες τις τεχνολογίες ΑΠΕ καθώς και τα συνοδά έργα.

1.  Προστασία των περιοχών Natura 2000

Τι εφαρμόζεται στην Ελλάδα: Το νέο χωροταξικό παραπέμπει σε Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες

και Προεδρικά Διατάγματα, πολλά από τα οποία δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί.

Τι εφαρμόζεται σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη: Σε πολλές χώρες οι περιοχές Natura προστατεύονται

μέσω ολοκληρωμένου θεσμικού πλαισίου πριν από την ανάπτυξη νέων ενεργειακών έργων, με

ιδιαίτερη έμφαση στην αποφυγή επιπτώσεων και στην εφαρμογή της αρχής της προφύλαξης.

Τι προτείνουμε

Να ολοκληρωθούν πρώτα οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες και τα Προεδρικά Διατάγματα και

στη συνέχεια να προχωρήσει ο νέος χωροταξικός σχεδιασμός.

1.  Ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Τι εφαρμόζεται στην Ελλάδα: Οι Δήμοι και οι Περιφέρειες συμμετέχουν κυρίως γνωμοδοτικά,

χωρίς ουσιαστική δυνατότητα να επηρεάσουν τον χωροταξικό σχεδιασμό ή να αποτρέψουν νέα

έργα σε ήδη επιβαρυμένες περιοχές.

Τι εφαρμόζεται σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη: Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες οι τοπικές αρχές έχουν

ουσιαστικότερο ρόλο στη χωροθέτηση έργων ΑΠΕ, είτε μέσω δεσμευτικών γνωμοδοτήσεων είτε

μέσω ισχυρών αρμοδιοτήτων στον χωροταξικό σχεδιασμό.

Τι προτείνουμε

Να ενισχυθεί θεσμικά ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με δυνατότητα επιβολής αυστηρότερων

τοπικών περιορισμών και ουσιαστικής συμμετοχής στις αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα τις

τοπικές κοινωνίες.Ζ. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΙΤΗΜΑΤΩΝ

Συνοψίζοντας τα παραπάνω, ζητούμε από την αρμόδια αρχή:

ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α: ΕΥΡΩΠΑΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΠΕ

Συνοπτική παρουσίαση του τρόπου με τον οποίο τέσσερα ευρωπαϊκά κράτη αντιμετωπίζουν τα

βασικά ζητήματα που θίγει το παρόν υπόμνημα: αρμόδιο επίπεδο σχεδιασμού, μηχανισμό

ζωνοποίησης/φέρουσας ικανότητας, και ρόλο τοπικής αυτοδιοίκησης.

Κοινό σημείο και των τεσσάρων παραδειγμάτων: η ζωνοποίηση/φέρουσα ικανότητα καθορίζεται

από το επίπεδο διακυβέρνησης που βρίσκεται εγγύτερα στον τόπο (δήμος, Land, Αυτόνομη

Κοινότητα), όχι αποκλειστικά από το κεντρικό κράτος — ακριβώς το αντίστροφο από το ισχύον

ελληνικό μοντέλο του άρθρου 28 της ΚΥΑ.

Το παρόν παράρτημα παρουσιάζει συνοπτικά τον τρόπο με τον οποίο τέσσερα ευρωπαϊκά κράτη

προσεγγίζουν τον χωροταξικό σχεδιασμό των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας ως προς τρεις

βασικούς άξονες:

Επίπεδο χωροταξικού σχεδιασμού

Ζωνοποίηση και αξιολόγηση φέρουσας ικανότητας

Ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Γερμανία

Επίπεδο σχεδιασμού: Ο χωροταξικός σχεδιασμός πραγματοποιείται κυρίως σε επίπεδο

ομόσπονδων κρατιδίων (Länder) και περιφερειακών σχεδίων, με υποχρεωτικό συντονισμό μεταξύ

των επιπέδων διοίκησης.

Ζωνοποίηση και φέρουσα ικανότητα: Καθορίζονται ειδικές περιοχές προτεραιότητας για ΑΠΕ, ενώ

προηγείται στρατηγική αξιολόγηση των περιβαλλοντικών και χωρικών περιορισμών, λαμβάνοντας

υπόψη τις σωρευτικές επιπτώσεις.

Ρόλος Τοπικής Αυτοδιοίκησης: Οι Δήμοι συμμετέχουν ενεργά μέσω των τοπικών χωροταξικών

σχεδίων και μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά τη χωροθέτηση των έργων.

Γαλλία

Επίπεδο σχεδιασμού: Ο σχεδιασμός βασίζεται στα περιφερειακά χωροταξικά σχέδια (SRADDET), τα

οποία ενσωματώνουν ενεργειακούς και περιβαλλοντικούς στόχους.

Ζωνοποίηση και φέρουσα ικανότητα: Η χωροθέτηση πραγματοποιείται μετά από στρατηγική

αξιολόγηση περιβαλλοντικών περιορισμών, ενώ δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία της

γεωργικής γης και των περιοχών Natura.

Ρόλος Τοπικής Αυτοδιοίκησης: Οι τοπικές αρχές συμμετέχουν στον σχεδιασμό και στη διαδικασία

καθορισμού κατάλληλων περιοχών ανάπτυξης.

Ισπανία

Επίπεδο σχεδιασμού: Η χωροθέτηση οργανώνεται κυρίως σε επίπεδο Αυτόνομων Κοινοτήτων, με

σημαντικές αρμοδιότητες στις περιφερειακές αρχές.Ζωνοποίηση και φέρουσα ικανότητα: Χρησιμοποιούνται εργαλεία περιβαλλοντικής ευαισθησίας

και αποκλεισμού περιοχών υψηλής οικολογικής αξίας πριν από την αδειοδότηση νέων έργων.

Ρόλος Τοπικής Αυτοδιοίκησης: Οι περιφερειακές και τοπικές αρχές συμμετέχουν ενεργά στη

διαδικασία σχεδιασμού και αξιολόγησης.

Αυστρία

Επίπεδο σχεδιασμού: Ο σχεδιασμός πραγματοποιείται σε επίπεδο ομόσπονδων κρατιδίων

(Bundesländer), με ιδιαίτερη προσαρμογή στα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής.

Ζωνοποίηση και φέρουσα ικανότητα: Οι ζώνες ανάπτυξης ΑΠΕ καθορίζονται μετά από αξιολόγηση

της φέρουσας ικανότητας, των περιβαλλοντικών περιορισμών και της συμβατότητας με τις λοιπές

χρήσεις γης.

Ρόλος Τοπικής Αυτοδιοίκησης: Οι Δήμοι συμμετέχουν ενεργά στον χωροταξικό σχεδιασμό μέσω

των τοπικών σχεδίων και των διαδικασιών δημόσιας διαβούλευσης.

ΚΟΙΝΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΕΥΡΩΠΑΪΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ

Από τη συγκριτική επισκόπηση προκύπτουν ορισμένες κοινές αρχές που εφαρμόζονται στα

περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη:

Ο χωροταξικός σχεδιασμός προηγείται της αδειοδότησης των έργων.

Οι περιοχές ανάπτυξης καθορίζονται μετά από στρατηγική περιβαλλοντική αξιολόγηση και

εκτίμηση της φέρουσας ικανότητας.

Οι περιοχές Natura και τα οικοσυστήματα υψηλής οικολογικής αξίας προστατεύονται με

αυστηρότερα κριτήρια.

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση συμμετέχει ουσιαστικά στον χωροταξικό σχεδιασμό και όχι μόνο

γνωμοδοτικά.

Η χωροθέτηση των έργων επιδιώκει ισόρροπη κατανομή των περιβαλλοντικών βαρών και

αποφυγή υπερσυγκέντρωσης σε συγκεκριμένες περιοχές.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΠΗΓΕΣ

► ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

– Richardson, K., Steffen, W., Lucht, W., et al. (2023). Earth beyond six of nine planetary

boundaries. Science Advances, 9(37).

– Κατή, Β., Σπηλιοπούλου, Κ., Στεφανίδης, Α., Κασσάρα, Χ. (2024). Sacrificing Wilderness for

Renewables? Land, 13(7) — μελέτη περίπτωσης όρους Πυξαριάς, Κεντρική Εύβοια (βλ. ενότητα

Α.15).

– Ibisch, P.L., Hoffmann, M.T., Kreft, S., Pe’er, G., Kati, V., Biber-Freudenberger, L., DellaSala, D.A.,

Vale, M.M., Hobson, P.R., Selva, N. (2016). A global map of roadless areas and their conservation

status. Science, 354(6318), 1423-1427 — θεμελιώδης μελέτη μεθοδολογίας Περιοχών Άνευ

Δρόμων, με συμμετοχή της ίδιας ερευνήτριας (Β. Κατή) με τη μελέτη της Κεντρικής Εύβοιας (βλ.

ενότητες Α.6, Α.15).

– UNEP — United Nations Environment Programme. Making Peace with Nature / Triple Planetary

Crisis (κλιματική αλλαγή, απώλεια βιοποικιλότητας, ρύπανση).

– European Commission (2024). Commission Guidance on the designation of renewables

acceleration areas and on relevant project planning and permitting rules, accompanying the

implementation of Directive (EU) 2023/2413 (RED III).

– World Health Organization — Regional Office for Europe (2018). Environmental Noise Guidelines

for the European Region — ειδικά: Lnight,outside στόχος 40 dB για εξωτερική νυχτερινή έκθεση, 30

dB εσωτερικά υπνοδωματίου για αδιάλειπτο νυχτερινό θόρυβο.

– Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο — Ειδική ημερίδα 24 Μαρτίου 2026 με θέμα τις επιπτώσεις χαμηλών

συχνοτήτων και υπόηχων από σύγχρονες ανεμογεννήτριες.

– Kakoulaki, G., Kenny, R., Taylor, N., et al. (2026). Mapping Europe’s rooftop photovoltaic potential

with a building-level database. Nature Energy — εκτίμηση τεχνικού δυναμικού φωτοβολταϊκών

στέγης ανά κράτος-μέλος, με την Ελλάδα να εμφανίζει δυναμικό ~78 TWh/έτος έναντι

κατανάλωσης ~50 TWh/έτος (βλ. ενότητα Γ.5).

► ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ

– Σύνταγμα της Ελλάδας, άρθρο 25§1 – Αρχή Αναλογικότητας

άρθρο 24 Προστασία Περιβάλλοντος.

– Οδηγία 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου, για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της

άγριας πανίδας και χλωρίδας (Οδηγία Οικοτόπων).

– Οδηγία 2009/147/ΕΚ, περί της διατηρήσεως των αγρίων πτηνών (Οδηγία Πτηνών).

– Οδηγία 2011/92/ΕΕ, για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων δημοσίων και

ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον, όπως τροποποιήθηκε με την Οδηγία 2014/52/ΕΕ.

– Οδηγία (ΕΕ) 2023/2413 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (RED III), για την

τροποποίηση της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/2001.

– Συνθήκη για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), άρθρα 11 και 191.

– Σύμβαση του Aarhus (1998), για την πρόσβαση σε πληροφορίες, τη συμμετοχή του κοινού στη

λήψη αποφάσεων και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά θέματα.

– Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1991 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης

Ιουνίου 2024, για την αποκατάσταση της φύσης — άρθρο 9, στόχος αποκατάστασης τουλάχιστον

25.000 χλμ. ποταμών σε ελεύθερη ροή έως το 2030.

– Οδηγία 2014/89/ΕΕ, περί θεσπίσεως πλαισίου για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό.

– Οδηγία 2008/56/ΕΚ (Οδηγία-Πλαίσιο για τη Θαλάσσια Στρατηγική).

– Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, Ειδική Έκθεση 22/2023, «Ενέργεια από υπεράκτιες

ανανεώσιμες πηγές στην ΕΕ — Φιλόδοξα σχέδια ανάπτυξης, αλλά η βιωσιμότητα παραμένει

πρόκληση».

– EU Platform on Sustainable Finance — Ομάδα Εμπειρογνωμόνων για τη Βιώσιμη

Χρηματοδότηση, σχετική έκθεση/σύσταση περί αποφυγής μικρών υδροηλεκτρικών έργων κάτω

των 10 MW λόγω κατακερματισμού ποταμών.

– Ευρωπαϊκός Χάρτης Τοπικής Αυτονομίας (Στρασβούργο, 1985), κυρωμένος στην Ελλάδα με τον

ν. 1850/1989 (ΦΕΚ Α’ 114).

– ΔΕΕ, Υπόθεση C-849/19, Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά Ελληνικής Δημοκρατίας, απόφαση της 17ης

Δεκεμβρίου 2020 (παράλειψη καθορισμού ειδικών στόχων/μέτρων διατήρησης για 239 τόπους

κοινοτικής σημασίας).

– ν. 4447/2016 «Χωρικός σχεδιασμός – Βιώσιμη ανάπτυξη και άλλες διατάξεις» (Α’ 241), όπως

τροποποιήθηκε με τον ν. 4759/2020.

– Σχέδιο Κοινής Υπουργικής Απόφασης «Έγκριση Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις

Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) και της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων

αυτού» — υπό διαβούλευση, 2026.

► ΛΟΙΠΕΣ ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ

– Senate Bill 283 (Clean Energy Safety Act of 2025), Πολιτεία της Καλιφόρνια — κανονιστική

απάντηση στην πυρκαγιά σταθμού αποθήκευσης στο Moss Landing (Ιανουάριος 2025)· πρότυπο

NFPA 855 (National Fire Protection Association — Stationary Energy Storage Systems).

– savenaturagreece.com — γεωπληροφοριακός χάρτης εγκαταστάσεων ΑΠΕ, αντλούμενος από

επίσημα στοιχεία της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (geo.rae.gr) και της

Ελληνικής Επιστημονικής Ένωσης Αιολικής Ενέργειας (ΕΛΕΤΑΕΝ) — δεδομένα δυναμικά

ενημερωνόμενα, πρόσβαση Ιούνιος 2026.

– Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) του υπό αναθεώρηση ΕΧΠ-ΑΠΕ —

υπό διαβούλευση, 2026 (παραπομπές σε συγκεκριμένες σελίδες εντός του παρόντος

υπομνήματος).

– Δημοσιεύματα σχετικά με τους περιορισμούς εγκατάστασης φωτοβολταϊκών σε γεωργική γη

υψηλής παραγωγικότητας σε Βουλγαρία, Ιταλία, Ρουμανία, Ισπανία και Γαλλία (βλ. συγκριτικό

πίνακα ενότητας Γ.2).

– Στοιχεία αδειοδοτημένων φωτοβολταϊκών έργων στη Δημοτική Ενότητα Δομοκού και στην

Περιφερειακή Ενότητα Φθιώτιδας (βλ. ενότητα Α.16).

– Νόμος περί Ηλεκτρικής Ενέργειας, Ομοσπονδίας Βοσνίας-Ερζεγοβίνης (τροποποίηση Ιουλίου

2022) Πλήρης απαγόρευση έκδοσης νέων αδειών μικρών υδροηλεκτρικών έργων κάτω των 10 MW.

– Στοιχεία Ισχυουσών Αδειών Παραγωγού ΜΥΗΕ της ΡΑΑΕΥ (Απρίλιος 2026), στοιχεία

εγκατεστημένης ισχύος ΔΑΠΕΕΠ (Ιαν. 2026) και στόχοι αναθεωρημένου ΕΣΕΚ (βλ. ενότητα Α.11).

– Συγκριτικά στοιχεία αποστάσεων υπεράκτιων αιολικών πάρκων από την ακτογραμμή σε

Γερμανία, Βέλγιο, Γαλλία, Ολλανδία και Νορβηγία (βλ. ενότητα Α.8).ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ

Η ενεργειακή μετάβαση και η προστασία της βιοποικιλότητας δεν είναι αντίθετοι στόχοι, αλλά

συμπληρωματικές διαστάσεις της ίδιας περιβαλλοντικής κρίσης. Ένα ΕΧΠ-ΑΠΕ που βασίζεται σε

γενικούς, οριζόντιους κανόνες αντί για σχεδιασμό προσαρμοσμένο στα χαρακτηριστικά κάθε

τόπου, που αναβάλλει τη θεμελιώδη προστασία των περιοχών Natura σε εργαλεία που δεν έχουν

ολοκληρωθεί, και που αφήνει ουσιαστικά εκτός ελέγχου το ήδη σχεδιαζόμενο δυναμικό μέσω των

μεταβατικών διατάξεων, δεν εκπληρώνει τον σκοπό για τον οποίο θεσμοθετείται. Ζητούμε

ουσιαστική αναθεώρηση, με βάση τα συγκεκριμένα αιτήματα του παρόντος υπομνήματος, πριν

την έγκριση του νέου πλαισίου.

Η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να θεμελιωθεί σε ένα μοντέλο όπου οι τοπικές κοινωνίες, οι

Δήμοι και οι Περιφέρειες καλούνται μόνο να προσαρμοστούν σε προαποφασισμένες επιλογές.

Η προστασία του περιβάλλοντος, η κοινωνική αποδοχή και η δημοκρατική νομιμοποίηση

προϋποθέτουν ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στον χωρικό σχεδιασμό και

δυνατότητα αποτελεσματικής παρέμβασης σε περιπτώσεις περιβαλλοντικού ή χωροταξικού

κορεσμού.

Για τους λόγους αυτούς ζητούμε την απόσυρση του σχεδίου στην παρούσα μορφή του και την

επανακατάθεσή του μετά την ολοκλήρωση των αναγκαίων περιβαλλοντικών, χωροταξικών και

θεσμικών προϋποθέσεων που αναφέρονται στο παρόν υπόμνημα.

ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΙΤΗΜΑΤΩΝ (102 ΑΙΤΗΜΑΤΑ)

1. Να τεκμηριωθεί ρητά η θέση του ΕΧΠ-ΑΠΕ απέναντι στην επιστημονική βιβλιογραφία περί

απωλειών δέσμευσης άνθρακα από αλλαγή χρήσεων γης λόγω εγκατάστασης ΑΠΕ, με αποδοχή ή

αιτιολογημένη απόρριψή της — όχι σιωπή επί του ζητήματος.

1. Να συνεκτιμηθούν στη ΣΜΠΕ, πριν από κάθε απόφαση περαιτέρω έντασης των ΑΠΕ, και οι

λοιπές ανθρώπινες δραστηριότητες που έχουν ήδη υποβαθμίσει το ελληνικό φυσικό περιβάλλον

(υπερδόμηση, υπερτουρισμός, υδατοκαλλιέργειες, εξορύξεις), ώστε η αθροιστική πίεση στα

οικοσυστήματα να αποτιμάται ρεαλιστικά.

1. Θέσπιση δεύτερου, αθροιστικού ορίου φέρουσας ικανότητας σε επίπεδο ευρύτερης

γεωγραφικής/οικοσυστημικής ενότητας (ορεινός όγκος, λεκάνη απορροής, Περιφερειακή Ενότητα),

πέραν του ορίου ανά Δημοτική Ενότητα.

1. Ρητή πρόβλεψη ποσοστού κάλυψης για τις νέες Περιοχές Καταλληλότητας που δεν είχαν

χαρακτηρισθεί το 2008.

1. Αυτόματη αναστολή έκδοσης νέων αδειών σε ενότητες όπου έχει ήδη εξαντληθεί το όριο

συγκέντρωσης.

1. Κατάργηση ή ουσιαστική αναθεώρηση της δυνατότητας αύξησης των ποσοστών κάλυψης

κατόπιν απόφασης Δημοτικού Συμβουλίου, ώστε η φέρουσα ικανότητα να παραμένει τεχνικό-

επιστημονικό, όχι πολιτικό, ζήτημα.

1. Καθορισμός ανώτατου ποσοστού κάλυψης φωτοβολταϊκών και σε επίπεδο Δημοτικής

Ενότητας (όχι μόνο Περιφερειακής Ενότητας), με αφαίρεση από τον υπολογισμό δασικών

εκτάσεων, βοσκήσιμων γαιών, περιοχών Natura και περιοχών πολεοδομικής ανάπτυξης από τον

παρονομαστή του ποσοστού.

1. Δεσμευτική σωρευτική αξιολόγηση σε επίπεδο ορεινού όγκου, λεκάνης απορροής,

οικολογικού διαδρόμου και τοπίου, που να συνυπολογίζει: λειτουργούντα έργα, αδειοδοτημένα

έργα, έργα με ΑΕΠΟ, έργα υπό αδειοδότηση, δρόμους πρόσβασης, διαπλατύνσεις, υποσταθμούς,

ΚΥΤ, γραμμές μεταφοράς, συστήματα αποθήκευσης, ΜΥΗΕ και λοιπά συνοδά έργα.

1. Δημοσιοποίηση της επιστημονικής μεθοδολογίας βαθμολόγησης σημαντικότητας επιπτώσεων

της ΣΜΠΕ, με ποσοτικά κριτήρια και αναφορά στις πηγές/δεδομένα πεδίου ανά Περιφερειακή

Ενότητα.

1. Καμία νέα χωροθέτηση βιομηχανικής κλίμακας ΑΠΕ εντός περιοχών Natura 2000 πριν την

ολοκλήρωση Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών, Σχεδίων Διαχείρισης και Προεδρικών

Διαταγμάτων — αντιστροφή του βάρους τεκμηρίωσης: τεκμήριο αποκλεισμού μέχρι την έγκρισή

τους, όχι εξέταση ‘κατά περίπτωση ελλείποντος’ πλαισίου.

1. Δημόσιο, δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης των εκκρεμών ΕΠΜ ως προαπαιτούμενο

εφαρμογής του νέου ΕΧΠ-ΑΠΕ σε προστατευόμενες περιοχές.

1. Πλήρης αποκλεισμός αιολικών εγκαταστάσεων εντός ΖΕΠ, χωρίς εξαίρεση βάσει αιολικού

δυναμικού.

1. Θέσπιση περιμετρικών ζωνών προστασίας γύρω από ΖΕΠ και κρίσιμους

οικοτόπους/σημαντικές περιοχές για την ορνιθοπανίδα (ΣΠΠ), πέραν της σημειακής απόστασης

που προβλέπεται σήμερα μόνο για άλλες κατηγορίες.

1. Ποσοτικοποιημένο, αυστηρό όριο επέμβασης σε δασικές εκτάσεις, με υποχρεωτική

τεκμηρίωση έλλειψης εναλλακτικής θέσης εκτός δάσους πριν από κάθε αδειοδότηση.

1. Δείκτης κατακερματισμού οικοτόπων (χιλιόμετρα νέας οδοποιίας ανά έργο και ανά ορεινό

όγκο) ως δεσμευτικό, ποσοτικό κριτήριο αξιολόγησης/απόρριψης έργων.

1. Απαγόρευση νέας οδοποιίας σε αδιατάρακτα ορεινά οικοσυστήματα, ανεξαρτήτως αν

εμπίπτουν σε επίσημα χαρακτηρισμένη Περιοχή Άνευ Δρόμων.

1. Ειδική απαγόρευση εγκατάστασης αιολικών σε κύριες κορυφογραμμές, ανεξαρτήτως

υψομέτρου, και ένταξη της ‘οπτικής φέρουσας ικανότητας’ ως αυτοτελούς δεσμευτικού κριτηρίου.

1. Καμία χωροθέτηση υπεράκτιων αιολικών πριν την ολοκλήρωση του θαλάσσιου χωροταξικού

σχεδιασμού, με ειδική στρατηγική εκτίμηση σωρευτικών επιπτώσεων σε αλιεία, μεταναστευτικά

πτηνά, θαλασσοπούλια, κητώδη, τουρισμό και παράκτιες κοινότητες.

1. Ουσιαστική αύξηση της ελάχιστης απόστασης υπεράκτιων αιολικών από την ακτογραμμή,

εναρμονισμένη τουλάχιστον με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (~23 χλμ.) και με την επιστημονική

πρόταση του υπό εκπόνηση θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού του Βορείου Αιγαίου.

1. Υποχρεωτική, ποσοτικοποιημένη μελέτη βασικής γραμμής αναφοράς (baseline) του

σωρευτικού αποτυπώματος των ήδη λειτουργούντων/αδειοδοτημένων έργων ΑΠΕ ανά

Περιφερειακή Ενότητα/ορεινό όγκο, πριν την έγκριση νέου πλαισίου.

1. Υποχρεωτικό πρόγραμμα μετα-κατασκευαστικής παρακολούθησης βιοποικιλότητας

(θνησιμότητα ορνιθοπανίδας/χειροπτέρων, διατάραξη οικοτόπων) ως όρος ΑΕΠΟ, με δημόσια

προσβάσιμα ετήσια δεδομένα.

1. Αυστηροποίηση των υφιστάμενων ορίων ανά λεκάνη απορροής, απαγόρευση νέων ΜΥΗΕ σε

υδατορεύματα υψηλής οικολογικής αξίας και περιοχές αναπαραγωγής ειδών, και ρητή προστασία

πηγών και υδρομαστεύσεων.

1. Καθορισμός συγκεκριμένης, επιστημονικά τεκμηριωμένης μεθοδολογίας υπολογισμού της

ελάχιστης οικολογικής παροχής (κατά το πρότυπο σύνθετων μεθόδων όπως της Αυστρίας), αντί

παραπομπής σε ΣΔΛΑΠ χωρίς προσδιορισμένη μέθοδο.

1. Συνεκτίμηση της σύστασης της Πλατφόρμας της ΕΕ για τη Βιώσιμη Χρηματοδότηση περί

αποφυγής ΜΥΗΕ κάτω των 10 MW και του στόχου ελεύθερης ροής ποταμών του Κανονισμού (ΕΕ)

2024/1991, με αξιολόγηση ενδεχόμενης αναστολής αδειοδότησης νέων ΜΥΗΕ σε λεκάνες

απορροής όπου έχει ήδη επιτευχθεί ή υπερκαλυφθεί ο στόχος του ΕΣΕΚ.

1. Υποχρεωτική συμμόρφωση κάθε σταθμού αποθήκευσης με αναγνωρισμένο διεθνές πρότυπο

πυρασφάλειας αντίστοιχο του NFPA 855 (ελάχιστες αποστάσεις μεταξύ μονάδων, συστήματα

κατάσβεσης/εξαερισμού, σύστημα παρακολούθησης θερμοκρασίας-τάσης), ως προϋπόθεση

αδειοδότησης.

1. Υποχρεωτική προηγούμενη διαβούλευση με τις τοπικές πυροσβεστικές/πολιτικές αρχές

προστασίας πριν την υποβολή αίτησης αδειοδότησης, και υποχρεωτική επιθεώρηση πριν τη θέση

σε λειτουργία.

1. Υποχρεωτική ειδική μελέτη κινδύνου πυρκαγιάς/θερμικής διαφυγής με εκτίμηση διασποράς

τοξικών ρύπων καύσης, αυστηρές αποστάσεις ασφαλείας από οικισμούς, τουριστικές ζώνες και

ευαίσθητα τοπία, και ένταξη των μονάδων αποθήκευσης στη σωρευτική αξιολόγηση κάθε

περιοχής.

1. Να μην καθοριστούν Περιοχές Επιτάχυνσης ΑΠΕ πριν ολοκληρωθούν: η χαρτογράφηση

αποκλεισμών, η αξιολόγηση φέρουσας ικανότητας, η ανάλυση σωρευτικών επιπτώσεων, η

ολοκλήρωση ΕΠΜ και Προεδρικών Διαταγμάτων Natura, και η σύνδεση με τον εθνικό και

περιφερειακό ενεργειακό σχεδιασμό.

1. Να μην προβλεφθεί εξαίρεση έργων εντός Περιοχών Επιτάχυνσης από πλήρη περιβαλλοντική

αδειοδότηση και Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση, όσο δεν έχει ολοκληρωθεί το καθεστώς

προστασίας Natura 2000 (ΕΠΜ/ΠΔ) σε εθνικό επίπεδο.

1. Να θεσπιστεί η λεκάνη απορροής ως υποχρεωτική μονάδα αξιολόγησης σωρευτικών

επιπτώσεων για όλες τις τεχνολογίες ΑΠΕ και τα συνοδά έργα, όχι μόνο για τα ΜΥΗΕ.

1. Θέσπιση συμπληρωματικού ανώτατου ορίου κάλυψης φωτοβολταϊκών σε επίπεδο Δημοτικής

Ενότητας, πέραν του ορίου ανά Περιφερειακή Ενότητα, με αφαίρεση δασικών εκτάσεων,

βοσκήσιμων γαιών, περιοχών Natura και οικιστικών περιοχών από τον παρονομαστή υπολογισμού

του ποσοστού.

1. Επανεξέταση των προβλεπόμενων περιοχών ανάπτυξης υπεράκτιων αιολικών στην Εύβοια

υπό το πρίσμα της ελάχιστης απόστασης που προτείνει η ίδια η υπό εκπόνηση πρόταση

θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού του Βορείου Αιγαίου.

1. Θέσπιση δεσμευτικού εθνικού κανονιστικού πλαισίου αποξήλωσης και διαχείρισης

αποβλήτων ΑΠΕ, με υποχρεωτική κατάθεση εγγυητικής επιστολής αποκατάστασης κατά την

αδειοδότηση, πριν την έγκριση του ΕΧΠ-ΑΠΕ.

1. Χωροθέτηση ή/και πρόβλεψη χρηματοδοτικού πλαισίου για εγκαταστάσεις υποδοχής,

αποθήκευσης και διαχείρισης παροπλισμένων εξαρτημάτων ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών.

1. Αντικατάσταση του κριτηρίου εμβαδού για τα νησιά με οικοσυστημική αξιολόγηση φέρουσας

ικανότητας ανά νησί, λαμβάνοντας υπόψη οικοσύστημα, τοπίο, βιοποικιλότητα, πολιτιστική

φυσιογνωμία και τουριστικό χαρακτήρα.

1. Επέκταση αντίστοιχου, ποσοτικοποιημένου συστήματος κανόνων τοπίου (ζώνες, μέγιστη

πυκνότητα, ποσοστό οπτικής κάλυψης ορίζοντα) και στις λοιπές τεχνολογίες ΑΠΕ, ιδίως σε

εκτεταμένα φωτοβολταϊκά πάρκα.

1. Θέσπιση ανώτατου ορίου ύψους ανεμογεννητριών ορατών από ακτές/ευαίσθητα τοπία, κατά

το πρότυπο άλλων ευρωπαϊκών χωρών.

1. Ρητός χαρακτηρισμός κάθε repowering ως νέου έργου, με υποχρεωτική νέα ΜΠΕ, νέα Ειδική

Οικολογική Αξιολόγηση όπου απαιτείται, νέα αξιολόγηση σωρευτικών επιπτώσεων και πλήρη

εφαρμογή των κριτηρίων του νέου ΕΧΠ-ΑΠΕ.

1. Αποκλεισμός repowering σε ήδη κορεσμένες περιοχές, με υποχρεωτική σύνδεση κάθε

repowering με αποξήλωση και αποκατάσταση των παλαιών εγκαταστάσεων.

1. Εναρμόνιση των αποστάσεων προστασίας πολιτιστικής κληρονομιάς μεταξύ όλων των

τεχνολογιών ΑΠΕ.

1. Ειδική, τεκμηριωμένη ακουστική μελέτη χαμηλόσυχνου ήχου/υπόηχων ανά έργο, με

εφαρμογή της αρχής της προφύλαξης, πέραν του γενικού ορίου decibel στο ακουστό φάσμα — με

επανεξέταση του ορίου των 45 dB υπό το πρίσμα αυστηρότερων ευρωπαϊκών προτύπων.

1. Εξειδίκευση νυχτερινού ορίου θορύβου σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες του ΠΟΥ (40

dB Lnight,outside για νυχτερινή εξωτερική έκθεση, 30 dB εσωτερικά υπνοδωματίου), με ειδική

μέριμνα για αμιγώς οικιστικές ζώνες.

1. Να ενταχθεί η δημόσια υγεία ως αυτοτελές, ρητό κριτήριο χωροθέτησης στο ΕΧΠ-ΑΠΕ, με

ενιαία αξιολόγηση κινδύνου που να συνεξετάζει θόρυβο/υπόηχους, κίνδυνο πυρκαγιάς/θερμικής

διαφυγής και πιθανές τοξικές εκπομπές.

1. Υποχρεωτικά σχέδια πολιτικής προστασίας και εκκένωσης για μεγάλες εγκαταστάσεις

αποθήκευσης ενέργειας (BESS), σε συνεργασία με τις αρμόδιες τοπικές αρχές πολιτικής

προστασίας.

1. Υποχρεωτική μελέτη οπτικής ανάκλασης (Glint & Glare Analysis) για φωτοβολταϊκές

εγκαταστάσεις άνω ορισμένου μεγέθους πλησίον οικισμών, οδικών αξόνων ή αεροδρομίων, με

πρόβλεψη μέτρων μετριασμού (αντι-ανακλαστικές επιστρώσεις, προσανατολισμός, φυτοκάλυψη)

όπου απαιτείται.

1. Θέσπιση ποσοτικού ορίου περιοδικής σκίασης ανά επηρεαζόμενη κατοικία (π.χ. έως 30

λεπτά/ημέρα, 30 ώρες/έτος) και υποχρεωτικός υπολογιστικός έλεγχος (shadow flicker assessment)

κατά τον σχεδιασμό διάταξης αιολικών εγκαταστάσεων πλησίον οικισμών.

1. Η σύνδεση με το ΕΧΠ Τουρισμού να μην ενεργοποιείται πριν την οριστική έγκρισή του, με

ενδιάμεση εφαρμογή αυστηρότερων προληπτικών κριτηρίων.

1. Θέσπιση ενιαίου, χαρτογραφημένου ορισμού γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας πριν

την εφαρμογή των σχετικών εξαιρέσεων του ΕΧΠ-ΑΠΕ.

1. Εξέταση αντίστοιχων ευρωπαϊκών προτύπων (απαγόρευση σε υψηλής παραγωγικότητας γη

με εξαίρεση μόνο για γνήσια αγροβολταϊκά διπλής χρήσης, με ποσοτικά κριτήρια διατήρησης

γεωργικής απόδοσης).

1. Ένταξη χαρτογραφημένων αλιευτικών πεδίων ως πρόσθετου κριτηρίου αποφυγής

σύγκρουσης χρήσεων στον θαλάσσιο χώρο.

1. Συνεκτίμηση εγκεκριμένων σχεδίων επέκτασης εξορυκτικών δραστηριοτήτων κατά τη

χωροθέτηση γειτονικών έργων ΑΠΕ.

1. Ποσοτική τεκμηρίωση της αναγκαίας πρόσθετης χωρικής διαθεσιμότητας ΑΠΕ σε συνάρτηση

με το ήδη δρομολογημένο δυναμικό (όλα τα στάδια αδειοδότησης ανά τεχνολογία, βάσει

επίσημου γεωχωρικού μητρώου ΡΑΑΕΥ), τη χωρητικότητα του δικτύου και τους ρυθμούς

ανάπτυξης αποθήκευσης, πριν τον καθορισμό νέων Περιοχών Καταλληλότητας/Επιτάχυνσης.

1. Θεσμική προτεραιότητα και ισχυρότερα κίνητρα για φωτοβολταϊκά σε στέγες, χώρους

στάθμευσης και λοιπές ήδη τεχνητές/δομημένες επιφάνειες, πριν και ανεξάρτητα από την

επέκταση σε ανοιχτή γη — με ποσοτικό στόχο αξιοποίησης συγκεκριμένου ποσοστού του τεχνικού

δυναμικού στέγης εντός ορισμένου χρονοδιαγράμματος.

1. Υποχρεωτική, ουσιαστική και έγκαιρη τοπική διαβούλευση πριν από κάθε μεμονωμένη

αδειοδότηση σε επίπεδο Δήμου, με προσβάσιμη πληροφόρηση και επαρκή προθεσμία, πέραν της

γενικής εθνικής διαβούλευσης ΣΜΠΕ.

1. Αρνητική απόφαση Περιφερειακού ή/και Δημοτικού Συμβουλίου σε περιοχές κορεσμού να

οδηγεί υποχρεωτικά σε επανεξέταση και ειδική, αιτιολογημένη απάντηση από την αρμόδια αρχή,

με δεσμευτικό χαρακτήρα ως προς τη χωροταξική συμβατότητα του συγκεκριμένου έργου.

1. Δυνατότητα Περιφερειακών Χωροταξικών Πλαισίων, Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων και

Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων να θέτουν αυστηρότερους περιορισμούς από το εθνικό ΕΧΠ —

τροποποίηση σχετικής ιεραρχίας, άρθρ 6 Ν4447/2016, εφόσον το ΕΧΠ-ΑΠΕ δεν το επιτρέπει ήδη.

1. Θεσμοθέτηση δεσμευτικής δυνατότητας απόρριψης/αρνησικυρίας σε περιοχές όπου έχει

αποδεδειγμένα υπερβεί η φέρουσα ικανότητα ή έχει επιστημονικά τεκμηριωθεί σοβαρός

περιβαλλοντικός κορεσμός, κατ’ αναλογία με το ισχυρότερο θεσμικό ρόλο της τοπικής

αυτοδιοίκησης σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη.

1. Ρητή αναγνώριση και προστασία βοσκοτόπων, κοινόχρηστων και κοινοτικών εκτάσεων, με

υποχρεωτική γνώμη των τοπικών χρηστών (κτηνοτρόφων, αγροτικών συνεταιρισμών) πριν την

παραχώρηση δημόσιας γης για έργα ΑΠΕ.

1. Πρόβλεψη ανώτατου ορίου συγκέντρωσης έργων/έκτασης ανά επενδυτή ανά Δημοτική

Ενότητα.

1. Να θεσπιστεί ρητά στο ΕΧΠ-ΑΠΕ η αρχή της αναλογικής χωρικής κατανομής των έργων ΑΠΕ,

ώστε η ανάπτυξή τους να πραγματοποιείται με δίκαιη κατανομή των περιβαλλοντικών και

κοινωνικών βαρών μεταξύ Περιφερειών και Δήμων, αποτρέποντας την υπερσυγκέντρωση έργων σε

ήδη επιβαρυμένες περιοχές.

1. Θέσπιση σύνθετου, σταθμισμένου Δείκτη Χωρικού Κορεσμού ανά Δημοτική Ενότητα/ορεινό

όγκο (πέραν του απλού ποσοστού εδαφικής κάλυψης), ο οποίος να ενσωματώνει αριθμό και ισχύ

εγκαταστάσεων, πυκνότητα, οδοποιία, κατάληψη κορυφογραμμών, συνοδές υποδομές δικτύου,

προστατευόμενες περιοχές, repowering και αποθήκευση — ως δεσμευτικό κριτήριο αδειοδότησης

πέραν ορισμένου ορίου.

1. Υποχρεωτική επανεξέταση όλων των μη κατασκευασμένων έργων με βάση το νέο πλαίσιο,

ιδίως όσων δεν διαθέτουν ακόμη άδεια εγκατάστασης — χωρίς εξαίρεση λόγω παλαιότερης ΑΕΠΟ

ή Βεβαίωσης Παραγωγού.

1. Να μην εγκριθεί το ΕΧΠ-ΑΠΕ ως έχει, αλλά να αναθεωρηθεί ουσιαστικά πριν την έκδοσή του.
2. Να θεσπιστεί δεύτερο, αθροιστικό όριο φέρουσας ικανότητας σε επίπεδο ευρύτερης

γεωγραφικής/οικοσυστημικής ενότητας, πέραν του ορίου ανά Δημοτική Ενότητα.

1. Να προβλεφθεί δεσμευτική, πολυτεχνολογική σωρευτική αξιολόγηση (αιολικά,

φωτοβολταϊκά, αποθήκευση, ΜΥΗΕ, βιομάζα, συνοδά έργα) σε επίπεδο οικοσυστήματος/τοπίου.

1. Να μην εγκρίνεται νέα χωροθέτηση βιομηχανικής κλίμακας ΑΠΕ σε περιοχές Natura 2000 πριν

την ολοκλήρωση Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών, Σχεδίων Διαχείρισης και Προεδρικών

Διαταγμάτων.

1. Να αποκλειστούν πλήρως τα αιολικά από Ζώνες Ειδικής Προστασίας, χωρίς εξαίρεση βάσει

αιολικού δυναμικού, και να θεσπιστούν περιμετρικές ζώνες προστασίας γύρω από αυτές.

1. Να τεθεί αυστηρό, ποσοτικοποιημένο όριο επέμβασης σε δάση και δασικές εκτάσεις.
2. Να προστατευθούν ουσιαστικά τα ορεινά οικοσυστήματα από τον κατακερματισμό λόγω

οδοποιίας, με δεσμευτικό δείκτη χιλιομέτρων νέας οδοποιίας ανά έργο/ορεινό όγκο.

1. Να απαγορευτεί εγκατάσταση αιολικών σε κύριες κορυφογραμμές ανεξαρτήτως υψομέτρου.
2. Να μην προχωρήσει καμία χωροθέτηση υπεράκτιων αιολικών πριν την ολοκλήρωση του

θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού.

1. Να εκπονηθεί υποχρεωτική μελέτη βασικής γραμμής αναφοράς (baseline) του σωρευτικού

αποτυπώματος των ήδη υφιστάμενων έργων, πριν την έγκριση του νέου πλαισίου.

1. Να θεσπιστεί υποχρεωτικό πρόγραμμα μετα-κατασκευαστικής παρακολούθησης

βιοποικιλότητας, με δημόσια προσβάσιμα δεδομένα.

1. Να αντιμετωπίζεται κάθε repowering ως νέο έργο, με πλήρη νέα περιβαλλοντική

αδειοδότηση και εφαρμογή των νέων κριτηρίων.

1. Να επανεξεταστούν υποχρεωτικά όλα τα μη κατασκευασμένα έργα με βάση το νέο πλαίσιο,

χωρίς εξαίρεση λόγω παλαιότερης ΑΕΠΟ ή Βεβαίωσης Παραγωγού.

1. Να ενισχυθεί ουσιαστικά ο ρόλος Περιφερειών και Δήμων, με δεσμευτική υποχρέωση

επανεξέτασης σε περίπτωση αρνητικής γνώμης σε περιοχές κορεσμού, και δυνατότητα

αυστηρότερων τοπικών περιορισμών.

1. Να αναγνωριστούν και να προστατευθούν ρητά οι βοσκότοποι, οι κοινόχρηστες/κοινοτικές

εκτάσεις και τα παραδοσιακά δικαιώματα χρήσης δημόσιας γης.

1. Να τεθεί ανώτατο όριο συγκέντρωσης έργων/έκτασης ανά επενδυτή ανά Δημοτική Ενότητα.
2. Να τεκμηριωθεί ποσοτικά η ανάγκη πρόσθετης χωρικής διαθεσιμότητας ΑΠΕ σε συνάρτηση

με το ήδη δρομολογημένο δυναμικό και τη χωρητικότητα δικτύου/αποθήκευσης.

1. Να θεσπιστεί υποχρεωτικό πρότυπο πυρασφάλειας για σταθμούς αποθήκευσης (αντίστοιχο

NFPA 855) με υποχρεωτική προηγούμενη διαβούλευση με πυροσβεστικές αρχές και ειδική μελέτη

κινδύνου θερμικής διαφυγής, κατά το πρότυπο της κανονιστικής απάντησης της Καλιφόρνια μετά

το συμβάν στο Moss Landing.

1. Να επανεξεταστεί το γενικό όριο θορύβου (45 dB) με ειδική πρόβλεψη για χαμηλόσυχνο

ήχο/υπόηχους αιολικών εγκαταστάσεων και εξειδίκευση νυχτερινού ορίου σύμφωνα με τις

κατευθυντήριες οδηγίες του ΠΟΥ (40 dB Lnight,outside / 30 dB εσωτερικά).

1. Να θεσπιστεί δεσμευτικό κανονιστικό πλαίσιο αποξήλωσης και διαχείρισης αποβλήτων ΑΠΕ,

με υποχρεωτική εγγυητική επιστολή αποκατάστασης κατά την αδειοδότηση.

1. Να αντικατασταθεί το κριτήριο εμβαδού για τα νησιά με οικοσυστημική αξιολόγηση

φέρουσας ικανότητας ανά νησί.

1. Να ενταχθεί η δημόσια υγεία ως αυτοτελές κριτήριο χωροθέτησης, με ενιαία αξιολόγηση

κινδύνου (θόρυβος/υπόηχοι, πυρκαγιά/θερμική διαφυγή, τοξικές εκπομπές) και υποχρεωτικά

σχέδια πολιτικής προστασίας/εκκένωσης για μεγάλες εγκαταστάσεις BESS.

1. Να μην καθοριστούν Περιοχές Επιτάχυνσης ΑΠΕ πριν ολοκληρωθούν η χαρτογράφηση

αποκλεισμών, η αξιολόγηση φέρουσας ικανότητας, η ανάλυση σωρευτικών επιπτώσεων και οι

ΕΠΜ/ΠΔ Natura, σύμφωνα με τη λογική προτεραιότητας της RED III.

1. Να μην προβλεφθεί εξαίρεση έργων εντός Περιοχών Επιτάχυνσης από πλήρη περιβαλλοντική

αδειοδότηση και Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση, όσο δεν έχει ολοκληρωθεί το καθεστώς ΕΠΜ/ΠΔ

Natura 2000.

1. Να θεσπιστεί η λεκάνη απορροής ως υποχρεωτική μονάδα αξιολόγησης σωρευτικών

επιπτώσεων για όλες τις τεχνολογίες ΑΠΕ, όχι μόνο για τα ΜΥΗΕ.

1. Να θεσμοθετηθεί δεσμευτική δυνατότητα απόρριψης/αρνησικυρίας σε περιοχές

αποδεδειγμένης υπέρβασης φέρουσας ικανότητας, με βάση τη Σύμβαση του Aarhus, την αρχή της

επικουρικότητας και τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας.

1. Να καταργηθεί ή αναθεωρηθεί ουσιαστικά η δυνατότητα αύξησης ποσοστών κάλυψης

κατόπιν απόφασης Δημοτικού Συμβουλίου, ώστε η φέρουσα ικανότητα να παραμένει τεχνικό-

επιστημονικό ζήτημα.

1. Να δημοσιοποιηθεί η επιστημονική μεθοδολογία βαθμολόγησης σημαντικότητας

επιπτώσεων της ΣΜΠΕ, με ποσοτικά κριτήρια ανά Περιφερειακή Ενότητα.

1. Να καθοριστεί ανώτατο ποσοστό κάλυψης φωτοβολταϊκών και σε επίπεδο Δημοτικής

Ενότητας, με αφαίρεση δασικών εκτάσεων, βοσκήσιμων γαιών, περιοχών Natura και περιοχών

πολεοδομικής ανάπτυξης από τον υπολογισμό.

1. Να εξεταστεί η υιοθέτηση αυστηρότερων ευρωπαϊκών προτύπων προστασίας γεωργικής γης

υψηλής παραγωγικότητας από φωτοβολταϊκά (απαγόρευση με εξαίρεση μόνο γνήσιων

αγροβολταϊκών διπλής χρήσης).

1. Να θεσπιστεί θεσμική προτεραιότητα και ισχυρότερα κίνητρα για φωτοβολταϊκά σε στέγες

και ήδη τεχνητές επιφάνειες, με ποσοτικό στόχο αξιοποίησης συγκεκριμένου ποσοστού του

τεχνικού δυναμικού στέγης πριν την περαιτέρω επέκταση σε ανοιχτή γη.

1. Να απαιτείται υποχρεωτική μελέτη οπτικής ανάκλασης (Glint & Glare) για φωτοβολταϊκές

εγκαταστάσεις πλησίον οικισμών, οδικών αξόνων ή αεροδρομίων.

1. Να αυξηθεί ουσιαστικά η ελάχιστη απόσταση υπεράκτιων αιολικών από την ακτογραμμή,

εναρμονισμένη με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και με την επιστημονική πρόταση του θαλάσσιου

χωροταξικού σχεδιασμού του Βορείου Αιγαίου.

1. Να επανεξεταστούν οι προβλεπόμενες περιοχές υπεράκτιων αιολικών στην Εύβοια υπό το

πρίσμα προτεινόμενης απόστασης 5ν.μ. του υπό εκπόνηση θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού.

1. Να καθοριστεί συγκεκριμένη, επιστημονικά τεκμηριωμένη μεθοδολογία υπολογισμού της

ελάχιστης οικολογικής παροχής για ΜΥΗΕ, αντί παραπομπής σε ΣΔΛΑΠ χωρίς προσδιορισμένη

μέθοδο.

1. Να συνεκτιμηθεί η σύσταση της Πλατφόρμας της ΕΕ για τη Βιώσιμη Χρηματοδότηση περί

αποφυγής ΜΥΗΕ κάτω των 10 MW και ο στόχος ελεύθερης ροής ποταμών του Κανονισμού (ΕΕ)

2024/1991.

1. Να θεσπιστεί ανώτατο όριο ύψους ανεμογεννητριών ορατών από ακτές/ευαίσθητα τοπία.
2. Να θεσπιστεί ποσοτικό όριο περιοδικής σκίασης (shadow flicker) ανά επηρεαζόμενη

κατοικία, με υποχρεωτικό υπολογιστικό έλεγχο κατά τον σχεδιασμό αιολικών εγκαταστάσεων.

1. Να θεσπιστεί ρητά η αρχή της αναλογικής χωρικής κατανομής των έργων ΑΠΕ (άρθρο 25§1

Συντάγματος), ώστε να αποτρέπεται η υπερσυγκέντρωση έργων σε ήδη επιβαρυμένες περιοχές.

1. Να θεσπιστεί σύνθετος, σταθμισμένος Δείκτης Χωρικού Κορεσμού ανά Δημοτική

Ενότητα/ορεινό όγκο, πέραν του απλού ποσοστού εδαφικής κάλυψης, ως δεσμευτικό κριτήριο

αδειοδότησης.

 

[ΒΟΥΛΑ ΠΑΠΠΑ]

Η διατήρηση σε ισχύ και η συνέχιση της αδειοδοτικής διαδικασίας για εκκρεμείς αιτήσεις έργων ΑΠΕ, οι οποίες χωροθετούνται σε περιοχές άνω των 1.200 μέτρων υψομέτρου, εντός περιοχών NATURA 2000, Γεωπάρκων, Περιοχών Άνευ Δρόμου (ΠΑΔ) ή σε αλπικές ζώνες ιδιαίτερης περιβαλλοντικής αξίας, δημιουργεί σοβαρό ζήτημα συμβατότητας με τις αρχές της περιβαλλοντικής προστασίας και της βιώσιμης ανάπτυξης.
Δεν είναι θεσμικά, περιβαλλοντικά και ηθικά αποδεκτό έργα που, σύμφωνα με τις νέες κατευθύνσεις χωροταξικού σχεδιασμού, αναγνωρίζονται ως ασύμβατα με την προστασία ευαίσθητων ορεινών οικοσυστημάτων, να εξακολουθούν να απολαμβάνουν προνομιακής μεταχείρισης αποκλειστικά λόγω του χρόνου υποβολής της αίτησής τους. Η αρχή της χρονικής προτεραιότητας δεν μπορεί να υπερισχύει του δημοσίου συμφέροντος και της ανάγκης διατήρησης του φυσικού κεφαλαίου της χώρας.
Η εξαίρεση των ήδη υποβληθεισών αιτήσεων από τους νέους περιορισμούς θα δημιουργήσει ένα καθεστώς άνισης μεταχείρισης και θα ακυρώσει στην πράξη τον προστατευτικό χαρακτήρα του νέου χωροταξικού σχεδιασμού. Ειδικότερα, στις ορεινές περιοχές της Πίνδου και των Αγράφων, όπου οι κορυφογραμμές και οι αλπικές ζώνες αποτελούν μοναδικά οικοσυστήματα με υψηλή οικολογική, υδρολογική και τοπιολογική αξία, η πιθανή έγκριση τέτοιων έργων θα επιφέρει μη αναστρέψιμες αλλοιώσεις στο φυσικό περιβάλλον.
Επιπλέον, είναι ήδη γνωστό ότι μεγάλο μέρος των ορεινών κορυφών σε υψόμετρα μεταξύ 1.800 και 2.200 μέτρων έχει δεσμευθεί από αιτήσεις για Αιολικούς Σταθμούς Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΣΠΗΕ). Η διατήρηση των αιτήσεων αυτών σε καθεστώς αξιολόγησης δημιουργεί τον πραγματικό κίνδυνο μαζικής βιομηχανικής μετατροπής περιοχών που μέχρι σήμερα διατηρούν τον φυσικό και αδιατάρακτο χαρακτήρα τους.
Για τους λόγους αυτούς, επιβάλλεται , οι νέοι χωροταξικοί και περιβαλλοντικοί περιορισμοί να εφαρμόζονται και στις εκκρεμείς αιτήσεις που δεν έχουν λάβει οριστική άδεια εγκατάστασης, ώστε να διασφαλιστεί η ουσιαστική προστασία των αλπικών οικοσυστημάτων, των προστατευόμενων περιοχών και του φυσικού τοπίου της Πίνδου και των Αγράφων, σύμφωνα με την αρχή της πρόληψης και τις επιταγές του άρθρου 24 του Συντάγματος για την προστασία του περιβάλλοντος.

[Προϊστάκης Γεώργιος Αρχιτέκτονας]

Απόψεις περί Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για ΑΠΕ

Το Χωροταξικό Κρήτης (Ευρείες ζώνες αναζήτησης-ανάπτυξης ΑΠΕ)  καταστρατηγείται και σε σύγκρουση με περιοχές ήπιας τουριστικής ανάπτυξης πολυδραστηριοτήτων σε ορεινούς όγκους.

Σύγκρουση με τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια !!!

Ουσιαστική Διαβούλευση με τοπικές Κοινωνίες !!!

Μελέτες για Φέρουσα ικανότητα και διασπορά ;;;

Μελέτες για περιβάλλον και νερά (κλιματική αλλαγή ξυροθερμική Κρήτη) ;;;

Περιοχές NATURA !!!

Καταστρατηγούνται πολεοδομικοί και περιβαλλοντικοί κανόνες !!!

Όταν αυτή τη στιγμή σε εκτός σχεδίου περιοχές ο πολίτης δεν μπορεί να κάνει απολύτως τίποτα βάσει της κείμενης νομοθεσίας !!!

Όταν στους ορεινούς όγκους της Κρήτης ο καλλιεργητής αιωνόβιων αμπελώνων δεν μπορεί να κάνει μια υποτυπώδη βοηθητική εγκατάσταση !!!

Όταν δεν υπάρχει λέει ενεργειακός χώρος για τους ΤΟΕΒ της Κρήτης για επένδυση σε έργα ΑΠΕ !!!

Από τη μία πλευρά, οι μικροϊδιοκτήτες γης αντιμετωπίζουν το σταδιακό «πάγωμα» της εκτός σχεδίου δόμησης. Μετά τον Νόμο 4759/2020 και τις αλλεπάλληλες ακυρωτικές αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ), η δόμηση σε αγροτεμάχια χωρίς «πρόσωπο» σε αναγνωρισμένη κοινόχρηστη οδό έχει καταστεί ουσιαστικά αδύνατη. Χιλιάδες πολίτες βλέπουν την περιουσία τους να απαξιώνεται, περιμένοντας τη χαρτογράφηση του οδικού δικτύου ή τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια.

Από την άλλη πλευρά, οι μεγάλες εταιρείες ΑΠΕ  αναπτύσσουν έργα σε εκτός σχεδίου περιοχές, βουνά ή αγροτικές εκτάσεις, χρησιμοποιώντας ένα εντελώς διαφορετικό νομικό και θεσμικό πλαίσιο, με το Χαρακτηρισμό ως έργα δημόσιας ωφέλειας !!!

Και ο πιο αδαής καταλαβαίνει πως οι κατά παραγγελία και καλά “Ειδικές Οικολογικές  Μελέτες” ειδικά σε προστατευόμενες περιοχές του δικτύου Natura είναι “Αμελέτητες” !!!

Ερήμην των τοπικών Κοινωνιών και των τοπικών σχεδίων (Τοπικά Πολεοδομικά και Αναπτυξιακά Σχέδια) καταστρέφεται το Περιβάλλον και η Τοπική Ανάπτυξη !!!

Η αντίθεση ανάμεσα, στους αυστηρούς περιορισμούς της εκτός σχεδίου δόμησης για τους πολίτες και την ευκολία αδειοδότησης μεγάλων έργων ΑΠΕ αποτελεί ένα από τα πιο χαρακτηριστικά παραδείγματα που προκαλούν και κλονίζουν το κοινό περί δικαίου αίσθημα !!!

Ο συνειρμός των πολιτών πως όλα γίνονται βάση οργανωμένου σχεδίου είναι αναπόφευκτος !!! Δασικοί χάρτες και Κτηματολόγιο όλα στο παιχνίδι !!!

Υπάρχουσες μελέτες (με πληρότητα και καλά φακέλου) γιατί να προχωρήσουν !!! (δεκάδες φάκελοι 2 μέρες πριν) !!!

Μεγέθη – διασύνδεση – εξαγωγή  για ποιους ;;;

Υιοθετώ απόλυτα το κείμενο   από το δελτίο τύπου της  23 Ιουν 2026 για το Κρητικό τοπίο !!!
<h2><<..Η Αποκεντρωμένη Κρήτης συμμετείχε στην εκδήλωση για το Παρατηρητήριο Τοπίου Κρήτης στα Χανιά</h2>
Με τη συμμετοχή της Γραμματέως της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης, Μαρίας Κοζυράκη, πραγματοποιήθηκε την Παρασκευή 19 Ιουνίου 2026 στο Κέντρο Αρχιτεκτονικής της Μεσογείου (ΚΑΜ) στα Χανιά, εσπερίδα με θέμα «Παρατηρητήριο Τοπίου Κρήτης: Το Τοπίο ως Δυναμική Σχέση Ανθρώπου και Περιβάλλοντος – Εργαστήριο Συμμετοχικής Χαρτογράφησης Τοπίου».
Η εκδήλωση διοργανώθηκε από το Ινστιτούτο Μεσογειακών Σπουδών του Ιδρύματος Τεχνολογίας και Έρευνας (ΙΤΕ), στο πλαίσιο της συνεργασίας με την Αποκεντρωμένη Διοίκηση και το Πανεπιστήμιο Κρήτης/Μουσείο Φυσικής Ιστορίας, για την ανάπτυξη και λειτουργία του Παρατηρητηρίου Τοπίου Κρήτης, μιας πρωτοβουλίας που στοχεύει στην καταγραφή, ανάδειξη και προστασία του κρητικού τοπίου μέσα από τη συμμετοχή της κοινωνίας, της επιστημονικής κοινότητας και των θεσμικών φορέων.
Κατά τη διάρκεια των ομιλιών, παρουσιάστηκαν οι στόχοι, οι δράσεις και τα εργαλεία του Παρατηρητηρίου Τοπίου, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στη συμμετοχική χαρτογράφηση τοπίου ως μέσο καταγραφής των αξιών, των χαρακτηριστικών και των μεταβολών του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος της Κρήτης.
Η Γραμματέας, κ. Μαρία Κοζυράκη, συμμετείχε στις εργασίες της εσπερίδας με παρουσίαση, επισημαίνοντας την κρισιμότητα της συνεργασίας των δημόσιων φορέων, της επιστημονικής κοινότητας και των πολιτών για τη διατήρηση και βιώσιμη διαχείριση του τοπίου της Κρήτης, ως πολύτιμου φυσικού, πολιτιστικού και αναπτυξιακού πόρου. Παρουσίασε όλα τα προστατευόμενα φυσικά αντικείμενα (σύνολα ή στοιχεία της φύσης και του τοπίου) που η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης είτε έχει χαρακτηρίσει με απόφαση Γενικού Γραμματέα, ή έχει δια των Υπηρεσιών της εκπονήσει τις Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες τεκμηρίωσης του χαρακτηρισμού τους- ως Διατηρητέα Μνημεία της Φύσης, Προστατευόμενα Τοπία, και Προστατευόμενοι Φυσικοί Σχηματισμοί.
Η Αποκεντρωμένη Διοίκηση Κρήτης συνεχίζει να στηρίζει και να συμμετέχει ενεργά στις πρωτοβουλίες που προάγουν την προστασία του περιβάλλοντος, την ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς και τη συμμετοχή των πολιτών στη διαμόρφωση πολιτικών βιώσιμης ανάπτυξης, συμβάλλοντας ενεργά στην εφαρμογή της Ευρωπαϊκής Σύμβασης για το Τοπίο και στην ενίσχυση της περιβαλλοντικής ευαισθητοποίησης στην Κρήτη…>>

Υ.Γ. δεν πιστεύω να της τραβήξετε το αυτί !!!

 

Προϊστάκης Γεώργιος ένας τελειωμένος Αρχιτέκτονας !!!

[Παναγιώτης Γιαννόπουλος]

ΥΠΟΜΝΗΜΑ  ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΝΤΙΠΡΟΤΑΣΕΩΝ
========================================================================
επί του Σχεδίου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΧΠ-ΑΠΕ)

και της συνοδεύουσας Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ)

από τον Ελληνικό Ορειβατικό Σύλλογο Χαλκίδας



========================================================================
ΕΙΣΑΓΩΓΗ — ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΘΕΣΗ
========================================================================

Το παρόν υπόμνημα καταθέτει συγκεντρωτικές παρατηρήσεις και συγκεκριμένα αιτήματα επί του σχεδίου ΕΧΠ-ΑΠΕ και της ΣΜΠΕ που τέθηκαν σε δημόσια διαβούλευση. Η κεντρική θέση είναι η εξής: το υπό διαβούλευση κείμενο δεν συνιστά ουσιαστικά νέο χωροταξικό σχεδιασμό, αλλά κατά βάση παράταση και επικαιροποίηση του πλαισίου του 2008, χωρίς τεκμηριωμένη ανάλυση φέρουσας ικανότητας σε επίπεδο οικοσυστήματος, χωρίς ολοκληρωμένη αξιολόγηση σωρευτικών επιπτώσεων μεταξύ τεχνολογιών και έργων, και με ανεπαρκή θεσμικό ρόλο των τοπικών κοινωνιών και της αυτοδιοίκησης. Οι μεταβατικές διατάξεις διατηρούν σε ισχύ το μεγαλύτερο μέρος των ήδη σχεδιαζόμενων έργων υπό το παλιό καθεστώς, ενώ κρίσιμα εργαλεία προστασίας (Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες, Προεδρικά Διατάγματα προστατευόμενων περιοχών, θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός) παραμένουν, σύμφωνα και με την ίδια τη ΣΜΠΕ, ημιτελή.

Ζητούμε την ουσιαστική αναθεώρηση του σχεδίου πριν την έγκρισή του, με βάση τις παρατηρήσεις που ακολουθούν, οργανωμένες σε θεματικές ενότητες, ένα συγκριτικό παράρτημα ευρωπαϊκών πρακτικών και έναν συγκεντρωτικό κατάλογο αιτημάτων.

Μεθοδολογική σημείωση: οι νομικές και επιστημονικές αναφορές του υπομνήματος (νομοθεσία, νομολογία, δημοσιευμένες επιστημονικές μελέτες) έχουν επαληθευθεί. Ορισμένα ποσοτικά παραδείγματα (τοπικές περιπτώσεις, διεθνείς συγκρίσεις) προέρχονται από δημόσια διαθέσιμες δευτερογενείς πηγές και παρατίθενται ενδεικτικά της τάξης μεγέθους του προβλήματος· πριν την οριστική κατάθεση συνιστάται η διασταύρωσή τους με τα πρωτογενή μητρώα των αρμόδιων φορέων (ΡΑΑΕΥ, ΔΑΠΕΕΠ, ΥΠΕΝ).


========================================================================
ΚΥΡΙΑ ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ
========================================================================

  • Δεν υπάρχει αξιολόγηση φέρουσας ικανότητας σε επίπεδο οικοσυστήματος — η φέρουσα ικανότητα μετριέται με διοικητικά (Δημοτική/Περιφερειακή Ενότητα), όχι οικολογικά κριτήρια.
  • Δεν αξιολογούνται οι σωρευτικές επιπτώσεις πολλαπλών έργων και τεχνολογιών εντός της ίδιας περιοχής.
  • Οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες και τα Προεδρικά Διατάγματα προστασίας περιοχών Natura 2000 δεν έχουν ολοκληρωθεί.
  • Οι μεταβατικές διατάξεις διατηρούν σε ισχύ το μεγαλύτερο μέρος των ήδη σχεδιαζόμενων έργων υπό το παλιό, κρινόμενο ως ανεπαρκές, καθεστώς.
  • Ζητείται ουσιαστική αναθεώρηση του σχεδίου πριν την έγκρισή του, με βάση τα συγκεκριμένα αιτήματα που ακολουθούν.


Συνοπτικός Πίνακας – Πρόβλημα • Τι προβλέπει η ΚΥΑ • Τι προτείνουμε
1. Φέρουσα ικανότητα

Πρόβλημα: Η φέρουσα ικανότητα υπολογίζεται διοικητικά και όχι οικολογικά.

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Ποσοστά κάλυψης ανά Δημοτική Ενότητα (αιολικά) και Περιφερειακή Ενότητα (φωτοβολταϊκά).

Τι προτείνουμε: Υπολογισμό της φέρουσας ικανότητας σε επίπεδο οικοσυστήματος, λεκάνης απορροής και ορεινού όγκου.

2. Συνολικό όριο εγκαταστάσεων

Πρόβλημα: Δεν υπάρχει συνολικό ανώτατο όριο συγκέντρωσης έργων.

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Όρια μόνο ανά Δημοτική ή Περιφερειακή Ενότητα.

Τι προτείνουμε: Ανώτατο συνολικό όριο ανά οικοσύστημα, ορεινό όγκο και Περιφερειακή Ενότητα.

3. Σωρευτικές επιπτώσεις

Πρόβλημα: Δεν αξιολογούνται όλες οι σωρευτικές επιπτώσεις.

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Εξετάζεται μόνο περιορισμένη σώρευση γειτονικών φωτοβολταϊκών.

Τι προτείνουμε: Υποχρεωτική συνολική αξιολόγηση αιολικών, φωτοβολταϊκών, αποθήκευσης, ΜΥΗΕ, υποσταθμών, δρόμων και γραμμών μεταφοράς.

4. Συνοδά έργα

Πρόβλημα: Δεν αξιολογούνται συνολικά οι επιπτώσεις των συνοδών έργων.

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Τα συνοδά έργα εξετάζονται αποσπασματικά.

Τι προτείνουμε: Ενιαία αξιολόγηση όλων των συνοδών έργων μαζί με το κυρίως έργο.

5. Περιοχές Natura

Πρόβλημα: Το νέο χωροταξικό προωθείται πριν ολοκληρωθούν οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες και τα Προεδρικά Διατάγματα.

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Παραπέμπει στο μελλοντικό καθεστώς προστασίας.

Τι προτείνουμε: Καμία νέα χωροθέτηση πριν ολοκληρωθούν οι ΕΠΜ και τα Προεδρικά Διατάγματα.

6. Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ)

Πρόβλημα: Παραμένει δυνατότητα εγκατάστασης έργων υπό προϋποθέσεις.

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Επιτρέπει εξαιρέσεις.

Τι προτείνουμε: Πλήρη προστασία των ΖΕΠ και των κρίσιμων οικοτόπων.

7. Repowering

Πρόβλημα: Αντιμετωπίζεται ως απλή αντικατάσταση εξοπλισμού.

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Δεν θεωρείται ουσιαστικά νέο έργο.

Τι προτείνουμε: Κάθε repowering να αντιμετωπίζεται ως νέο έργο με νέα ΜΠΕ, ΕΟΑ και αξιολόγηση σωρευτικών επιπτώσεων.

8. Συστήματα Αποθήκευσης (BESS)

Πρόβλημα: Δεν υπάρχει ειδικό χωροταξικό και πλαίσιο ασφάλειας.

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Ενσωματώνονται στο γενικό πλαίσιο.

Τι προτείνουμε: Ειδικό χωροταξικό πλαίσιο, πρότυπα ασφάλειας και ειδική αξιολόγηση κινδύνου.

9. RED III

Πρόβλημα: Η επιτάχυνση προηγείται του ολοκληρωμένου σχεδιασμού.

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Προωθεί Περιοχές Επιτάχυνσης.

Τι προτείνουμε: Πλήρης στρατηγικός σχεδιασμός και αξιολόγηση πριν τον χαρακτηρισμό Περιοχών Επιτάχυνσης.

10. Λεκάνες απορροής

Πρόβλημα: Δεν χρησιμοποιούνται ως βασική χωρική μονάδα σχεδιασμού.

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Αφορούν κυρίως τα ΜΥΗΕ.

Τι προτείνουμε: Υποχρεωτική αξιολόγηση όλων των τεχνολογιών σε επίπεδο λεκάνης απορροής.

11. Υπεράκτια αιολικά

Πρόβλημα: Δεν έχει ολοκληρωθεί ο θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός.

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Προωθείται δυνατότητα χωροθέτησης.

Τι προτείνουμε: Προηγούμενη ολοκλήρωση του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού.

12. Αναλογική κατανομή περιβαλλοντικών βαρών

Πρόβλημα: Ορισμένες περιοχές επιβαρύνονται δυσανάλογα.

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Δεν υπάρχει μηχανισμός ισόρροπης χωρικής κατανομής.

Τι προτείνουμε: Θεσμοθέτηση της αρχής της αναλογικής χωρικής κατανομής των έργων ΑΠΕ.

13. Δείκτης Χωρικού Κορεσμού

Πρόβλημα: Δεν αποτιμάται η συνολική περιβαλλοντική επιβάρυνση κάθε περιοχής.

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Δεν προβλέπεται σχετικός δείκτης.

Τι προτείνουμε: Δημιουργία Δείκτη Χωρικού Κορεσμού πριν από κάθε νέα αδειοδότηση.

14. Ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Πρόβλημα: Οι ΟΤΑ έχουν περιορισμένο ρόλο στη λήψη αποφάσεων.

Τι προβλέπει η ΚΥΑ: Κυρίως γνωμοδοτική συμμετοχή.

Τι προτείνουμε: Ουσιαστική συμμετοχή και δυνατότητα επιβολής αυστηρότερων τοπικών περιορισμών σε υπερκορεσμένες περιοχές.

========================================================================
Α. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΗ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΚΑΙ ΒΙΟΠΟΙΚΙΛΟΤΗΤΑ
========================================================================


► Α.0 ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΗ ΣΥΜΒΑΤΟΤΗΤΑ ΜΕ ΤΙΣ ΑΡΧΕΣ ΤΗΣ ΒΙΩΣΙΜΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ
------------------------------------------------------------------

Στο κεφάλαιο εξέτασης εναλλακτικών δυνατοτήτων, η ΣΜΠΕ αναφέρει ότι το επιλεγμένο σενάριο (επικαιροποίηση του παλαιού πλαισίου) υιοθετήθηκε στο πλαίσιο των αρχών της βιωσιμότητας. Στην πράξη όμως, όπως αναλύεται και στις επόμενες ενότητες, οι ρυθμίσεις του νέου πλαισίου διαφέρουν ελάχιστα από εκείνες του 2008, ενώ σε ορισμένα σημεία (περιοχές επιτάχυνσης, μονάδες αποθήκευσης, μικρά υδροηλεκτρικά, θαλάσσια αιολικά) τις διευρύνουν. Σύμφωνα με τη θεμελιώδη αρχή ενσωμάτωσης της περιβαλλοντικής προστασίας σε όλες τις πολιτικές της Ένωσης (άρθρο 11 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης), η χωροθέτηση και λειτουργία εγκαταστάσεων ΑΠΕ -ως δραστηριότητα με σοβαρές δυνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις- υπόκειται σε αυστηρή διαδικασία εκτίμησης για κάθε στοιχείο του φυσικού περιβάλλοντος, διαδικασία που διέπεται κατ' αρχήν από την Οδηγία 2011/92/ΕΕ για την εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων, όπως τροποποιήθηκε με την Οδηγία 2014/52/ΕΕ.

Είναι επίσης επιστημονικά τεκμηριωμένο, σύμφωνα και με το πλαίσιο των εννέα πλανητικών ορίων που έχει αναπτυχθεί στη διεθνή επιστημονική βιβλιογραφία και υιοθετείται από τον ΟΗΕ (UNEP) και την Ευρωπαϊκή Ένωση, ότι η παγκόσμια περιβαλλοντική κρίση έχει τρεις αλληλένδετες διαστάσεις -κλιματική αλλαγή, απώλεια βιοποικιλότητας και ρύπανση- και δεν περιορίζεται μόνο στην πρώτη. Πρόσφατες επιστημονικές αξιολογήσεις εκτιμούν ότι έχουν ήδη ξεπεραστεί αρκετά από τα εννέα αυτά πλανητικά όρια σε παγκόσμιο επίπεδο, μεταξύ των οποίων η ακεραιότητα της βιόσφαιρας και η αλλαγή χρήσεων γης. Η αξιολόγηση του ΕΧΠ-ΑΠΕ επικεντρώνεται σχεδόν αποκλειστικά στη διάσταση της κλιματικής αλλαγής, ενώ υποβαθμίζει συστηματικά την απώλεια βιοποικιλότητας, τον κατακερματισμό οικοτόπων, την αλλαγή χρήσεων γης και τη σφράγιση ελεύθερου εδάφους που προκαλούν οι ίδιες οι εγκαταστάσεις ΑΠΕ.

Επισημαίνεται ότι η συμβολή των ΑΠΕ στη μείωση εκπομπών αερίων θερμοκηπίου δεν αντισταθμίζει αυτόματα την απώλεια φυσικής δέσμευσης άνθρακα από δάση και θαλάσσια λιβάδια Ποσειδωνίας που πλήττονται από την εγκατάστασή τους. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι δημοσιευμένη μελέτη για τη Σκωτία συσχέτισε την εγκατάσταση χιλιάδων ανεμογεννητριών με σημαντικές πρόσθετες εκπομπές διοξειδίου του άνθρακα λόγω αλλαγής χρήσεων γης και απώλειας οργανικού άνθρακα εδάφους, ενώ μελέτη του Εργαστηρίου Διατήρησης της Βιοποικιλότητας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων (2023) εκτιμά ότι η δέσμευση γης από την κατασκευή αιολικών πάρκων στην Ελλάδα υπερβαίνει σημαντικά τον παγκόσμιο μέσο όρο.


► Α.1 ΑΠΟΥΣΙΑ ΦΕΡΟΥΣΑΣ ΙΚΑΝΟΤΗΤΑΣ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΟΙΚΟΣΥΣΤΗΜΑΤΟΣ
-------------------------------------------------------------

Η φέρουσα ικανότητα ορίζεται αποκλειστικά διοικητικά —ποσοστό κάλυψης ανά Δημοτική Ενότητα (αιολικά, άρθρο 6) ή ανά Περιφερειακή Ενότητα (φωτοβολταϊκά, άρθρο 16)— και όχι με βάση τα όρια οικοσυστήματος (λεκάνη απορροής, ορεινός όγκος, οικολογικός διάδρομος, δασικό σύστημα, βιοποικιλότητα). Τούτο συνιστά μεθοδολογικό σφάλμα ουσίας, όχι απλώς τεχνική ατέλεια: υποκείμενο μέτρησης της φέρουσας ικανότητας ενός φυσικού συστήματος δεν μπορεί να είναι η διοικητική διαίρεση της χώρας σε Περιφέρειες, Δήμους ή δημοτικές ενότητες, αφού τα όρια ενός οικοσυστήματος δεν συμπίπτουν με τα διοικητικά όρια, καθορίζονται αντικειμενικά από τα φυσικά του χαρακτηριστικά και δεν επιλέγονται κατά τη βούληση του μελετητή. Η ίδια η ΚΥΑ αναγνωρίζει εμμέσως αυτή την αρχή στα Μικρά Υδροηλεκτρικά Έργα, όπου η φέρουσα ικανότητα συνδέεται με τη λεκάνη απορροής (άρθρο 13) — χωρίς όμως να την επεκτείνει στις υπόλοιπες τεχνολογίες.

Επιπλέον, τα ποσοστά του άρθρου 6§1 (8%/5%/4%) εξαρτώνται από τον παλιό χαρακτηρισμό Περιοχών Αιολικής Προτεραιότητας/Καταλληλότητας του 2008· για τις νέες περιοχές που προστίθενται τώρα για πρώτη φορά στο Παράρτημα Ι δεν προκύπτει ρητά ποιο ποσοστό εφαρμόζεται. Δεν προβλέπεται κανένα αθροιστικό ανώτατο όριο σε επίπεδο Περιφέρειας, Περιφερειακής Ενότητας ή ορεινού όγκου. Προβληματική είναι, τέλος, και η δυνατότητα αύξησης των ποσοστών αυτών έως και 50% κατόπιν απλής συμφωνίας του οικείου Δημοτικού Συμβουλίου (άρθρο 6§2): πρόκειται για τεχνικό-επιστημονικό ζήτημα φέρουσας ικανότητας οικοσυστήματος, το οποίο δεν μπορεί να αποφασίζεται από όργανο που δεν διαθέτει την αντίστοιχη επιστημονική αρμοδιότητα ή τεκμηρίωση.

Το ίδιο πρόβλημα κλίμακας ισχύει και για τα φωτοβολταϊκά, όπου το ανώτατο ποσοστό κάλυψης ορίζεται μόνο σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας (άρθρο 16§1) χωρίς αντίστοιχο όριο ή αφαίρεση ευαίσθητων εκτάσεων σε επίπεδο Δημοτικής Ενότητας — βλ. αναλυτική μελέτη περίπτωσης στην ενότητα Α.16.


► Α.2 ΑΝΕΠΑΡΚΗΣ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΣΩΡΕΥΤΙΚΩΝ ΚΑΙ ΣΥΝΕΡΓΙΣΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ
--------------------------------------------------------------------

Μηχανισμός σώρευσης προβλέπεται ρητά μόνο για γειτνιάζουσες φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις (άρθρο 16§4). Δεν υπάρχει αντίστοιχη πρόβλεψη για τον συνδυασμό αιολικών, φωτοβολταϊκών, αποθήκευσης, βιομάζας και ΜΥΗΕ εντός της ίδιας γεωγραφικής/οικολογικής ενότητας, ούτε για τα συνοδά έργα (οδοποιία, υποσταθμοί, ΚΥΤ, γραμμές μεταφοράς).

Πέραν αυτού, η ΣΜΠΕ δεν τεκμηριώνει την επιστημονική μεθοδολογία βάσει της οποίας καταλήγει στους χαρακτηρισμούς επιπτώσεων που χρησιμοποιεί (π.χ. 'μικρή/μέτρια/μεγάλη ένταση', 'πολύ πιθανό/λιγότερο πιθανό', 'πρωτογενής/δευτερογενής επίπτωση'), οι οποίοι παρατίθενται σε συνοπτικούς, αφηγηματικούς πίνακες χωρίς σαφή ποσοτική στάθμιση ή αναφορά σε επιτόπια συλλογή δεδομένων ανά περιοχή της χώρας. Η χρήση ποιοτικών κλιμάκων σημαντικότητας είναι συνήθης πρακτική στη στρατηγική περιβαλλοντική εκτίμηση, ωστόσο η αξιοπιστία της εξαρτάται από τη διαφάνεια της μεθοδολογίας βαθμολόγησης — στοιχείο που δεν τεκμηριώνεται επαρκώς στο υπό διαβούλευση κείμενο.


► Α.3 ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΠΕΡΙΟΧΩΝ NATURA 2000 — ΕΚΚΡΕΜΟΤΗΤΑ ΕΙΔΙΚΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΜΕΛΕΤΩΝ ΚΑΙ ΠΡΟΕΔΡΙΚΩΝ ΔΙΑΤΑΓΜΑΤΩΝ
------------------------------------------------------------------------

Η ΚΥΑ παραπέμπει την προστασία εντός προστατευόμενων περιοχών στο 'θεσπισμένο κανονιστικό πλαίσιο... ή, ελλείποντος αυτού, στις προβλέψεις της οικείας εγκεκριμένης Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης' (άρθρα 5§2, 12§2, 20§2). Η ίδια η ΣΜΠΕ το παραδέχεται ρητά σε πολλά σημεία του κειμένου της: στη σελίδα 3-86 αναφέρει ότι 'το ΕΧΠ-ΑΠΕ λαμβάνει υπόψη του τις ΕΠΜ και εξαρτά τις κατευθύνσεις και απαγορεύσεις του από τις διατάξεις των εγκεκριμένων ΕΠΜ και των τελικών ΠΔ'· στη σελίδα 7-50 ότι κρίσιμα στοιχεία 'θα εξειδικευθούν περαιτέρω τόσο από τις ΕΠΜ και τα υπό έκδοση ΠΔ'· και παραδέχεται ότι δεν είναι σήμερα δυνατόν να προσδιοριστεί το ποσοστό των εκτάσεων όπου τελικά θα απαγορεύονται έργα ΑΠΕ. Με άλλα λόγια, το ΕΧΠ-ΑΠΕ ολοκληρώνεται και τίθεται σε εφαρμογή πριν καταστεί γνωστό το τελικό καθεστώς προστασίας των περιοχών Natura. Το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (απόφαση C-849/19, Επιτροπή κατά Ελλάδος, Δεκέμβριος 2020) καταδίκασε ήδη τη χώρα για αδυναμία καθορισμού ειδικών στόχων και μέτρων διατήρησης για 239 τόπους κοινοτικής σημασίας — ζήτημα που, σύμφωνα με μεταγενέστερη επισκόπηση εφαρμογής του ενωσιακού περιβαλλοντικού δικαίου, παραμένει σε μεγάλο βαθμό ανοιχτό. Το προστατευτικό καθεστώς της ΚΥΑ στηρίζεται συνεπώς σε εργαλείο που για την πλειονότητα των περιοχών Natura δεν υπάρχει ακόμη.

Επισημαίνεται επιπλέον ότι σε αρκετά σημεία της αξιολόγησης επιπτώσεων (ενδεικτικά ενότητες 7 και 8 της ΣΜΠΕ) οι επιπτώσεις χαρακτηρίζονται κατά κανόνα ως 'μη σημαντικές', 'ουδέτερες' ή 'αντιμετωπίσιμες με μέτρα' — διατύπωση που δεν συνοδεύεται πάντοτε από ποσοτική, ολοκληρωμένη αποτίμηση των ήδη εγκατεστημένων έργων, του υφιστάμενου σωρευτικού φορτίου, του κατακερματισμού οικοτόπων και της απώλειας περιοχών άνευ δρόμων στις ήδη επιβαρυμένες περιοχές της χώρας πριν από την εκτίμηση αυτή. Αξίζει να ζητηθεί ρητά η τεκμηρίωση κάθε χαρακτηρισμού 'μη σημαντικής επίπτωσης' με συγκεκριμένα ποσοτικά δεδομένα ανά Περιφερειακή Ενότητα.


► Α.4 ΕΞΑΙΡΕΣΗ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΗΣ ΕΝΤΟΣ ΖΩΝΩΝ ΕΙΔΙΚΗΣ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ (ΖΕΠ) ΒΑΣΕΙ ΑΙΟΛΙΚΟΥ ΔΥΝΑΜΙΚΟΥ
------------------------------------------------------------------------

Το άρθρο 5§1(6) επιτρέπει αιολικά εντός ΖΕΠ εφόσον σωρευτικά το επιτρέπει η ΕΠΜ και το αιολικό δυναμικό υπερβαίνει τα 7,5 m/sec. Η ρύθμιση αυτή αντιστρέφει τη λογική της Οδηγίας 2009/147/ΕΚ για τα πτηνά, όπου η παρέκκλιση από την προστασία πρέπει να είναι το εξαιρετικό, ειδικά τεκμηριωμένο περιστατικό και όχι ενσωματωμένο, εκ των προτέρων κριτήριο χωροθέτησης.


► Α.5 ΔΑΣΗ ΚΑΙ ΔΑΣΙΚΕΣ ΕΚΤΑΣΕΙΣ
---------------------------------

Το άρθρο 20 επιτρέπει αιολικές εγκαταστάσεις εντός δασών και δασικών εκτάσεων με μόνη επιφύλαξη 'ιδιαίτερη μέριμνα για περιορισμό της βλάβης', χωρίς ποσοτικό όριο ή ουσιαστική στάθμιση έναντι του ρόλου των δασικών οικοσυστημάτων ως αποθήκης άνθρακα και βιοποικιλότητας — ρόλος που η ίδια η ΣΜΠΕ αναγνωρίζει εκτενώς στην ενότητα για την Εθνική Στρατηγική Δασών.


► Α.6 ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΑΝΕΥ ΔΡΟΜΩΝ ΚΑΙ ΚΑΤΑΚΕΡΜΑΤΙΣΜΟΣ ΑΠΟ ΟΔΟΠΟΙΙΑ
-------------------------------------------------------------

Οι επίσημα χαρακτηρισμένες Περιοχές Άνευ Δρόμων αποτελούν ήδη ζώνη αποκλεισμού. Το ουσιαστικό κενό είναι ότι η συνοδή οδοποιία πρόσβασης (νέοι δρόμοι, διαπλατύνσεις, εκσκαφές, πλατείες ανέγερσης) εκτός των επίσημα οριοθετημένων περιοχών αυτών δεν περιορίζεται πέρα από γενικές, μη ποσοτικοποιημένες κατευθύνσεις 'καλής πρακτικής'. Η πραγματική περιβαλλοντική ζημιά οφείλεται σε μεγάλο βαθμό στα συνοδά έργα και όχι μόνο στις ίδιες τις ανεμογεννήτριες. Η θεμελιώδης διεθνής επιστημονική βάση της έννοιας 'Περιοχή Άνευ Δρόμων' (Ibisch et al., 2016, Science — με συμμετοχή και Ελληνίδας ερευνήτριας) τεκμηριώνει ότι η πλειονότητα της παγκόσμιας χερσαίας επιφάνειας, αν και τυπικά 'άνευ δρόμων', είναι ήδη κατακερματισμένη σε εκατοντάδες χιλιάδες μικρά τμήματα από το υπάρχον οδικό δίκτυο, και ότι ο περιορισμός της επέκτασης δρόμων σε τέτοιες περιοχές αποτελεί από τα πλέον αποδοτικά μέτρα προστασίας βιοποικιλότητας διεθνώς — ακριβώς το αντίθετο από τη λογική «αποκλεισμός μόνο της επίσημα οριοθετημένης πυρήνας-περιοχής» που υιοθετεί η ΚΥΑ.


► Α.7 ΚΟΡΥΦΟΓΡΑΜΜΕΣ ΚΑΙ ΟΡΕΙΝΑ ΤΟΠΙΑ ΥΨΗΛΗΣ ΦΥΣΙΚΟΤΗΤΑΣ
---------------------------------------------------------

Το υψομετρικό όριο (1.200μ.) δεν αρκεί από μόνο του: η κατάληψη κορυφογραμμών προκαλεί δυσανάλογη οπτική, οικολογική και τοπιακή υποβάθμιση ανεξαρτήτως απόλυτου υψομέτρου. Δεν υπάρχει σήμερα ειδικό κριτήριο αποκλεισμού κορυφογραμμών.


► Α.8 ΘΑΛΑΣΣΙΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΚΑΙ ΑΠΟΣΤΑΣΕΙΣ ΥΠΕΡΑΚΤΙΩΝ ΑΙΟΛΙΚΩΝ ΑΠΟ ΤΗΝ ΑΚΤΗ
------------------------------------------------------------------------

Η χωροθέτηση υπεράκτιων αιολικών πάρκων προηγείται της ολοκλήρωσης του υποχρεωτικού, κατά την Οδηγία 2014/89/ΕΕ, θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού — του εργαλείου που προλαμβάνει συγκρούσεις χρήσεων (αλιεία, ναυσιπλοΐα, τουρισμός) και εκτιμά σωρευτικές επιπτώσεις στο θαλάσσιο οικοσύστημα. Αντίστοιχη ένσταση έχει ήδη διατυπωθεί επίσημα από επιμελητηριακό φορέα στην τρέχουσα διαβούλευση. Σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, η Ειδική Έκθεση 22/2023 του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου, «Ενέργεια από υπεράκτιες ανανεώσιμες πηγές στην ΕΕ», διαπιστώνει ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν έχει εκτιμήσει επαρκώς τις δυνητικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις της σχεδιαζόμενης ραγδαίας επέκτασης των υπεράκτιων ΑΠΕ, και ότι πολυάριθμες περιβαλλοντικές πτυχές παραμένουν αναγνωρισμένες μόνο εν μέρει.

Ιδιαίτερα προβληματική είναι η ελάχιστη απόσταση από την ακτογραμμή που υιοθετεί το σχέδιο: μόλις 1 ναυτικό μίλι (περίπου 1.850 μ.) — δραματικά μικρότερη από τις αποστάσεις που εφαρμόζονται διεθνώς. Σύμφωνα με στοιχεία κλαδικής βιβλιογραφίας, ο παγκόσμιος μέσος όρος απόστασης υπεράκτιων αιολικών πάρκων από την ακτή το 2020 ήταν περίπου 18,8 χλμ., με τον αντίστοιχο ευρωπαϊκό μέσο όρο στα 23,3 χλμ. Ενδεικτικά: στη Γερμανία η μέση απόσταση είναι περίπου 52,7 χλμ. (μέγιστη 115 χλμ.)· στο Βέλγιο τηρείται γενικός κανόνας τουλάχιστον 12 ναυτικών μιλίων· στη Γαλλία, βάσει του νόμου αρ. 2023-175, δίνεται προτεραιότητα σε ζώνες πέραν των ~22 χλμ. (12 ν.μ., όριο της αποκλειστικής οικονομικής ζώνης)· στην Ολλανδία τα νέα έργα χωροθετούνται πέραν των 12 ν.μ. πλην μίας εξαίρεσης· στη Νορβηγία το πρώτο υπεράκτιο αιολικό πάρκο βρίσκεται σε απόσταση 140 χλμ. από την ακτή. Επιπλέον, ακόμη και η ίδια η υπό εκπόνηση πρόταση θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού για το Βόρειο Αιγαίο φέρεται να προτείνει ελάχιστη επιστημονικά τεκμηριωμένη απόσταση 5 ναυτικών μιλίων — πενταπλάσια από αυτήν που υιοθετεί το παρόν σχέδιο ΕΧΠ-ΑΠΕ.


► Α.9 ΑΠΟΥΣΙΑ ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΗΣ ΑΠΟΤΙΜΗΣΗΣ ΗΔΗ ΥΦΙΣΤΑΜΕΝΩΝ ΕΡΓΩΝ
------------------------------------------------------------

Το κεφάλαιο περιγραφής υφιστάμενης κατάστασης της ΣΜΠΕ παρουσιάζει γενικές τάσεις (π.χ. πτωτικές τάσεις σε σημαντικό ποσοστό πληθυσμών πτηνών σύμφωνα με την 4η Εθνική Έκθεση του άρθρου 12 της Οδηγίας για τα πτηνά) χωρίς να απομονώνει ποσοτικά τη συμβολή των ήδη κατασκευασμένων εγκαταστάσεων ΑΠΕ, ούτε να αποτιμά το ανθρωπογενές περιβάλλον και τις οικονομικές δραστηριότητες σε ήδη επιβαρυμένες περιοχές. Μια αναθεώρηση 18ετούς πλαισίου δεν μπορεί να αξιολογεί ένα εικονικά 'καθαρό χαρτί'.


► Α.10 ΠΑΡΑΚΟΛΟΥΘΗΣΗ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ
-----------------------------------------

Το πρόγραμμα παρακολούθησης της ΣΜΠΕ προβλέπει δείκτες μελλοντικής καταγραφής (π.χ. μελέτες θέασης ανά τετραετία) αλλά όχι συστηματική, δημόσια προσβάσιμη παρακολούθηση θνησιμότητας ορνιθοπανίδας/χειροπτέρων μετά την κατασκευή, ως δεσμευτικό όρο ΑΕΠΟ.


► Α.11 ΥΔΑΤΙΝΟΙ ΠΟΡΟΙ ΚΑΙ ΜΙΚΡΑ ΥΔΡΟΗΛΕΚΤΡΙΚΑ ΕΡΓΑ
----------------------------------------------------

Το άρθρο 13 αποτελεί το πιο ανεπτυγμένο σημείο του πλαισίου, καθώς ήδη βασίζεται σε λεκάνη απορροής και οικολογική κατάσταση/δυναμικό υδατικού σώματος (ΣΔΛΑΠ), με διαφοροποιημένα όρια μήκους εκτροπής. Ωστόσο, η βιωσιμότητα των ΜΥΗΕ ως κατηγορίας αμφισβητείται πλέον ευρέως σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης: η αρμόδια Ομάδα Εμπειρογνωμόνων της Πλατφόρμας της ΕΕ για τη Βιώσιμη Χρηματοδότηση συστήνει να αποφεύγεται εντελώς η κατασκευή μικρών υδροηλεκτρικών έργων ισχύος κάτω των 10 MW, λόγω της αύξησης του κατακερματισμού των ποταμών που προκαλούν. Παράλληλα, ο Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1991 για την Αποκατάσταση της Φύσης υποχρεώνει τα κράτη-μέλη να μετατρέψουν τουλάχιστον 25.000 χλμ. ποταμών σε ποταμούς ελεύθερης ροής έως το 2030, μέσω άρσης περιττών εμποδίων (άρθρο 9) — στόχος με τον οποίο η περαιτέρω εντατική ανάπτυξη ΜΥΗΕ βρίσκεται σε αντίθετη κατεύθυνση.

Κρίσιμο, ανεπίλυτο ζήτημα παραμένει η μεθοδολογία υπολογισμού της οικολογικής παροχής (η ελάχιστη ποσότητα νερού που πρέπει να παραμένει στη φυσική κοίτη κατάντη του έργου υδροληψίας). Το ισχύον πλαίσιο του 2008 όριζε εφαρμοστέο, απλό αριθμητικό τύπο (30% της μέσης θερινής παροχής ή 50% της παροχής Σεπτεμβρίου ή 30 lt/sec, όποιο μεγαλύτερο) ρητά ως προσωρινή λύση, «μέχρι να καθορισθούν τα κριτήρια της ελάχιστης απαιτούμενης οικολογικής παροχής ανά λεκάνη απορροής» κατά τον ν. 3199/2003. Το υπό διαβούλευση σχέδιο αναθέτει πλέον τον υπολογισμό στα ΣΔΛΑΠ, χωρίς όμως τα ΣΔΛΑΠ να περιλαμβάνουν συγκεκριμένη, τεκμηριωμένη μέθοδο υπολογισμού — δηλαδή η προσωρινή ασάφεια του 2008 παραμένει, απλώς μετατοπισμένη. Σε άλλες χώρες με πλουσιότερο υδρολογικό δυναμικό από την Ελλάδα, όπως η Αυστρία, η οικολογική παροχή υπολογίζεται με σύνθετη μέθοδο που συνεκτιμά την υδρογεωμορφολογία του υδατορέματος, τις ανάγκες της τοπικής ιχθυοπανίδας, λοιπά ενδιαιτήματα και την παρόχθια χλωρίδα — όχι απλούς αριθμητικούς τύπους ή αυθαίρετα ποσοστά.

Ως προς την ανάγκη περαιτέρω επέκτασης, τα διαθέσιμα στοιχεία θέτουν εύλογο ερώτημα αναλογικότητας: σύμφωνα με στοιχεία Ισχυουσών Αδειών Παραγωγού της ΡΑΑΕΥ (Απρίλιος 2026), τα ήδη αδειοδοτημένα έργα ΜΥΗΕ είναι 649, συνολικής ισχύος περίπου 1.023 MW — ποσότητα που υπερβαίνει ήδη τον στόχο εγκατεστημένης ισχύος του αναθεωρημένου ΕΣΕΚ τόσο για το 2030 (~421 MW) όσο και για το 2050 (~486 MW), ενώ η σημερινή πραγματικά εγκατεστημένη ισχύς (στοιχεία ΔΑΠΕΕΠ, Ιανουάριος 2026) είναι περίπου 298 MW· τα μεγέθη αυτά καταδεικνύουν περιθώριο για ουσιαστική αυστηροποίηση των όρων χωροθέτησης χωρίς να τίθεται σε κίνδυνο η επίτευξη των εθνικών στόχων.

Διεθνώς, η Ομοσπονδία Βοσνίας-Ερζεγοβίνης απαγόρευσε πλήρως, τον Ιούλιο του 2022, την έκδοση νέων αδειών για μικρά υδροηλεκτρικά έργα ισχύος κάτω των 10 MW (ψήφος Βουλής των Λαών 33-1-0), αναγνωρίζοντας την οικολογική βλάβη που προκαλούν στα ποτάμια — απόφαση που απέτρεψε περίπου 111 σχεδιαζόμενα έργα. Πρόκειται για ισχυρό διεθνές προηγούμενο πλήρους αναστολής της κατηγορίας, πέραν της απλής αυστηροποίησης όρων.


► Α.12 ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΘΗΚΕΥΣΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ
--------------------------------------------

Οι μονάδες αποθήκευσης αντιμετωπίζονται στο σχέδιο ως σχετικά ουδέτερη υποδομή, χωρίς ειδική πρόβλεψη για κινδύνους πυρκαγιάς/θερμικής διαφυγής (thermal runaway) ή συστηματική ένταξή τους στη σωρευτική αποτίμηση αποτυπώματος μιας περιοχής.

Η εμπειρία από το εξωτερικό δείχνει ότι ο κίνδυνος αυτός είναι πραγματικός, όχι θεωρητικός. Τον Ιανουάριο του 2025 εκδηλώθηκε πυρκαγιά στον σταθμό αποθήκευσης ενέργειας με μπαταρίες ιόντων λιθίου στο Moss Landing της Καλιφόρνια — σύμφωνα με δημοσιεύματα ειδικού Τύπου, η μεγαλύτερη σε καταστροφικότητα πυρκαγιά μπαταριών στην ιστορία των ΗΠΑ. Το συμβάν προκάλεσε εκκένωση γειτονικών οικισμών, παρέμεινε ενεργό για ημέρες, και οδήγησε σε επιχείρηση απομάκρυνσης κατεστραμμένων μπαταριών υπό την εποπτεία της Υπηρεσίας Περιβαλλοντικής Προστασίας των ΗΠΑ (EPA). Σε απάντηση, η Πολιτεία της Καλιφόρνια ψήφισε τον νόμο SB 283 ('Clean Energy Safety Act of 2025'), ο οποίος —αντί για γενική, οριζόντια αύξηση των αποστάσεων ασφαλείας που είχε αρχικά προταθεί (νομοσχέδιο AB 303)— επέλεξε συνδυασμό αυστηρότερων προτύπων ασφαλείας: υποχρεωτική συμμόρφωση με το πρότυπο NFPA 855 της Εθνικής Ένωσης Προστασίας από Πυρκαγιές των ΗΠΑ (ελάχιστες αποστάσεις μεταξύ μονάδων, συστήματα κατάσβεσης, εξαερισμός εύφλεκτων αερίων, σύστημα παρακολούθησης θερμοκρασίας/τάσης), υποχρεωτική προηγούμενη διαβούλευση με τις τοπικές πυροσβεστικές αρχές πριν την υποβολή αίτησης, και υποχρεωτική επιθεώρηση πριν τη θέση σε λειτουργία.

Το προηγούμενο αυτό είναι ιδιαίτερα κρίσιμο για το ελληνικό πλαίσιο, καθώς η ΚΥΑ δεν προβλέπει σήμερα αντίστοιχο, ενιαίο πρότυπο πυρασφάλειας ούτε υποχρεωτική προηγούμενη διαβούλευση με πυροσβεστικές αρχές, παρά μόνο γενικές αποστάσεις από γειτνιάζουσες χρήσεις γης (Παράρτημα ΙΙ).


► Α.13 ΟΔΗΓΙΑ RED III ΚΑΙ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΕΠΙΤΑΧΥΝΣΗΣ ΑΠΕ
----------------------------------------------------

Η Οδηγία (ΕΕ) 2023/2413 (RED III) δεν εισάγει απλώς διαδικασίες επιτάχυνσης αδειοδότησης· προϋποθέτει ολοκληρωμένο στρατηγικό σχεδιασμό, συλλογική περιβαλλοντική αξιολόγηση και τεκμηριωμένο καθορισμό των Περιοχών Επιτάχυνσης ΑΠΕ (Renewables Acceleration Areas), με προτεραιότητα σε ήδη υποβαθμισμένες ή τεχνητές εκτάσεις και αποφυγή περιοχών υψηλής οικολογικής αξίας — δηλαδή η στρατηγική αξιολόγηση πρέπει να προηγείται και η επιτάχυνση των διαδικασιών να έπεται. Το υπό διαβούλευση ΕΧΠ-ΑΠΕ δεν παρουσιάζει ολοκληρωμένη χαρτογράφηση Περιοχών Επιτάχυνσης ούτε τεκμηριώνει τα κριτήρια καθορισμού τους στο μέλλον (άρθρο 4§4: 'δύναται να αποτελούν υποσύνολα')· αντίθετα, η περιβαλλοντική αξιολόγηση μετατίθεται σε μεγάλο βαθμό στο επίπεδο του μεμονωμένου έργου. Η προσέγγιση αυτή αντιστρέφει τη λογική της RED III.

Επισημαίνεται επιπλέον ότι ο τυπικός αποκλεισμός των Περιοχών Επιτάχυνσης από τα όρια περιοχών Natura 2000 δεν αίρει από μόνος του τον κίνδυνο για το δίκτυο: η ενωσιακή νομολογία προστατεύει όχι μόνο τις επεμβάσεις εντός των ορίων μιας προστατευόμενης περιοχής αλλά και έργα εκτός αυτής, όταν μπορούν να επηρεάσουν σημαντικά οικοτόπους, είδη, λειτουργική συνοχή ή μεταναστευτικές διαδρομές — ζήτημα κρίσιμο για αιολικά, συνοδά οδικά έργα, γραμμές διασύνδεσης και αποθήκευση, που συχνά έχουν επιπτώσεις πολύ πέρα από το ακριβές σημείο εγκατάστασης. Συναφές νομοσχέδιο που βρίσκεται σε παράλληλη επεξεργασία προβλέπει μάλιστα εξαίρεση από πλήρη περιβαλλοντική αδειοδότηση και Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση για έργα εντός Περιοχών Επιτάχυνσης — ρύθμιση που, όσο δεν έχει ολοκληρωθεί το καθεστώς ΕΠΜ/Προεδρικών Διαταγμάτων Natura, μετατρέπει το ελάχιστο φίλτρο πρόληψης σε σύντομο διοικητικό έλεγχο συμμόρφωσης.


► Α.14 ΛΕΚΑΝΕΣ ΑΠΟΡΡΟΗΣ ΩΣ ΒΑΣΙΚΗ ΧΩΡΙΚΗ ΜΟΝΑΔΑ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ — ΕΠΕΚΤΑΣΗ ΣΕ ΟΛΕΣ ΤΙΣ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΕΣ
------------------------------------------------------------------------

Το ίδιο το ΕΧΠ-ΑΠΕ αναγνωρίζει ότι για τα Μικρά Υδροηλεκτρικά Έργα η λεκάνη απορροής αποτελεί τη βασική οικολογική μονάδα αξιολόγησης (άρθρο 13). Η ίδια αρχή όμως δεν εφαρμόζεται για αιολικά, φωτοβολταϊκά, εγκαταστάσεις αποθήκευσης, οδικά έργα πρόσβασης και συνοδές υποδομές — προσέγγιση επιστημονικά ασυνεπής, αφού οι παρεμβάσεις μεγάλης κλίμακας σε κορυφογραμμές, πλαγιές και ορεινά οικοσυστήματα μεταβάλλουν την επιφανειακή απορροή, τη διάβρωση, τη στερεομεταφορά, την υδρολογική ισορροπία και την οικολογική συνδεσιμότητα σε επίπεδο λεκάνης απορροής, όχι σε επίπεδο διοικητικής ενότητας.


► Α.15 ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ: ΟΡΟΣ ΠΥΞΑΡΙΑΣ, ΚΕΝΤΡΙΚΗ ΕΥΒΟΙΑ — ΕΜΠΡΑΚΤΗ ΕΠΙΒΕΒΑΙΩΣΗ ΤΩΝ ΠΑΡΑΠΑΝΩ ΕΛΛΕΙΨΕΩΝ
------------------------------------------------------------------------

Επιστημονική μελέτη του Εργαστηρίου Διατήρησης της Βιοποικιλότητας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, υπό τον τίτλο 'Sacrificing wilderness for renewables?', δημοσιευμένη στο διεθνές επιστημονικό περιοδικό LAND (επικεφαλής ερευνήτρια: καθ. Βασιλική Κατή), εξέτασε σχεδιαζόμενο έργο 98 ανεμογεννητριών (21 γήπεδα, συνολικής ισχύος 279,6 MW) στο όρος Πυξαριάς της Κεντρικής Εύβοιας και τεκμηριώνει με συγκεκριμένα στοιχεία πολλές από τις διαρθρωτικές ελλείψεις που περιγράφονται στο παρόν υπόμνημα:

  • Το 97% της έκτασης των γηπέδων και της συνοδής οδοποιίας βρίσκεται εντός Ζώνης Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) 'Όρη Κεντρικής Εύβοιας, παράκτια ζώνη και νησίδες', που προστατεύει 31 είδη πτηνών ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος — και η ίδια η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων των επενδυτών παραδέχεται κίνδυνο για 16 είδη αρπακτικών.
  • Η Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη (ΕΠΜ) της περιοχής έχει ολοκληρωθεί ήδη από το 2022 και ορίζει ότι το 97% της έκτασης εμπίπτει σε Ζώνη Προστασίας της Φύσης όπου δεν επιτρέπονται αιολικά ούτε νέα οδοποιία· επειδή όμως η έγκρισή της από το ΥΠΕΝ καθυστερεί επί τρία έτη και δεν έχει εκδοθεί το αντίστοιχο Προεδρικό Διάταγμα, ο φάκελος του έργου μπόρεσε να υποβληθεί κανονικά — ζωντανό παράδειγμα ακριβώς του κενού που περιγράφεται στην ενότητα Α.3.
  • Το έργο εμπίπτει σε δύο Περιοχές Άνευ Δρόμων (ΠΑΔ), μεταξύ των οποίων η 20ή μεγαλύτερη από τις 451 ΠΑΔ της χώρας (51,4 τ.χλμ.)· αν κατασκευαστεί, η συγκεκριμένη ΠΑΔ θα συρρικνωθεί κατά 77%, με 16,1 τ.χλμ. να χάνονται ολοσχερώς, παρά τη δέσμευση της χώρας προς τον ΟΗΕ να προστατεύσει 55 μεγάλες ΠΑΔ ως 'Απάτητα Βουνά' (έως σήμερα έχουν προστατευθεί θεσμικά μόλις 9).
  • Ο δείκτης 'χαρακτήρα άγριας φύσης' της περιοχής εκτιμάται ότι θα μειωθεί από 49% σε 4% σε περίπτωση κατασκευής, με απώλεια περίπου 15 τ.χλμ. φυσικών εκτάσεων (6,7 τ.χλμ. δάσους κωνοφόρων, 2,7 τ.χλμ. φυσικών λιβαδιών) και απώλεια φυσικής γης ανά εγκατεστημένο MW περίπου τετραπλάσια του παγκόσμιου μέσου όρου — στοιχείο συγκλίνον με την προηγούμενη βιβλιογραφική αναφορά της ενότητας Α.0.
  • Η περιοχή φιλοξενεί 533 καταγεγραμμένα είδη κατά IUCN, εκ των οποίων 23 απειλούμενα με εξαφάνιση και 44 ενδημικά της Ελλάδας, ορισμένα εξαιρετικά σπάνια ασπόνδυλα παγκόσμιας σημασίας.
  • Στην ίδια ΖΕΠ σχεδιάζονται ταυτόχρονα δύο ακόμη έργα (35 και 51 ανεμογεννητριών, εκ των οποίων το δεύτερο έχει ήδη λάβει ΑΕΠΟ) — πραγματικό παράδειγμα ακριβώς της απουσίας σωρευτικής αξιολόγησης πολλαπλών έργων στην ίδια οικολογική ενότητα που περιγράφεται στην ενότητα Α.2.
Η συγκεκριμένη περίπτωση καταδεικνύει ότι οι ελλείψεις του υπό διαβούλευση πλαισίου δεν είναι θεωρητικές: επιτρέπουν, στην πράξη, την υποβολή και πιθανή αδειοδότηση έργων ακριβώς στις περιοχές που το ίδιο το κράτος έχει ήδη επιστημονικά τεκμηριώσει (μέσω της κρατικά χρηματοδοτούμενης ΕΠΜ) ως απολύτως ακατάλληλες.


► Α.16 ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ Φ/Β: ΔΗΜΟΣ ΔΟΜΟΚΟΥ — ΥΠΕΡΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΛΟΓΩ ΟΡΙΟΥ ΜΟΝΟ ΣΕ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗΣ ΕΝΟΤΗΤΑΣ
------------------------------------------------------------------------

Το ανώτατο ποσοστό κάλυψης 1,5% για φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις (άρθρο 16) υπολογίζεται αποκλειστικά σε επίπεδο Περιφερειακής Ενότητας, χωρίς αντίστοιχο όριο σε επίπεδο Δημοτικής Ενότητας και χωρίς προηγούμενη αφαίρεση δασικών εκτάσεων, βοσκήσιμων γαιών, περιοχών Natura ή περιοχών οικιστικής ανάπτυξης από τον παρονομαστή υπολογισμού — μεθοδολογική επιλογή που επιτρέπει ακραία τοπική συγκέντρωση, ακόμη και όταν ο μέσος όρος σε επίπεδο ΠΕ φαίνεται χαμηλός. Ο Δήμος Δομοκού αποτελεί χαρακτηριστικό παράδειγμα: στη Δημοτική Ενότητα Δομοκού έχουν λάβει Βεβαίωση Παραγωγού 96 έργα συνολικής ισχύος περίπου 3.108 MW, που αντιστοιχούν σε έκταση κατάληψης περίπου 50.000 στρεμμάτων — δηλαδή περίπου 16% της συνολικής έκτασης της Δημοτικής Ενότητας — ενώ το αντίστοιχο ποσοστό στο επίπεδο της Περιφερειακής Ενότητας Φθιώτιδας (185 έργα, ~5.840 MW, ~94.000 στρέμματα) διαμορφώνεται μόλις στο 2,11%. Η έκταση των ήδη αδειοδοτημένων εγκαταστάσεων στον Δήμο Δομοκού αναφέρεται ότι αντιστοιχεί περίπου στα ¾ της έκτασης του πολεοδομικού συγκροτήματος Αθήνας-Πειραιά, και, αθροιστικά με τον Δήμο Φαρσάλων, υπερβαίνει το σύνολο του ευρύτερου πολεοδομικού συγκροτήματος Αττικής.

Η απόκλιση 16% (ΔΕ) έναντι 2,11% (ΠΕ) αποδεικνύει εμπειρικά ακριβώς το μεθοδολογικό σφάλμα που περιγράφεται στην ενότητα Α.1: ένα όριο ορισμένο σε ευρεία διοικητική κλίμακα δεν αποτρέπει καθόλου την υπερσυγκέντρωση σε μικρότερη γεωγραφική ενότητα — αντίθετα, τη συγκαλύπτει στατιστικά.


► Α.17 ΜΕΛΕΤΗ ΠΕΡΙΠΤΩΣΗΣ ΥΠΕΡΑΚΤΙΩΝ ΑΙΟΛΙΚΩΝ: ΠΑΡΑΚΤΙΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΕΥΒΟΙΑΣ
------------------------------------------------------------------------

Στις περιοχές ανάπτυξης υπεράκτιων αιολικών στην Εύβοια προβλέπονται ήδη εξαιρετικά εκτεταμένες εγκαταστάσεις: στην περιοχή των Αγίων Αποστόλων (έκταση 134 τ.χλμ., προβλεπόμενη ισχύς 670 MW) προβλέπονται από 75 ανεμογεννήτριες (των 9 MW) έως 45 ανεμογεννήτριες (των 15 MW)· στην περιοχή του κόλπου της Κύμης (65 τ.χλμ., 325 MW) από 36 έως 22 ανεμογεννήτριες αντίστοιχα. Σύγχρονη ανεμογεννήτρια 15 MW έχει διάμετρο ρότορα 236 μ. και συνολικό ύψος 265-280 μ. — περίπου τετραπλάσιο του ύψους του Κάστρου της Χαλκίδας. Οι περιοχές αυτές βρίσκονται εντός της ζώνης όπου η ίδια η υπό εκπόνηση πρόταση θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού του Βορείου Αιγαίου προτείνει ελάχιστη απόσταση 5 ναυτικών μιλίων από την ακτή — πολλαπλάσια της απόστασης 1 ναυτικού μιλίου που υιοθετεί το παρόν σχέδιο. Σύμφωνα με το αναθεωρημένο ΕΣΕΚ, η συνολική εγκατεστημένη ισχύς υπεράκτιων αιολικών στόχου για το 2050 ανέρχεται σε 17.300 MW πανελλαδικά — μέγεθος που καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την προηγούμενη ολοκλήρωση αυστηρού θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού πριν τον καθορισμό συγκεκριμένων θέσεων.


► Α.18 ΑΠΟΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΙ ΑΠΟΞΗΛΩΣΗ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΩΝ ΑΠΕ
-----------------------------------------------------

Ένα από τα σοβαρότερα κενά του σχεδίου αφορά τη φάση παροπλισμού των εγκαταστάσεων ΑΠΕ. Το Άρθρο Δεύτερο §1 της ΚΥΑ επαναλαμβάνει γενική υποχρέωση αποκατάστασης «σύμφωνα με τους εγκεκριμένους περιβαλλοντικούς όρους», χωρίς δεσμευτικό κανονιστικό πλαίσιο, χωρίς υποχρέωση οικονομικής εγγύησης και χωρίς χωροθέτηση υποδομών υποδοχής αποβλήτων. Αυτό είναι ουσιαστικό πρόβλημα για τους εξής λόγους:

  • Στην Ελλάδα δεν υπάρχει σήμερα κανονιστικό πλαίσιο που να ρυθμίζει την αποξήλωση και διαχείριση αποβλήτων παροπλισμένων ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών, ούτε χωροθετημένες εγκαταστάσεις υποδοχής.
  • Σύμφωνα με διεθνή πρακτική, κατά κανόνα ο υπεύθυνος φορέας είτε δεν υφίσταται πλέον ως βιώσιμη οικονομική οντότητα κατά τον κρίσιμο χρόνο, είτε επικαλείται αδυναμία κάλυψης του μεγάλου κόστους αποξήλωσης, μεταφοράς και διαχείρισης.
  • Παροπλισμένες ανεμογεννήτριες εγκαταλείπονται ήδη επιτόπου ή σε άτυπες αποθέσεις, δημιουργώντας πρόσθετα σοβαρά περιβαλλοντικά προβλήματα.
  • Για τις υπόγειες βάσεις στήριξης — συνήθως μεγάλες μπετονένιες κατασκευές βάθους πολλών μέτρων — δεν υπάρχει ούτε νομική υποχρέωση ούτε, συχνά, αντικειμενική δυνατότητα απομάκρυνσης, με επιπτώσεις στα υπόγεια ύδατα και στη λειτουργία του οικοσυστήματος που θα παραμένουν επ' αόριστον.
  • Το σχέδιο ΕΧΠ-ΑΠΕ αναθέτει τη ρύθμιση αυτή αποκλειστικά στη διαδικασία ατομικής περιβαλλοντικής αδειοδότησης, η οποία εξ ορισμού δεν μπορεί να παρέχει ούτε συστηματική επίβλεψη ούτε εγγύηση εκπλήρωσης δεκαετίες αργότερα.

► Α.19 ΝΗΣΙΑ — ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΕΜΒΑΔΟΥ ΩΣ ΑΔΟΚΙΜΗ ΒΑΣΗ ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗΣ
-------------------------------------------------------------

Το άρθρο 5§1(10) της ΚΥΑ απαγορεύει αιολικά σε νησιά με έκταση μικρότερη των 300 τ.χλμ., αλλά επιτρέπει εξαιρέσεις για δημόσιες υποδομές ή ασφάλεια του συστήματος. Το κριτήριο του εμβαδού είναι εκ της φύσεώς του αδόκιμο ως βάση εκτίμησης φέρουσας ικανότητας νησιωτικού οικοσυστήματος: η ικανότητα ενός νησιού να υποδεχθεί ΑΠΕ δεν εξαρτάται από την επιφάνειά του, αλλά από το τοπικό οικοσύστημα, το τοπίο, τη βιοποικιλότητα, την πολιτιστική φυσιογνωμία, τον τουριστικό χαρακτήρα και την ήδη υφιστάμενη ενεργειακή κατάσταση. Ένα μικρό νησί με εξαιρετικά ευαίσθητο οικοσύστημα και υψηλή τουριστική αξία μπορεί να έχει μηδενική φέρουσα ικανότητα, ενώ ένα μεγαλύτερο νησί με διαφορετικά χαρακτηριστικά να έχει κάποια. Ταυτόχρονα, το κριτήριο ενεργεί σε συνδυασμό με τις μεταβατικές διατάξεις, οι οποίες διατηρούν σε ισχύ έργα που έχουν ήδη ΑΕΠΟ ακόμη και σε νησιά που σήμερα εντάσσονται στη ζώνη αποκλεισμού.


========================================================================
Β. ΑΝΘΡΩΠΟΓΕΝΕΣ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΤΟΠΙΟ
========================================================================


► Β.1 ΠΕΡΙΟΡΙΣΜΕΝΗ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΩΝ ΤΟΠΙΟΥ
------------------------------------------------

Το αναλυτικό σύστημα κανόνων ένταξης στο τοπίο (Παράρτημα ΙΙΙ) αναπτύσσεται σχεδόν αποκλειστικά για τα αιολικά. Για φωτοβολταϊκά, βιομάζα και γεωθερμία προβλέπονται μόνο μελέτες ορατότητας υπό προϋποθέσεις (ζώνη 1.500μ./1.000μ. από μνημεία), χωρίς αντίστοιχο ποσοτικό σύστημα ζωνών/πυκνότητας/οπτικής κάλυψης.

Επιπλέον, δεν προβλέπεται κανένας περιορισμός ύψους ανεμογεννητριών ορατών από ακτές ή ευαίσθητα τοπία — ενώ, για παράδειγμα, στη Γερμανία το ύψος ανεμογεννητριών ορατών από ακτές περιορίζεται στα 125 μ. Προκαταρκτική βρετανική έρευνα (2012) για την ορατότητα υπεράκτιων ανεμογεννητριών —με μέσο ύψος τότε σημαντικά μικρότερο από το σημερινό— διαπίστωσε ότι μικρού-μεσαίου μεγέθους εγκαταστάσεις είναι ορατές με γυμνό μάτι σε αποστάσεις άνω των 42 χλμ., η κίνηση των πτερυγίων γίνεται αντιληπτή έως 39 χλμ., ο νυχτερινός φωτισμός είναι ορατός πέραν των 39 χλμ., ενώ εντός 16 χλμ. παρατηρείται σημαντική εστίαση της οπτικής προσοχής. Δεδομένου ότι οι σύγχρονες ανεμογεννήτριες φτάνουν σήμερα τα 265-280 μ. συνολικού ύψους, οι αποστάσεις αυτές αναμένεται να είναι ακόμη μεγαλύτερες.

Αξίζει τέλος να σημειωθεί ότι, σύμφωνα με δημοσιευμένη παρατήρηση επί της ΣΜΠΕ (σελ. 420 περίπου), το κείμενο αναφέρει ότι «η αντίληψη του τοπίου είναι πάντα υποκειμενική και αφορά τον εκάστοτε χρήστη» — διατύπωση που έρχεται σε αντίθεση με τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας και τις διεθνείς συμβάσεις για το τοπίο (Ευρωπαϊκή Σύμβαση του Τοπίου, ν. 3827/2010), κατά τις οποίες το τοπίο αποτελεί προστατευόμενο φυσικό πόρο που προσδιορίζεται από αντικειμενικές παραμέτρους (όγκοι, χρώματα, φωτοσκιάσεις), ανεξάρτητα από προσωπικές προτιμήσεις παρατηρητή.


► Β.2 REPOWERING ΩΣ ΖΗΤΗΜΑ ΤΟΠΙΟΥ ΚΑΙ ΚΛΙΜΑΚΑΣ
------------------------------------------------

Η αντικατάσταση παλαιών ανεμογεννητριών (π.χ. ύψους 80-100μ.) με σύγχρονες μονάδες (180-200μ. και άνω) μεταβάλλει ριζικά την οπτική και οικολογική όχληση ενός έργου, χωρίς όμως να αντιμετωπίζεται ρητά ως νέο έργο. Αντίθετα, το Άρθρο Δεύτερο §2 της ΚΥΑ ορίζει ότι οι νομίμως λειτουργούσες εγκαταστάσεις διατηρούνται εν ισχύι 'ανεξαρτήτως των κατευθύνσεων χωροταξικού σχεδιασμού της παρούσας' μέχρι τη λήξη ή την ανανέωση της άδειας λειτουργίας τους κατά το άρθρο 28 του ν. 4951/2022 — διαδικασία μέσα από την οποία μπορεί να περάσει ουσιαστικά το repowering χωρίς εφαρμογή των νέων κριτηρίων χωροθέτησης, αποστάσεων και τοπίου.


► Β.3 ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΗ ΚΛΗΡΟΝΟΜΙΑ
------------------------------

Οι αποστάσεις από μνημεία/αρχαιολογικούς χώρους (Παράρτημα ΙΙ) είναι σχετικά αυστηρές για αιολικά, αλλά ασθενέστερες ή λιγότερο σαφείς για φωτοβολταϊκά και λοιπές τεχνολογίες.


► Β.4 ΘΟΡΥΒΟΣ ΚΑΙ ΥΠΟΗΧΟΙ ΑΠΟ ΑΙΟΛΙΚΕΣ ΕΓΚΑΤΑΣΤΑΣΕΙΣ
------------------------------------------------------

Το Παράρτημα ΙΙ της ΚΥΑ προβλέπει μόνο γενική απαίτηση εξασφάλισης επιπέδου θορύβου κάτω από 45 dB στα όρια οικιστικών δραστηριοτήτων, χωρίς ειδική αναφορά σε χαμηλόσυχνο ήχο/υπόηχους και χωρίς διάκριση νυχτερινής/ημερήσιας έκθεσης. Ωστόσο, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας θεωρεί ότι για τη νυχτερινή έκθεση σε εξωτερικό χώρο ο στόχος δεν πρέπει να υπερβαίνει τα 40 dB Lnight,outside, ενώ για τον συνεχή νυχτερινό θόρυβο στο εσωτερικό του υπνοδωματίου τα 30 dB(A) — επίπεδο σημαντικά χαμηλότερο από το 45 dB του σχεδίου. Οι διαταραχές ύπνου αποτελούν μία από τις πλέον τεκμηριωμένες επιπτώσεις της έκθεσης στον θόρυβο ανεμογεννητριών διεθνώς. Αρκετές ευρωπαϊκές χώρες εφαρμόζουν αυστηρότερα όρια: η Φινλανδία 40 dB, ενώ ορισμένες αμιγώς οικιστικές ζώνες στη Γερμανία έχουν ακόμη χαμηλότερα επίπεδα.

Ιδιαίτερη αναφορά απαιτείται στους υπόηχους (<20 Hz), για τους οποίους αναπτύσσεται τα τελευταία χρόνια έντονη επιστημονική συζήτηση. Το ενδιαφέρον αυτό αποτυπώθηκε και στην ειδική ημερίδα που πραγματοποιήθηκε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 24 Μαρτίου 2026, με αντικείμενο τις πιθανές επιπτώσεις των χαμηλών συχνοτήτων και των υπόηχων από τις σύγχρονες ανεμογεννήτριες. Ενώ δεν υπάρχει επιστημονική συναίνεση ως προς την ύπαρξη συγκεκριμένου 'συνδρόμου ανεμογεννητριών', η συσχέτιση μεταξύ θορύβου ανεμογεννητριών, ενόχλησης και διαταραχών ύπνου αναγνωρίζεται ευρέως· οι σύγχρονες ανεμογεννήτριες μεγάλου ύψους διαφέρουν σημαντικά από εκείνες στις οποίες βασίστηκε μεγάλο μέρος της παλαιότερης βιβλιογραφίας, γεγονός που καθιστά αναγκαία τη συνεχή επανεκτίμηση των διαθέσιμων δεδομένων. Η αντιμετώπιση του ζητήματος διεθνώς βασίζεται όχι στην απόδειξη συγκεκριμένης παθολογίας, αλλά στην πρόληψη των επιπτώσεων στην υγεία και την ποιότητα ζωής.


► Β.5 ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ ΚΑΙ ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΠΡΟΦΥΛΑΞΗΣ ΩΣ ΑΥΤΟΤΕΛΕΣ ΚΡΙΤΗΡΙΟ ΧΩΡΟΘΕΤΗΣΗΣ
------------------------------------------------------------------------

Η δημόσια υγεία δεν αντιμετωπίζεται στο σχέδιο ΕΧΠ-ΑΠΕ ως αυτοτελές κριτήριο χωροθέτησης, αλλά εμφανίζεται αποσπασματικά μέσα από επιμέρους αποστάσεις ασφαλείας (θόρυβος, γειτνίαση με οικισμούς). Δεν υπάρχει ενιαία, ολοκληρωμένη αξιολόγηση κινδύνου για τη δημόσια υγεία που να συνεξετάζει: τον χαμηλόσυχνο θόρυβο και τους υπόηχους (βλ. Β.4), τον κίνδυνο θερμικής διαφυγής συστημάτων αποθήκευσης, τον κίνδυνο πυρκαγιάς εγκαταστάσεων BESS, και τις πιθανές εκπομπές τοξικών αερίων σε περίπτωση ατυχήματος (βλ. και Α.12). Η διεθνής βιβλιογραφία δεν έχει καταλήξει σε πλήρη επιστημονική συναίνεση για το σύνολο των πιθανών επιπτώσεων έκθεσης σε υπόηχους χαμηλής έντασης· η απουσία όμως πλήρους επιστημονικής βεβαιότητας δεν αναιρεί την υποχρέωση εφαρμογής της αρχής της προφύλαξης, η οποία αποτελεί θεμελιώδη αρχή του ενωσιακού περιβαλλοντικού δικαίου (άρθρο 191 ΣΛΕΕ) και πρέπει να διαπερνά το σύνολο του σχεδιασμού, όχι μόνο τις επιμέρους αποστάσεις.


► Β.6 ΟΠΤΙΚΗ ΟΧΛΗΣΗ ΑΠΟ ΑΝΤΑΝΑΚΛΑΣΗ ΦΩΤΟΒΟΛΤΑΙΚΩΝ (GLINT & GLARE)
-------------------------------------------------------------------

Το σχέδιο ΕΧΠ-ΑΠΕ δεν περιλαμβάνει καμία πρόβλεψη για την οπτική όχληση που προκαλείται από την αντανάκλαση του ηλιακού φωτός στα τζάμια των φωτοβολταϊκών πλαισίων (φαινόμενο Glint & Glare). Το φαινόμενο, ιδίως όταν ο ήλιος βρίσκεται σε χαμηλή γωνία, μπορεί να προκαλέσει προσωρινή θάμβωση σε κατοίκους γειτονικών οικισμών και, σε ευαίσθητες θέσεις, ζήτημα οδικής ή αεροναυτικής ασφάλειας όταν η ανάκλαση κατευθύνεται προς οδικούς άξονες ή διαδρόμους προσγείωσης. Σε άλλες έννομες τάξεις (π.χ. απαιτήσεις πολιτικής αεροπορίας στις ΗΠΑ και τον Καναδά) η ειδική μελέτη ανάκλασης (Glint & Glare Analysis) αποτελεί πλέον τυπική προϋπόθεση αδειοδότησης μεγάλων φωτοβολταϊκών έργων κοντά σε ευαίσθητες χρήσεις.


► Β.7 ΠΕΡΙΟΔΙΚΗ ΣΚΙΑΣΗ ΑΠΟ ΑΝΕΜΟΓΕΝΝΗΤΡΙΕΣ (SHADOW FLICKER)
-------------------------------------------------------------

Το σχέδιο ΕΧΠ-ΑΠΕ δεν περιλαμβάνει καμία πρόβλεψη για το φαινόμενο της περιοδικής σκίασης (shadow flicker) — την εναλλασσόμενη ρίψη κινούμενων σκιών από τα περιστρεφόμενα πτερύγια σε γειτονικά κτίρια, η οποία εμφανίζεται όταν ο ήλιος βρίσκεται χαμηλά στον ορίζοντα, ο ουρανός είναι καθαρός και η ανεμογεννήτρια ευθυγραμμίζεται με τον ήλιο και έναν παρατηρητή. Το φαινόμενο αφορά συνήθως κτίρια σε απόσταση 1-1,5 χλμ. από ανεμογεννήτρια. Παρότι η συχνότητα του τρεμοπαίγματος (κατά κανόνα κάτω από 1 Hz) είναι πολύ χαμηλότερη από τα όρια που σχετίζονται με φωτοευαίσθητη επιληψία (3-30 Hz), το φαινόμενο παραμένει πηγή ουσιαστικής όχλησης για κατοίκους γειτονικών κτιρίων. Σε άλλες έννομες τάξεις προβλέπονται συγκεκριμένα ρυθμιστικά όρια (συχνά έως 30 λεπτά την ημέρα και 30 ώρες τον χρόνο ανά επηρεαζόμενη κατοικία) και υποχρεωτικός υπολογιστικός έλεγχος κατά τον σχεδιασμό διάταξης των ανεμογεννητριών.


========================================================================
Γ. ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΕΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΕΣ ΚΑΙ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΗ ΓΗ
========================================================================


► Γ.1 ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ ΜΕ ΤΟΝ ΤΟΥΡΙΣΜΟ
---------------------------------

Η εξαίρεση Δημοτικών Ενοτήτων υψηλής τουριστικής ανάπτυξης (άρθρο 5§1.13) εξαρτάται από την κατηγοριοποίηση του υπό εκπόνηση ΕΧΠ Τουρισμού — πλαίσιο που δεν έχει ακόμη οριστικοποιηθεί, με αποτέλεσμα ασάφεια ως προς την οριστική προστασία τουριστικά ευαίσθητων περιοχών.


► Γ.2 ΓΕΩΡΓΙΚΗ ΓΗ ΥΨΗΛΗΣ ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΤΗΤΑΣ
------------------------------------------

Η ΣΜΠΕ καταγράφει η ίδια (κεφάλαιο εμπειρίας αδειοδοτουσών αρχών) την έλλειψη θεσμικού πλαισίου σαφούς χαρακτηρισμού γης υψηλής παραγωγικότητας, γεγονός που αφήνει περιθώρια αυθαίρετης ερμηνείας κατά την αδειοδότηση φωτοβολταϊκών σε ενεργό αγροτική γη.

Αρκετά ευρωπαϊκά κράτη έχουν θεσπίσει αυστηρότερους περιορισμούς στην εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε εύφορη γεωργική γη απ' ό,τι η Ελλάδα σήμερα:

Συγκριτικά παραδείγματα από ευρωπαϊκά κράτη
Γαλλία

Τι ισχύει

Η εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε γεωργική γη επιτρέπεται μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις μέσω του θεσμού των αγροβολταϊκών (agrivoltaics), όπου η γεωργική δραστηριότητα παραμένει η κύρια χρήση της γης.

Τι δείχνει

Η προστασία της γεωργικής παραγωγής προηγείται της ενεργειακής χρήσης και δεν επιτρέπεται η απλή μετατροπή εύφορης γης σε εκτεταμένα φωτοβολταϊκά πάρκα.

------------------------------------------

Γερμανία

Τι ισχύει

Η χωροθέτηση φωτοβολταϊκών κατευθύνεται κατά προτεραιότητα σε ήδη υποβαθμισμένες, βιομηχανικές ή τεχνητές εκτάσεις, ενώ εφαρμόζονται σημαντικοί περιορισμοί για την υψηλής παραγωγικότητας γεωργική γη.

Τι δείχνει

Η αξιοποίηση γης χαμηλότερης περιβαλλοντικής και παραγωγικής αξίας προηγείται της κατάληψης εύφορων γεωργικών εκτάσεων.

------------------------------------------

Ιταλία

Τι ισχύει

Με πρόσφατες νομοθετικές παρεμβάσεις περιορίζεται σημαντικά η εγκατάσταση μεγάλων φωτοβολταϊκών σταθμών σε παραγωγική γεωργική γη, με εξαίρεση ειδικές περιπτώσεις όπως τα αγροβολταϊκά ή ήδη υποβαθμισμένες εκτάσεις.

Τι δείχνει

Η γεωργική γη αντιμετωπίζεται ως στρατηγικός φυσικός πόρος που πρέπει να προστατεύεται.

------------------------------------------

Ολλανδία

Τι ισχύει

Ακολουθείται η αρχή «Roof first» («Πρώτα οι στέγες»), δίνοντας προτεραιότητα στην εγκατάσταση φωτοβολταϊκών σε κτίρια, βιομηχανικές περιοχές, χώρους στάθμευσης και λοιπές ήδη δομημένες επιφάνειες.

Τι δείχνει

Η κατάληψη γεωργικής γης αποτελεί έσχατη επιλογή και όχι βασική στρατηγική ανάπτυξης.

------------------------------------------

Αυστρία

Τι ισχύει

Πολλά ομόσπονδα κρατίδια εφαρμόζουν αυστηρά κριτήρια για την προστασία της γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας και δίνουν προτεραιότητα στην αξιοποίηση υφιστάμενων δομημένων επιφανειών.

Τι δείχνει

Η προστασία της γεωργικής παραγωγής ενσωματώνεται στον χωροταξικό σχεδιασμό των ΑΠΕ.

------------------------------------------

Συμπέρασμα

Τι δείχνει η ευρωπαϊκή πρακτική

Η πλειονότητα των ευρωπαϊκών κρατών δεν αντιμετωπίζει τη γεωργική γη ως την πρώτη επιλογή για την ανάπτυξη φωτοβολταϊκών σταθμών.

Αντίθετα, εφαρμόζονται πολιτικές που:

δίνουν προτεραιότητα σε ήδη δομημένες ή υποβαθμισμένες εκτάσεις,
προστατεύουν τη γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας,
επιτρέπουν φωτοβολταϊκά σε γεωργικές εκτάσεις μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις,
διασφαλίζουν ότι η γεωργική χρήση παραμένει η κύρια χρήση της γης.


► Γ.3 ΑΛΙΕΙΑ, ΥΔΑΤΟΚΑΛΛΙΕΡΓΕΙΕΣ ΚΑΙ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑ
--------------------------------------------------------

Η απουσία ολοκληρωμένου θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού (βλ. Α.8) επηρεάζει άμεσα και τη θαλάσσια οικονομία· οι ζώνες αποκλεισμού του άρθρου 9 για θαλάσσια αιολικά δεν περιλαμβάνουν συστηματική εκτίμηση επίπτωσης σε αλιευτικά πεδία πέραν των Περιοχών Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών.


► Γ.4 ΔΑΣΟΠΟΝΙΑ ΚΑΙ ΕΞΟΡΥΚΤΙΚΗ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑ
----------------------------------------------

Η συνύπαρξη ΑΠΕ με ενεργές λατομικές/εξορυκτικές ζώνες ρυθμίζεται με απλή απόσταση 500μ., χωρίς συνεκτίμηση των μελλοντικών αναγκών επέκτασης υφιστάμενων εξορυκτικών δραστηριοτήτων εθνικής σημασίας (π.χ. βιομηχανικά ορυκτά).


► Γ.5 ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΤΗΣ ΑΝΑΓΚΗΣ ΝΕΑΣ ΜΑΖΙΚΗΣ ΕΠΕΚΤΑΣΗΣ ΑΠΕ
---------------------------------------------------------

Η χώρα διαθέτει ήδη πολύ σημαντικό δρομολογημένο δυναμικό αιολικών έργων. Σύμφωνα με τον γεωπληροφοριακό χάρτη savenaturagreece.com, ο οποίος αντλεί δεδομένα από επίσημες πηγές (γεωχωρικό μητρώο της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων — geo.rae.gr — και στοιχεία της Ελληνικής Επιστημονικής Ένωσης Αιολικής Ενέργειας, ΕΛΕΤΑΕΝ), καταγράφονται σήμερα περίπου 10.000 ανεμογεννήτριες σε όλα τα στάδια αδειοδότησης (παραγωγή, εγκατάσταση, λειτουργία), συνολικής ισχύος της τάξης των 33-34 GW — ποσότητα που, σύμφωνα με τον ίδιο τον χάρτη, αντιστοιχεί περίπου στο 475% ενός στόχου αναφοράς 7,05 GW αιολικών για το 2030.

Το μέγεθος αυτό, ακόμη και αν αφορά αποκλειστικά αιολικά και σε όλα τα στάδια ωρίμανσης (όχι μόνο λειτουργούντα έργα), θέτει εύλογο ερώτημα αναλογικότητας: αν το ήδη δρομολογημένο αιολικό δυναμικό υπερβαίνει κατά πολλαπλάσιο έναν στόχο αναφοράς για το 2030, το ΕΧΠ-ΑΠΕ οφείλει να τεκμηριώσει γιατί απαιτείται περαιτέρω, εκτεταμένη χωρική διαθεσιμότητα, και πώς αυτή συσχετίζεται με τη διαθέσιμη/προγραμματισμένη χωρητικότητα δικτύου, τις παρατηρούμενες περικοπές παραγωγής ΑΠΕ λόγω κορεσμού δικτύου, και τους ρυθμούς ανάπτυξης αποθήκευσης. Αντίστοιχη επίσημη ποσοτικοποίηση για τα φωτοβολταϊκά δεν εντοπίστηκε στο ίδιο εργαλείο κατά τη σύνταξη του παρόντος — προτείνεται να συμπληρωθεί από τα στοιχεία γεωχωρικού μητρώου φωτοβολταϊκών της ΡΑΑΕΥ, εφόσον είναι διαθέσιμα δημόσια.

Ειδικά για τα φωτοβολταϊκά, αξίζει να συνεκτιμηθεί το τεχνικό δυναμικό ηλιακής ενέργειας από στέγες και ήδη δομημένες επιφάνειες, το οποίο παραμένει σε μεγάλο βαθμό αναξιοποίητο. Σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη του Κοινού Κέντρου Ερευνών (JRC) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, βασισμένη στο European Digital Building Stock Model (δημοσίευση στο περιοδικό Nature Energy), το τεχνικό δυναμικό ηλιακής ενέργειας από στέγες στην Ελλάδα εκτιμάται σε περίπου 78 TWh ετησίως — ποσότητα που υπερβαίνει το σύνολο της σημερινής ετήσιας ηλεκτρικής κατανάλωσης της χώρας (περίπου 50 TWh). Η δομημένη επιφάνεια της χώρας αντιστοιχεί μόλις σε ένα μικρό ποσοστό της συνολικής έκτασης· η προτεραιοποίηση στέγης και ήδη τεχνητών/δομημένων επιφανειών έναντι ανοιχτής γης θα μπορούσε να καλύψει σημαντικό μέρος των στόχων χωρίς πρόσθετη κατάληψη φυσικής ή παραγωγικής γης.


========================================================================
Δ. ΔΙΚΑΙΩΜΑΤΑ ΠΟΛΙΤΩΝ, ΤΟΠΙΚΗ ΑΥΤΟΔΙΟΙΚΗΣΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΓΗ
========================================================================


► Δ.1 ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΗ ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ ΚΑΙ ΣΥΜΒΑΣΗ ΤΟΥ AARHUS
---------------------------------------------------

Η ενημέρωση και διαβούλευση με τις τοπικές κοινωνίες περιορίζεται στο στάδιο της ΣΜΠΕ σε εθνικό επίπεδο και στην τυπική δημοσίευση της ΜΠΕ ανά μεμονωμένο έργο — διαδικασία που στην πράξη συχνά δεν είναι ουσιαστικά προσβάσιμη στον μέσο πολίτη, με γνωστά προβλήματα εφαρμογής της Σύμβασης του Aarhus στην Ελλάδα.


► Δ.2 ΡΟΛΟΣ ΟΤΑ — ΑΠΟ ΣΥΜΒΟΥΛΕΥΤΙΚΟ ΣΕ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΟ
---------------------------------------------------

Το ισχύον μοντέλο χωροταξικού σχεδιασμού χαρακτηρίζεται από έντονη συγκέντρωση αποφασιστικών αρμοδιοτήτων στο κεντρικό κράτος. Το άρθρο 28 της ΚΥΑ επιτρέπει στα Περιφερειακά Χωροταξικά Πλαίσια και τους ΟΤΑ μόνο να 'εξειδικεύουν' και να αυξάνουν τα όρια κάλυψης (έως τριπλάσιο), ποτέ να τα μειώνουν ή να αποκλείουν πέραν των ήδη καθορισμένων ζωνών. Δεν προβλέπεται δεσμευτική γνώμη Περιφερειακού ή Δημοτικού Συμβουλίου, ακόμη και σε περιοχές όπου έχει ήδη διαπιστωθεί περιβαλλοντικός κορεσμός. Με τον τρόπο αυτό η τοπική συμμετοχή λειτουργεί μόνο προς την κατεύθυνση της περαιτέρω ανάπτυξης έργων και ποτέ προς την κατεύθυνση της προστασίας του τόπου — αμιγώς 'από πάνω προς τα κάτω' μοντέλο, σε αντίθεση με πρακτικές άλλων ευρωπαϊκών κρατών (βλ. ενότητα ΣΤ).

Η προσέγγιση αυτή βρίσκεται σε ένταση με τρία θεμελιώδη κείμενα δικαίου: τη Σύμβαση του Aarhus για την πρόσβαση σε πληροφορίες, τη συμμετοχή του κοινού στη λήψη αποφάσεων και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά θέματα· την αρχή της επικουρικότητας του ενωσιακού δικαίου, κατά την οποία οι αποφάσεις πρέπει να λαμβάνονται στο πλησιέστερο στον πολίτη δυνατό επίπεδο όπου αυτό είναι αποτελεσματικό· και τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας (κυρωμένος στην Ελλάδα με τον ν. 1850/1989, έστω και με ορισμένες επιφυλάξεις σε επιμέρους άρθρα του), ο οποίος κατοχυρώνει το δικαίωμα των οργανισμών τοπικής αυτοδιοίκησης να ρυθμίζουν και να διαχειρίζονται ουσιώδες μέρος των δημόσιων υποθέσεων υπό δική τους ευθύνη.

Το αίτημα αυτό δεν είναι θεωρητικό: η Περιφερειακή Ένωση Δήμων (ΠΕΔ) Στερεάς Ελλάδας έχει ήδη αποφασίσει να ζητήσει νομοθετική ρύθμιση για την απαγόρευση εγκατάστασης νέων έργων ΑΠΕ στην Περιφέρεια, με την αιτιολογία ότι η φέρουσα ικανότητά της έχει ήδη υπερβληθεί — συγκεκριμένο, πρόσφατο προηγούμενο συλλογικής θέσης της τοπικής αυτοδιοίκησης που το ΕΧΠ-ΑΠΕ οφείλει να λάβει σοβαρά υπόψη.


► Δ.3 ΔΗΜΟΣΙΑ ΚΑΙ ΚΟΙΝΟΧΡΗΣΤΗ ΓΗ
----------------------------------

Κανένα από τα δύο κείμενα δεν αναφέρεται σε βοσκότοπους, κοινόχρηστες/κοινοτικές εκτάσεις ή παραδοσιακά δικαιώματα χρήσης γης. Το ΕΧΠ-ΑΠΕ ρυθμίζει αποκλειστικά χωροταξικά κριτήρια, αγνοώντας το ιδιοκτησιακό/χρηστικό καθεστώς της δημόσιας γης που πρόκειται να απασχοληθεί.


► Δ.4 ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΣΗ ΓΗΣ ΚΑΙ ΕΡΓΩΝ ΑΝΑ ΕΠΕΝΔΥΤΗ
----------------------------------------------

Δεν προβλέπεται κανένα ανώτατο όριο έργων ή έκτασης ανά επενδυτή σε μία Δημοτική Ενότητα, γεγονός που διευκολύνει τη συγκέντρωση μεγάλου μέρους της διαθέσιμης φέρουσας ικανότητας μιας περιοχής σε λίγους οικονομικούς φορείς.


► Δ.5 ΑΡΧΗ ΤΗΣ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΔΙΚΑΙΗΣ ΧΩΡΙΚΗΣ ΚΑΤΑΝΟΜΗΣ ΤΩΝ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΒΑΡΩΝ
------------------------------------------------------------------------

Η ανάπτυξη των ΑΠΕ αποτελεί σκοπό δημοσίου συμφέροντος. Σύμφωνα όμως με την αρχή της αναλογικότητας (άρθρο 25 παρ. 1 του Συντάγματος), η επίτευξη ενός δημόσιου σκοπού δεν μπορεί να συνεπάγεται δυσανάλογη επιβάρυνση συγκεκριμένων περιοχών της χώρας. Η συγκέντρωση πολύ μεγάλου αριθμού ενεργειακών έργων σε περιορισμένες γεωγραφικές περιοχές —όπως ήδη καταδεικνύεται στις μελέτες περίπτωσης των ενοτήτων Α.15 (Πυξαριάς), Α.16 (Δομοκός) και Α.17 (Εύβοια), αλλά και σε περιοχές όπως η Καρυστία, η οποία αναγνωρίζεται ως ιδιαίτερη περίπτωση ήδη στο ίδιο το σχέδιο ΕΧΠ-ΑΠΕ (άρθρο 6§1Γ)— δημιουργεί άνιση κατανομή των περιβαλλοντικών, κοινωνικών και οικονομικών βαρών της ενεργειακής μετάβασης. Η αρχή της αναλογικότητας επιβάλλει η συμμετοχή κάθε Περιφέρειας, Περιφερειακής Ενότητας και Δήμου στην επίτευξη των εθνικών ενεργειακών στόχων να κατανέμεται κατά τρόπο δίκαιο και ισόρροπο, λαμβάνοντας υπόψη τη φέρουσα ικανότητα των οικοσυστημάτων, την ήδη υφιστάμενη συγκέντρωση έργων, τις σωρευτικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις, την έκταση των προστατευόμενων περιοχών, τις λοιπές παραγωγικές δραστηριότητες και την ανάγκη διατήρησης της κοινωνικής συνοχής. Η ενεργειακή μετάβαση αποτελεί εθνική υποχρέωση και, ως εκ τούτου, τα περιβαλλοντικά βάρη που συνεπάγεται δεν μπορούν να μεταφέρονται δυσανάλογα σε περιορισμένο αριθμό τοπικών κοινωνιών.

Για την έμπρακτη εφαρμογή της αρχής αυτής, ένας απλός αριθμός εγκατεστημένων ανεμογεννητριών ή ποσοστού εδαφικής κάλυψης δεν αρκεί. Προτείνεται η θέσπιση σύνθετου, σταθμισμένου Δείκτη Χωρικού Κορεσμού ανά Δημοτική Ενότητα/ορεινό όγκο, ο οποίος να συνεκτιμά:

  • τον αριθμό ανεμογεννητριών,
  • την εγκατεστημένη ισχύ (MW),
  • την πυκνότητα εγκαταστάσεων ανά km²,
  • το μήκος νέας οδοποιίας πρόσβασης,
  • το ποσοστό κορυφογραμμών που έχουν καταληφθεί,
  • τον αριθμό υποσταθμών,
  • το μήκος γραμμών μεταφοράς,
  • την έκταση προστατευόμενων περιοχών που επηρεάζονται,
  • τα έργα repowering,
  • τα έργα αποθήκευσης ενέργειας (BESS).

========================================================================
Ε. ΘΕΣΜΙΚΑ ΚΑΙ ΔΙΑΔΙΚΑΣΤΙΚΑ ΚΕΝΑ ΤΗΣ ΚΥΑ
========================================================================


► Ε.1 ΜΕΤΑΒΑΤΙΚΕΣ ΔΙΑΤΑΞΕΙΣ ΠΟΥ ΔΙΑΤΗΡΟΥΝ ΤΟ ΠΑΛΙΟ ΚΑΘΕΣΤΩΣ
-------------------------------------------------------------

Το Άρθρο Δεύτερο §2-9 διατηρεί σε ισχύ, υπό τους όρους που ίσχυαν πριν την παρούσα: ήδη λειτουργούσες εγκαταστάσεις, εκδοθείσες άδειες εγκατάστασης, ΑΕΠΟ, αποφάσεις ΠΠΔ, βεβαιώσεις απαλλαγής περιβαλλοντικής αδειοδότησης, και φακέλους ΜΠΕ με τυπική πληρότητα έως τις 20 Μαΐου 2026. Μόνο η §10 προβλέπει 'επανέλεγχο συμβατότητας' για ό,τι δεν εμπίπτει σε καμία από τις παραπάνω κατηγορίες — διατύπωση ασαφής ως προς τις πρακτικές συνέπειες. Αποτέλεσμα: το μεγαλύτερο μέρος των ήδη σχεδιαζόμενων έργων προχωρά ουσιαστικά με τους κανόνες του 2008. Ακόμη και σε περιοχές όπου το νέο πλαίσιο εισάγει αυστηρότερες απαγορεύσεις — όπως περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200μ., νησιά κάτω των 300 τ.χλμ., οικότοποι προτεραιότητας ΕΖΔ, ακτές κολύμβησης — οι απαγορεύσεις αυτές δεν θα έχουν πρακτικό πεδίο εφαρμογής παρά μόνο αφού εγκριθούν και υλοποιηθούν κατά το παλιό καθεστώς τα έργα που βρίσκονται ήδη σε διαδικασία αδειοδότησης. Το αποτέλεσμα αυτό δεν είναι παράπλευρη επίπτωση: αν το ισχύον ΕΧΠ χωροθετούσε έργα με πλημμελείς ή παράνομες διαδικασίες, το προτεινόμενο νέο πλαίσιο τα νομιμοποιεί, μεταθέτοντας επ' αόριστον οποιοδήποτε αποτέλεσμα των νέων ρυθμίσεών του.


► Ε.2 ΚΕΝΟ ΣΤΟ REPOWERING (ΒΛ. ΚΑΙ Β.2)
-----------------------------------------

Η ρητή εξαίρεση της 'ανανέωσης' άδειας λειτουργίας από τις νέες χωροταξικές κατευθύνσεις (Άρθρο Δεύτερο §2) ανοίγει δρόμο για de facto αντικατάσταση εγκαταστάσεων σε πολύ μεγαλύτερη κλίμακα χωρίς εφαρμογή των νέων, αυστηρότερων κριτηρίων.


► Ε.3 ΙΕΡΑΡΧΙΑ ΧΩΡΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ (ΑΡΘΡΟ 28)
----------------------------------------------

Η ισχύουσα ιεραρχία (άρθρο 6 ν. 4447/2016, όπως ενσωματώνεται στο άρθρο 28 της ΚΥΑ) επιτρέπει στα υποκείμενα επίπεδα σχεδιασμού μόνο εναρμόνιση/εξειδίκευση προς τα κάτω, ποτέ ενίσχυση της προστασίας πέρα από το εθνικό ΕΧΠ. Οποιοδήποτε αίτημα να ισχύσουν αυστηρότερες περιφερειακές/τοπικές κατευθύνσεις προϋποθέτει νομοθετική μεταβολή αυτής της ιεραρχίας, όχι απλή ερμηνευτική διεκδίκηση.


► Ε.4 ΑΣΑΦΕΙΑ ΠΟΣΟΣΤΩΝ ΚΑΛΥΨΗΣ ΓΙΑ ΝΕΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΚΑΤΑΛΛΗΛΟΤΗΤΑΣ
-----------------------------------------------------------------

Βλ. αναλυτικά Α.1 — οι συντελεστές κάλυψης του άρθρου 6§1 εξαρτώνται αποκλειστικά από τον παλιό χαρακτηρισμό του 2008 και δεν καλύπτουν ρητά τις νέες περιοχές καταλληλότητας.


========================================================================
ΣΤ. ΣΥΓΚΡΙΤΙΚΟ ΕΥΡΩΠΑΙΚΟ ΔΙΚΑΙΟ ΚΑΙ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ
========================================================================

Το ελληνικό πλαίσιο μπορεί να συγκριθεί με αντίστοιχα ευρωπαϊκά εργαλεία ως προς τρεις άξονες: τη στρατηγική εκτίμηση σωρευτικών επιπτώσεων πριν τον χαρακτηρισμό περιοχών, την προστασία περιοχών Natura, και τον ρόλο της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Σε καμία από τις παραπάνω χώρες δεν προβλέπεται 'καθαρή' αρνησικυρία δήμου επί εθνικού σχεδιασμού· όλες όμως αναγνωρίζουν στην τοπική αυτοδιοίκηση νομικά βαρύνοντα ρόλο, ουσιωδώς ισχυρότερο από το ελληνικό μοντέλο της απλής 'εξειδίκευσης προς τα πάνω'.

Το ελληνικό πλαίσιο μπορεί να συγκριθεί με αντίστοιχα ευρωπαϊκά εργαλεία ως προς τρεις άξονες: τη στρατηγική εκτίμηση σωρευτικών επιπτώσεων πριν τον χαρακτηρισμό περιοχών, την προστασία περιοχών Natura, και τον ρόλο της τοπικής αυτοδιοίκησης.

Συγκριτική αξιολόγηση του ελληνικού πλαισίου με ευρωπαϊκές πρακτικές

Το υπό διαβούλευση ελληνικό πλαίσιο μπορεί να συγκριθεί με αντίστοιχες ευρωπαϊκές πρακτικές ως προς τρεις βασικούς άξονες:

1. Στρατηγική αξιολόγηση των σωρευτικών επιπτώσεων

Τι εφαρμόζεται στην Ελλάδα

Η αξιολόγηση των σωρευτικών επιπτώσεων παραμένει περιορισμένη και δεν εξετάζει ολοκληρωμένα το σύνολο των ενεργειακών έργων και των συνοδών υποδομών πριν από τον χαρακτηρισμό περιοχών ανάπτυξης ΑΠΕ.

Τι εφαρμόζεται σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη

Σε αρκετές χώρες προηγείται στρατηγική περιβαλλοντική αξιολόγηση σε επίπεδο περιφέρειας ή περιοχής, ώστε να αποτιμάται η συνολική επιβάρυνση πριν από τον σχεδιασμό νέων έργων.

Τι προτείνουμε

Η αξιολόγηση των σωρευτικών επιπτώσεων να προηγείται του χαρακτηρισμού Περιοχών Επιτάχυνσης και να αφορά όλες τις τεχνολογίες ΑΠΕ καθώς και τα συνοδά έργα.

2. Προστασία των περιοχών Natura 2000

Τι εφαρμόζεται στην Ελλάδα

Το νέο χωροταξικό παραπέμπει σε Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες και Προεδρικά Διατάγματα, πολλά από τα οποία δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί.

Τι εφαρμόζεται σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη

Σε πολλές χώρες οι περιοχές Natura προστατεύονται μέσω ολοκληρωμένου θεσμικού πλαισίου πριν από την ανάπτυξη νέων ενεργειακών έργων, με ιδιαίτερη έμφαση στην αποφυγή επιπτώσεων και στην εφαρμογή της αρχής της προφύλαξης.

Τι προτείνουμε

Να ολοκληρωθούν πρώτα οι Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες και τα Προεδρικά Διατάγματα και στη συνέχεια να προχωρήσει ο νέος χωροταξικός σχεδιασμός.

3. Ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Τι εφαρμόζεται στην Ελλάδα

Οι Δήμοι και οι Περιφέρειες συμμετέχουν κυρίως γνωμοδοτικά, χωρίς ουσιαστική δυνατότητα να επηρεάσουν τον χωροταξικό σχεδιασμό ή να αποτρέψουν νέα έργα σε ήδη επιβαρυμένες περιοχές.

Τι εφαρμόζεται σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη

Σε αρκετές ευρωπαϊκές χώρες οι τοπικές αρχές έχουν ουσιαστικότερο ρόλο στη χωροθέτηση έργων ΑΠΕ, είτε μέσω δεσμευτικών γνωμοδοτήσεων είτε μέσω ισχυρών αρμοδιοτήτων στον χωροταξικό σχεδιασμό.

Τι προτείνουμε

Να ενισχυθεί θεσμικά ο ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, με δυνατότητα επιβολής αυστηρότερων τοπικών περιορισμών και ουσιαστικής συμμετοχής στις αποφάσεις που επηρεάζουν άμεσα τις τοπικές κοινωνίες.


========================================================================
Ζ. ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΙΤΗΜΑΤΩΝ
========================================================================

Συνοψίζοντας τα παραπάνω, ζητούμε από την αρμόδια αρχή:


========================================================================
ΠΑΡΑΡΤΗΜΑ Α: ΕΥΡΩΠΑΙΚΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΥ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΥ ΑΠΕ
========================================================================

Συνοπτική παρουσίαση του τρόπου με τον οποίο τέσσερα ευρωπαϊκά κράτη αντιμετωπίζουν τα βασικά ζητήματα που θίγει το παρόν υπόμνημα: αρμόδιο επίπεδο σχεδιασμού, μηχανισμό ζωνοποίησης/φέρουσας ικανότητας, και ρόλο τοπικής αυτοδιοίκησης.

Κοινό σημείο και των τεσσάρων παραδειγμάτων: η ζωνοποίηση/φέρουσα ικανότητα καθορίζεται από το επίπεδο διακυβέρνησης που βρίσκεται εγγύτερα στον τόπο (δήμος, Land, Αυτόνομη Κοινότητα), όχι αποκλειστικά από το κεντρικό κράτος — ακριβώς το αντίστροφο από το ισχύον ελληνικό μοντέλο του άρθρου 28 της ΚΥΑ.

Το παρόν παράρτημα παρουσιάζει συνοπτικά τον τρόπο με τον οποίο τέσσερα ευρωπαϊκά κράτη προσεγγίζουν τον χωροταξικό σχεδιασμό των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας ως προς τρεις βασικούς άξονες:

Επίπεδο χωροταξικού σχεδιασμού
Ζωνοποίηση και αξιολόγηση φέρουσας ικανότητας
Ρόλος της Τοπικής Αυτοδιοίκησης


Γερμανία
-----------------------------


Επίπεδο σχεδιασμού

Ο χωροταξικός σχεδιασμός πραγματοποιείται κυρίως σε επίπεδο ομόσπονδων κρατιδίων (Länder) και περιφερειακών σχεδίων, με υποχρεωτικό συντονισμό μεταξύ των επιπέδων διοίκησης.

Ζωνοποίηση και φέρουσα ικανότητα

Καθορίζονται ειδικές περιοχές προτεραιότητας για ΑΠΕ, ενώ προηγείται στρατηγική αξιολόγηση των περιβαλλοντικών και χωρικών περιορισμών, λαμβάνοντας υπόψη τις σωρευτικές επιπτώσεις.

Ρόλος Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Οι Δήμοι συμμετέχουν ενεργά μέσω των τοπικών χωροταξικών σχεδίων και μπορούν να επηρεάσουν ουσιαστικά τη χωροθέτηση των έργων.


Γαλλία
-----------------------------


Επίπεδο σχεδιασμού

Ο σχεδιασμός βασίζεται στα περιφερειακά χωροταξικά σχέδια (SRADDET), τα οποία ενσωματώνουν ενεργειακούς και περιβαλλοντικούς στόχους.

Ζωνοποίηση και φέρουσα ικανότητα

Η χωροθέτηση πραγματοποιείται μετά από στρατηγική αξιολόγηση περιβαλλοντικών περιορισμών, ενώ δίνεται ιδιαίτερη έμφαση στην προστασία της γεωργικής γης και των περιοχών Natura.

Ρόλος Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Οι τοπικές αρχές συμμετέχουν στον σχεδιασμό και στη διαδικασία καθορισμού κατάλληλων περιοχών ανάπτυξης.


Ισπανία
-----------------------------


Επίπεδο σχεδιασμού

Η χωροθέτηση οργανώνεται κυρίως σε επίπεδο Αυτόνομων Κοινοτήτων, με σημαντικές αρμοδιότητες στις περιφερειακές αρχές.

Ζωνοποίηση και φέρουσα ικανότητα

Χρησιμοποιούνται εργαλεία περιβαλλοντικής ευαισθησίας και αποκλεισμού περιοχών υψηλής οικολογικής αξίας πριν από την αδειοδότηση νέων έργων.

Ρόλος Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Οι περιφερειακές και τοπικές αρχές συμμετέχουν ενεργά στη διαδικασία σχεδιασμού και αξιολόγησης.


Αυστρία
-----------------------------


Επίπεδο σχεδιασμού

Ο σχεδιασμός πραγματοποιείται σε επίπεδο ομόσπονδων κρατιδίων (Bundesländer), με ιδιαίτερη προσαρμογή στα χαρακτηριστικά κάθε περιοχής.

Ζωνοποίηση και φέρουσα ικανότητα

Οι ζώνες ανάπτυξης ΑΠΕ καθορίζονται μετά από αξιολόγηση της φέρουσας ικανότητας, των περιβαλλοντικών περιορισμών και της συμβατότητας με τις λοιπές χρήσεις γης.

Ρόλος Τοπικής Αυτοδιοίκησης

Οι Δήμοι συμμετέχουν ενεργά στον χωροταξικό σχεδιασμό μέσω των τοπικών σχεδίων και των διαδικασιών δημόσιας διαβούλευσης.

Κοινά συμπεράσματα από τις ευρωπαϊκές πρακτικές

Από τη συγκριτική επισκόπηση προκύπτουν ορισμένες κοινές αρχές που εφαρμόζονται στα περισσότερα ευρωπαϊκά κράτη:

Ο χωροταξικός σχεδιασμός προηγείται της αδειοδότησης των έργων.
Οι περιοχές ανάπτυξης καθορίζονται μετά από στρατηγική περιβαλλοντική αξιολόγηση και εκτίμηση της φέρουσας ικανότητας.
Οι περιοχές Natura και τα οικοσυστήματα υψηλής οικολογικής αξίας προστατεύονται με αυστηρότερα κριτήρια.
Η Τοπική Αυτοδιοίκηση συμμετέχει ουσιαστικά στον χωροταξικό σχεδιασμό και όχι μόνο γνωμοδοτικά.
Η χωροθέτηση των έργων επιδιώκει ισόρροπη κατανομή των περιβαλλοντικών βαρών και αποφυγή υπερσυγκέντρωσης σε συγκεκριμένες περιοχές.



========================================================================
ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ ΚΑΙ ΠΗΓΕΣ
========================================================================


► ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
-----------------------------

  – Richardson, K., Steffen, W., Lucht, W., et al. (2023). Earth beyond six of nine planetary boundaries. Science Advances, 9(37).
  – Κατή, Β., Σπηλιοπούλου, Κ., Στεφανίδης, Α., Κασσάρα, Χ. (2024). Sacrificing Wilderness for Renewables? Land, 13(7) — μελέτη περίπτωσης όρους Πυξαριάς, Κεντρική Εύβοια (βλ. ενότητα Α.15).
  – Ibisch, P.L., Hoffmann, M.T., Kreft, S., Pe'er, G., Kati, V., Biber-Freudenberger, L., DellaSala, D.A., Vale, M.M., Hobson, P.R., Selva, N. (2016). A global map of roadless areas and their conservation status. Science, 354(6318), 1423-1427 — θεμελιώδης μελέτη μεθοδολογίας Περιοχών Άνευ Δρόμων, με συμμετοχή της ίδιας ερευνήτριας (Β. Κατή) με τη μελέτη της Κεντρικής Εύβοιας (βλ. ενότητες Α.6, Α.15).
  – UNEP — United Nations Environment Programme. Making Peace with Nature / Triple Planetary Crisis (κλιματική αλλαγή, απώλεια βιοποικιλότητας, ρύπανση).
  – European Commission (2024). Commission Guidance on the designation of renewables acceleration areas and on relevant project planning and permitting rules, accompanying the implementation of Directive (EU) 2023/2413 (RED III).
  – World Health Organization — Regional Office for Europe (2018). Environmental Noise Guidelines for the European Region — ειδικά: Lnight,outside στόχος 40 dB για εξωτερική νυχτερινή έκθεση, 30 dB εσωτερικά υπνοδωματίου για αδιάλειπτο νυχτερινό θόρυβο.
  – Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο — Ειδική ημερίδα 24 Μαρτίου 2026 με θέμα τις επιπτώσεις χαμηλών συχνοτήτων και υπόηχων από σύγχρονες ανεμογεννήτριες.
  – Kakoulaki, G., Kenny, R., Taylor, N., et al. (2026). Mapping Europe's rooftop photovoltaic potential with a building-level database. Nature Energy — εκτίμηση τεχνικού δυναμικού φωτοβολταϊκών στέγης ανά κράτος-μέλος, με την Ελλάδα να εμφανίζει δυναμικό ~78 TWh/έτος έναντι κατανάλωσης ~50 TWh/έτος (βλ. ενότητα Γ.5).

► ΝΟΜΟΘΕΣΙΑ ΚΑΙ ΝΟΜΟΛΟΓΙΑ
---------------------------

  – Σύνταγμα της Ελλάδας, άρθρο 25 παρ. 1 (αρχή της αναλογικότητας) και άρθρο 24 (προστασία περιβάλλοντος).
  – Οδηγία 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου, για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας (Οδηγία Οικοτόπων).
  – Οδηγία 2009/147/ΕΚ, περί της διατηρήσεως των αγρίων πτηνών (Οδηγία Πτηνών).
  – Οδηγία 2011/92/ΕΕ, για την εκτίμηση των επιπτώσεων ορισμένων σχεδίων δημοσίων και ιδιωτικών έργων στο περιβάλλον, όπως τροποποιήθηκε με την Οδηγία 2014/52/ΕΕ.
  – Οδηγία (ΕΕ) 2023/2413 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου (RED III), για την τροποποίηση της Οδηγίας (ΕΕ) 2018/2001.
  – Συνθήκη για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΣΛΕΕ), άρθρα 11 και 191.
  – Σύμβαση του Aarhus (1998), για την πρόσβαση σε πληροφορίες, τη συμμετοχή του κοινού στη λήψη αποφάσεων και την πρόσβαση στη δικαιοσύνη για περιβαλλοντικά θέματα.
  – Κανονισμός (ΕΕ) 2024/1991 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, της 24ης Ιουνίου 2024, για την αποκατάσταση της φύσης — άρθρο 9, στόχος αποκατάστασης τουλάχιστον 25.000 χλμ. ποταμών σε ελεύθερη ροή έως το 2030.
  – Οδηγία 2014/89/ΕΕ, περί θεσπίσεως πλαισίου για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό.
  – Οδηγία 2008/56/ΕΚ (Οδηγία-Πλαίσιο για τη Θαλάσσια Στρατηγική).
  – Ευρωπαϊκό Ελεγκτικό Συνέδριο, Ειδική Έκθεση 22/2023, «Ενέργεια από υπεράκτιες ανανεώσιμες πηγές στην ΕΕ — Φιλόδοξα σχέδια ανάπτυξης, αλλά η βιωσιμότητα παραμένει πρόκληση».
  – EU Platform on Sustainable Finance — Ομάδα Εμπειρογνωμόνων για τη Βιώσιμη Χρηματοδότηση, σχετική έκθεση/σύσταση περί αποφυγής μικρών υδροηλεκτρικών έργων κάτω των 10 MW λόγω κατακερματισμού ποταμών.
  – Ευρωπαϊκός Χάρτης Τοπικής Αυτονομίας (Στρασβούργο, 1985), κυρωμένος στην Ελλάδα με τον ν. 1850/1989 (ΦΕΚ Α' 114).
  – ΔΕΕ, Υπόθεση C-849/19, Ευρωπαϊκή Επιτροπή κατά Ελληνικής Δημοκρατίας, απόφαση της 17ης Δεκεμβρίου 2020 (παράλειψη καθορισμού ειδικών στόχων/μέτρων διατήρησης για 239 τόπους κοινοτικής σημασίας).
  – ν. 4447/2016 «Χωρικός σχεδιασμός – Βιώσιμη ανάπτυξη και άλλες διατάξεις» (Α' 241), όπως τροποποιήθηκε με τον ν. 4759/2020.
  – Σχέδιο Κοινής Υπουργικής Απόφασης «Έγκριση Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ) και της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων αυτού» — υπό διαβούλευση, 2026.

► ΛΟΙΠΕΣ ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΕΥΜΑΤΑ
---------------------------------

  – Senate Bill 283 (Clean Energy Safety Act of 2025), Πολιτεία της Καλιφόρνια — κανονιστική απάντηση στην πυρκαγιά σταθμού αποθήκευσης στο Moss Landing (Ιανουάριος 2025)· πρότυπο NFPA 855 (National Fire Protection Association — Stationary Energy Storage Systems).
  – savenaturagreece.com — γεωπληροφοριακός χάρτης εγκαταστάσεων ΑΠΕ, αντλούμενος από επίσημα στοιχεία της Ρυθμιστικής Αρχής Αποβλήτων, Ενέργειας και Υδάτων (geo.rae.gr) και της Ελληνικής Επιστημονικής Ένωσης Αιολικής Ενέργειας (ΕΛΕΤΑΕΝ) — δεδομένα δυναμικά ενημερωνόμενα, πρόσβαση Ιούνιος 2026.
  – Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) του υπό αναθεώρηση ΕΧΠ-ΑΠΕ — υπό διαβούλευση, 2026 (παραπομπές σε συγκεκριμένες σελίδες εντός του παρόντος υπομνήματος).
  – Δημοσιεύματα σχετικά με τους περιορισμούς εγκατάστασης φωτοβολταϊκών σε γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας σε Βουλγαρία, Ιταλία, Ρουμανία, Ισπανία και Γαλλία (βλ. συγκριτικό πίνακα ενότητας Γ.2).
  – Στοιχεία αδειοδοτημένων φωτοβολταϊκών έργων στη Δημοτική Ενότητα Δομοκού και στην Περιφερειακή Ενότητα Φθιώτιδας (βλ. ενότητα Α.16).
  – Νόμος περί Ηλεκτρικής Ενέργειας της Ομοσπονδίας Βοσνίας-Ερζεγοβίνης (τροποποίηση Ιουλίου 2022) — πλήρης απαγόρευση έκδοσης νέων αδειών μικρών υδροηλεκτρικών έργων κάτω των 10 MW.
  – Στοιχεία Ισχυουσών Αδειών Παραγωγού ΜΥΗΕ της ΡΑΑΕΥ (Απρίλιος 2026), στοιχεία εγκατεστημένης ισχύος ΔΑΠΕΕΠ (Ιανουάριος 2026) και στόχοι αναθεωρημένου ΕΣΕΚ (βλ. ενότητα Α.11).
  – Συγκριτικά στοιχεία αποστάσεων υπεράκτιων αιολικών πάρκων από την ακτογραμμή σε Γερμανία, Βέλγιο, Γαλλία, Ολλανδία και Νορβηγία (βλ. ενότητα Α.8).

========================================================================
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ
========================================================================

Η ενεργειακή μετάβαση και η προστασία της βιοποικιλότητας δεν είναι αντίθετοι στόχοι, αλλά συμπληρωματικές διαστάσεις της ίδιας περιβαλλοντικής κρίσης. Ένα ΕΧΠ-ΑΠΕ που βασίζεται σε γενικούς, οριζόντιους κανόνες αντί για σχεδιασμό προσαρμοσμένο στα χαρακτηριστικά κάθε τόπου, που αναβάλλει τη θεμελιώδη προστασία των περιοχών Natura σε εργαλεία που δεν έχουν ολοκληρωθεί, και που αφήνει ουσιαστικά εκτός ελέγχου το ήδη σχεδιαζόμενο δυναμικό μέσω των μεταβατικών διατάξεων, δεν εκπληρώνει τον σκοπό για τον οποίο θεσμοθετείται. Ζητούμε ουσιαστική αναθεώρηση, με βάση τα συγκεκριμένα αιτήματα του παρόντος υπομνήματος, πριν την έγκριση του νέου πλαισίου.

Η ενεργειακή μετάβαση δεν μπορεί να θεμελιωθεί σε ένα μοντέλο όπου οι τοπικές κοινωνίες, οι Δήμοι και οι Περιφέρειες καλούνται μόνο να προσαρμοστούν σε προαποφασισμένες επιλογές. Η προστασία του περιβάλλοντος, η κοινωνική αποδοχή και η δημοκρατική νομιμοποίηση προϋποθέτουν ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στον χωρικό σχεδιασμό και δυνατότητα αποτελεσματικής παρέμβασης σε περιπτώσεις περιβαλλοντικού ή χωροταξικού κορεσμού.

Για τους λόγους αυτούς ζητούμε την απόσυρση του σχεδίου στην παρούσα μορφή του και την επανακατάθεσή του μετά την ολοκλήρωση των αναγκαίων περιβαλλοντικών, χωροταξικών και θεσμικών προϋποθέσεων που αναφέρονται στο παρόν υπόμνημα.


========================================================================
ΣΥΓΚΕΝΤΡΩΤΙΚΟΣ ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΑΙΤΗΜΑΤΩΝ (102 ΑΙΤΗΜΑΤΑ)
========================================================================

    1. Να τεκμηριωθεί ρητά η θέση του ΕΧΠ-ΑΠΕ απέναντι στην επιστημονική βιβλιογραφία περί απωλειών δέσμευσης άνθρακα από αλλαγή χρήσεων γης λόγω εγκατάστασης ΑΠΕ, με αποδοχή ή αιτιολογημένη απόρριψή της — όχι σιωπή επί του ζητήματος.

    2. Να συνεκτιμηθούν στη ΣΜΠΕ, πριν από κάθε απόφαση περαιτέρω έντασης των ΑΠΕ, και οι λοιπές ανθρώπινες δραστηριότητες που έχουν ήδη υποβαθμίσει το ελληνικό φυσικό περιβάλλον (υπερδόμηση, υπερτουρισμός, υδατοκαλλιέργειες, εξορύξεις), ώστε η αθροιστική πίεση στα οικοσυστήματα να αποτιμάται ρεαλιστικά.

    3. Θέσπιση δεύτερου, αθροιστικού ορίου φέρουσας ικανότητας σε επίπεδο ευρύτερης γεωγραφικής/οικοσυστημικής ενότητας (ορεινός όγκος, λεκάνη απορροής, Περιφερειακή Ενότητα), πέραν του ορίου ανά Δημοτική Ενότητα.

    4. Ρητή πρόβλεψη ποσοστού κάλυψης για τις νέες Περιοχές Καταλληλότητας που δεν είχαν χαρακτηρισθεί το 2008.

    5. Αυτόματη αναστολή έκδοσης νέων αδειών σε ενότητες όπου έχει ήδη εξαντληθεί το όριο συγκέντρωσης.

    6. Κατάργηση ή ουσιαστική αναθεώρηση της δυνατότητας αύξησης των ποσοστών κάλυψης κατόπιν απόφασης Δημοτικού Συμβουλίου, ώστε η φέρουσα ικανότητα να παραμένει τεχνικό-επιστημονικό, όχι πολιτικό, ζήτημα.

    7. Καθορισμός ανώτατου ποσοστού κάλυψης φωτοβολταϊκών και σε επίπεδο Δημοτικής Ενότητας (όχι μόνο Περιφερειακής Ενότητας), με αφαίρεση από τον υπολογισμό δασικών εκτάσεων, βοσκήσιμων γαιών, περιοχών Natura και περιοχών πολεοδομικής ανάπτυξης από τον παρονομαστή του ποσοστού.

    8. Δεσμευτική σωρευτική αξιολόγηση σε επίπεδο ορεινού όγκου, λεκάνης απορροής, οικολογικού διαδρόμου και τοπίου, που να συνυπολογίζει: λειτουργούντα έργα, αδειοδοτημένα έργα, έργα με ΑΕΠΟ, έργα υπό αδειοδότηση, δρόμους πρόσβασης, διαπλατύνσεις, υποσταθμούς, ΚΥΤ, γραμμές μεταφοράς, συστήματα αποθήκευσης, ΜΥΗΕ και λοιπά συνοδά έργα.

    9. Δημοσιοποίηση της επιστημονικής μεθοδολογίας βαθμολόγησης σημαντικότητας επιπτώσεων της ΣΜΠΕ, με ποσοτικά κριτήρια και αναφορά στις πηγές/δεδομένα πεδίου ανά Περιφερειακή Ενότητα.

   10. Καμία νέα χωροθέτηση βιομηχανικής κλίμακας ΑΠΕ εντός περιοχών Natura 2000 πριν την ολοκλήρωση Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών, Σχεδίων Διαχείρισης και Προεδρικών Διαταγμάτων — αντιστροφή του βάρους τεκμηρίωσης: τεκμήριο αποκλεισμού μέχρι την έγκρισή τους, όχι εξέταση 'κατά περίπτωση ελλείποντος' πλαισίου.

   11. Δημόσιο, δεσμευτικό χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης των εκκρεμών ΕΠΜ ως προαπαιτούμενο εφαρμογής του νέου ΕΧΠ-ΑΠΕ σε προστατευόμενες περιοχές.

   12. Πλήρης αποκλεισμός αιολικών εγκαταστάσεων εντός ΖΕΠ, χωρίς εξαίρεση βάσει αιολικού δυναμικού.

   13. Θέσπιση περιμετρικών ζωνών προστασίας γύρω από ΖΕΠ και κρίσιμους οικοτόπους/σημαντικές περιοχές για την ορνιθοπανίδα (ΣΠΠ), πέραν της σημειακής απόστασης που προβλέπεται σήμερα μόνο για άλλες κατηγορίες.

   14. Ποσοτικοποιημένο, αυστηρό όριο επέμβασης σε δασικές εκτάσεις, με υποχρεωτική τεκμηρίωση έλλειψης εναλλακτικής θέσης εκτός δάσους πριν από κάθε αδειοδότηση.

   15. Δείκτης κατακερματισμού οικοτόπων (χιλιόμετρα νέας οδοποιίας ανά έργο και ανά ορεινό όγκο) ως δεσμευτικό, ποσοτικό κριτήριο αξιολόγησης/απόρριψης έργων.

   16. Απαγόρευση νέας οδοποιίας σε αδιατάρακτα ορεινά οικοσυστήματα, ανεξαρτήτως αν εμπίπτουν σε επίσημα χαρακτηρισμένη Περιοχή Άνευ Δρόμων.

   17. Ειδική απαγόρευση εγκατάστασης αιολικών σε κύριες κορυφογραμμές, ανεξαρτήτως υψομέτρου, και ένταξη της 'οπτικής φέρουσας ικανότητας' ως αυτοτελούς δεσμευτικού κριτηρίου.

   18. Καμία χωροθέτηση υπεράκτιων αιολικών πριν την ολοκλήρωση του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού, με ειδική στρατηγική εκτίμηση σωρευτικών επιπτώσεων σε αλιεία, μεταναστευτικά πτηνά, θαλασσοπούλια, κητώδη, τουρισμό και παράκτιες κοινότητες.

   19. Ουσιαστική αύξηση της ελάχιστης απόστασης υπεράκτιων αιολικών από την ακτογραμμή, εναρμονισμένη τουλάχιστον με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο (~23 χλμ.) και με την επιστημονική πρόταση του υπό εκπόνηση θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού του Βορείου Αιγαίου.

   20. Υποχρεωτική, ποσοτικοποιημένη μελέτη βασικής γραμμής αναφοράς (baseline) του σωρευτικού αποτυπώματος των ήδη λειτουργούντων/αδειοδοτημένων έργων ΑΠΕ ανά Περιφερειακή Ενότητα/ορεινό όγκο, πριν την έγκριση νέου πλαισίου.

   21. Υποχρεωτικό πρόγραμμα μετα-κατασκευαστικής παρακολούθησης βιοποικιλότητας (θνησιμότητα ορνιθοπανίδας/χειροπτέρων, διατάραξη οικοτόπων) ως όρος ΑΕΠΟ, με δημόσια προσβάσιμα ετήσια δεδομένα.

   22. Αυστηροποίηση των υφιστάμενων ορίων ανά λεκάνη απορροής, απαγόρευση νέων ΜΥΗΕ σε υδατορεύματα υψηλής οικολογικής αξίας και περιοχές αναπαραγωγής ειδών, και ρητή προστασία πηγών και υδρομαστεύσεων.

   23. Καθορισμός συγκεκριμένης, επιστημονικά τεκμηριωμένης μεθοδολογίας υπολογισμού της ελάχιστης οικολογικής παροχής (κατά το πρότυπο σύνθετων μεθόδων όπως της Αυστρίας), αντί παραπομπής σε ΣΔΛΑΠ χωρίς προσδιορισμένη μέθοδο.

   24. Συνεκτίμηση της σύστασης της Πλατφόρμας της ΕΕ για τη Βιώσιμη Χρηματοδότηση περί αποφυγής ΜΥΗΕ κάτω των 10 MW και του στόχου ελεύθερης ροής ποταμών του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1991, με αξιολόγηση ενδεχόμενης αναστολής αδειοδότησης νέων ΜΥΗΕ σε λεκάνες απορροής όπου έχει ήδη επιτευχθεί ή υπερκαλυφθεί ο στόχος του ΕΣΕΚ.

   25. Υποχρεωτική συμμόρφωση κάθε σταθμού αποθήκευσης με αναγνωρισμένο διεθνές πρότυπο πυρασφάλειας αντίστοιχο του NFPA 855 (ελάχιστες αποστάσεις μεταξύ μονάδων, συστήματα κατάσβεσης/εξαερισμού, σύστημα παρακολούθησης θερμοκρασίας-τάσης), ως προϋπόθεση αδειοδότησης.

   26. Υποχρεωτική προηγούμενη διαβούλευση με τις τοπικές πυροσβεστικές/πολιτικές αρχές προστασίας πριν την υποβολή αίτησης αδειοδότησης, και υποχρεωτική επιθεώρηση πριν τη θέση σε λειτουργία.

   27. Υποχρεωτική ειδική μελέτη κινδύνου πυρκαγιάς/θερμικής διαφυγής με εκτίμηση διασποράς τοξικών ρύπων καύσης, αυστηρές αποστάσεις ασφαλείας από οικισμούς, τουριστικές ζώνες και ευαίσθητα τοπία, και ένταξη των μονάδων αποθήκευσης στη σωρευτική αξιολόγηση κάθε περιοχής.

   28. Να μην καθοριστούν Περιοχές Επιτάχυνσης ΑΠΕ πριν ολοκληρωθούν: η χαρτογράφηση αποκλεισμών, η αξιολόγηση φέρουσας ικανότητας, η ανάλυση σωρευτικών επιπτώσεων, η ολοκλήρωση ΕΠΜ και Προεδρικών Διαταγμάτων Natura, και η σύνδεση με τον εθνικό και περιφερειακό ενεργειακό σχεδιασμό.

   29. Να μην προβλεφθεί εξαίρεση έργων εντός Περιοχών Επιτάχυνσης από πλήρη περιβαλλοντική αδειοδότηση και Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση, όσο δεν έχει ολοκληρωθεί το καθεστώς προστασίας Natura 2000 (ΕΠΜ/ΠΔ) σε εθνικό επίπεδο.

   30. Να θεσπιστεί η λεκάνη απορροής ως υποχρεωτική μονάδα αξιολόγησης σωρευτικών επιπτώσεων για όλες τις τεχνολογίες ΑΠΕ και τα συνοδά έργα, όχι μόνο για τα ΜΥΗΕ.

   31. Θέσπιση συμπληρωματικού ανώτατου ορίου κάλυψης φωτοβολταϊκών σε επίπεδο Δημοτικής Ενότητας, πέραν του ορίου ανά Περιφερειακή Ενότητα, με αφαίρεση δασικών εκτάσεων, βοσκήσιμων γαιών, περιοχών Natura και οικιστικών περιοχών από τον παρονομαστή υπολογισμού του ποσοστού.

   32. Επανεξέταση των προβλεπόμενων περιοχών ανάπτυξης υπεράκτιων αιολικών στην Εύβοια υπό το πρίσμα της ελάχιστης απόστασης που προτείνει η ίδια η υπό εκπόνηση πρόταση θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού του Βορείου Αιγαίου.

   33. Θέσπιση δεσμευτικού εθνικού κανονιστικού πλαισίου αποξήλωσης και διαχείρισης αποβλήτων ΑΠΕ, με υποχρεωτική κατάθεση εγγυητικής επιστολής αποκατάστασης κατά την αδειοδότηση, πριν την έγκριση του ΕΧΠ-ΑΠΕ.

   34. Χωροθέτηση ή/και πρόβλεψη χρηματοδοτικού πλαισίου για εγκαταστάσεις υποδοχής, αποθήκευσης και διαχείρισης παροπλισμένων εξαρτημάτων ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών.

   35. Αντικατάσταση του κριτηρίου εμβαδού για τα νησιά με οικοσυστημική αξιολόγηση φέρουσας ικανότητας ανά νησί, λαμβάνοντας υπόψη οικοσύστημα, τοπίο, βιοποικιλότητα, πολιτιστική φυσιογνωμία και τουριστικό χαρακτήρα.

   36. Επέκταση αντίστοιχου, ποσοτικοποιημένου συστήματος κανόνων τοπίου (ζώνες, μέγιστη πυκνότητα, ποσοστό οπτικής κάλυψης ορίζοντα) και στις λοιπές τεχνολογίες ΑΠΕ, ιδίως σε εκτεταμένα φωτοβολταϊκά πάρκα.

   37. Θέσπιση ανώτατου ορίου ύψους ανεμογεννητριών ορατών από ακτές/ευαίσθητα τοπία, κατά το πρότυπο άλλων ευρωπαϊκών χωρών.

   38. Ρητός χαρακτηρισμός κάθε repowering ως νέου έργου, με υποχρεωτική νέα ΜΠΕ, νέα Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση όπου απαιτείται, νέα αξιολόγηση σωρευτικών επιπτώσεων και πλήρη εφαρμογή των κριτηρίων του νέου ΕΧΠ-ΑΠΕ.

   39. Αποκλεισμός repowering σε ήδη κορεσμένες περιοχές, με υποχρεωτική σύνδεση κάθε repowering με αποξήλωση και αποκατάσταση των παλαιών εγκαταστάσεων.

   40. Εναρμόνιση των αποστάσεων προστασίας πολιτιστικής κληρονομιάς μεταξύ όλων των τεχνολογιών ΑΠΕ.

   41. Ειδική, τεκμηριωμένη ακουστική μελέτη χαμηλόσυχνου ήχου/υπόηχων ανά έργο, με εφαρμογή της αρχής της προφύλαξης, πέραν του γενικού ορίου decibel στο ακουστό φάσμα — με επανεξέταση του ορίου των 45 dB υπό το πρίσμα αυστηρότερων ευρωπαϊκών προτύπων.

   42. Εξειδίκευση νυχτερινού ορίου θορύβου σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες του ΠΟΥ (40 dB Lnight,outside για νυχτερινή εξωτερική έκθεση, 30 dB εσωτερικά υπνοδωματίου), με ειδική μέριμνα για αμιγώς οικιστικές ζώνες.

   43. Να ενταχθεί η δημόσια υγεία ως αυτοτελές, ρητό κριτήριο χωροθέτησης στο ΕΧΠ-ΑΠΕ, με ενιαία αξιολόγηση κινδύνου που να συνεξετάζει θόρυβο/υπόηχους, κίνδυνο πυρκαγιάς/θερμικής διαφυγής και πιθανές τοξικές εκπομπές.

   44. Υποχρεωτικά σχέδια πολιτικής προστασίας και εκκένωσης για μεγάλες εγκαταστάσεις αποθήκευσης ενέργειας (BESS), σε συνεργασία με τις αρμόδιες τοπικές αρχές πολιτικής προστασίας.

   45. Υποχρεωτική μελέτη οπτικής ανάκλασης (Glint & Glare Analysis) για φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις άνω ορισμένου μεγέθους πλησίον οικισμών, οδικών αξόνων ή αεροδρομίων, με πρόβλεψη μέτρων μετριασμού (αντι-ανακλαστικές επιστρώσεις, προσανατολισμός, φυτοκάλυψη) όπου απαιτείται.

   46. Θέσπιση ποσοτικού ορίου περιοδικής σκίασης ανά επηρεαζόμενη κατοικία (π.χ. έως 30 λεπτά/ημέρα, 30 ώρες/έτος) και υποχρεωτικός υπολογιστικός έλεγχος (shadow flicker assessment) κατά τον σχεδιασμό διάταξης αιολικών εγκαταστάσεων πλησίον οικισμών.

   47. Η σύνδεση με το ΕΧΠ Τουρισμού να μην ενεργοποιείται πριν την οριστική έγκρισή του, με ενδιάμεση εφαρμογή αυστηρότερων προληπτικών κριτηρίων.

   48. Θέσπιση ενιαίου, χαρτογραφημένου ορισμού γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας πριν την εφαρμογή των σχετικών εξαιρέσεων του ΕΧΠ-ΑΠΕ.

   49. Εξέταση αντίστοιχων ευρωπαϊκών προτύπων (απαγόρευση σε υψηλής παραγωγικότητας γη με εξαίρεση μόνο για γνήσια αγροβολταϊκά διπλής χρήσης, με ποσοτικά κριτήρια διατήρησης γεωργικής απόδοσης).

   50. Ένταξη χαρτογραφημένων αλιευτικών πεδίων ως πρόσθετου κριτηρίου αποφυγής σύγκρουσης χρήσεων στον θαλάσσιο χώρο.

   51. Συνεκτίμηση εγκεκριμένων σχεδίων επέκτασης εξορυκτικών δραστηριοτήτων κατά τη χωροθέτηση γειτονικών έργων ΑΠΕ.

   52. Ποσοτική τεκμηρίωση της αναγκαίας πρόσθετης χωρικής διαθεσιμότητας ΑΠΕ σε συνάρτηση με το ήδη δρομολογημένο δυναμικό (όλα τα στάδια αδειοδότησης ανά τεχνολογία, βάσει επίσημου γεωχωρικού μητρώου ΡΑΑΕΥ), τη χωρητικότητα του δικτύου και τους ρυθμούς ανάπτυξης αποθήκευσης, πριν τον καθορισμό νέων Περιοχών Καταλληλότητας/Επιτάχυνσης.

   53. Θεσμική προτεραιότητα και ισχυρότερα κίνητρα για φωτοβολταϊκά σε στέγες, χώρους στάθμευσης και λοιπές ήδη τεχνητές/δομημένες επιφάνειες, πριν και ανεξάρτητα από την επέκταση σε ανοιχτή γη — με ποσοτικό στόχο αξιοποίησης συγκεκριμένου ποσοστού του τεχνικού δυναμικού στέγης εντός ορισμένου χρονοδιαγράμματος.

   54. Υποχρεωτική, ουσιαστική και έγκαιρη τοπική διαβούλευση πριν από κάθε μεμονωμένη αδειοδότηση σε επίπεδο Δήμου, με προσβάσιμη πληροφόρηση και επαρκή προθεσμία, πέραν της γενικής εθνικής διαβούλευσης ΣΜΠΕ.

   55. Αρνητική απόφαση Περιφερειακού ή/και Δημοτικού Συμβουλίου σε περιοχές κορεσμού να οδηγεί υποχρεωτικά σε επανεξέταση και ειδική, αιτιολογημένη απάντηση από την αρμόδια αρχή, με δεσμευτικό χαρακτήρα ως προς τη χωροταξική συμβατότητα του συγκεκριμένου έργου.

   56. Δυνατότητα Περιφερειακών Χωροταξικών Πλαισίων, Τοπικών Πολεοδομικών Σχεδίων και Ειδικών Πολεοδομικών Σχεδίων να θέτουν αυστηρότερους περιορισμούς από το εθνικό ΕΧΠ — τροποποίηση της σχετικής ιεραρχίας του άρθρου 6 του ν. 4447/2016, εφόσον το ΕΧΠ-ΑΠΕ δεν το επιτρέπει ήδη.

   57. Θεσμοθέτηση δεσμευτικής δυνατότητας απόρριψης/αρνησικυρίας σε περιοχές όπου έχει αποδεδειγμένα υπερβεί η φέρουσα ικανότητα ή έχει επιστημονικά τεκμηριωθεί σοβαρός περιβαλλοντικός κορεσμός, κατ' αναλογία με το ισχυρότερο θεσμικό ρόλο της τοπικής αυτοδιοίκησης σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη.

   58. Ρητή αναγνώριση και προστασία βοσκοτόπων, κοινόχρηστων και κοινοτικών εκτάσεων, με υποχρεωτική γνώμη των τοπικών χρηστών (κτηνοτρόφων, αγροτικών συνεταιρισμών) πριν την παραχώρηση δημόσιας γης για έργα ΑΠΕ.

   59. Πρόβλεψη ανώτατου ορίου συγκέντρωσης έργων/έκτασης ανά επενδυτή ανά Δημοτική Ενότητα.

   60. Να θεσπιστεί ρητά στο ΕΧΠ-ΑΠΕ η αρχή της αναλογικής χωρικής κατανομής των έργων ΑΠΕ, ώστε η ανάπτυξή τους να πραγματοποιείται με δίκαιη κατανομή των περιβαλλοντικών και κοινωνικών βαρών μεταξύ Περιφερειών και Δήμων, αποτρέποντας την υπερσυγκέντρωση έργων σε ήδη επιβαρυμένες περιοχές.

   61. Θέσπιση σύνθετου, σταθμισμένου Δείκτη Χωρικού Κορεσμού ανά Δημοτική Ενότητα/ορεινό όγκο (πέραν του απλού ποσοστού εδαφικής κάλυψης), ο οποίος να ενσωματώνει αριθμό και ισχύ εγκαταστάσεων, πυκνότητα, οδοποιία, κατάληψη κορυφογραμμών, συνοδές υποδομές δικτύου, προστατευόμενες περιοχές, repowering και αποθήκευση — ως δεσμευτικό κριτήριο αδειοδότησης πέραν ορισμένου ορίου.

   62. Υποχρεωτική επανεξέταση όλων των μη κατασκευασμένων έργων με βάση το νέο πλαίσιο, ιδίως όσων δεν διαθέτουν ακόμη άδεια εγκατάστασης — χωρίς εξαίρεση λόγω παλαιότερης ΑΕΠΟ ή Βεβαίωσης Παραγωγού.

   63. Να μην εγκριθεί το ΕΧΠ-ΑΠΕ ως έχει, αλλά να αναθεωρηθεί ουσιαστικά πριν την έκδοσή του.

   64. Να θεσπιστεί δεύτερο, αθροιστικό όριο φέρουσας ικανότητας σε επίπεδο ευρύτερης γεωγραφικής/οικοσυστημικής ενότητας, πέραν του ορίου ανά Δημοτική Ενότητα.

   65. Να προβλεφθεί δεσμευτική, πολυτεχνολογική σωρευτική αξιολόγηση (αιολικά, φωτοβολταϊκά, αποθήκευση, ΜΥΗΕ, βιομάζα, συνοδά έργα) σε επίπεδο οικοσυστήματος/τοπίου.

   66. Να μην εγκρίνεται νέα χωροθέτηση βιομηχανικής κλίμακας ΑΠΕ σε περιοχές Natura 2000 πριν την ολοκλήρωση Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών, Σχεδίων Διαχείρισης και Προεδρικών Διαταγμάτων.

   67. Να αποκλειστούν πλήρως τα αιολικά από Ζώνες Ειδικής Προστασίας, χωρίς εξαίρεση βάσει αιολικού δυναμικού, και να θεσπιστούν περιμετρικές ζώνες προστασίας γύρω από αυτές.

   68. Να τεθεί αυστηρό, ποσοτικοποιημένο όριο επέμβασης σε δάση και δασικές εκτάσεις.

   69. Να προστατευθούν ουσιαστικά τα ορεινά οικοσυστήματα από τον κατακερματισμό λόγω οδοποιίας, με δεσμευτικό δείκτη χιλιομέτρων νέας οδοποιίας ανά έργο/ορεινό όγκο.

   70. Να απαγορευτεί η εγκατάσταση αιολικών σε κύριες κορυφογραμμές ανεξαρτήτως υψομέτρου.

   71. Να μην προχωρήσει καμία χωροθέτηση υπεράκτιων αιολικών πριν την ολοκλήρωση του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού.

   72. Να εκπονηθεί υποχρεωτική μελέτη βασικής γραμμής αναφοράς (baseline) του σωρευτικού αποτυπώματος των ήδη υφιστάμενων έργων, πριν την έγκριση του νέου πλαισίου.

   73. Να θεσπιστεί υποχρεωτικό πρόγραμμα μετα-κατασκευαστικής παρακολούθησης βιοποικιλότητας, με δημόσια προσβάσιμα δεδομένα.

   74. Να αντιμετωπίζεται κάθε repowering ως νέο έργο, με πλήρη νέα περιβαλλοντική αδειοδότηση και εφαρμογή των νέων κριτηρίων.

   75. Να επανεξεταστούν υποχρεωτικά όλα τα μη κατασκευασμένα έργα με βάση το νέο πλαίσιο, χωρίς εξαίρεση λόγω παλαιότερης ΑΕΠΟ ή Βεβαίωσης Παραγωγού.

   76. Να ενισχυθεί ουσιαστικά ο ρόλος Περιφερειών και Δήμων, με δεσμευτική υποχρέωση επανεξέτασης σε περίπτωση αρνητικής γνώμης σε περιοχές κορεσμού, και δυνατότητα αυστηρότερων τοπικών περιορισμών.

   77. Να αναγνωριστούν και να προστατευθούν ρητά οι βοσκότοποι, οι κοινόχρηστες/κοινοτικές εκτάσεις και τα παραδοσιακά δικαιώματα χρήσης δημόσιας γης.

   78. Να τεθεί ανώτατο όριο συγκέντρωσης έργων/έκτασης ανά επενδυτή ανά Δημοτική Ενότητα.

   79. Να τεκμηριωθεί ποσοτικά η ανάγκη πρόσθετης χωρικής διαθεσιμότητας ΑΠΕ σε συνάρτηση με το ήδη δρομολογημένο δυναμικό και τη χωρητικότητα δικτύου/αποθήκευσης.

   80. Να θεσπιστεί υποχρεωτικό πρότυπο πυρασφάλειας για σταθμούς αποθήκευσης (αντίστοιχο NFPA 855) με υποχρεωτική προηγούμενη διαβούλευση με πυροσβεστικές αρχές και ειδική μελέτη κινδύνου θερμικής διαφυγής, κατά το πρότυπο της κανονιστικής απάντησης της Καλιφόρνια μετά το συμβάν στο Moss Landing.

   81. Να επανεξεταστεί το γενικό όριο θορύβου (45 dB) με ειδική πρόβλεψη για χαμηλόσυχνο ήχο/υπόηχους αιολικών εγκαταστάσεων και εξειδίκευση νυχτερινού ορίου σύμφωνα με τις κατευθυντήριες οδηγίες του ΠΟΥ (40 dB Lnight,outside / 30 dB εσωτερικά).

   82. Να θεσπιστεί δεσμευτικό κανονιστικό πλαίσιο αποξήλωσης και διαχείρισης αποβλήτων ΑΠΕ, με υποχρεωτική εγγυητική επιστολή αποκατάστασης κατά την αδειοδότηση.

   83. Να αντικατασταθεί το κριτήριο εμβαδού για τα νησιά με οικοσυστημική αξιολόγηση φέρουσας ικανότητας ανά νησί.

   84. Να ενταχθεί η δημόσια υγεία ως αυτοτελές κριτήριο χωροθέτησης, με ενιαία αξιολόγηση κινδύνου (θόρυβος/υπόηχοι, πυρκαγιά/θερμική διαφυγή, τοξικές εκπομπές) και υποχρεωτικά σχέδια πολιτικής προστασίας/εκκένωσης για μεγάλες εγκαταστάσεις BESS.

   85. Να μην καθοριστούν Περιοχές Επιτάχυνσης ΑΠΕ πριν ολοκληρωθούν η χαρτογράφηση αποκλεισμών, η αξιολόγηση φέρουσας ικανότητας, η ανάλυση σωρευτικών επιπτώσεων και οι ΕΠΜ/ΠΔ Natura, σύμφωνα με τη λογική προτεραιότητας της RED III.

   86. Να μην προβλεφθεί εξαίρεση έργων εντός Περιοχών Επιτάχυνσης από πλήρη περιβαλλοντική αδειοδότηση και Ειδική Οικολογική Αξιολόγηση, όσο δεν έχει ολοκληρωθεί το καθεστώς ΕΠΜ/ΠΔ Natura 2000.

   87. Να θεσπιστεί η λεκάνη απορροής ως υποχρεωτική μονάδα αξιολόγησης σωρευτικών επιπτώσεων για όλες τις τεχνολογίες ΑΠΕ, όχι μόνο για τα ΜΥΗΕ.

   88. Να θεσμοθετηθεί δεσμευτική δυνατότητα απόρριψης/αρνησικυρίας σε περιοχές αποδεδειγμένης υπέρβασης φέρουσας ικανότητας, με βάση τη Σύμβαση του Aarhus, την αρχή της επικουρικότητας και τον Ευρωπαϊκό Χάρτη Τοπικής Αυτονομίας.

   89. Να καταργηθεί ή αναθεωρηθεί ουσιαστικά η δυνατότητα αύξησης ποσοστών κάλυψης κατόπιν απόφασης Δημοτικού Συμβουλίου, ώστε η φέρουσα ικανότητα να παραμένει τεχνικό-επιστημονικό ζήτημα.

   90. Να δημοσιοποιηθεί η επιστημονική μεθοδολογία βαθμολόγησης σημαντικότητας επιπτώσεων της ΣΜΠΕ, με ποσοτικά κριτήρια ανά Περιφερειακή Ενότητα.

   91. Να καθοριστεί ανώτατο ποσοστό κάλυψης φωτοβολταϊκών και σε επίπεδο Δημοτικής Ενότητας, με αφαίρεση δασικών εκτάσεων, βοσκήσιμων γαιών, περιοχών Natura και περιοχών πολεοδομικής ανάπτυξης από τον υπολογισμό.

   92. Να εξεταστεί η υιοθέτηση αυστηρότερων ευρωπαϊκών προτύπων προστασίας γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας από φωτοβολταϊκά (απαγόρευση με εξαίρεση μόνο γνήσιων αγροβολταϊκών διπλής χρήσης).

   93. Να θεσπιστεί θεσμική προτεραιότητα και ισχυρότερα κίνητρα για φωτοβολταϊκά σε στέγες και ήδη τεχνητές επιφάνειες, με ποσοτικό στόχο αξιοποίησης συγκεκριμένου ποσοστού του τεχνικού δυναμικού στέγης πριν την περαιτέρω επέκταση σε ανοιχτή γη.

   94. Να απαιτείται υποχρεωτική μελέτη οπτικής ανάκλασης (Glint & Glare) για φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις πλησίον οικισμών, οδικών αξόνων ή αεροδρομίων.

   95. Να αυξηθεί ουσιαστικά η ελάχιστη απόσταση υπεράκτιων αιολικών από την ακτογραμμή, εναρμονισμένη με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο και με την επιστημονική πρόταση του θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού του Βορείου Αιγαίου.

   96. Να επανεξεταστούν οι προβλεπόμενες περιοχές υπεράκτιων αιολικών στην Εύβοια υπό το πρίσμα της προτεινόμενης απόστασης 5 ν.μ. του υπό εκπόνηση θαλάσσιου χωροταξικού σχεδιασμού.

   97. Να καθοριστεί συγκεκριμένη, επιστημονικά τεκμηριωμένη μεθοδολογία υπολογισμού της ελάχιστης οικολογικής παροχής για ΜΥΗΕ, αντί παραπομπής σε ΣΔΛΑΠ χωρίς προσδιορισμένη μέθοδο.

   98. Να συνεκτιμηθεί η σύσταση της Πλατφόρμας της ΕΕ για τη Βιώσιμη Χρηματοδότηση περί αποφυγής ΜΥΗΕ κάτω των 10 MW και ο στόχος ελεύθερης ροής ποταμών του Κανονισμού (ΕΕ) 2024/1991.

   99. Να θεσπιστεί ανώτατο όριο ύψους ανεμογεννητριών ορατών από ακτές/ευαίσθητα τοπία.

  100. Να θεσπιστεί ποσοτικό όριο περιοδικής σκίασης (shadow flicker) ανά επηρεαζόμενη κατοικία, με υποχρεωτικό υπολογιστικό έλεγχο κατά τον σχεδιασμό αιολικών εγκαταστάσεων.

  101. Να θεσπιστεί ρητά η αρχή της αναλογικής χωρικής κατανομής των έργων ΑΠΕ (άρθρο 25§1 Συντάγματος), ώστε να αποτρέπεται η υπερσυγκέντρωση έργων σε ήδη επιβαρυμένες περιοχές.

  102. Να θεσπιστεί σύνθετος, σταθμισμένος Δείκτης Χωρικού Κορεσμού ανά Δημοτική Ενότητα/ορεινό όγκο, πέραν του απλού ποσοστού εδαφικής κάλυψης, ως δεσμευτικό κριτήριο αδειοδότησης.

[Φιλιππίδης Γιώργος]

Η φέρουσα ικανότητα της Άνδρου στο υπό διαβούλευση Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο Α.Π.Ε. και τη συνοδευτική Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων
1. Εισαγωγή
Η συζήτηση για την ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας δεν μπορεί να περιορίζεται αποκλειστικά στην ενεργειακή απόδοση των έργων ή στη διαθεσιμότητα εκτάσεων για εγκατάσταση τεχνικών υποδομών. Ιδίως στα νησιά, η αξιολόγηση της καταλληλότητας μιας περιοχής για έργα Α.Π.Ε. οφείλει να λαμβάνει υπόψη τη συνολική φέρουσα ικανότητα του τόπου, συμπεριλαμβανομένης της γεωργικής γης, των υδατικών πόρων, των βοσκοτόπων και των στοιχείων του παραδοσιακού αγροτικού τοπίου.
Η Άνδρος δεν αποτελεί έναν ουδέτερο ή αδρανή χώρο υποδοχής τεχνικών εγκαταστάσεων. Αποτελεί ένα σύνθετο αγρο-νησιωτικό οικοσύστημα, στο οποίο η παραγωγική δραστηριότητα εξαρτάται από τη διαχρονική αλληλεπίδραση εδάφους, νερού, αναβαθμίδων, ξερολιθικών κατασκευών, πηγών, ρεμάτων και βοσκήσιμων εκτάσεων.
Η ιδιαιτερότητα αυτή αναγνωρίζεται ήδη από το θεσμικό πλαίσιο προστασίας του νησιού. Το Π.Δ. ΖΟΕ Άνδρου (ΦΕΚ ΑΑΠ 291/2011) προστατεύει το φυσικό τοπίο, τις κορυφογραμμές, τις περιοχές προστασίας της φύσης και βασικά χαρακτηριστικά του αγροτικού χώρου, αναγνωρίζοντας ότι η φυσιογνωμία της Άνδρου αποτελεί στοιχείο που χρήζει ιδιαίτερης χωρικής προστασίας.
2. Το έδαφος ως μη ανανεώσιμος φυσικός πόρος
Από γεωπονική και εδαφολογική άποψη, οι επιπτώσεις των ενεργειακών εγκαταστάσεων δεν περιορίζονται στην επιφάνεια που καταλαμβάνουν οι ίδιες οι εγκαταστάσεις, αλλά αφορούν κυρίως τη λειτουργική υποβάθμιση του αγροτικού χώρου. Οι διανοίξεις οδών, οι εκσκαφές, οι επιχώσεις, οι πλατείες συναρμολόγησης, οι θεμελιώσεις, τα τεχνικά έργα αποστράγγισης και τα συνοδά τεχνικά έργα επηρεάζουν την εδαφική δομή, αυξάνουν τη συμπίεση, μειώνουν τη διηθητικότητα, μεταβάλλουν την επιφανειακή απορροή και αυξάνουν την ευπάθεια σε διάβρωση. Η διεθνής βιβλιογραφία για αιολικά και φωτοβολταϊκά έργα δείχνει ότι οι κυριότερες επιπτώσεις σχετίζονται με την οδοποιία, τη συμπίεση του εδάφους από βαρέα μηχανήματα και την αλλαγή της υδρολογικής συμπεριφοράς του τοπίου, ενώ για τα φωτοβολταϊκά τονίζεται ειδικά η ανάγκη αποφυγής κατασκευαστικής συμπίεσης και διατήρησης μόνιμης φυτοκάλυψης για την αποτροπή απορροής και διάβρωσης. Η υποβάθμιση αυτή δεν είναι απλώς μορφολογική· μεταφράζεται σε απώλεια εδαφικής πολυλειτουργικότητας, σε μείωση της ικανότητας συγκράτησης νερού και τελικά σε μείωση της γεωργικής και βοσκοπαραγωγικής αξίας της γης. Στην Άνδρο, όπου μεγάλο μέρος της παραγωγικής γης βρίσκεται σε επικλινείς εκτάσεις και έχει διαμορφωθεί μέσω αναβαθμίδων και ξερολιθικών κατασκευών, η απώλεια ή υποβάθμιση του εδάφους δεν είναι εύκολα αναστρέψιμη. Το έδαφος αποτελεί βασικό φυσικό κεφάλαιο του πρωτογενούς τομέα και η προστασία του οφείλει να αποτελεί χωροταξική προτεραιότητα.
3. Οι αναβαθμίδες και οι ξερολιθικές κατασκευές της Άνδρου
Οι αναβαθμίδες και οι ξερολιθικές κατασκευές της Άνδρου δεν αποτελούν μόνο στοιχεία πολιτιστικής κληρονομιάς και χαρακτηριστικά του « Ανδριώτικου τοπίου», αποτελούν ταυτόχρονα κρίσιμες υποδομές διαχείρισης του εδάφους και του νερού, οι οποίες επί αιώνες συνέβαλαν στη συγκράτηση των εδαφών, στη μείωση της διάβρωσης, στη διατήρηση της εδαφικής υγρασίας και στη γεωργική αξιοποίηση των επικλινών εκτάσεων του νησιού.
Η σημασία τους είναι ιδιαίτερα αυξημένη στην Άνδρο λόγω του έντονου αναγλύφου, των μεγάλων κλίσεων και της γεωμορφολογικής της συμπεριφοράς. Η σχετική βιβλιογραφία περιγράφει ένα νησί με ισχυρή τεκτονική κατάτμηση, μεγάλες κλίσεις, αποσαθρωμένους μεταμορφωμένους σχηματισμούς και ενεργές διεργασίες διάβρωσης και κατολισθήσεων, οι οποίες επιδεινώνονται όταν παρεμβαίνει η ανθρώπινη δραστηριότητα σε πρανή ή σε λεκάνες απορροής. Για τον πρωτογενή τομέα αυτό σημαίνει ότι το γόνιμο έδαφος, ήδη περιορισμένο και συχνά κατανεμημένο σε αναβαθμίδες ή μικρές καλλιεργήσιμες ενότητες, δεν μπορεί να θεωρηθεί αναλώσιμος πόρος. Η αποσταθεροποίηση των αναβαθμίδων, η διατάραξη της φυσικής στράγγισης και η απώλεια λεπτόκοκκου υλικού, μπορεί να οδηγήσουν σε σταδιακή υποβάθμιση της γεωργικής γης ως παραγωγικού μέσου, ιδίως για ξηρικές καλλιέργειες, δενδρώδεις εγκαταστάσεις, μικτές αγροτικές χρήσεις και εκτατική κτηνοτροφία.
Η αξία τους αναγνωρίζεται διεθνώς, καθώς η τέχνη της ξερολιθιάς έχει εγγραφεί από το 2018 στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας της UNESCO. Η προστασία των αναβαθμίδων και των ξερολιθικών κατασκευών δεν αφορά επομένως μόνο την πολιτιστική κληρονομιά, αλλά και τη διατήρηση του εδαφικού κεφαλαίου, της παραγωγικής γης, της βιοποικιλότητας και της μακροχρόνιας βιωσιμότητας του πρωτογενούς τομέα της Άνδρου.
Οι συνέπειες γίνονται ακόμη σοβαρότερες αν ληφθεί υπόψη ότι ο αγροτικός χώρος της Άνδρου είναι ανεμόπληκτος. Το αιολικό καθεστώς των ετησίων/μελτεμιών στο Αιγαίο χαρακτηρίζεται από επίμονους και ξηρούς βόρειους ανέμους κατά τους θερινούς μήνες, δηλαδή ακριβώς στην περίοδο μέγιστης εδαφικής ξήρανσης και μέγιστου υδατικού στρες για τις καλλιέργειες και τη φυσική βλάστηση. Η κλιματολογική βιβλιογραφία για τις ετησίες, καθώς και μελέτες διάβρωσης σε άλλα νησιά των Κυκλάδων, δείχνουν ότι οι έντονες κλίσεις, οι ισχυροί βόρειοι άνεμοι, η αποσάθρωση των σχηματισμών και οι λεπτοί εδαφικοί μανδύες συνιστούν συνθήκες αυξημένου διαβρωτικού κινδύνου. Σε τέτοιο περιβάλλον, η απογύμνωση της επιφάνειας από φυτοκάλυψη και οι χωματουργικές παρεμβάσεις για ενεργειακά έργα αυξάνουν τόσο την υδατοδιάβρωση όσο και την ανεμοδιάβρωση, με αποτέλεσμα να υποχωρεί η εδαφική γονιμότητα, να μειώνεται η βοσκήσιμη βιομάζα και να δυσχεραίνεται η αναγέννηση της χορτολιβαδικής ή θαμνώδους βλάστησης που στηρίζει την κτηνοτροφία.
4. Η ιδιαίτερη υδρολογική φυσιογνωμία της Άνδρου
Εξίσου κρίσιμο για τον πρωτογενή τομέα είναι το υδατικό ισοζύγιο. Η Άνδρος διαθέτει σημαντικότερο δίκτυο πηγών και επιφανειακών νερών από άλλα κυκλαδικά νησιά, αλλά αυτή ακριβώς η ιδιαιτερότητα την καθιστά εξαρτημένη από μια λεπτή ισορροπία μεταξύ διήθησης, απορροής, συγκράτησης εδάφους, λειτουργίας αναβαθμίδων και τροφοδοσίας πηγών. Το νησί χαρακτηρίζεται από μεγάλο αριθμό πηγών, ρεμάτων, υδατορροών και μικρών υγροτόπων, οι οποίοι συγκροτούν ένα σύνθετο υδρολογικό σύστημα άμεσα συνδεδεμένο με τη γεωργική παραγωγή, την κτηνοτροφία και τη βιοποικιλότητα. Ιδιαίτερη σημασία έχουν οι δώδεκα (12) θεσμοθετημένοι μικροί νησιωτικοί υγρότοποι της Άνδρου, οι οποίοι προστατεύονται με το Π.Δ. καθορισμού μέτρων και διαδικασιών για τη διατήρησή τους (ΦΕΚ ΑΑΠ 229/2012). Τοπικές πρωτοβουλίες καταγραφής των πηγών της Άνδρου αναφέρουν ήδη πιέσεις από μείωση βροχοπτώσεων, αύξηση θερμοκρασιών, υπεράντληση και εγκατάλειψη παραδοσιακών πρακτικών διαχείρισης, ενώ η βιβλιογραφία για τις Κυκλάδες συνολικά δείχνει πτωτική τάση της μακροχρόνιας απόδοσης της συλλογής όμβριων και αυξημένη τρωτότητα των νησιωτικών υδατικών συστημάτων στην κλιματική μεταβολή. Για τη γεωργία και την κτηνοτροφία της Άνδρου, οποιαδήποτε παρέμβαση που μειώνει τη διήθηση, αυξάνει τη γρήγορη επιφανειακή απορροή ή αποσυνδέει μικρές υδρολογικές διαδρομές, επηρεάζει αρνητικά τη διαθεσιμότητα νερού για άρδευση, για ποτίστρες, για τη φυσική βλάστηση και για τη διατήρηση τοπικών μικροκλιμάτων ευνοϊκών για την παραγωγή.
Πέραν των άμεσων εδαφικών και υδρολογικών μεταβολών, τα έργα ΑΠΕ μπορούν να επηρεάσουν και το αγροτικό μικροκλίμα. Για τα αιολικά πάρκα έχουν καταγραφεί μεταβολές στη ροή του ανέμου, στη θερμοκρασία επιφανείας, στη θερμοκρασία κοντά στο έδαφος και στην εδαφική υγρασία, ενώ για τα μεγάλης κλίμακας φωτοβολταϊκά έχουν παρατηρηθεί μεταβολές στη θερμοκρασία επιφανείας, στη σχετική υγρασία, στην ακτινοβολία που φτάνει στο έδαφος και στη δυναμική της βλάστησης κάτω και ανάμεσα στα πάνελ. Για τον πρωτογενή τομέα, οι μεταβολές αυτές αποκτούν πρακτική σημασία, επειδή επηρεάζουν την εξατμισοδιαπνοή, τη διατήρηση της εδαφικής υγρασίας, τη χορτοπαραγωγή και τη συμπεριφορά των φυτών σε συνθήκες θερινού στρες. Σε ένα νησί όπως η Άνδρος, όπου η αγροτική δραστηριότητα εξαρτάται από μικρής κλίμακας μικροκλιματικές διαφοροποιήσεις που δημιουργούνται από κοιλάδες, πηγές, ρέματα, αναβαθμίδες και φυτοκάλυψη, η απορρύθμιση αυτών των συνθηκών μπορεί να υποβαθμίσει τη σταθερότητα των αγροοικοσυστημάτων σε βάθος χρόνου.
5. Η αγροτική διάσταση της φέρουσας ικανότητας
Το υπό διαβούλευση Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο Α.Π.Ε. χρησιμοποιεί τη φέρουσα ικανότητα ως βασικό εργαλείο χωροθέτησης. Ωστόσο, η έννοια αυτή προσεγγίζεται κυρίως μέσω δεικτών χωρικής κάλυψης, πυκνότητας εγκαταστάσεων και περιβαλλοντικών περιορισμών. Με βάση τα παραπάνω, η χωροθέτηση έργων ΑΠΕ στην Άνδρο πρέπει να αξιολογείται πρωτίστως με γεωπονικά, εδαφολογικά και αγροϋδρολογικά κριτήρια. Δεν αρκεί η εξέταση της τεχνικής καταλληλότητας ή της ενεργειακής απόδοσης μιας θέσης· απαιτείται συστηματική αποτίμηση της επίδρασης στη γεωργική γη, στη βοσκοϊκανότητα, στη σταθερότητα των αναβαθμίδων, στη διηθητικότητα των εδαφών, στη συνοχή των βοσκήσιμων εκτάσεων και στη λειτουργία των τοπικών υδατικών πόρων. Σε ένα νησί όπου το έδαφος είναι περιορισμένο, η διάβρωση δύσκολα αναστρέψιμη και η παραγωγή άρρηκτα συνδεδεμένη με το τοπίο και το νερό, η υποβάθμιση αυτών των πόρων συνιστά άμεση απειλή για τη βιωσιμότητα του πρωτογενούς τομέα.
Για τον λόγο αυτό, η αξιολόγηση των έργων Α.Π.Ε. στην Άνδρο, πρέπει να περιλαμβάνει αυστηρή προτεραιοποίηση της προστασίας της παραγωγικής γης, των βοσκοτόπων, των αναβαθμιδωμένων αγροτικών τοπίων και των ζωνών πηγών και επιφανειακών νερών, καθώς και υποχρεωτική εκτίμηση σωρευτικών επιπτώσεων σε επίπεδο λεκάνης απορροής και αγρο-κτηνοτροφικής ενότητας πριν από κάθε χωροθετική επιλογή.
6. Συμπέρασμα
Η ενεργειακή μετάβαση αποτελεί αναγκαίο στόχο της σύγχρονης περιβαλλοντικής πολιτικής. Ωστόσο, σε ένα νησί όπως η Άνδρος, όπου η παραγωγική γη είναι περιορισμένη, η διάβρωση δύσκολα αναστρέψιμη και η γεωργία άρρηκτα συνδεδεμένη με το έδαφος, το νερό και το τοπίο, η προστασία του πρωτογενούς τομέα πρέπει να αποτελεί βασική παράμετρο κάθε χωροταξικού σχεδιασμού.
Για τον λόγο αυτό, το νέο ΕΧΠ-ΑΠΕ και η συνοδευτική ΣΜΠΕ οφείλουν να συνεκτιμήσουν ειδικά τη γεωργική γη, τους βοσκοτόπους, τις αναβαθμίδες, τις ξερολιθικές κατασκευές, τις πηγές, τα ρέματα, τους μικρούς νησιωτικούς υγροτόπους και συνολικά την αγροτική και υδρολογική φέρουσα ικανότητα της Άνδρου, ώστε η ενεργειακή μετάβαση να μη συνεπάγεται υποβάθμιση των φυσικών πόρων που στηρίζουν διαχρονικά την παραγωγική, κοινωνική και περιβαλλοντική ισορροπία του νησιού.
Παράλληλα, η ενεργειακή πολιτική για τα νησιά θα πρέπει να ενισχύει μοντέλα τοπικής ενεργειακής συμμετοχής, με ουσιαστικό ρόλο της τοπικής αυτοδιοίκησης, των κατοίκων και των παραγωγικών φορέων. Στο πλαίσιο αυτό μπορούν να εξεταστούν σχήματα τοπικών ενεργειακών φορέων ή ενεργειακών κοινοτήτων, η προτεραιότητα σε ενεργειακές λύσεις συμβατές με τη φέρουσα ικανότητα κάθε περιοχής και η θεσμική κατοχύρωση σαφών αγρο-περιβαλλοντικών ορίων προστασίας.
Η ενεργειακή μετάβαση μπορεί να είναι πραγματικά βιώσιμη μόνο όταν συνδυάζεται με τη διατήρηση της παραγωγικής γης, των υδατικών πόρων, της βιοποικιλότητας και του αγροτικού τοπίου που συγκροτούν τη φυσιογνωμία και το μέλλον της Άνδρου.

Για την Εταιρεία Ανδρίων Επιστημόνων (ΕΤΑΝΕΠ)

 

[ΤΕΕ Αιτωλοακαρνανίας]

ΑΝΑΘΕΩΡΗΣΗ ΕΙΔΙΚΟΥ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΥ ΠΛΑΙΣΙΟΥ
ΓΙΑ ΤΙΣ ΑΝΑΝΕΩΣΙΜΕΣ ΠΗΓΕΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ (ΕΧΠ-ΑΠΕ)
ΑΝΑΦΟΡΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ
Περιφερειακή Ενότητα Αιτωλοακαρνανίας

ΕΙΣΑΓΩΓΗ ΚΑΙ ΣΚΟΠΟΣ ΤΗΣ ΑΝΑΦΟΡΑΣ
Η παρούσα αναφορά εκπονείται στο πλαίσιο της διαβούλευσης της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) για την Αναθεώρηση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΧΠ-ΑΠΕ), η οποία εκπονήθηκε από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) κατ’ εφαρμογή της Οδηγίας 2001/42/ΕΚ και της ΚΥΑ αρ. ΥΠΕΧΩΔΕ/ΕΥΠΕ/οικ.107017/2006.

Αντικείμενο της αναφοράς είναι η εξειδίκευση και ανάλυση των περιβαλλοντικών, χωροταξικών και αναπτυξιακών χαρακτηριστικών της Περιφερειακής Ενότητας Αιτωλοακαρνανίας σε σχέση με τις προτεινόμενες κατευθύνσεις χωρικής οργάνωσης εγκαταστάσεων ΑΠΕ. Η Αιτωλοακαρνανία, ως η μεγαλύτερη σε έκταση νομός της χώρας, παρουσιάζει ιδιαίτερο ενδιαφέρον λόγω του συνδυασμού ορεινών, πεδινών και παράκτιων περιοχών, σημαντικών προστατευόμενων φυσικών οικοσυστημάτων και αξιόλογου ενεργειακού δυναμικού.

Η αναθεώρηση του ΕΧΠ-ΑΠΕ, που αντικαθιστά το αρχικό πλαίσιο του 2008, αποσκοπεί στην ενσωμάτωση νέων δεδομένων ενεργειακής πολιτικής, τεχνολογικών εξελίξεων και ευρωπαϊκών υποχρεώσεων, με ορίζοντα επίτευξης του 40% συμμετοχής ΑΠΕ στην ακαθάριστη τελική κατανάλωση ενέργειας έως το 2030 και 88-90% της ηλεκτροπαραγωγής από ΑΠΕ έως το 2050.

1.1 Θεσμικό Πλαίσιο
Η παρούσα αναφορά στηρίζεται στο ακόλουθο θεσμικό πλαίσιο:
• Ν. 4447/2016 «Χωρικός Σχεδιασμός – Βιώσιμη Ανάπτυξη»
• Ν. 4685/2020 «Εκσυγχρονισμός περιβαλλοντικής νομοθεσίας»
• Ν. 4951/2022 «Εκσυγχρονισμός αδειοδοτικής διαδικασίας ΑΠΕ»
• Ν. 5299/2026 «Εκσυγχρονισμός νομοθεσίας για ΑΠΕ – Ενσωμάτωση Οδηγίας (ΕΕ) 2023/2413»
• ΚΥΑ 22306/2006 για το Εθνικό Πάρκο Λιμνοθάλασσας Μεσολογγίου-Αιτωλικού
• Αναθεωρημένο Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) 2024

1.2 Περιγραφή του Σχεδίου
Το υπό μελέτη σχέδιο ΕΧΠ-ΑΠΕ περιλαμβάνει την κατηγοριοποίηση του εθνικού χώρου ως προς τη διάρθρωση και χωρική οργάνωση των ΑΠΕ, τον εντοπισμό κατάλληλων περιοχών για την ανάπτυξη των ΑΠΕ, τη διερεύνηση της ύπαρξης/διατύπωσης πρόσθετων – ειδικών κριτήριων χωροθέτησης μονάδων ΑΠΕ στο νησιωτικό χώρο, την παρουσίαση των βασικών αξόνων του προτύπου, οι οποίοι αποτελούν ουσιαστικά το βασικό πλαίσιο προτάσεων εξειδίκευσης των στρατηγικών κατευθύνσεων του επιλεγέντος σεναρίου, τη διατύπωση κατευθύνσεων και ρυθμίσεων -κριτηρίων χωροθέτησης για κάθε μορφή ΑΠΕ ξεχωριστά, τη διατύπωση κατευθύνσεων και ρυθμίσεων χωροθέτησης ΑΠΕ στο θαλάσσιο χώρο και τη διατύπωση κατευθύνσεων και ρυθμίσεων – κριτηρίων ένταξης των ΑΠΕ στο τοπίο, ανά μορφή ΑΠΕ.

1.3 Κατευθύνσεις Χωρικής Οργάνωσης Αιολικών Εγκαταστάσεων
Διάκριση του χώρου σε κατηγορίες
Για τη χωροθέτηση των αιολικών εγκαταστάσεων ο εθνικός χώρος, με βάση το εν δυνάμει εκμεταλλεύσιμο αιολικό δυναμικό του και τα ιδιαίτερα χωροταξικά και περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά του, διακρίνεται στις ακόλουθες μείζονες κατηγορίες:

1) Στην ηπειρωτική χώρα, συμπεριλαμβανομένης της Εύβοιας και της Κρήτης.
2) Στην Αττική και τη Μητροπολιτική Περιοχή Θεσσαλονίκης,, ως αυτές οι περιοχές ορίζονται στα εκάστοτε ισχύοντα Ρυθμιστικό Σχέδιο Αττικής και Περιφερειακό Χωροταξικό Πλαίσιο Κεντρικής Μακεδονίας αντίστοιχα, που αποτελούν ειδικότερη κατηγορία της ηπειρωτικής χώρας λόγω του μητροπολιτικού χαρακτήρα τους.
3) Στη νησιωτική χώρα.
4) Στον υπεράκτιο θαλάσσιο χώρο.

Η ηπειρωτική χώρα διακρίνεται περαιτέρω σε Περιοχές Καταλληλότητας και Περιοχές Επιτάχυνσης ως εξής:

1) Περιοχές Καταλληλότητας (Π.Κ.): Είναι οι περιοχές, σε επίπεδο Δημοτικής Ενότητας, οι οποίες διαθέτουν σημαντικό αιολικό δυναμικό, μεγαλύτερο από 4 m/sec μεσοσταθμικά στο σύνολο της έκτασης.
Οι περιοχές που αφορούν την Περιφερειακή Ενότητα Αιτωλοακαρνανίας είναι :

ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΔΗΜΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΚΗ ΕΝΟΤΗΤΑ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ
ΙΕΡΑΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ ΙΕΡΑΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
ΟΙΝΙΑΔΩΝ ΙΕΡΑΣ ΠΟΛΗΣ ΜΕΣΟΛΟΓΓΙΟΥ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
ΑΝΤΙΡΡΙΟΥ ΝΑΥΠΑΚΤΙΑΣ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ
ΑΣΤΑΚΟΥ ΞΗΡΟΜΕΡΟΥ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ

2) Περιοχές επιτάχυνσης οι οποίες αποτελούν υποσύνολο των Περιοχών Καταλληλότητας.

Οι Περιοχές Επιτάχυνσης δύναται να αποτελούν υποσύνολα και των:

 Περιοχών του Εθνικού Προγράμματος Ανάπτυξης Υπεράκτιων Αιολικών Πάρκων,
 Περιοχών που είναι αναγκαίες για την υλοποίηση των απαραίτητων δικτύων
διασύνδεσης με τους σταθμούς που θα αναπτυχθούν στις ανωτέρω Περιοχές
επιτάχυνσης (Accelaration Areas).

Περιοχές αποκλεισμού και ζώνες ασυμβατότητας
Σε όλες τις παραπάνω κατηγορίες περιοχών αποκλείεται η χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων εντός:

1. Των κηρυγμένων διατηρητέων μνημείων της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς και των άλλων μνημείων μείζονος σημασίας της παρ. 5 ββ του άρθρου 50 του ν. 3028/2002, καθώς και των οριοθετημένων αρχαιολογικών ζωνών προστασίας Α που έχουν καθορισθεί κατά τις διατάξεις του άρθρου 91 του ν. 1892/1990 ή καθορίζονται κατά τις διατάξεις του ν. 3028/2002 και του ν. 4858/2021
2. Των ζωνών απολύτου προστασίας της φύσης και των ζωνών προστασίας της φύσης του ν. 1650/1986 όπως ισχύει, συμπεριλαμβανομένων των Υγροτόπων Διεθνούς Σημασίας (Υγρότοποι Ραμσάρ).
3. Των ορίων των μικρών νησιωτικών υγροτόπων, όπως οι τελευταίοι καθορίζονται στο από 12-6-2012 π.δ. (ΑΑΠ 229).
4. Των πυρήνων των εθνικών δρυμών και των κηρυγμένων μνημείων της φύσης και των αισθητικών δασών που δεν περιλαμβάνονται στις περιοχές της περιπτώσεως β΄.
5. Των οικοτόπων προτεραιότητας των ΕΖΔ του Δικτύου Natura 2000.
6. Των Ζωνών Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ), εκτός εάν, σωρευτικώς, επιτρέπεται από την αντίστοιχη εγκεκριμένη ΕΠΜ και το αιολικό δυναμικό υπερβαίνει τα 7,5 m/sec, σύμφωνα με τον αιολικό χάρτη που τηρείται από την Ρ.Α.Α.Ε.Υ.
7. Των περιοχών που έχουν χαρακτηρισθεί ως Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους (ΤΙΦΚ).
8. Των Περιοχών Άνευ Δρόμων που καθορίζονται με αποφάσεις του ΥΠΕΝ.
9. Των περιοχών με υψόμετρο μεγαλύτερο των χιλίων διακοσίων μέτρων (1.200 μ.).
10. Των νησιών με έκταση μικρότερη από 300 τ.χλμ., εκτός εάν εξυπηρετούνται αποκλειστικώς δημόσιες υποδομές (π.χ. εγκαταστάσεις αφαλάτωσης) ή κρίνεται αναγκαίο για την ασφάλεια του συστήματος, ανεξαρτήτως ιδιοκτησιακού καθεστώτος της εγκατάστασης.
11. Των περιοχών εντός σχεδίων πόλεων και ορίων οικισμών προ του 1923 ή κάτω των 2.000 κατοίκων, καθώς και των καθοριζόμενων από τον Πολεοδομικό Σχεδιασμό περιοχών επεκτάσεων ή εντάξεων νέων οικιστικών περιοχών.
12. Των Π.Ο.Τ.Α. του άρθρου 29 του ν. 2545/1997, των Περιοχών Οργανωμένης Ανάπτυξης Παραγωγικών Δραστηριοτήτων του τριτογενούς τομέα του άρθρου 10 του ν. 2742/1999, των λοιπών οργανωμένων υποδοχέων ανάπτυξης οικιστικών ή/και τουριστικών χρήσεων (ΠΕΡΠΟ/ΠΠΑΙΠ, ΕΣΧΑΣΕ, ΕΣΧΑΔΑ), των θεματικών πάρκων και των τουριστικών λιμένων. Σε όλες τις παραπάνω περιοχές επιτρέπεται κατ’ εξαίρεση η εγκατάσταση Α/Γ με συγκατάθεση του αντίστοιχου φορέα, εφόσον υφίσταται.
13. Των Δ.Ε. οι οποίες σύμφωνα με την κατηγοριοποίηση του ΕΧΠ Τουρισμού κατατάσσονται στις κατηγορίες υψηλής τουριστικής ανάπτυξης από το εν λόγω Πλαίσιο ή από τα υποκείμενα επίπεδα σχεδιασμού σύμφωνα με τις ρυθμίσεις του.
14. Των εκτός σχεδίου περιοχών στις οποίες προβλέπεται από τον πολεοδομικό σχεδιασμό Α’ επιπέδου η ανάπτυξη χρήσεων τουρισμού – αναψυχής. Δεν αποτελούν περιοχές αποκλεισμού περιοχές αγροτικού χαρακτήρα στις οποίεςεπιτρέπονται μόνο αγροτουριστικές μονάδες
15. Των ακτών κολύμβησης που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα παρακολούθησης της ποιότητας των υδάτων κολύμβησης που συντονίζεται από το ΥΠΕΝ.
16. Των τμημάτων των λατομικών περιοχών και μεταλλευτικών και εξορυκτικών ζωνών που λειτουργούν επιφανειακά.

Οι παραπάνω ρυθμίσεις των περ. 1 έως 10 και 15, 16 εφαρμόζονται και για τη χωροθέτηση των συνοδευτικών έργων των αιολικών εγκαταστάσεων (δίκτυα πρόσβασης και μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας). Τυχόν παρέκκλιση από τις περιοχές αποκλεισμού, εφ’ όσον έχει προβλεφθεί ειδικότερη επιφύλαξη, πρέπει να τεκμηριώνεται επαρκώς στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής εκτίμησης. Επιπρόσθετα δίδονται οι παρακάτω κατευθύνσεις (βαθμού δεσμευτικότητας της υποπερ. γγ της περ. στ της παρ. 1 του άρθρου 1 του ν. 4447/2016):

• Ενδείκνυται η αξιοποίηση / χρήση υφισταμένων οδών για την εξυπηρέτηση των αιολικών πάρκων με τις απαραίτητες βελτιώσεις και επεκτάσεις.
• Ο σχεδιασμός των έργων αυτών πρέπει να γίνεται κατά τρόπον, ώστε να αποφεύγονται, κατά το δυνατόν, μεγάλου βάθους και εκτεταμένες εκσκαφές, το δε πλάτος των δρόμων πρόσβασης πρέπει να περιορίζεται στο απολύτως αναγκαίο μέτρο.
• Παράλληλα πρέπει να εκτελούνται όλα τα απαραίτητα αντιπλημμυρικά έργα και έργα ανάσχεσης της διάβρωσης, προκειμένου να μην υπάρχει κίνδυνος υποβάθμισης του φυσικού περιβάλλοντος ή αλλοίωσης του τοπίου λόγω του έργου.
• Η φθορά της βλάστησης πρέπει να περιορίζεται στο ελάχιστο δυνατόν (η εκχέρσωση της βλάστησης, ιδίως θάμνων και δένδρων, θα πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τις υποδείξεις τις οικείας Δασικής Υπηρεσίας) και να αποκαθίσταται η αισθητική του τοπίου.
• Η εσωτερική οδοποιία να είναι χωμάτινη με επίστρωση χαλικιού (3Α).
• Ενδείκνυται η γραμμή μεταφοράς της ηλεκτρικής ενέργειας μέχρι το Δίκτυο ή το Σύστημα να ακολουθεί, κατά το δυνατόν, τις υφιστάμενες οδούς προσπέλασης, προκειμένου να περιορίζεται στο ελάχιστο η εκχέρσωση εκτάσεων, τόσον για την κατασκευή, όσον και για την συντήρηση και λειτουργία των έργων, καθώς και η γενικότερη υποβάθμιση του περιβάλλοντος.

Κατά τα λοιπά, η χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων εντός προστατευόμενων περιοχών της παρ. 3 του άρθρου 18 του ν. 1650/1986 (Α’ 160), επιτρέπεται σύμφωνα με το θεσπισμένο κανονιστικό πλαίσιο για λόγους προστασίας της φύσης της οικείας προστατευόμενης περιοχής ή, ελλείποντος αυτού, σύμφωνα με τις προβλέψεις της οικείας εγκεκριμένης Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης εκάστης προστατευόμενης περιοχής.

Η μελέτη Ειδικής Οικολογικής Αξιολόγησης η οποία εκπονείται για τα έργα εντός των περιοχών NATURA σύμφωνα με τη νομοθεσία, θα πρέπει να συνεκτιμά και την ύπαρξη σημαντικών περιοχών για τα πουλιά (ΣΠΠ).

Για την περίπτωση χωροθέτησης αιολικών εγκαταστάσεων εκτός του εθνικού συστήματος προστατευόμενων περιοχών, όπου εντοπίζεται σημαντική περιοχή για τα πουλιά (ΣΠΠ), θα πρέπει ο φάκελος της περιβαλλοντικής αδειοδότησης να περιλαμβάνει μελέτη η οποία θα εστιάζει στην ορνιθοπανίδα κατά τα πρότυπα της ΕΟΑ.

Με την επιφύλαξη όσων αναφέρονται σχετικά με τις περιοχές αποκλεισμού, επιτρέπεται η χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων εντός δασών, δασικών και αναδασωτέων εκτάσεων, σύμφωνα με τα άρθρα 45 και 58 του Ν. 998/1979 και το άρθρο 13 του Ν. 1734/1987 όπως ισχύουν. Στις παραπάνω περιοχές πρέπει να λαμβάνεται ιδιαίτερη μέριμνα για τον περιορισμό της βλάβης της δασικής βλάστησης.

α) Σε όλες τις παραπάνω περιοχές, η χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων πρέπει να πληροί τις ελάχιστες αποστάσεις από τις γειτνιάζουσες χρήσεις γης, δραστηριότητες και δίκτυα τεχνικής υποδομής που καθορίζονται στους πίνακες αποστάσεων (Παράρτημα II του σχεδίου ΚΥΑ ).

β) Οι αποστάσεις αυτές αφορούν την χωροθέτηση των κυρίως αιολικών εγκαταστάσεων.

Για τη χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων και την έκδοση νέας ή τροποποίησης της Άδειας Παραγωγής ή της Βεβαίωσης ή της Βεβαίωσης Ειδικών Έργων υπολογίζεται η φέρουσα ικανότητα των εγκαταστάσεων και ελέγχεται ως προς το μέγιστο επιτρεπόμενο ποσοστό κάλυψης εδάφους σύμφωνα με τα άρθρα 6 και 8 (του σχεδίου ΚΥΑ), το ποσοστό κάλυψης εδάφους που υπολείπεται και η υπολειπόμενη έκταση ανά Δ.Ε σύμφωνα με τα δεδομένα της ΡΑΑΕΥ κατά την θέση σε ισχύ της παρούσας υπό την επιφύλαξη του επόμενου εδαφίου.

Ειδικά για τις περιπτώσεις:
• παύσης ή λήξης της Άδειας Παραγωγής ή της Βεβαίωσης ή της Βεβαίωσης Ειδικών Έργων,
• ανανέωσης της Άδειας Λειτουργίας,
• τροποποίησης της Άδειας Παραγωγής ή της Βεβαίωσης ή της Βεβαίωσης Ειδικών Έργων λόγω μείωσης της εγκατεστημένης ισχύος ή αύξησης έως και 10% της εγκατεστημένης ισχύος,

Υπολογίζεται μόνο η φέρουσα ικανότητα της εγκατάστασης έναντι της φέρουσας ικανότητας που είχε υπολογιστεί κατά την αρχική έκδοση της Άδειας Παραγωγής ή της Βεβαίωσης ή της Βεβαίωσης Ειδικών Έργων, και το ποσοστό κάλυψης και η έκταση που τυχόν προκύπτει προστίθεται στο υπολειπόμενο ποσοστό κάλυψης εδάφους και στην υπολειπόμενη έκταση, όπως αυτό έχει διαμορφωθεί τη δεδομένη χρονική στιγμή για την εκάστοτε Δ.Ε.

Σε περίπτωση τροποποίησης της Άδειας Παραγωγής ή της Βεβαίωσης ή της Βεβαίωσης Ειδικών Έργων λόγω αύξησης πάνω από 10% της εγκατεστημένης ισχύος, για τον έλεγχο που διενεργείται σύμφωνα με το πρώτο εδάφιο λαμβάνεται υπόψη η διαφορά που προκύπτει μεταξύ της νέα φέρουσας ικανότητας και της φέρουσας ικανότητας που είχε υπολογιστεί κατά την αρχική έκδοση της Άδειας Παραγωγής ή της Βεβαίωσης ή της Βεβαίωσης Ειδικών Έργων .

1.4 Κατευθύνσεις Χωρικής Οργάνωσης Μικρών Υδροηλεκτρικών Έργων (ΜΥΗΕ)
Περιοχές προτεραιότητας και Περιοχές Επιτάχυνσης

Προτείνονται οι ακόλουθες περιοχές προτεραιότητας:
1.Η ευρεία ζώνη του ημιορεινού και ορεινού ηπειρωτικού κορμού της χώρας, καθώς η ύπαρξη του φυσικού πόρου (νερό) σε συνδυασμό με την υψομετρική διαφορά που επιτυγχάνεται από το σημείο υδροληψίας μέχρι τον σταθμό παραγωγής ενέργειας, εξασφαλίζει τη σκοπιμότητα και βιωσιμότητα του έργου.

2. Η ευρεία ζώνη του νησιωτικού τμήματος της χώρας στο πλαίσιο κυρίως των υβριδικών
συστημάτων.

3. Επιπλέον των παραπάνω, σε όλες τις περιοχές της χώρας προτεραιότητα αποτελεί η εγκατάσταση ΜΥΗΕ σε υφιστάμενες υποδομές και δίκτυα διαχείρισης και αξιοποίησης των υδάτων όπως ταμιευτήρες/τεχνητές λίμνες, αρδευτικά δίκτυα, δίκτυα ύδρευσης και αποχέτευσης κ.ά

Ως καταρχήν επιτάχυνσης δύναται να είναι υποσύνολο των παραπάνω περιοχών προτεραιότητας.

Περιοχές αποκλεισμού

Ορίζονται οι ακόλουθες περιοχές αποκλεισμού για την χωροθέτηση ΜΥΗΕ:
1) Κηρυγμένα διατηρητέα μνημεία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς και άλλα μνημεία μείζονος σημασίας της παρ. 5 ββ του άρθρου 50 του Ν. 3028/2002, καθώς και οριοθετημένες αρχαιολογικές ζώνες προστασίας Α που έχουν καθορισθεί κατά τις διατάξεις του άρθρου 91 του Ν. 1892/1990 ή καθορίζονται κατά τις διατάξεις του Ν. 3028/2002 και του Ν. 4858/2021.
2) Ζώνες απολύτου προστασίας της φύσης και ζώνες προστασίας της φύσης του Ν. 1650/1986 όπως ισχύει, συμπεριλαμβανομένων των Υγροτόπων Διεθνούς Σημασίας (Υγρότοποι Ραμσάρ).
3) Μικροί νησιωτικοί υγρότοποι, όπως καθορίζονται στο από 12-6-2012 π.δ. (ΑΑΠ 229).
4) Πυρήνες εθνικών δρυμών, κηρυγμένα μνημεία της φύσης και αισθητικά δάση που δεν περιλαμβάνονται στις περιοχές της παραπάνω περ. 2.
5) Οικότοποι προτεραιότητας των ΕΖΔ του Δικτύου Natura 2000.
6) Περιοχές Άνευ Δρόμων που καθορίζονται με αποφάσεις του ΥΠΕΝ.
7) Περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους (ΤΙΦΚ).
8) Παραδοσιακοί οικισμοί και ιστορικά κέντρα ή τμήματα πόλεων.
9) Τμήματα λατομικών περιοχών και μεταλλευτικών και εξορυκτικών ζωνών που λειτουργούν επιφανειακά.
Οι άνω περιοχές αποκλεισμού εφαρμόζονται και για τη χωροθέτηση των συνοδευτικών έργων ΜΥΗΕ (δίκτυα πρόσβασης και μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας). Η πιθανή παρέκκλιση πρέπει να τεκμηριώνεται περιβαλλοντικά.

1.5 Κατευθύνσεις Χωρικής Οργάνωσης Εγκαταστάσεων Εκμετάλλευσης της Ηλιακής Ενέργειας

Ως εγκαταστάσεις εκμετάλλευσης της ηλιακής ενέργειας θεωρούνται τα φωτοβολταϊκά συστήματα, τα ηλιοθερμικά συστήματα, τα οποία χρησιμοποιούνται σε οικιακές και σε μεσαίου μεγέθους εγκαταστάσεις, και τα συγκεντρωτικά ηλιοθερμικά συστήματα (ηλιοθερμικοί σταθμοί) που χρησιμοποιούνται κατά κύριο λόγο σε βιομηχανικές χρήσεις και στην παραγωγή ηλεκτρισμού. Τα ηλιοθερμικά συστήματα, τα οποία χρησιμοποιούνται σε οικιακές και σε μεσαίου μεγέθους εγκαταστάσεις, δεν αποτελούν προφανώς αντικείμενο του παρόντος ΕΧΠ.
Περιοχές προτεραιότητας και Περιοχές επιτάχυνσης
Ορίζονται οι ακόλουθες περιοχές προτεραιότητας για τη χωροθέτηση εγκαταστάσεων εκμετάλλευσης της ηλιακής ενέργειας:
1) Περιοχές άγονες ή μη αρδευόμενες και περιοχές που δεν προορίζονται για βόσκηση, κατά προτίμηση αθέατες από κηρυγμένα διατηρητέα μνημεία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς και άλλα μνημεία μείζονος σημασίας, οριοθετημένες αρχαιολογικές ζώνες προστασίας Α και περιοχές με υψηλό δείκτη τουριστικής ανάπτυξης.
2) Περιοχές που έχουν αλλάξει χαρακτήρα, δηλαδή περιοχές που χρησιμοποιούνταν προηγουμένως για άλλους σκοπούς και στην προοπτική αποκατάστασης των εκτάσεων αυτών, όπως περιοχές εξοφλημένων λατομικών και μεταλλευτικών πεδίων, εξοφλημένα λιγνιτικά πεδία, εδάφη με υψηλό ρυπαντικό φορτίο, υποβαθμισμένες περιοχές, περιοχές αποκατάστασης ΧΑΔΑ κλπ.
3) Περιοχές με ευχέρεια διασύνδεσης με το δίκτυο.

Περιοχές επιτάχυνσης δύναται να είναι υποπεριοχές των παραπάνω περιοχών προτεραιότητας.

Περιοχές αποκλεισμού
Ορίζονται περιοχές αποκλεισμού για την χωροθέτηση εγκαταστάσεων εκμετάλλευσης
της ηλιακής ενέργειας:
1) Κηρυγμένα διατηρητέα μνημεία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς και άλλα μνημεία μείζονος σημασίας της παρ. 5 ββ του άρθρου 50 του Ν. 3028/2002, καθώς και οριοθετημένες αρχαιολογικές ζώνες προστασίας Α που έχουν καθορισθεί κατά τις διατάξεις του άρθρου 91 του Ν. 1892/1990 ή καθορίζονται κατά τις διατάξεις του Ν. 3028/2002 και του Ν. 4858/2021.
2) Προστατευόμενες περιοχές του δικτύου Natura 2000, συμπεριλαμβανομένων των Υγροτόπων Διεθνούς Σημασίας (Υγρότοποι Ραμσάρ), με την εξαίρεση τεχνητών και κατασκευασμένων επιφανειών σύμφωνα με τις κατευθύνσεις της Οδηγίας 2023/2413 και ιδιαιτέρως τροποποιημένων υδατικών σωμάτων.
3) Μικροί νησιωτικοί υγρότοποι, όπως αυτοί καθορίζονται στο από 12-6-2012 Π.Δ. (ΑΑΠ 229)
4) Πυρήνες Εθνικών Δρυμών, κηρυγμένα μνημεία της φύσης και αισθητικά δάση που δεν περιλαμβάνονται στις περιοχές της περιπτώσεως 2.
5) Περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους (ΤΙΦΚ).
6) Περιοχές Άνευ Δρόμων που καθορίζονται με αποφάσεις του ΥΠΕΝ.
7) Δάση και δασικές εκτάσεις.
8) Περιοχές με προστατευόμενες ή/και εγκαταλελειμμένες αναβαθμίδες.
9) Ακτές κολύμβησης που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα παρακολούθησης της ποιότητας των νερών κολύμβησης που συντονίζεται από το ΥΠΕΝ.

Ειδικότερα, για τους ηλιοθερμικούς σταθμούς, πλέον, των παραπάνω, η χωροθέτηση τους απαγορεύεται και στις ακόλουθες περιοχές:

1) Περιοχές εντός σχεδίων πόλεων και ορίων οικισμών προ του 1923 ή κάτω των 2.000 κατοίκων, καθώς και καθορισμένες από τον Πολεοδομικό Σχεδιασμό Α επιπέδου περιοχές προς ένταξη ή επέκταση σχεδίου πόλεως ή ορίου οικισμού για οικιστική χρήση.
2) Π.Ο.Τ.Α. του άρθρου 29 του Ν. 2545/1997, Περιοχές Οργανωμένης Ανάπτυξης Παραγωγικών Δραστηριοτήτων του τριτογενούς τομέα του άρθρου 10 του Ν. 2742/1999, λοιποί οργανωμένοι υποδοχείς ανάπτυξης οικιστικών ή/και τουριστικών χρήσεων (ΠΕΡΠΟ/ΠΠΑΙΠ, ΕΣΧΑΣΕ, ΕΣΧΑΔΑ), θεματικά πάρκα και τουριστικοί λιμένες.
3) Εκτός σχεδίου περιοχές στις οποίες προβλέπεται από τον πολεοδομικό σχεδιασμό Α’ επιπέδου η ανάπτυξη χρήσεων τουρισμού – αναψυχής.

Οι παραπάνω ρυθμίσεις της παρ. 1 εφαρμόζονται και για την χωροθέτηση των συνοδευτικών έργων των εγκαταστάσεων εκμετάλλευσης της ηλιακής ενέργειας (δίκτυα πρόσβασης και μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας). Τυχόν παρέκκλιση από τις περιοχές αποκλεισμού, εφ’ όσον έχει προβλεφθεί ειδικότερη επιφύλαξη, πρέπει να τεκμηριώνεται επαρκώς στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής εκτίμησης.
Επιπρόσθετα δίδονται οι παρακάτω κατευθύνσεις :

• Ενδείκνυται η αξιοποίηση / χρήση υφισταμένων οδών για την εξυπηρέτηση των Φ/Β εγκαταστάσεων με τις απαραίτητες βελτιώσεις και επεκτάσεις.
• Ο σχεδιασμός των έργων αυτών πρέπει να γίνεται κατά τρόπο ώστε να αποφεύγονται, κατά το δυνατόν, μεγάλου βάθους και εκτεταμένες εκσκαφές το δε πλάτος των δρόμων πρόσβασης πρέπει να περιορίζεται στο αναγκαίο μέτρο.
• Παράλληλα πρέπει να εκτελούνται όλα τα απαραίτητα αντιπλημμυρικά έργα και έργα ανάσχεσης της διάβρωσης, ώστε να μην υπάρξει φόβος αλλοίωσης του τοπίου λόγω του έργου.
• Η φθορά της βλάστησης πρέπει να περιορίζεται στο ελάχιστο δυνατόν (η εκχέρσωση θάμνων και δέντρων θα πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τις υποδείξεις τις τοπικής Δασικής Υπηρεσίας) και να αποκαθίσταται η αισθητική του τοπίου.
• Η εσωτερική οδοποιία να είναι χωμάτινη με επίστρωση χαλικιού (3Α).
• Ενδείκνυται η γραμμή μεταφοράς της ηλεκτρικής ενέργειας μέχρι το δίκτυο της ΔΕΗ να ακολουθεί, κατά το δυνατόν, τις υφιστάμενες οδούς προσπέλασης, ώστε να περιορίζεται στο ελάχιστο η εκχέρσωση εκτάσεων ή η γενικότερη υποβάθμιση του περιβάλλοντος.

1.6 Κατευθύνσεις Χωρικής Οργάνωσης Εγκαταστάσεων Εκμετάλλευσης της Ενέργειας από βιομάζα, βιοάεριο ή βιορευστά

Οι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής από βιομάζα, βιοαέριο ή βιορευστά συνιστούν πλήρεις θερμοηλεκτρικούς σταθμούς που κατά περίπτωση μπορεί να περιλαμβάνουν:
α) την υποδοχή και επεξεργασία πρώτων υλών βιομάζας (ομογενοποίηση, ξήρανση, αποθήκευση),
β) την ενεργειακή μετατροπή και τη διάθεση της παραγόμενης ηλεκτρικής και της συμπαραγόμενης θερμικής ενέργειας και
γ) την τυποποίηση, μεταφορά και διάθεση τυχόν δευτερογενώς παραγόμενων αέριων, στερεών ή υγρών (υπό-/παρά-) προϊόντων ή αποβλήτων, που προκύπτουν κατά την διαδικασία επεξεργασίας της καύσιμης ύλης της μονάδας και την ηλεκτροπαραγωγή.

Περιοχές προτεραιότητας και Περιοχές επιτάχυνσης
Ορίζονται οι ακόλουθες περιοχές προτεραιότητας για την χωροθέτηση εγκαταστάσεων εκμετάλλευσης της ενέργειας από βιομάζα, βιοαέριο ή βιορευστά:

1) Χώροι που βρίσκονται πλησίον γεωργικών και δασικών εκμεταλλεύσεων παραγωγής της
πρώτης ύλης, ΧΥΤΑ-ΧΥΤΥ, εγκαταστάσεων επεξεργασίας λυμάτων, κτηνοτροφικών ή πτηνοτροφικών μονάδων, μονάδων μεταποίησης/συσκευασίας γεωργικών προϊόντων,
μονάδων κατεργασίας ξύλου και χαρτοπολτού, πάσης φύσεως γεωργικών ή κτηνοτροφικών βιομηχανιών, ζωοτροφών κλπ.
2) Οργανωμένοι υποδοχείς παραγωγικών δραστηριοτήτων του δευτερογενούς τομέα ή περιοχές σε άμεση εγγύτητα με οργανωμένους υποδοχείς ή περιοχές που προορίζονται
για βιομηχανικές χρήσεις από τον υποκείμενο σχεδιασμό (ΤΠΣ/ΕΠΣ, ΓΠΣ/ΣΧΟΟΑΠ κ.τ.τ.), με γειτνίαση με τους χώρους παραγωγής της πρώτης ύλης.
3) Περιοχές με γειτνίαση με τους χώρους παραγωγής της πρώτης ύλης που έχουν αλλάξει χαρακτήρα, δηλαδή περιοχές που χρησιμοποιούνταν προηγουμένως για άλλους σκοπούς και στην προοπτική αποκατάστασης των εκτάσεων αυτών, όπως περιοχές εξοφλημένων λατομικών και μεταλλευτικών εκμεταλλεύσεων, εξοφλημένα λιγνιτικά πεδία, εδάφη με υψηλό ρυπαντικό φορτίο, υποβαθμισμένες περιοχές, περιοχές αποκατάστασης ΧΑΔΑ κλπ.
4) Περιοχές επιτάχυνσης δύναται να είναι υποσύνολο των παραπάνω περιοχών
προτεραιότητας.
5) Όσον αφορά τα δίκτυα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, ως περιοχές επιτάχυνσης θα
καθορίζονται εκείνες που είναι αναγκαίες για την υλοποίηση των απαιτούμενων δικτύων διασύνδεσης με τους σταθμούς που πρόκειται να αναπτυχθούν στις ανωτέρω περιοχές επιτάχυνσης.

Περιοχές αποκλεισμού
Ορίζονται οι ακόλουθες περιοχές αποκλεισμού για την χωροθέτηση εγκαταστάσεων εκμετάλλευσης της ενέργειας από βιομάζα, βιοαέριο ή βιορευστά:

1. Κηρυγμένα διατηρητέα μνημεία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς και άλλα μνημεία μείζονος σημασίας της παρ. 5 ββ του άρθρου 50 του Ν. 3028/2002, καθώς και οριοθετημένες αρχαιολογικές ζώνες προστασίας Α που έχουν καθορισθεί κατά τις διατάξεις του άρθρου 91 του Ν. 1892/1990 ή καθορίζονται κατά τις διατάξεις του Ν. 3028/2002 και του Ν. 4858/2021.
2. Ζώνες απολύτου προστασίας της φύσης και ζώνες προστασίας της φύσης του Ν. 1650/1986 όπως ισχύει, συμπεριλαμβανομένων των Υγροτόπων Διεθνούς Σημασίας (Υγρότοποι Ραμσάρ).
3. Μικροί νησιωτικοί υγρότοποι, όπως καθορίζονται στο από 12-6-2012 Π.Δ. (ΑΑΠ 229).
4. Πυρήνες εθνικών δρυμών, κηρυγμένα μνημεία της φύσης και αισθητικά δάση που δεν περιλαμβάνονται στις περιοχές της περιπτώσεως β΄.
5. Οικότοποι προτεραιότητας των ΕΖΔ του Δικτύου Natura 2000
6. Δάση, όπως καθορίζονται βάσει του υπ’ αριθμ. 32/2016 Π.Δ.
7. Περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους (ΤΙΦΚ).
8. Περιοχές Άνευ Δρόμων που καθορίζονται με αποφάσεις του ΥΠΕΝ.
9. Περιοχές εντός σχεδίων πόλεων και ορίων οικισμών προ του 1923 ή κάτω των 2.000 κατοίκων καθώς και καθοριζόμενες από τον Πολεοδομικό Σχεδιασμό Α΄ επιπέδου περιοχές προς ένταξη ή επέκταση σχεδίου πόλεως ή ορίου οικισμού για οικιστική χρήση.
10. Π.Ο.Τ.Α. του άρθρου 29 του Ν. 2545/1997, Περιοχές Οργανωμένης Ανάπτυξης Παραγωγικών Δραστηριοτήτων του τριτογενούς τομέα του άρθρου 10 του Ν. 2742/1999, λοιποί οργανωμένοι υποδοχείς ανάπτυξης οικιστικών ή/και τουριστικών χρήσεων (ΠΕΡΠΟ/ΠΠΑΙΠ, ΕΣΧΑΣΕ, ΕΣΧΑΔΑ), θεματικά πάρκα και τουριστικοί λιμένες.
11. Εκτός σχεδίου περιοχές στις οποίες προβλέπεται από τον πολεοδομικό σχεδιασμό Α’ επιπέδου η ανάπτυξη χρήσεων τουρισμού – αναψυχής.
12. Ακτές κολύμβησης που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα παρακολούθησης της ποιότητας των νερών κολύμβησης που συντονίζεται από το ΥΠΕΝ.
13. Τμήματα λατομικών περιοχών και μεταλλευτικών και εξορυκτικών ζωνών που λειτουργούν επιφανειακά.

Οι ρυθμίσεις των παραπάνω περιπτώσεων 1 έως 9 και 13 εφαρμόζονται και για την χωροθέτηση των συνοδευτικών έργων εγκαταστάσεων εκμετάλλευσης της ενέργειας από
βιομάζα, βιοαέριο ή βιορευστά (δίκτυα πρόσβασης και μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας).
Η πιθανή παρέκκλιση πρέπει να τεκμηριώνεται περιβαλλοντικά.

1.7 Κατευθύνσεις Χωρικής Οργάνωσης Εγκαταστάσεων Εκμετάλλευσης της Γεωθερμικής Ενέργειας
Περιοχές προτεραιότητας και περιοχές επιτάχυνσης

Εντοπίζονται περιοχές προτεραιότητας και επιτάχυνσης, δηλαδή περιοχές κατάλληλες για την ανάπτυξη εγκαταστάσεων εκμετάλλευσης της γεωθερμικής ενέργειας:

1. Βάσει του Ν. 4602/2019 (Α΄45) και της διάκρισης των γεωθερμικών πεδίων σε εθνικού και τοπικού ενδιαφέροντος, ορίζονται ως περιοχές προτεραιότητας για την ηλεκτροπαραγωγή από γεωθερμία τα γεωθερμικά πεδία εθνικού ενδιαφέροντος δηλαδή τα χαρακτηρισμένα πεδία υψηλής θερμοκρασίας.
2. Ορίζονται ως περιοχές κατάλληλες για την αξιοποίηση της γεωθερμίας, τα γεωθερμικά πεδία τοπικού ενδιαφέροντος, δηλαδή τα χαρακτηρισμένα ως βεβαιωμένα ή πιθανά πεδία χαμηλής θερμοκρασίας. Στα γεωθερμικά πεδία τοπικής σημασίας προωθείται η αξιοποίηση του δυναμικού για χρήσεις όπως θέρμανση ιχθυοκαλλιεργειών, θερμοκηπιακές καλλιέργειες, ξήρανση αγροτικών προϊόντων, θέρμανση και ψύξη κατοικιών, αφαλάτωση νερού, θέρμανση κολυμβητηρίων, λειτουργία λουτροθεραπευτικών εγκαταστάσεων κ.ά.

3. Περιοχές επιτάχυνσης δύναται να είναι υποπεριοχές των περιοχών προτεραιότητας.

4. Όσον αφορά τα δίκτυα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας, ως περιοχές επιτάχυνσης θα καθορίζονται εκείνες που είναι αναγκαίες για την υλοποίηση των απαιτούμενων δικτύων διασύνδεσης με τους σταθμούς που πρόκειται να αναπτυχθούν στις ανωτέρω περιοχές επιτάχυνσης.

Περιοχές αποκλεισμού

1. Ορίζονται οι ακόλουθες περιοχές αποκλεισμού για την χωροθέτηση εγκαταστάσεων εκμετάλλευσης της γεωθερμικής ενέργειας:
1) Κηρυγμένα διατηρητέα μνημεία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς και άλλα μνημεία μείζονος σημασίας της παρ. 5 ββ του άρθρου 50 του Ν. 3028/2002, καθώς και οριοθετημένες αρχαιολογικές ζώνες προστασίας Α που έχουν καθορισθεί κατά τις διατάξεις του άρθρου 91 του Ν. 1892/1990 ή καθορίζονται κατά τις διατάξεις του Ν. 3028/2002 και του Ν. 4858/2021.
2) Ζώνες απολύτου προστασίας της φύσης και ζώνες προστασίας της φύσης του Ν. 1650/1986 όπως ισχύει, συμπεριλαμβανομένων των Υγροτόπων Διεθνούς Σημασίας (Υγρότοποι Ραμσάρ).
3) Μικροί νησιωτικοί υγρότοποι, όπως καθορίζονται στο από 12-6-2012 Π.Δ.
4) Πυρήνες εθνικών δρυμών, κηρυγμένα μνημεία της φύσης και αισθητικά δάση που δεν περιλαμβάνονται στις περιοχές της περιπτώσεως β΄.
5) Οικότοποι προτεραιότητας των ΕΖΔ του Δικτύου Natura 2000
6) Δάση, όπως καθορίζονται βάσει του υπ’ αριθμ. 32/2016 Π.Δ.
7) Περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους (ΤΙΦΚ).
8) Περιοχές Άνευ Δρόμων που καθορίζονται με αποφάσεις του ΥΠΕΝ.
9) Περιοχές εντός σχεδίων πόλεων και ορίων οικισμών προ του 1923 ή κάτω των 2.000 κατοίκων και καθορισμένες από τον Πολεοδομικό Σχεδιασμό Α΄επιπέδου προς ένταξη ή επέκταση σχεδίου πόλεως ή ορίου οικισμού για οικιστική χρήση, καθώς και ζώνη πλάτους 500 μέτρων από τα όρια των περιοχών αυτών, με την εξαίρεση περιπτώσεων της παρ. 2 των παραπάνω περιοχών καταλληλότητας.
10) Π.Ο.Τ.Α. του άρθρου 29 του Ν. 2545/1997, Περιοχές Οργανωμένης Ανάπτυξης Παραγωγικών Δραστηριοτήτων του τριτογενούς τομέα του άρθρου 10 του Ν. 2742/1999, λοιποί οργανωμένοι υποδοχείς ανάπτυξης οικιστικών ή/και τουριστικών χρήσεων (ΠΕΡΠΟ/ΠΠΑΙΠ, ΕΣΧΑΣΕ, ΕΣΧΑΔΑ), θεματικά πάρκα και τουριστικοί λιμένες, καθώς και ζώνη πλάτους 500 μέτρων από τα όρια των περιοχών αυτών, με την εξαίρεση περιπτώσεων της παρ. 2 των παραπάνω περιοχών καταλληλότητας.
11) Εκτός σχεδίου περιοχές στις οποίες προβλέπεται από τον πολεοδομικό σχεδιασμό Α’ επιπέδου η ανάπτυξη χρήσεων τουρισμού – αναψυχής, καθώς και ζώνη πλάτους 500 μέτρων από τα όρια των περιοχών αυτών, με την εξαίρεση περιπτώσεων της παρ. 2 των παραπάνω περιοχών καταλληλότητας.
12) Ακτές κολύμβησης που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα παρακολούθησης της ποιότητας των νερών κολύμβησης που συντονίζεται από το ΥΠΕΝ.
13) Τμήματα λατομικών περιοχών και μεταλλευτικών και εξορυκτικών ζωνών που λειτουργούν επιφανειακά.

1.8 Εγκαταστάσεις Αποθήκευσης Ενέργειας
Η αποθήκευση ηλεκτρικής ενέργειας μπορεί να επιτευχθεί από πλήθος εναλλακτικών τεχνολογιών, οι οποίες διαφέρουν ως προς την κλίμακα ενέργειας και ισχύος, την καταλληλότητα για διαφορετικές εφαρμογές, την απόδοση, το κόστος και την εν γένει ωριμότητα. Διαθέσιμες τεχνολογίες αποθήκευσης, κατάλληλες για εφαρμογές ηλεκτρικών συστημάτων και χρηστών, περιλαμβάνουν τις ακόλουθες μεθόδους: μηχανικές μέθοδοι (αντλησιοταμίευση, αποθήκευση με πεπιεσμένο αέρα, σφόνδυλοι), θερμικές μέθοδοι (αποθήκευση με χρήση πηγμένων αλάτων, υγροποιημένου αέρα κ.α.), ηλεκτροχημικές μέθοδοι (συσσωρευτές μολύβδου-οξέος, νικελίου-καδμίου, νατρίου-θείου, ιόντων λιθίου κ.α.) και ηλεκτρικές και μαγνητικές μέθοδοι (υπερπυκνωτές, υπεραγώγιμη μαγνητική αποθήκευση).
Κυρίαρχη τεχνολογία αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας μέχρι σήμερα είναι η αντλησιοταμίευση.

Περιοχές αποκλεισμού:
Ορίζονται οι ακόλουθες περιοχές αποκλεισμού για την χωροθέτηση εγκαταστάσεων ηλεκτροχημικής αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας:
1) Κηρυγμένα διατηρητέα μνημεία της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς και άλλα μνημεία μείζονος σημασίας της παρ. 5 ββ του άρθρου 50 του Ν. 3028/2002, καθώς και οριοθετημένες αρχαιολογικές ζώνες προστασίας Α που έχουν καθορισθεί κατά τις διατάξεις του άρθρου 91 του Ν. 1892/1990 ή καθορίζονται κατά τις διατάξεις του Ν. 3028/2002 και του Ν. 4858/2021.
2) Ζώνες απολύτου προστασίας της φύσης και ζώνες προστασίας της φύσης του Ν. 1650/1986 όπως ισχύει, συμπεριλαμβανομένων των Υγροτόπων Διεθνούς Σημασίας (Υγρότοποι Ραμσάρ).
3) Μικροί νησιωτικοί υγρότοποι, όπως καθορίζονται στο από 12.6.2012 Π.Δ. (ΑΑΠ 229)
4) Πυρήνες εθνικών δρυμών, κηρυγμένα μνημεία της φύσης και αισθητικά δάση που δεν περιλαμβάνονται στις περιοχές της περιπτώσεως β΄.
5) Οικότοποι προτεραιότητας των ΕΖΔ του Δικτύου Natura 2000.
6) Περιοχές που έχουν χαρακτηριστεί ως Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους (ΤΙΦΚ).
7) Περιοχές άνευ δρόμων που καθορίζονται με αποφάσεις του ΥΠΕΝ.
8) Περιοχές εντός σχεδίων πόλεων και ορίων οικισμών προ του 1923 ή κάτω των 2.000 κατοίκων, καθώς και καθορισμένες από τον πολεοδομικό σχεδιασμό Α’ επιπέδου περιοχές προς ένταξη ή επέκταση σχεδίου πόλεως ή ορίου οικισμού για οικιστική χρήση, πλην των συστημάτων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας που λειτουργούν αποκλειστικά για κάλυψη των ενεργειακών αναγκών των κτιρίων εντός των οικισμών και περιοχών αυτών.
9) Π.Ο.Τ.Α. του άρθρου 29 του Ν. 2545/1997, Περιοχές Οργανωμένης Ανάπτυξης Παραγωγικών Δραστηριοτήτων του τριτογενούς τομέα του άρθρου 10 του Ν. 2742/1999, λοιποί οργανωμένοι υποδοχείς ανάπτυξης οικιστικών ή/και τουριστικών χρήσεων (ΠΕΡΠΟ/ΠΠΑΙΠ, ΕΣΧΑΣΕ, ΕΣΧΑΔΑ), θεματικά πάρκα και τουριστικοί λιμένες, πλην των συστημάτων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας που λειτουργούν αποκλειστικά για κάλυψη των ενεργειακών αναγκών των κτιρίων εντός των οικισμών και περιοχών αυτών.
10) Εκτός σχεδίου περιοχές στις οποίες προβλέπεται από τον πολεοδομικό σχεδιασμό Α’ επιπέδου η ανάπτυξη χρήσεων τουρισμού – αναψυχής, πλην των συστημάτων αποθήκευσης ηλεκτρικής ενέργειας που λειτουργούν αποκλειστικά για κάλυψη των ενεργειακών αναγκών των κτιρίων εντός των οικισμών και περιοχών αυτών.
11) Ακτές κολύμβησης που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα παρακολούθησης της ποιότητας των νερών κολύμβησης που συντονίζεται από το ΥΠΕΝ.
12) Τμήματα λατομικών περιοχών και μεταλλευτικών και εξορυκτικών ζωνών που λειτουργούν επιφανειακά. 
2. ΓΕΩΓΡΑΦΙΚΑ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ
Η Περιφερειακή Ενότητα Αιτωλοακαρνανίας ανήκει στην Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας, η οποία υπάγεται διοικητικά στην αποκεντρωμένη διοίκηση Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας και Ιονίου. Είναι η μεγαλύτερη Περιφερειακή Ενότητα της ηπειρωτικής Ελλάδας και αποτελεί τμήμα του ευρύτερου γεωγραφικού χώρου της Κεντρικής και Δυτικής Ελλάδας.

Έδρα Μεσολόγγι
Δήμοι Αγρινίου, Ακτίου-Βόνιτσας, Αμφιλοχίας, Θέρμου, Ιεράς Πόλης Μεσολογγίου, Ναυπακτίας, Ξηρομέρου
Θέση Δυτική Κεντρική Ελλάδα – Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας
Διοικητική υπαγωγή Αποκεντρωμένη Διοίκηση Πελοποννήσου, Δυτικής Ελλάδας & Ιονίου
Γεωγραφικά όρια Βόρεια: Άρτα-Πρέβεζα, Ανατολικά: Ευρυτανία-Φωκίδα, Νότια: Κορινθιακός Κόλπος, Δυτικά: Ιόνιο Πέλαγος

2.1 Γεωμορφολογία
Η Αιτωλοακαρνανία χαρακτηρίζεται από έντονη γεωμορφολογική ποικιλία. Στο ανατολικό και βορειοανατολικό τμήμα κυριαρχούν ορεινοί όγκοι, μεταξύ των οποίων το Παναιτωλικό όρος — με κορυφή που υπερβαίνει τα 1.900 μ. — καθώς και οι οροσειρές των Αγράφων και του Τυμφρηστού στα βόρεια όρια. Τα βουνά αυτά αποτελούν τμήμα του κεντρικού ορεινού κορμού της Πίνδου που διατρέχει τη χώρα από βορρά προς νότο.

Το δυτικό τμήμα του νομού είναι πεδινό και παράκτιο, με κυρίαρχο στοιχείο το εκτεταμένο σύστημα λιμνοθαλασσών του Μεσολογγίου και του Αιτωλικού, που αποτελεί ένα από τα σπουδαιότερα υγροτοπικά συστήματα της χώρας και της Μεσογείου. Εσωτερικές λίμνες, όπως η Τριχωνίδα (η μεγαλύτερη λίμνη της Ελλάδας σε έκταση), η Λυσιμαχία και η Αμβρακία, επίσης διαμορφώνουν το υδρολογικό τοπίο της περιοχής.

Ο ποταμός Αχελώος, ένας από τους μεγαλύτερους ποταμούς της Ελλάδας που πηγάζει και εκβάλλει εντός της εθνικής επικράτειας, διατρέχει την Αιτωλοακαρνανία από βορρά προς νότο, διαμορφώνοντας τεράστιες τεχνητές λίμνες (Κρεμαστών, Καστρακίου, Στράτου) και καταλήγοντας στο Ιόνιο Πέλαγος μέσω του Κορινθιακού Κόλπου. Στις εκβολές του σχηματίζονται τα γνωστά Εχινάδες νησιά.
2.2 Κλίμα
Η κλιματική ποικιλία της Αιτωλοακαρνανίας είναι εντυπωσιακή: στα ορεινά επικρατεί ορεινό κλίμα με δριμείς χειμώνες, ενώ στις παράκτιες και πεδινές περιοχές επικρατεί μεσογειακό κλίμα με ήπιους χειμώνες και θερμά καλοκαίρια. Η δυτική πλευρά της οροσειράς Πίνδου — στην οποία εντάσσεται η Αιτωλοακαρνανία — δέχεται τη μεγαλύτερη βροχόπτωση της χώρας, λόγω του φαινομένου της ομβροσκιάς που δημιουργούν οι ορεινοί όγκοι. Οι μέσες θερμοκρασίες Ιουλίου στην πόλη του Αγρινίου ανήκουν στις υψηλότερες της χώρας, αγγίζοντας τους 34°C.
 
3. ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΑ ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ ΚΑΙ ΠΡΟΣΤΑΤΕΥΟΜΕΝΕΣ ΠΕΡΙΟΧΕΣ
Η Αιτωλοακαρνανία διαθέτει εξαιρετικά σημαντικό φυσικό κεφάλαιο. Το δίκτυο των προστατευόμενων περιοχών της καλύπτει τόσο υγροτοπικά και παράκτια οικοσυστήματα όσο και ορεινά οικοσυστήματα, συνδυάζοντας υψηλή βιοποικιλότητα με σπάνια οικολογική ακεραιότητα.

3.1 Εθνικό Πάρκο Λιμνοθάλασσας Μεσολογγίου-Αιτωλικού
Το Εθνικό Πάρκο Λιμνοθάλασσας Μεσολογγίου-Αιτωλικού θεσμοθετήθηκε με ΚΥΑ 22306/2006 (ΦΕΚ 477/Δ/2006) και αποτελεί ένα από τα σπουδαιότερα Εθνικά Πάρκα της χώρας. Το εκτεταμένο σύστημα λιμνοθαλασσών παρουσιάζει υψηλή βιολογική παραγωγικότητα και έχει κρίσιμη σημασία τόσο για την αλιεία όσο και για τα μεταναστευτικά πουλιά.

Επιπλέον, με πρόσφατη απόφαση ΥΠΕΝ (ΥΠΕΝ/ΓΔΠΠ/33643/687/2026, ΦΕΚ 255/Δ/09.04.2026), χαρακτηρίστηκε τμήμα των Περιφερειακών Περιοχών 1 & 2 του Εθνικού Πάρκου ως προστατευόμενο τοπίο και προστατευόμενος φυσικός σχηματισμός, ενισχύοντας περαιτέρω το καθεστώς προστασίας της περιοχής.

3.2 Υγρότοποι Ramsar
Η Λιμνοθάλασσα Μεσολογγίου έχει ενταχθεί στο Κατάλογο Ramsar υγροτόπων διεθνούς σημασίας, στον οποίο ανήκουν συνολικά δέκα ελληνικοί υγρότοποι. Η Ελλάδα προσχώρησε στη Σύμβαση Ramsar το 1975. Οι υγρότοποι Ramsar υπάγονται ταυτόχρονα στο δίκτυο Natura 2000 και στο εθνικό σύστημα προστατευόμενων περιοχών, δημιουργώντας ένα πολυεπίπεδο πλέγμα υποχρεώσεων διαχείρισης και παρακολούθησης.

Σε συνάρτηση με την ανάπτυξη ΑΠΕ, οι υγρότοποι Ramsar εντάσσονται στις περιοχές αποκλεισμού όλων των κατηγοριών εγκαταστάσεων ΑΠΕ (αιολικά, φωτοβολταϊκά, ΜΥΗΕ, βιομάζα, γεωθερμία, αποθήκευση ενέργειας), σύμφωνα με τις κατευθύνσεις του αναθεωρημένου ΕΧΠ-ΑΠΕ.

3.3 Δίκτυο Natura 2000
Η Αιτωλοακαρνανία εντάσσεται στην ομάδα 5β του εθνικού συστήματος διαχείρισης περιοχών Natura 2000, μαζί με τις Περιφερειακές Ενότητες Αχαΐας και Ηλείας. Το δίκτυο Natura 2000 στην Περιφέρεια Δυτικής Ελλάδας χαρακτηρίζεται από σημαντικούς υγρότοπους (Μεσολόγγι, Αμβρακικός), οι οποίοι συνιστούν κρίσιμους βιοτόπους για τη βιοποικιλότητα υψηλής οικολογικής αξίας, ενώ οι παράκτιες και υγροτοπικές ζώνες κυριαρχούν έναντι των ορεινών.

Στην περιοχή ενδιαφέροντος απαντούν Ειδικές Ζώνες Διατήρησης (ΕΖΔ) και Ζώνες Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) του δικτύου Natura 2000, που αποτελούν βασικές περιοχές αποκλεισμού για τη χωροθέτηση εγκαταστάσεων ΑΠΕ. Ειδικά οι οικότοποι προτεραιότητας των ΕΖΔ εντάσσονται σε απόλυτη απαγόρευση χωροθέτησης για όλες τις κατηγορίες ΑΠΕ.

3.4 Διατηρητέα Μνημεία Φύσης – Δάσος Λεσινίου
Στην Αιτωλοακαρνανία βρίσκεται το Δάσος Λεσινίου, ένα από τα θεσμοθετημένα Διατηρητέα Μνημεία Φύσης της χώρας (ΦΕΚ 121/Δ/1979). Πρόκειται για μία κατηγορία προστατευόμενων περιοχών που εισάγει ο Ν.Δ. 996/1971 και αφορά εντοπισμένα στοιχεία ή μικρές περιοχές ιδιαίτερης οικολογικής, γεωλογικής ή αισθητικής αξίας. Τα Διατηρητέα Μνημεία Φύσης αποτελούν περιοχές αποκλεισμού για τη χωροθέτηση εγκαταστάσεων ΑΠΕ.

3.5 Υδατικά Συστήματα
Η Αιτωλοακαρνανία παρουσιάζει ιδιαίτερη υδρολογική σημασία. Μεταβατικά υδατικά συστήματα (λιμνοθάλασσες) που βρίσκονται σε ελλιπή οικολογική κατάσταση καταγράφονται στην Αιτωλοακαρνανία, σύμφωνα με τη 2η Αναθεώρηση των Σχεδίων Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών (ΣΔΛΑΠ) του 2024. Το γεγονός αυτό υποδηλώνει σωρευτικές πιέσεις από αγροτικές δραστηριότητες, αστικά λύματα, υδρομορφολογικές αλλοιώσεις και άλλες ανθρωπογενείς παρεμβάσεις.

Οι λίμνες Τριχωνίδα, Λυσιμαχία και Αμβρακία, σε συνδυασμό με το εκτεταμένο σύστημα λιμνοθαλασσών και τον ποταμό Αχελώο, συνιστούν δυναμικά υδάτινα συστήματα που χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής κατά τη χωροθέτηση έργων ΑΠΕ. Ειδικά η κατασκευή ΜΥΗΕ θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις ήδη υφιστάμενες υδρομορφολογικές τροποποιήσεις από τα φράγματα του Αχελώου.

3.6 Γεωθερμικά Πεδία
Στην Αιτωλοακαρνανία βρίσκεται γεωθερμικό πεδίο τοπικού ενδιαφέροντος στη Ρίζα Αντιρρίου (1,5 MW), το οποίο χαρακτηρίστηκε με την απόφαση ΥΠΕΝ/ΔΑΠ/142903/684/17.12.2025 (ΦΕΚ 7320/Β/2025). Το πεδίο αυτό αποτελεί δυνητικό πόρο αξιοποίησης γεωθερμικής ενέργειας, υπό τις προϋποθέσεις που καθορίζει ο Ν. 4602/2019 και οι κατευθύνσεις του αναθεωρημένου ΕΧΠ-ΑΠΕ.
 
4. ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ ΤΟΥ ΕΧΠ-ΑΠΕ ΚΑΙ ΕΦΑΡΜΟΓΗ ΣΤΗΝ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑ
Το αναθεωρημένο ΕΧΠ-ΑΠΕ εισάγει ένα συστηματικό πλαίσιο κατευθύνσεων για κάθε κατηγορία ΑΠΕ, που διακρίνει σε περιοχές προτεραιότητας, περιοχές επιτάχυνσης και περιοχές αποκλεισμού. Η εφαρμογή των κατευθύνσεων αυτών στην Αιτωλοακαρνανία παρουσιάζει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, λόγω της συνύπαρξης σημαντικών φυσικών πόρων και εκτεταμένων προστατευόμενων περιοχών.

4.1 Αιολική Ενέργεια
Τα ορεινά τμήματα της Αιτωλοακαρνανίας (Παναιτωλικό, Άγραφα, ορεινές περιοχές Ναυπακτίας) παρουσιάζουν υψηλό αιολικό δυναμικό και εντάσσονται στις περιοχές προτεραιότητας ανάπτυξης αιολικής ενέργειας, εφόσον δεν εμπίπτουν σε ζώνες αποκλεισμού. Ωστόσο, η μεγάλη έκταση των Ζωνών Ειδικής Προστασίας (ΖΕΠ) στην περιοχή επιβάλλει αυξημένη προσοχή και εξατομικευμένη αξιολόγηση κάθε έργου.

Οι κατευθύνσεις χωρικής οργάνωσης αιολικών εγκαταστάσεων θέτουν ρητά ως περιοχές αποκλεισμού τις ΕΖΔ με οικοτόπους προτεραιότητας, τις ΖΕΠ εντός των οποίων υπάρχουν σημαντικές πληθυσμοί ορνιθοπανίδας, τους πυρήνες Εθνικών Δρυμών και τα Μνημεία Φύσης. Παράλληλα, η μέθοδος υπολογισμού φέρουσας ικανότητας ανά Δημοτική Ενότητα εφαρμόζεται με αυστηρά κριτήρια.

4.2 Φωτοβολταϊκά Πάρκα
Οι πεδινές εκτάσεις της Αιτωλοακαρνανίας (παράκτια ζώνη, πεδιάδα Αγρινίου, λεκάνη Τριχωνίδας) παρουσιάζουν υψηλό ηλιακό δυναμικό και αποτελούν δυνητικές περιοχές προτεραιότητας για εγκατάσταση φωτοβολταϊκών πάρκων, υπό την προϋπόθεση ότι δεν εμπίπτουν σε δασικές εκτάσεις, προστατευόμενες περιοχές ή γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας.

Το ΕΧΠ-ΑΠΕ δίνει προτεραιότητα σε άγονες ή μη αρδευόμενες εκτάσεις, σε εγκαταλελειμμένες βιομηχανικές ή λατομικές περιοχές και σε υποβαθμισμένα εδάφη. Στην Αιτωλοακαρνανία, η ύπαρξη εκτεταμένων προστατευόμενων περιοχών Natura 2000 (που αποτελούν περιοχές αποκλεισμού και για φωτοβολταϊκά) περιορίζει το ωφέλιμο τμήμα του εδάφους που δύναται να αξιοποιηθεί.

4.3 Μικρά Υδροηλεκτρικά Έργα (ΜΥΗΕ)
Η ορεινή Αιτωλοακαρνανία — με την πλούσια υδρογραφία, τα ρέοντα ύδατα, τις υψομετρικές διαφορές και τα ορεινά ρεύματα — εντάσσεται στις περιοχές προτεραιότητας για ανάπτυξη Μικρών Υδροηλεκτρικών Έργων. Η ευρεία ζώνη ημιορεινού και ορεινού ηπειρωτικού κορμού, στην οποία εντάσσεται η ΠΕ Αιτωλοακαρνανίας, αποτελεί βασική κατηγορία προτεραιότητας για ΜΥΗΕ.

Ωστόσο, σημαντικοί περιορισμοί υφίστανται λόγω της ήδη εντατικής αξιοποίησης του Αχελώου μέσω μεγάλων υδροηλεκτρικών φραγμάτων. Νέες εγκαταστάσεις ΜΥΗΕ θα πρέπει να αποφεύγουν ποτάμια τμήματα με οικότοπους προτεραιότητας Natura 2000, ιχθυοδρόμους, φυσικά μνημεία και ζώνες απόλυτης προστασίας.

4.4 Βιομάζα και Βιοαέριο
Η Αιτωλοακαρνανία διαθέτει αγροτική και δασική βάση που υποστηρίζει την ανάπτυξη εγκαταστάσεων βιομάζας και βιοαερίου. Η ύπαρξη κτηνοτροφικών μονάδων και αγροτικής παραγωγής (ελαιοκαλλιέργεια, ψαροκαλλιέργειες στις λιμνοθάλασσες, δασοκομία) παρέχει υλικό βάση για αξιοποίηση βιομάζας και αποβλήτων βιοαερίου.

4.5 Γεωθερμία
Το γεωθερμικό πεδίο τοπικού ενδιαφέροντος στη Ρίζα Αντιρρίου (1,5 MW) δύναται να αξιοποιηθεί στο πλαίσιο του ΕΧΠ-ΑΠΕ, το οποίο ορίζει ότι η χωροθέτηση γεωθερμικών εγκαταστάσεων είναι απολύτως εξαρτημένη από την ύπαρξη αυτοτελούς γεωθερμικού δυναμικού. Οι ειδικές προϋποθέσεις χωροθέτησης εξετάζονται στο πλαίσιο της περιβαλλοντικής αδειοδότησης κάθε έργου.
 
5. ΠΕΡΙΟΧΕΣ ΑΠΟΚΛΕΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΚΡΙΣΙΜΕΣ ΕΥΑΙΣΘΗΣΙΕΣ ΣΤΗΝ ΑΙΤΩΛΟΑΚΑΡΝΑΝΙΑ
Βάσει των κατευθύνσεων του αναθεωρημένου ΕΧΠ-ΑΠΕ, ο παρακάτω πίνακας συνοψίζει τις κύριες περιοχές αποκλεισμού και κρίσιμες περιβαλλοντικές ευαισθησίες που εντοπίζονται στην Αιτωλοακαρνανία:

Περιοχή/Στοιχείο Περιγραφή – Σημασία Κατηγορία
Εθνικό Πάρκο Μεσολογγίου-Αιτωλικού Εκτεταμένο σύστημα λιμνοθαλασσών υψηλής βιολογικής παραγωγικότητας. Σημαντικό για αλιεία & μεταναστευτικά πουλιά. ΦΕΚ 477/Δ/2006 Απόλυτη απαγόρευση ΑΠΕ στον πυρήνα
Λιμνοθάλασσα Μεσολογγίου (Ramsar) Υγρότοπος Διεθνούς Σημασίας Ramsar. Ενταγμένος και στο Natura 2000 Περιοχή αποκλεισμού όλων των ΑΠΕ
Δάσος Λεσινίου Διατηρητέο Μνημείο Φύσης. ΦΕΚ 121/Δ/1979 (Ν.Δ. 996/1971) Περιοχή αποκλεισμού
ΕΖΔ & ΖΕΠ Natura 2000 Περιοχές Αιτωλοακαρνανίας, Αχαΐας & Ηλείας (ομάδα 5β) Περιοχές αποκλεισμού / ειδικής αξιολόγησης
Ποταμός Αχελώος Κύριος ποταμός χώρας. Ήδη αξιοποιείται εντατικά. Συνδέεται με λεκάνες απορροής Natura 2000 Ειδική αξιολόγηση για ΜΥΗΕ
Λίμνες Τριχωνίδα, Λυσιμαχία, Αμβρακία Μεγαλύτερες λίμνες νομού. Σημαντικά υδάτινα οικοσυστήματα Περιοχές προστασίας υδάτων
Μεταβατικά υδατικά συστήματα Λιμνοθάλασσες σε ελλιπή οικολογική κατάσταση (ΣΔΛΑΠ 2024) Ευάλωτα οικοσυστήματα
Γεωθερμικό πεδίο Ρίζας Αντιρρίου Πεδίο τοπικού ενδιαφέροντος 1,5 MW (ΦΕΚ 7320/Β/2025) Περιοχή δυνητικής αξιοποίησης γεωθερμίας

5.1 Σωρευτικές Πιέσεις
Σημαντική πρόκληση για την Αιτωλοακαρνανία αποτελεί η σωρευτική επίδραση πολλαπλών έργων ΑΠΕ στα ευαίσθητα οικοσυστήματα. Η ανάπτυξη αιολικών πάρκων στα ορεινά, φωτοβολταϊκών στις πεδινές εκτάσεις και ΜΥΗΕ στα ορεινά ρεύματα μπορεί να δημιουργήσει αθροιστικές επιπτώσεις στη βιοποικιλότητα, τη σύνδεση των οικοτόπων και την υδρολογική ισορροπία.

Ειδικά για την ορνιθοπανίδα — η Αιτωλοακαρνανία αποτελεί ζωτικό χώρο για πολλά είδη του Παραρτήματος Ι της Οδηγίας 2009/147/ΕΚ — η σωρευτική επίδραση των αιολικών πάρκων μπορεί να είναι σημαντική. Το ΕΧΠ-ΑΠΕ προβλέπει ότι για κάθε νέο έργο ΑΠΕ στις ευαίσθητες αυτές περιοχές πρέπει να εκπονείται Μελέτη Δέουσας Εκτίμησης Επιπτώσεων.
 
6. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΙΚΩΝ ΕΠΙΠΤΩΣΕΩΝ
Η εφαρμογή του αναθεωρημένου ΕΧΠ-ΑΠΕ στην Αιτωλοακαρνανία αναμένεται να επιφέρει επιπτώσεις τόσο θετικές όσο και δυνητικά αρνητικές σε διάφορους τομείς του φυσικού και ανθρωπογενούς περιβάλλοντος. Βάσει της γενικής μεθοδολογίας αξιολόγησης της ΣΜΠΕ, οι επιπτώσεις για την Αιτωλοακαρνανία εκτιμώνται ανά παράμετρο:

6.1 Βιοποικιλότητα, Χλωρίδα, Πανίδα
Η ανάπτυξη ΑΠΕ εντός ή πλησίον των εκτεταμένων προστατευόμενων περιοχών της Αιτωλοακαρνανίας ενέχει τον κίνδυνο αρνητικών επιπτώσεων στη βιοποικιλότητα. Οι πιθανές επιπτώσεις είναι μικρής έως μέτριας έντασης και αναστρέψιμες εφόσον τηρηθούν οι κατευθύνσεις αποκλεισμού. Αντίθετα, η μεσο-μακροπρόθεσμη αποφυγή εκπομπών αερίων θερμοκηπίου μέσω της μετάβασης σε ΑΠΕ εκτιμάται ότι έχει θετικές επιπτώσεις στα οικοσυστήματα, λόγω της επιβράδυνσης της κλιματικής αλλαγής.

6.2 Υδατικοί Πόροι
Τα εκτεταμένα υδάτινα συστήματα (ποταμός Αχελώος, λίμνες, λιμνοθάλασσες) της Αιτωλοακαρνανίας παρουσιάζουν υψηλή ευαισθησία. Τα ΜΥΗΕ συνιστούν ειδική κατηγορία παρέμβασης στα υδάτινα οικοσυστήματα που χρήζει εξατομικευμένης αξιολόγησης. Τα μεταβατικά υδατικά συστήματα (λιμνοθάλασσες) που βρίσκονται ήδη σε ελλιπή κατάσταση πρέπει να προστατευτούν από κάθε επιπλέον ανθρωπογενή επιβάρυνση.

6.3 Τοπίο
Η Αιτωλοακαρνανία διαθέτει τοπία υψηλής αισθητικής αξίας (λιμνοθάλασσες, ορεινά τοπία Παναιτωλικού, λίμνη Τριχωνίδα). Η εγκατάσταση αιολικών πάρκων στα ορεινά και φωτοβολταϊκών στις πεδινές εκτάσεις επηρεάζει άμεσα και μόνιμα το τοπίο. Οι κατευθύνσεις ένταξης στο τοπίο του ΕΧΠ-ΑΠΕ επιβάλλουν τεκμηριωμένη τοπιακή αξιολόγηση.

6.4 Αναπτυξιακές Προοπτικές
Η ανάπτυξη ΑΠΕ στην Αιτωλοακαρνανία αναμένεται να έχει σημαντικές θετικές επιπτώσεις στην τοπική οικονομία μέσω της δημιουργίας θέσεων εργασίας, της ενίσχυσης της τοπικής φορολογικής βάσης και της δίκαιης κατανομής ενεργειακών οφελών. Ο νομός διαθέτει υψηλές ανέργους πληθυσμούς και η ΑΠΕ μπορεί να αποτελέσει αναπτυξιακό εργαλείο, υπό τις προϋποθέσεις της ορθής χωρικής οργάνωσης.

7. ΜΕΤΡΑ ΜΕΤΡΙΑΣΜΟΥ ΚΑΙ ΠΡΟΤΕΙΝΟΜΕΝΕΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΕΙΣ
Για την αντιμετώπιση των δυνητικών αρνητικών επιπτώσεων και την ορθολογική ανάπτυξη των ΑΠΕ στην Αιτωλοακαρνανία, το αναθεωρημένο ΕΧΠ-ΑΠΕ και η ΣΜΠΕ προτείνουν τα ακόλουθα μέτρα:

7.1 Βιοποικιλότητα – Ορνιθοπανίδα
• Εκπόνηση Μελέτης Δέουσας Εκτίμησης Επιπτώσεων για κάθε έργο ΑΠΕ εντός ή πλησίον των ΖΕΠ
• Εφαρμογή χαρτογράφησης μεταναστευτικών διαδρόμων πριν τη χωροθέτηση αιολικών πάρκων
• Τήρηση αποστάσεων ασφαλείας από αποικίες αρπακτικών και άλλων προστατευόμενων ειδών
• Παρακολούθηση (monitoring) της ορνιθοπανίδας κατά την κατασκευή και λειτουργία των έργων
• Χρήση τεχνολογιών ανίχνευσης πουλιών και έξυπνης διαχείρισης ανεμογεννητριών

7.2 Υδατικοί Πόροι
• Αποφυγή χωροθέτησης ΜΥΗΕ σε ποτάμια τμήματα εντός προστατευόμενων περιοχών ή με πλούσια ιχθυοπανίδα
• Εξασφάλιση οικολογικής παροχής για τη διατήρηση υδάτινων οικοτόπων σε ΜΥΗΕ
• Παρακολούθηση ποιότητας υδάτων και οικολογικής κατάστασης λιμνοθαλασσών
• Αξιοποίηση υφιστάμενων υποδομών (ταμιευτήρες Αχελώου) για ΜΥΗΕ αντί νέων παρεμβάσεων

7.3 Τοπίο – Πολιτιστική Κληρονομιά
• Τοπιακή αξιολόγηση με φωτομοντέλα για κάθε έργο ΑΠΕ σε ορατές τοποθεσίες
• Αποφυγή χωροθέτησης εντός ζωνών ορατότητας από το Εθνικό Πάρκο Μεσολογγίου
• Αρχαιολογική έρευνα πριν από εκσκαφές σε περιοχές αρχαιολογικού ενδιαφέροντος
• Χρήση χρωμάτων που μειώνουν την οπτική επιβάρυνση στις ανεμογεννήτριες

7.4 Παρακολούθηση – Monitoring
• Εγκατάσταση δικτύου παρακολούθησης βιοποικιλότητας στις περιοχές επιρροής των έργων ΑΠΕ
• Τακτική υποβολή εκθέσεων παρακολούθησης στο ΥΠΕΝ και τους Φορείς Διαχείρισης Προστατευόμενων Περιοχών
• Εφαρμογή πρωτοκόλλων μέτρησης θορύβου, οπτικής επίδρασης και επιπτώσεων στη βιοποικιλότητα
 
8. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
Η Περιφερειακή Ενότητα Αιτωλοακαρνανίας διαθέτει σημαντικό ενεργειακό δυναμικό για την ανάπτυξη ΑΠΕ (αιολική, ηλιακή, υδροηλεκτρική, βιομάζα, γεωθερμία), το οποίο όμως συνυπάρχει με ένα ιδιαίτερα εκτεταμένο και ευαίσθητο σύστημα προστατευόμενων περιοχών και οικοσυστημάτων εθνικής και διεθνούς σημασίας.

Το αναθεωρημένο ΕΧΠ-ΑΠΕ παρέχει ένα σαφές πλαίσιο χωρικής οργάνωσης με αυστηρές ζώνες αποκλεισμού που καλύπτουν τα σημαντικότερα οικοσυστήματα της Αιτωλοακαρνανίας: το Εθνικό Πάρκο Μεσολογγίου-Αιτωλικού, τη Λιμνοθάλασσα Μεσολογγίου (Ramsar), το Δάσος Λεσινίου, τις ΕΖΔ και ΖΕΠ του Natura 2000, καθώς και τα σημαντικά υδάτινα οικοσυστήματα.

Η προτεινόμενη εναλλακτική λύση του ΕΧΠ-ΑΠΕ (Λύση 4 — επικαιροποίηση βάσει αρχών βιωσιμότητας) εκτιμάται ότι παρέχει την καλύτερη ισορροπία μεταξύ ενεργειακών στόχων και περιβαλλοντικής προστασίας, με τις λιγότερες αρνητικές επιπτώσεις στο περιβάλλον.

8.1 Κύρια Συμπεράσματα
• Η Αιτωλοακαρνανία διαθέτει αξιόλογο δυναμικό για αιολική, ηλιακή και μικρή υδροηλεκτρική ενέργεια στα ορεινά και ημιορεινά τμήματά της
• Το σύστημα λιμνοθαλασσών Μεσολογγίου-Αιτωλικού και οι συνδεδεμένες περιοχές Natura 2000 αποτελούν απόλυτες περιοχές αποκλεισμού
• Το γεωθερμικό πεδίο της Ρίζας Αντιρρίου (1,5 MW) συνιστά δυνητική ευκαιρία αξιοποίησης γεωθερμικής ενέργειας
• Τα μεταβατικά υδατικά συστήματα (λιμνοθάλασσες) σε ελλιπή κατάσταση απαιτούν ειδικά μέτρα προστασίας
• Η σωρευτική επίδραση πολλαπλών έργων ΑΠΕ επιβάλλει στρατηγική αξιολόγηση σε επίπεδο ΠΕ
• Η ορθή εφαρμογή του ΕΧΠ-ΑΠΕ αναμένεται να επιφέρει καθαρό θετικό ισοζύγιο για την τοπική ανάπτυξη και το κλίμα
• To EXΠ-ΑΠΕ εισάγει ποσοτικά όρια κάλυψης γης. Τα όρια αυτά ορίζονται ως αμιγώς γεωμετρικά ποσοστά επιφανείας και δεν προκύπτουν από ανάλυση οικολογικής φέρουσας ικανότητας (ecological carrying capacity).
• H ΣΠΜΕ αξιολογεί τα έργα ως μεμονωμένες χωρικές οντότητες και όχι ως σύνολο. Η οδηγία 2001/42/ΕΚ απαιτεί ρητά την εκτίμηση σωρευτικών επιπτώσεων.
• To EXΠ-ΑΠΕ εξαιρεί τα έργα που βρίσκονται ήδη σε λειτουργία καθώς και εκέινα που έχουν λάβει Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών όρων ή έχουν υποβάλλει φάκελο περιβαλλοντικής αδειοδότησης έως τις 20 Μαϊου 2026.

8.2 Προτάσεις
• Άμεση εκπόνηση ολοκληρωμένου Σχεδίου Διαχείρισης για τις προστατευόμενες περιοχές Αιτωλοακαρνανίας
• Δημιουργία χαρτογραφικής βάσης δεδομένων για την παρακολούθηση της ανάπτυξης ΑΠΕ στην ΠΕ
• Ενίσχυση του Φορέα Διαχείρισης του Εθνικού Πάρκου Μεσολογγίου-Αιτωλικού
• Προώθηση συμμετοχικής διαβούλευσης με τοπικές κοινότητες για τη χωροθέτηση νέων έργων ΑΠΕ
• Παρακολούθηση της εξέλιξης της οικολογικής κατάστασης των λιμνοθαλασσών σε σχέση με τις νέες εγκαταστάσεις
• Προστασία των περιοχών με υψόμετρο έως 1200 μ. Να θεσμοθετηθούν ειδικά κριτήρια προστασίας των κορυφογραμμών. Σημαντικά όρη του Νομού Αιτωλοακαρνανίας βρίσκονται σε υψόμετρο χαμηλότερα από τα προβλεπόμενα όρια.
• Θεσμική υποχρέωση Υποδομής Γεωχωρικών Δεδομένων.
Η οδηγία 2007/2/ΕΚ (INSPIRE) που ενσωματώθηκε στο εθνικό δίκαιο με τον Ν. 3882/2010 (Εθνική Υποδομή Γεωχωρικών Δεδομένων), θεσπίζει κοινή Υποδομή Χωρικών Δεδομένων και υποχρεώνει κάθε δημόσια αρχή να καθιστά τα γεωχωρικά της δεδομένα διαθέσιμα μέσω δια λειτουργικών υπηρεσιών συνοδευόμενα από τυποποιημένα μεταδεδομένα, για 34 θεματικές κατηγορίες περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος όπως χρήσεις γης, ενεργειακοί πόροι, κατανομή πληθυσμού, προστατευόμενες περιοχές κ.α.
• Πρόβλεψη Υποχρεωτικής Γνωμοδότησης των Αρμόδιων Επιμελητηρίων και ειδικότερα του Τεχνικού Επιμελητηρίου. Το Τεχνικό Επιμελητήριο Ελλάδας (ΤΕΕ) λειτουργεί θεσμικά ως ο ανώτατος Τεχνικός Σύμβουλος της Πολιτείας. Η υποχρεωτική γνωμοδότησή του απαιτείται σε επιλεγμένα τεχνικά θέματα, αδειοδοτήσεις έργων, περιβαλλοντικές μελέτες και κατάρτιση προδιαγραφών.

 
9. ΠΗΓΕΣ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
• ΥΠΕΝ (2026). Αξιολόγηση και Αναθεώρηση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ – Στρατηγική Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ). Δ. Αργυρόπουλος Σύμβουλοι Περιβάλλοντος Α.Ε. – Δρ. Ε. Μουτσιάκης. Αθήνα, Μάιος 2026.
• ΥΠΕΝ (2026). Στάδιο 2 – Δέουσα Εκτίμηση Επιπτώσεων του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ. Δ. Αργυρόπουλος Σύμβουλοι Περιβάλλοντος Α.Ε. Αθήνα, Απρίλιος 2026.
• ΥΠΕΝ (2026). Σχέδιο Κοινής Υπουργικής Απόφασης – Έγκριση Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ (ΕΧΠ-ΑΠΕ).
• ΚΥΑ 22306/2006 (ΦΕΚ 477/Δ/2006). Εθνικό Πάρκο Λιμνοθάλασσας Μεσολογγίου-Αιτωλικού.
• ΥΠΕΝ/ΓΔΠΠ/33643/687/2026 (ΦΕΚ 255/Δ/09.04.2026). Χαρακτηρισμός τμήματος Εθνικού Πάρκου Λιμνοθαλασσών Μεσολογγίου-Αιτωλικού ως προστατευόμενου τοπίου.
• ΥΠΕΝ/ΔΑΠ/142903/684/17.12.2025 (ΦΕΚ 7320/Β/2025). Χαρακτηρισμός γεωθερμικών πεδίων, περιλαμβανομένης Ρίζας Αντιρρίου Αιτωλοακαρνανίας.
• ΝΔ 996/1971. Περί εθνικών δρυμών, αισθητικών δασών και διατηρητέων μνημείων της φύσεως.
• 2η Αναθεώρηση ΣΔΛΑΠ (2024). Σχέδια Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών — Υδατικό Διαμέρισμα Δυτικής Στερεάς Ελλάδας.
• Ν. 4685/2020. Εκσυγχρονισμός περιβαλλοντικής νομοθεσίας – Σύστημα προστατευόμενων περιοχών.
• Αναθεωρημένο ΕΣΕΚ (2024). Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα. ΥΠΕΝ.
• Ευρωπαϊκή Επιτροπή (2023). Οδηγία (ΕΕ) 2023/2413 για την επίτευξη των ενεργειακών στόχων ΑΠΕ.

─────────────────────────────────────────────────────────────────

[ΔΗΜΟΣ ΚΑΡΥΣΤΟΥ]

Ο Δήμος Καρύστου, ο πλέον ενεργειακά κορεσμένος Δήμος στην Ελλάδα, διαφωνεί και απορρίπτει το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, για τους λόγους , που αναλυτικά αναφέρθηκαν στις εισηγήσεις του Δημάρχου, των δημοτικών συμβούλων και λοιπών εισηγητών κατά τη συνεδρίαση της 21.6.2026, κατά την οποία ελήφθη ομόφωνα η απόφαση με αριθμό 92/2026.
Ο Δήμος Καρύστου – μεταξύ των όσων αναλυτικά αναφέρονται στην άνω απόφαση- ζητά :
1. Ενεργό και εκτελεστικό ρόλο των δήμων σε όλα τα στάδια αδειοδότησης των έργων ΑΠΕ.
2. Αναστολή στην έκδοση νέων αδειών ΑΠΕ και στην υλοποίηση των ήδη εκδοθεισών, λόγω του ενεργειακού υπερκορεσμού της περιοχής.
3. Εκφράζει την αντίθεσή του στην εγκατάσταση μπαταριών αποθήκευσης ενέργειας και πλωτών αιολικών πάρκων.
4. Επικαιροποιεί όλες τις προγενέστερες αποφάσεις του Δημοτικού Συμβουλίου σχετικά με τους σταθμούς παραγωγής αιολικής ενέργειας και τις μονάδες αποθήκευσης ενέργειας.
Επισυνάπτεται η απόφαση 92/21.6.2026 του Δημοτικού Συμβουλίου Καρύστου
https://diavgeia.gov.gr/doc/%CE%A12%CE%A3%CE%97%CE%A9%CE%95%CE%A6-%CE%A15%CE%96

[ΠΑΡΑΣΥΡΗΣ ΕΜΜΑΝΟΥΗΛ]

Διαφωνώ με το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ και συντάσσομαι με τις τεκμηριωμένες παρατηρήσεις του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας, της Ελληνικής Ορνιθολογικής Εταιρείας καθώς και της Εταιρείας Περιβάλλοντος Κύμης. Η κατάσταση με τα αιολικά πάρκα στη νότια Εύβοια είναι πραγματικά απαράδεκτη… μην επιτρέψετε να καταστραφεί όλο το νησί.

[ΑΜΟΡΓΙΑΝΙΩΤΗ ΒΕΛΙΣΣΑΡΙΑ ΑΥΛΩΝΑΡΙ ΕΥΒΟΙΑΣ]

Η ουσιαστική αναθεώρηση του σχεδίου θα πρέπει να στηριχθεί στις αρχές:

• πρόληψης και προφύλαξης,
• διατήρησης της βιοποικιλότητας,
• προστασίας ορεινών οικοσυστημάτων,
• περιορισμού των σωρευτικών επιπτώσεων,
• σεβασμού της φέρουσας ικανότητας του χώρου,
• αποκατάστασης των ήδη επιβαρυμένων περιοχών.

[Επιτροπή Αγώνα κατά των Ανεμογεννητριών στη Χαλκιδική]

Επιτροπή Αγώνα κατά των Ανεμογεννητριών στη Χαλκιδική

Δευτέρα 22/6/26

 

Το υπό διαβούλευση Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας  (εφεξής Νέο Πλαίσιο) επιχειρεί να παρουσιαστεί ως νέα και βελτιωμένη έκδοση του ήδη ισχύοντος (εφεξής Παλαιό Πλαίσιο). Στην πραγματικότητα όμως δεν είναι ούτε νέο αλλά ούτε έχει τα απαιτούμενα χαρακτηριστικά που προσιδιάζουν στον γνήσιο επιστημονικό χωροταξικό σχεδιασμό. Στην ουσία αποτελεί νομιμοποίηση και παράταση των ρυθμίσεων του Παλαιού Πλαισίου, ενώ παράλληλα πάσχει τις ίδιες -και σε ορισμένες περιπτώσεις μείζονες-πλημμέλειες με αυτό.

Ειδικότερα,

1. Μεταβατικές διατάξεις.

Η υποχρέωση της χώρας να θεσπίσει Νέο Ειδικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, εν όψει των σοβαρών πλημμελειών του ισχύοντος από το 2008 Παλαιού, έχει διαπιστωθεί επίσημα ήδη από το 2014 από την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση με την αποστολή στην Ελλάδα Αιτιολογημένης Γνώμης λόγω μη συμμόρφωσης του Ειδικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ με την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ για την προστασία των οικοτόπων. Παρά το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε τάξει προθεσμία δύο μηνών για τη λήψη των αναγκαίων μέτρων, η χώρα μας ουδέν έπραξε μέχρι σήμερα, με αποτέλεσμα όλο αυτό το διάστημα να εγκρίνονται σωρηδόν έργα ΑΠΕ στηριζόμενα σε Ειδικό Πλαίσιο που αποδεδειγμένα δεν έχει ακόμα συμμορφωθεί προς τις απαιτήσεις της ενωσιακής νομοθεσίας. Με τη θέσπιση του προτεινόμενου Νέου Πλαισίου, η παρανομία αυτή παρατείνεται επ’ αόριστον δυνάμει των μεταβατικών διατάξεων του Δεύτερου άρθρου αυτού. Σύμφωνα με αυτές,

α) Οι λειτουργούσες κατά την έναρξη ισχύος του Νέου Πλαισίου εγκαταστάσεις ΑΠΕ εξακολουθούν να λειτουργούν ανεξαρτήτως των κατευθύνσεων χωροταξικού σχεδιασμού του Νέου Πλαισίου, ακόμα δηλαδή και αν αντιβαίνουν σε αυτές.

β) Άδειες εγκατάστασης που δεν έχουν ακόμα εκτελεστεί, τροποποιούνται και ανανεώνονται σύμφωνα με τις προϊσχύουσες διατάξεις.

γ) Εγκρίσεις περιβαλλοντικών όρων (ΑΕΠΟ) συνεχίζουν να ισχύουν, να τροποποιούνται και να ανανεώνονται και τα σχετικά έργα να λαμβάνουν άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας σύμφωνα με τις προϊσχύουσες διατάξεις, μπορούν δε ακόμα και να επεκτείνονται αν το ποσοστό της επιφάνειας επέκτασης δεν υπερβαίνει το 50% της αρχικής.

Ακόμα και οι φάκελοι ΜΠΕ έργων ΑΠΕ που έχουν απλώς υποβληθεί και λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας μέχρι 20 Μαΐου 2026 αξιολογούνται και εγκρίνονται σύμφωνα με τις προϊσχύουσες διατάξεις του Παλαιού Πλαισίου.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμα και σε περιοχές,όπου το Νέο Πλαίσιο φαίνεται καταρχήν να θεσπίζει απαγορευτικές διατάξεις αυστηρότερες από το Παλαιό (Δημοτικές Ενότητες με χαμηλό αιολικό δυναμικό, περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, νησιά με έκταση μικρότερη των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, οικότοποι προτεραιότητας ΕΖΔ του δικτύου Natura, ακτές κολύμβησης που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα παρακολούθησης ποιότητας των υδάτων κολύμβησης κλπ.), οι απαγορεύσεις αυτές θα έχουν έδαφος εφαρμογής μόνο στο απώτερο μέλλον, αφού δηλαδή θα έχουν προηγουμένως εγκριθεί και υλοποιηθεί σύμφωνα με το Παλαιό Πλαίσιο όλα τα έργα που βρίσκονται τη στιγμή αυτή σε διαδικασία αδειοδότησης, ακόμα και στο πρώιμο στάδιο της τυπικής υποβολής φακέλου.

Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η περίπτωση της Δ. Ε.Ορμύλιας.Αν και με το νέο Ε.Χ.Π. η Δημοτική Ενότητα προστατεύεται από εδώ και στο εξής από την εγκατάσταση νέων Αιολικών μονάδων, το έργο στο Τρουλάκι – Ζωγραφίτικοθα μπορεί να υλοποιηθεί διατηρώντας τα παλαιά χωροταξικά δικαιώματα, που αποκτήθηκαν πριν από πολλά έτη.

Όπως προκύπτει από τον επίσημο χάρτη της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας (ΡΑΕ), το μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής επικράτειας έχει ήδη καταληφθεί ή πρόκειται να καταληφθεί από ΑΠΕ που βρίσκονται σε διάφορα στάδια της αδειοδοτικής διαδικασίας.Δεδομένου, λοιπόν, ότι σύμφωνα με τις μεταβατικές διατάξεις του Νέου Πλαισίου, η αδειοδότηση και η υλοποίηση όλων αυτών των έργων ΑΠΕ θα προχωρήσει κατ’ εφαρμογή του νομοθετικού καθεστώτος του Παλαιού Πλαισίου, είναι προφανές ότι η θέσπιση του Νέου Πλαισίου αποτελεί στην ουσία μια ευρηματική μέθοδο επ’ αόριστον παράτασης της ισχύος του Παλαιού και νομιμοποίησης των νομικών του πλημμελειών.

Το υπό σχολιασμό ΕΧΠ ΑΠΕ δημιουργεί ανεπίτρεπτα Χωροταξικό σχεδιασμό δύο ή και περισσοτέρων ταχυτήτων, κατά παράβαση κάθε αρχής της επιστήμης της Χωροταξίας, η δε εφαρμογή του θα προκαλέσει ένα θεσμικό και διοικητικό χάος, αφού έργα που θα έχουν ήδη αδειοδοτηθεί ή θα τελούν υπό αδειοδότηση κατά τη θέση σε ισχύ του νέου πλαισίου, θα εξακολουθούν να διέπονται από το «παλαιό» ΕΧΠ ΑΠΕ του 2008, το οποίο όμως καταργείται  από τη θέση σε ισχύ του νέου πλαισίου! Επομένως, η συντριπτική πλειοψηφία των έργων ΑΠΕ θα εξακολουθούν να αδειοδοτούνται, να κατασκευάζονται και να λειτουργούν χωρίς να υπάρχει πλέον για αυτά ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, αφού το μεν παλαιό ΕΧΠ ΑΠΕ του 2008 θα έχει πλέον καταργηθεί, το δε νέο ΕΧΠ ΑΠΕ δεν θα εφαρμόζεται σε αυτά τα έργα.

Το εξεταζόμενο πλαίσιο επίσης δεν απαντά και στο κρίσιμο ερώτημα: Ποια η νομιμότητα και η αναγκαιότητα της εγκατάστασης και νέων έργων ΑΠΕ δυνάμει του νέου χωροταξικού πλαισίου, λαμβανομένης υπόψη της πληθώρας των κάθε λογής ήδη εγκατεστημένων μονάδων ΑΠΕ που λειτουργούν ή αναμένεται να λειτουργήσουν ανά τη χώρα, ενόψει μάλιστα και του υπερκορεσμού του εθνικού δικτύου σε ενέργεια παραγόμενη από ΑΠΕ, δυνάμει του οποίου η Ελλάδα έχει προ πολλού υπερκαλύψει τους στόχους του ΕΣΕΚ για τη συμμετοχή της στην «πράσινη μετάβαση». Η δε ΣΜΠΕ του προτεινόμενου πλαισίου αρκείται στο γενικόλογο αφήγημα για τα οφέλη της παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ στο περιβάλλον και στην ανάπτυξη της χώρας, η οποία ωστόσο έχει πλέον υπερκαλυφθεί και θα έπρεπε να είχε εκλείψει η ανάγκη χωροθέτησης νέων έργων ΑΠΕ ως κριτήριο από την επίσημα υιοθετούμενη ενεργειακή πολιτική.

 

2. Εξυπηρετεί το δημόσιο συμφέρον η αύξηση της παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ;

Η Ελλάδα έχει ήδη εκπληρώσει τις ενωσιακές της υποχρεώσεις ως προς την παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ, η δε παραγόμενη τη στιγμή αυτή ανανεώσιμη ενέργεια είναι πλεονάζουσα και συχνά αδυνατεί να απορροφηθεί από το δίκτυο, θέτοντας σε κίνδυνο την ισορροπία του συστήματος. Σύμφωνα π.χ. με στοιχεία που περιλαμβάνει Μελέτη του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, το σύνολο της ισχύος των ΑΠΕ που λειτουργούν (άδεια λειτουργίας) ή είναι σε φάση κατασκευής (άδεια εγκατάστασης) είναι 6,82 GW, έχοντας επιτύχει κατά 77% τον στόχο του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) για το 2030 (8,9 GW). Το επενδυτικό ενδιαφέρον στην Ελλάδα είναι πολύ μεγάλο, με τις αιτήσεις για άδεια παραγωγής να φτάνουν τα 33,16 GW. Αθροιστικά, μαζί με τους Αιολικούς Σταθμούς Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΣΠΗΕ) που λειτουργούν ή έχουν άδεια εγκατάστασης, η ισχύς τους είναι τριπλάσια από τον στόχο του ΕΣΕΚ για το 2030 και διπλάσια από τον στόχο του ΕΣΕΚ για το 2050. Αν υπολογιστούν όλες οι αιτήσεις μαζί (42,25 GW), η ισχύς θα ξεπεράσει τρεις φορές το στόχο του ΕΣΕΚ για τους ΑΣΠΗΕ το έτος 2050.

Το Νέο Πλαίσιο όφειλε, ως εκ τούτου, να τεκμηριώνει με συγκεκριμένα στοιχεία τους λόγους για τους οποίους το δημόσιο συμφέρον επιβάλλει την απεριόριστη αύξηση της παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ στην Ελλάδα, παρά τις δυσμενείς επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον. Η απάντηση είναι αναγκαία κατά μείζονα λόγο διότι, όπως έχει ήδη λεχθεί επίσημα, η αύξηση της παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ δεν αποσκοπεί στην κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της χώρας για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, αλλά στην αύξηση του εξαγωγικού εμπορίου με την πώληση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές σε τρίτες χώρες. Είναι εξάλλου τουλάχιστον αντιφατικό και οξύμωρο να εντείνεται η παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ και η αντίστοιχη καταστροφή του φυσικού πλούτου και της πρωτογενούς παραγωγής της χώρας με το πρόσχημα της απελευθέρωσης από τα ορυκτά καύσιμα, ενώ την ίδια στιγμή εγκρίνεται και υλοποιείται εθνική πολιτική εντατικών εξορύξεων ορυκτών καυσίμων στα πολύτιμα οικοσυστήματα του Αιγαίου και του Ιονίου πελάγους. Το νέο Πλαίσιο όφειλε να δώσει συγκεκριμένες και τεκμηριωμένες απαντήσεις στα ανωτέρω ερωτήματα,δεδομένου ιδίως ότι η Ελλάδα, η επίδραση της οποίας στην κλιματική αλλαγή του πλανήτη είναι κάτι λιγότερο από αμελητέα, αποτελεί ένα από τα ελάχιστα εναπομένοντα hotspot βιοποικιλότητας στην Ευρώπη.

 

3. Η φέρουσα ικανότητα της χώρας αντέχει την αύξηση της παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ ;

Το Νέο Πλαίσιο, όπως ακριβώς και το Παλαιό, δεν πληροί τις επιστημονικές προδιαγραφές και προϋποθέσεις του βιώσιμου χωροταξικού σχεδιασμού. Αντικείμενο κάθε χωρικού σχεδίου στο επίπεδο Ειδικού Πλαισίου για τη χωροθέτηση μιας βιομηχανικής δραστηριότητας, όπως είναι η παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ, είναι η τεκμηριωμένη επιστημονική διακρίβωση της φέρουσας ικανότητας κάθε συγκεκριμένου οικοσυστήματος της χώρας να υποστηρίξει τη δραστηριότητα αυτή, χωρίς να υποβαθμίζεται η ισορροπία των στοιχείων του και η ικανότητά του να την αποκαθιστά με φυσικές διεργασίες στο διηνεκές. Υποκείμενο μέτρησης της φέρουσας ικανότητας προδήλως δεν είναι η γεωγραφική διάκριση της χώρας σε ηπειρωτική, νησιωτική και θαλάσσια ούτε η διοικητική διάκριση σε Περιφέρειες, πολλώ μάλλον σε ΟΤΑ και δημοτικές ενότητες αυτών. Υποκείμενο μέτρησης της φέρουσας ικανότητας είναι το κάθε οικοσύστημα, τα όρια του οποίου δεν προσδιορίζονται κατά τη βούληση του μελετητή, αλλά είναι αντικειμενικά και καθορίζονται με βάση τα φυσικά του χαρακτηριστικά (λεκάνη απορροής, δασικά και άλλα οικοσυστήματα, βιοποικιλότητα κ.λπ.).

Η οριοθέτηση ενός οικοσυστήματος αποτελεί στην ουσία την επιστημονική διαπίστωση ενός αντικειμενικού πραγματικού γεγονότος, ότι δηλαδή τα στοιχεία του αλληλεπιδρούν και αλληλεξαρτώνται με τέτοιο τρόπο ώστε να δημιουργούν ένα ενιαίο και συνεκτικό σύστημα, μια ξεχωριστή οντότητα, η οποία λειτουργεί με σχετική αυτάρκεια, αυτονομία και αυτοτέλεια έναντι του ευρύτερου φυσικού περιβάλλοντος στο οποίο ανήκει. Το Νέο Πλαίσιο όφειλε ως εκ τούτου, αφενός μεν, να περιλαμβάνει τεκμηριωμένη καταγραφή των οικοσυστημάτων της ελληνικής επικράτειας και, αφετέρου,  να υπολογίζει το μέγεθος των αλλοιώσεων και καταστροφών που έχουν υποστεί τα τελευταία χρόνια ως προς τα επιμέρους στοιχεία τους, προκειμένου να αποδείξει, στηριζόμενο σε έγκυρη επιστημονική μεθοδολογία, τη βασική του θέση, ότι δηλαδή το κάθε ένα από τα οικοσυστήματα αυτά έχει την ικανότητα να αντέξει την εγκατάσταση ΑΠΕ χωρίς να υποβαθμιστεί.

Η φέρουσα ικανότητα του οικοσυστήματος προφανώς δεν ερευνάται μόνο σε σχέση με την εξεταζόμενη κάθε φορά ανθρώπινη δραστηριότητα που προτίθεται να εγκατασταθεί εκεί (λ.χ. ΑΠΕ, τουρισμός, βιομηχανία, εξορύξεις, υδατοκαλλιέργειες κ.λπ.). Αντίθετα, όλες οι υπάρχουσες ήδη δραστηριότητες που ασκούνται μέσα σε αυτό, καθώς και οι σχεδιαζόμενες για το μέλλον, πρέπει να συνεκτιμώνται συνδυαστικά, αθροιστικά και σε βάθος χρόνου, προκειμένου να εξακριβωθεί το μέτρο της πρόσθετης επιβάρυνσης που είναι ικανό να δεχτεί το συγκεκριμένο οικοσύστημα, έτσι ώστε η ισορροπία των στοιχείων του να μην κλονίζεται και να δύναται να αποκατασταθεί με φυσικές διαδικασίες. Είναι προφανές ότι στην Ελλάδα, όπου τα τελευταία χρόνια τα οικοσυστήματα έχουν δεχθεί μια άνευ προηγουμένου επίθεση από σειρά εντατικών ανθρώπινων δραστηριοτήτων, η φέρουσα ικανότητα ενός οικοσυστήματος να υποδεχθεί εγκατάσταση ΑΠΕ ενδέχεται να είναι και μηδενική. Παρά ταύτα το Νέο Πλαίσιο χαρακτηρίζει ολόκληρη τη χώρα, πλην ελάχιστων εξαιρέσεων, ως κατάλληλη για την εγκατάσταση ΑΠΕ, στην περίπτωση δε των περιοχών επιτάχυνσης χωρίς καν περιβαλλοντική αδειοδότηση.

Το Νέο Πλαίσιο θεσπίζεται σε μία κρίσιμη για το περιβάλλον στιγμή, κατά την οποία η εντατική εξάπλωση των ΑΠΕ, ιδίως ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών, σε ολόκληρη την επικράτεια, ηπειρωτική και νησιωτική, ορεινή, πεδινή, τώρα πλέον και στο θαλάσσιο χώρο, έχει ήδη υποβαθμίσει σοβαρά τα οικοσυστήματα, δασικά και μη, καθώς και τη βιοποικιλότητα, έχει διαταράξει τα υπόγεια και υπέργεια ύδατα, έχει τροποποιήσει το μικροκλίμα, έχει εκτοπίσει την πρωτογενή παραγωγή και αλλοιώσει δραματικά το τοπίο. Ενδεικτικά επισημαίνεται π.χ.  ότι, όσον αφορά το κρίσιμο για την περιβαλλοντική ισορροπία του πλανήτη πρόβλημα της σφράγισης του ελεύθερου εδάφους, σύμφωνα με Μελέτη που πραγματοποιήθηκε από το Εργαστήριο Διατήρησης της Βιοποικιλότητας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων (2023), στην Ελλάδα η δέσμευση γης, δηλαδή η δημιουργία τεχνητής γης από την κατασκευή αιολικών πάρκων, είναι σχεδόν 3,5 φορές μεγαλύτερη από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Δεδομένου ότι το μέγεθος των ανεμογεννητριών έχει σήμερα αυξηθεί εκθετικά με ύψος άνω των 200 μέτρων, η μεταφορά τους μέσα από δύσβατες και δυσπρόσιτες ορεινές και δασικές περιοχές απαιτεί την κατασκευή εκτεταμένου νέου οδικού δικτύου το οποίο σφραγίζει μεγάλες εκτάσεις ελεύθερου εδάφους, ιδίως σε δάση και ορεινούς όγκους.

Πέρα από τις συνέπειες της απεριόριστης εγκατάστασης ΑΠΕ, το περιβάλλον της χώρας έχει υποβαθμιστεί και αλλοιωθεί σοβαρά από πλήθος άλλων δραστηριοτήτων με σοβαρές επιπτώσεις, όπως η υπερδόμηση και ο υπερτουρισμός, οι ιχθυοκαλλιέργειες, οι εξορύξεις κλπ., οι οποίες όμως πρέπει να συνεκτιμώνται πριν αποφασισθεί η περαιτέρω αύξηση της έντασης των ΑΠΕ.

Πάρα ταύτα και κατά παράβαση όλων των ανωτέρω, στην προκειμένη περίπτωση το Νέο Πλαίσιο επαναλαμβάνει σε σχέση με τη φέρουσα ικανότητα την ίδια αδόκιμη και αντιεπιστημονική προσέγγιση που είχε υιοθετήσει και το Παλαιό.  Ως εκ τούτου, αντί να διακρίνει τη χώρα σε οικοσυστήματα και να εκτιμήσει μετά από επιστημονική μελέτη σύμφωνα με έγκυρη επιστημονική μεθοδολογία τη φέρουσα ικανότητα ενός εκάστου εξ αυτών (είχε άλλωστε στη διάθεσή του δεκαοκτώ ολόκληρα χρόνια για να το πράξει), χαρακτήρισε με τρόπο οριζόντιο ολόκληρη τη χώρα, πλην γενικών εξαιρέσεων, ως κατάλληλη για την εγκατάσταση ΑΠΕ. Η διάκριση της επικράτειας σε τρεις βασικές κατηγορίες (ηπειρωτική χώρα, νησιωτική χώρα και θαλάσσιος χώρος), για τις οποίες άλλωστε προβλέπονται οι ίδιες περίπου προϋποθέσεις για την εγκατάσταση ΑΠΕ, παραβλέπει το γεγονός ότι κάθε μία από τις περιοχές αυτές περιλαμβάνει πλήθος εντελώς διαφορετικών οικοσυστημάτων, καθένα από τα οποία βρίσκεται σε εντελώς διαφορετική κατάσταση από άποψη φέρουσας ικανότητας, τόσο λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του όσο και λόγω των καταστροφών και επιβαρύνσεων που έχει ήδη υποστεί.

Προκειμένου να στηρίξει τις επιλογές του, το Νέο Πλαίσιο διαστρεβλώνει πλήρως την επιστημονική έννοια της φέρουσας ικανότητας, την οποία προσδιορίζει με βάση το αιολικό δυναμικό μιας περιοχής και την υπολογίζει με πλαίσιο αναφοράς όχι το οικοσύστημα αλλά το εντελώς απρόσφορο κριτήριο της διοικητικής διαίρεσης της χώρας σε ΟΤΑ, και μάλιστα σε δημοτικές ενότητες αυτών.

Η εδαφική έκταση ενός ΟΤΑ προδήλως δεν έχει καμία σχέση ούτε συμπίπτει με τα όρια των οικοσυστημάτων που περιλαμβάνονται σε αυτόν, τα οποία μπορεί να είναι ένα ή περισσότερα και καθένα από τα οποία μπορεί να έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά και να βρίσκεται σε διαφορετική κατάσταση ως προς τη φέρουσα ικανότητά του. Και όμως, στην προκειμένη περίπτωση, το νέο Πλαίσιο διαπράττει το θεμελιώδες επιστημονικό, αλλά και κατά κοινή λογική αδιανόητο, σφάλμα να υπολογίζει τη φέρουσα ικανότητα με κριτήριο το μέγιστο ποσοστό κάλυψης του εδάφους σε επίπεδο ΟΤΑ και μάλιστα όχι στο σύνολό του Δήμου αλλά σε κάθε δημοτική ενότητα αυτού. Με τα δεδομένα αυτά δεν υποστηρίζεται επίσης λογικά το πρόσθετο γεγονός ότι τα ανεκτά όρια της επιβάρυνσης καθορίζονται από το Νέο Πλαίσιο με τρόπο οριζόντιο για όλους τους ΟΤΑ της χώρας και δη αριθμητικά, με συγκεκριμένα, άγνωστης έμπνευσης και τεκμηρίωσης, νούμερα (π.χ.  8% της έκτασης της δημοτικής ενότητας για περιοχές αιολικής προτεραιότητας, 5% για περιοχές αιολικής καταλληλότητας και, προφανώς κατ’ επιείκεια, 4% για άλλες περιοχές). Τα ποσοστά αυτά δύνανται μάλιστα να αυξηθούν μέχρι 50% αν συμφωνεί το εντελώς αναρμόδιο για το θέμα αυτό Δημοτικό Συμβούλιο!

 

4. Τοπίο

Ως βασικό κριτήριο για την εκτίμηση των επιπτώσεων των ΑΠΕ στο τοπίο λαμβάνεται ο οπτικός ορίζοντας του παρατηρητή, η δε προστασία εξαντλείται στη θέσπιση αυθαίρετα υπολογιζόμενων ελάχιστων αποστάσεων των ΑΠΕ από θεσμοθετημένα σημεία θεωρούμενα ως ιδιαίτερου ενδιαφέροντος (6 χλμ. από ζώνες απόλυτης προστασίας αρχαιολογικών χώρων, 0,8 χλμ. από πυρήνες εθνικών δρυμών και μνημείων της φύσης, 2 χλμ. από οικισμούς, 6 χλμ. από θεσμοθετημένους παραδοσιακούς οικισμούς κλπ.).

Η έννοια του τοπίου και τα χαρακτηριστικά του, η γεωμορφολογία, οι γραμμές, τα χρώματα, οι σκιές, οι όγκοι, οι οικολογικές λειτουργίες, οι φυσικές οσμές, η φυσική σιωπή ή οι φυσικοί ή ανθρωπογενείς ήχοι κ.λπ. είναι στοιχεία και μεγέθη αντικειμενικά, τα οποία εξετάζονται επιστημονικά και αξιολογούνται ανεξάρτητα από τις υποκειμενικές προτιμήσεις οποιουδήποτε παρατηρητή.

Εξ άλλου, στην περί τοπίου ευρωπαϊκή σύμβαση, ως τοπίο ορίζεται μία περιοχή, όπως γίνεται αντιληπτή από ανθρώπους(με όλες τις αισθήσεις) του οποίου ο χαρακτήρας είναι το αποτέλεσμα της δράσης και αλληλεπίδρασης των φυσικών και/η ανθρώπινων παραγόντων, ενώ στο προοίμιό της διακηρύσσεται/αναγνωρίζεται, ότι το τοπίο συμβάλλει στη διαμόρφωση της τοπικής κουλτούρας και αποτελεί σημαντικό στοιχείο της ποιότητας ζωής των ανθρώπων οπουδήποτε.

Είναι αυτονόητο ότι η προστασία των τοπίων δεν διασφαλίζεται μόνο με τη θέσπιση ελάχιστης απόστασης των ΑΠΕ από αυτά, η οποία στην προκειμένη περίπτωση καθορίζεται κατά τρόπο γενικό και οριζόντιο,  χωρίς να έχει προηγηθεί ενδελεχής μελέτη των ελληνικών τοπίων τόσο κατά κατηγορία (ορεινά, νησιωτικά, δασικά κλπ.), όσο και ανά περιοχή, ώστε να θεσπιστούν τα κατάλληλα ειδικά μέτρα προστασίας για το καθένα από αυτά.

Ο περιορισμός της προστασίας μόνο σε τοπία που διαθέτουν νομικό χαρακτηρισμό ως ιδιαίτερου φυσικού κάλλους είναι εντελώς απρόσφορος και ανεπαρκής. Ελάχιστα μόνο από τα πολυάριθμα αξιόλογα και ποικιλόμορφα τοπία της χώρας έχουν τύχει του προσήκοντος χαρακτηρισμού ως ιδιαίτερου φυσικού κάλλους λόγω της γνωστής παράλειψης της Πολιτείας να εκπληρώσει τις διεθνείς της υποχρεώσεις ως προς τούτο.

Η Ελλάδα έχει κυρώσει την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Τοπίου, η οποία επιβάλλει τη συνεκτίμηση του τοπίου ως στοιχείου φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς στον χωροταξικό σχεδιασμό.

Το τοπίο δεν αποτελεί δευτερεύον ή αισθητικό μόνο στοιχείο. Αποτελεί δημόσιο αγαθό, στοιχείο ταυτότητας, κοινωνικής συνοχής, πολιτιστικής συνέχειας και βιώσιμης αναπτυξιακής προοπτικής.

Η Χαλκιδική διαθέτει μοναδικό φυσικό και πολιτιστικό τοπίο, το οποίο περιλαμβάνει παραδοσιακούς οικισμούς, ιστορικά μονοπάτια, αρχαιολογικούς χώρους, ιστορικά εξωκλήσια, μοναστήρια, παράκτια οικοσυστήματα, ορεινούς όγκους, και τοπία ιδιαίτερης αισθητικής και πολιτιστικής αξίας.

Ο τουρισμός της Χαλκιδικής στηρίζεται στην ποιότητα του περιβάλλοντος, στην αυθεντικότητα του τοπίου, στην πεζοπορία, στις ακτές, στους οικισμούς, στις διαδρομές, στα νερά, στα φυσικά και πολιτιστικά τοπία και στην ήπια ανάπτυξη.

Η εγκατάσταση έργων ΑΠΕ που αλλοιώνουν κορυφογραμμές, διανοίγουν βαρείς δρόμους και επιβάλλουν οπτική κυριαρχία στο τοπίο είναι ασύμβατη με τη φυσιογνωμία της Χαλκιδικής.

Η Οδηγία 2001/42/ΕΚ για τη Στρατηγική Περιβαλλοντική Εκτίμηση επιβάλλει την εξέταση των σημαντικών επιπτώσεων από την εφαρμογή σχεδίων και προγραμμάτων στο περιβάλλον.

Η εξέταση αυτή δεν μπορεί να είναι γενική, αόριστη ή αποσπασματική. Πρέπει να περιλαμβάνει τις δευτερεύουσες, σωρευτικές, συνεργιστικές, βραχυπρόθεσμες, μεσοπρόθεσμες, μακροπρόθεσμες, μόνιμες, προσωρινές, θετικές και αρνητικές επιπτώσεις.
<table width=”100%”>
<tbody>
<tr>
<td></td>
</tr>
</tbody>
</table>
Στην περίπτωση της Χαλκιδικής και ιδιαίτερα του Δήμου Πολυγύρου, η ΣΜΠΕ δεν μπορεί να εξετάζει κάθε αιολικό, φωτοβολταϊκό ή άλλο ΑΠΕ έργο μεμονωμένα. Οφείλει να αξιολογήσει τη συνολική και αθροιστική επιβάρυνση όλων των σχεδιαζόμενων, αδειοδοτημένων, εκκρεμών και υφιστάμενων έργων, μαζί με τα συνοδά τους έργα.

Πρέπει να συνεκτιμώνται ανεμογεννήτριες, φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις, μικρά υδροηλεκτρικά, δρόμοι πρόσβασης, εκσκαφές, θεμελιώσεις, ισοπεδώσεις, γραμμές μεταφοράς, πυλώνες, υποσταθμοίκαι λοιπές τεχνικές υποδομές.

Επίσης, η Οδηγία 2011/92/ΕΕ, όπως τροποποιήθηκε με την Οδηγία 2014/52/ΕΕ, επιβάλλει κατά την εκτίμηση περιβαλλοντικών επιπτώσεων να λαμβάνεται υπόψη η σωρευτική επίδραση με άλλα υφιστάμενα ή εγκεκριμένα έργα, καθώς και η απορροφητική ικανότητα του φυσικού περιβάλλοντος, ιδίως σε ορεινές, νησιωτικές και παράκτιες περιοχές.

Εάν το σωρευτικό αποτέλεσμα οδηγεί σε υποβάθμιση των υδάτων, των οικοτόπων, της βιοποικιλότητας, του εδάφους, του τοπίου, των μονοπατιών, των υγροτόπων ή της τοπικής κοινωνίας, το σχέδιο πάσχει και πρέπει να αναμορφωθεί.

 

 

5. Διπλάσια μεγέθη Α/Γ – ίδιες αποστάσεις από γειτνιάζουσες χρήσεις γης κλπ.

 

Οι συντάκτες της ΣΜΠΕ και η Διοίκηση με το υπό διαβούλευση σχέδιο ΚΥΑ, φαίνεται να μην έχουν συνειδητοποιήσει, ότι καλούνται να διατάξουν στο χώρο ανεμογεννήτριες με μεγέθη διπλάσια εκείνων, που είχε υπόψιν του ο χωροτάκτης του 2008. Δεν μπορεί να εξηγηθεί διαφορετικά το παράδοξον να διατηρούνται οι ίδιες αποστάσεις του ΕΠΧΣΑ-ΑΠΕ 2008 από περιοχές περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος, από παραδοσιακούς και μη οικισμούς, από στοιχεία της πολιτιστικής κληρονομιάς, από Μονές κ.ο.κ.

 

6. Συνεργιστικές επιπτώσεις έργων

 

Επίσης παραλείπει να αναφέρει το υπό εξέταση ΕΧΠ ΑΠΕ οτιδήποτε σε σχέση με τις συνολικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις των έργων ΑΠΕ στο περιβάλλον, στην υγεία, στην κοινωνία και στην ασφάλεια, αφού αυτά παρουσιάζονται από τις διατάξεις του ως δήθεν μηδενικού ή αμελητέου περιβαλλοντικού αποτυπώματος, πλην αποσιωπάται πλήρως ότι σε ολόκληρο το φάσμα του κύκλου της ζωής των έργων ΑΠΕ, ήτοι για την παραγωγή, τη μεταφορά, την εγκατάσταση, τη λειτουργία και την απεγκατάστασή τους, σημαντική συμβολή έχει η ενέργεια που παράγεται από ορυκτά καύσιμα, ενώ προκαλείται περιβαλλοντική υποβάθμιση και καταστροφή και από την τύχη τους ως αποβλήτων. Επομένως η «πράσινη ενέργεια» των ΑΠΕ δεν είναι και τόσο «πράσινη», κάτι που οι μελέτες του προτεινόμενου πλαισίου αγνοούν ή και σκοπίμως αποσιωπούν πλήρως.

Στηρίζει επομένως και το νέο ΕΧΠ ΑΠΕ τη γενίκευση της εγκατάστασης έργων ΑΠΕ  στη χώρα επικαλούμενο – όπως και το ήδη ισχύον ΕΧΠ- την ανάγκη αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής, η οποία ωστόσο είναι το αποτέλεσμα της καταστροφής του περιβάλλοντος και όχι η αιτία της.

Από δε την εξαίρεση σημαντικής μερίδας έργων ΑΠΕ από το πεδίο εφαρμογής του υπό κρίση ΕΧΠ αναμένεται να προκληθεί αδειοδοτικό χάος, αφού με άλλο καθεστώς θα κρίνονται οι εξαιρούμενες εγκαταστάσεις και με άλλο εκείνες που καλύπτονται από τις διατάξεις του προτεινόμενου ΕΧΠ, με αποτέλεσμα να καθίσταται πρακτικά αδύνατη η εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων όσων αφορά και τις συνεργιστικές επιπτώσεις των υπό αδειοδότηση έργων στο μέλλον, αφού δεν θα καλύπτονται πλέον από ενιαίο καθεστώς ούτε θα μπορούν να ισχύσουν κοινά κριτήρια για το σύνολο των έργων ΑΠΕ σε ορισμένη περιοχή.

 

7. Αρχή της προφύλαξης

Η έλλειψη πλήρους επιστημονικής συναίνεσης ως προς όλους τους μηχανισμούς μέσω των οποίων ο θόρυβος και οι περιβαλλοντικές επιπτώσεις των ανεμογεννητριών ενδέχεται να επηρεάζει την υγεία των κατοίκων, το μικροκλίμα και το οικοσύστημα μιας περιοχής δεν μπορεί να αποτελεί λόγο αδράνειας ή αποδυνάμωσης των μέτρων προστασίας. Αντίθετα, σύμφωνα με την αρχή της προφύλαξης, η οποία αποτελεί θεμελιώδη αρχή του ευρωπαϊκού περιβαλλοντικού δικαίου και κατοχυρώνεται στο άρθρο 191 της Συνθήκης για τη Λειτουργία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, όταν υπάρχουν εύλογες επιστημονικές ενδείξεις για πιθανούς κινδύνους στην ανθρώπινη υγεία ή στο περιβάλλον, η απουσία πλήρους επιστημονικής βεβαιότητας δεν δικαιολογεί την αναβολή λήψης κατάλληλων προληπτικών μέτρων.

Η αρχή αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην περίπτωση των αιολικών εγκαταστάσεων. Παρότι εξακολουθούν να υπάρχουν επιστημονικές διαφωνίες ως προς ορισμένες ειδικότερες επιπτώσεις, υπάρχει ευρεία συμφωνία ότι ο θόρυβος των ανεμογεννητριών συνδέεται με αυξημένη ενόχληση, διαταραχές ύπνου και υποβάθμιση της ποιότητας ζωής. Οι επιπτώσεις αυτές, ακόμη και όταν δεν συνιστούν άμεση οργανική βλάβη, αποτελούν ζητήματα δημόσιας υγείας και περιβαλλοντικής πολιτικής, τα οποία οφείλουν να λαμβάνονται υπόψη κατά τον χωροταξικό σχεδιασμό.

Κατά συνέπεια, ηπροστασία τηςυγείας τωνκατοίκων και η διαφύλαξη του οικοσυστήματος μιας περιοχής δεν μπορεί να εξαντλείται στην απλή θέσπιση ενός γενικού ορίου θορύβου 45dB. Ένα σύγχρονο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ οφείλει να ενσωματώνει την αρχή της προφύλαξης και να προβλέπει ειδικό και επικαιροποιημένο κανονιστικό πλαίσιο για λειτουργία των αιολικών εγκαταστάσεων, βασισμένο στη διεθνή επιστημονική γνώση, στις κατευθυντήριες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και στην υποχρέωση της Πολιτείας να προστατεύει αποτελεσματικά την υγεία, τον ύπνο, το περιβάλλον και την ποιότητα ζωής των πολιτών, σύμφωνα με την αρχή της προφύλαξης και τις επιταγές της περιβαλλοντικής νομοθεσίας

 

8. Αποκατάσταση

Όσον αφορά το κρίσιμο ζήτημα της απομάκρυνσης των εγκαταστάσεων ΑΠΕ, (ιδίως ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών), και της διαχείρισης των αποβλήτων τους μετά την πάροδο του σύντομου χρόνου ζωής τους, το Νέο Πλαίσιο αποφεύγει να λάβει οποιοδήποτε μέτρο. Υιοθετώντας τη μυστηριώδη διατύπωση «Επιχειρείται η διαπραγμάτευση των όρων κυρίως μέσα από τη διάγνωση της σημαντικότητάς τους στη φάση αδειοδότησης» ουσιαστικά αντιπαρέρχεται το μείζον αυτό πρόβλημα και το μεταθέτει σε εκείνο ακριβώς το επίπεδο όπου δεν πρόκειται ποτέ να λυθεί, δηλαδή της ατομικής περιβαλλοντικής αδειοδότησης. Αναθέτει στην ευχέρεια της αδειοδοτικής αρχής να ζητήσει από τον εκάστοτε  επιχειρηματία να προτείνει εκείνος ένα σχέδιο αποκατάστασης, χωρίς ούτε να δεσμεύεται από σχετικό Ρυθμιστικό Πλαίσιο ούτε να υποχρεούται σε παροχή αποτελεσματικών εγγυήσεων, (λ.χ.  εγγυητικής επιστολής) ότι την κρίσιμη στιγμή θα εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του.

Πλην όμως η έγκαιρη παροχή αποτελεσματικών εγγυήσεων είναι απολύτως αναγκαία.

Επισημαίνουμε ειδικώς για τις ανεμογεννήτριες, ότι δεν είναι οι γνωστοί ξύλινοι στύλοι της ΔΕΗ. Μετά από δύο-τρείς δεκαετίες το ελληνικό κράτος θα κληθεί να αντιμετωπίσει το τεράστιας κλίμακας πρόβλημα της τύχης/διαχείρισης χιλιάδων από αυτούς τους μεταλλικούς γίγαντες.

Όπως αποδεικνύεται από τη διεθνή πρακτική, κατά κανόνα ο υπεύθυνος για την αποκατάσταση φορέας του έργου ΑΠΕ είτε δεν υφίσταται ως επιχειρηματική και οικονομική οντότητα κατά τον κρίσιμο χρόνο είτε, πάντως, επικαλείται ότι δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να ανταποκριθεί στις μεγάλες δαπάνες των εργασιών αποξήλωσης, μεταφοράς και διαχείρισης των αποβλήτων. Στην Ελλάδα δεν υφίσταται κανονιστικό πλαίσιο το οποίο να ρυθμίζει τα ανωτέρω ζητήματα ούτε προβλέπονται κατάλληλοι χώροι για την εναπόθεση και διαχείριση των παροπλισμένων ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών. Δεν έχει χωροθετηθεί καμία εγκατάσταση υποδοχής των αποβλήτων ούτε υπάρχει δημόσιος ή ιδιωτικός φορέας ικανός να ανακυκλώσει τα ανακυκλώσιμα τμήματα αυτών, ενώ το κόστος μεταφοράς στο εξωτερικό είναι τεράστιο. Προκειμένου, π.χ. περί των ανεμογεννητριών, η κατάσταση αυτή έχει ως συνέπεια ότι οι παροπλισμένες ανεμογεννήτριες εγκαταλείπονται ήδη επιτόπου ή σε άτυπες αποθέσεις, δημιουργώντας πρόσθετα σοβαρότατα προβλήματα στις αντίστοιχες περιοχές. Πρέπει επιπλέον να επισημανθεί ότι για τις τεράστιες υπόγειες βάσεις στήριξης των ανεμογεννητριών δεν υπάρχει ούτε νομική υποχρέωση αλλά ούτε και αντικειμενική δυνατότητα απομάκρυνσής τους από το υπέδαφος, γεγονός που έχει ολέθριες συνέπειες για τα υπόγεια ύδατα, το μικροκλίμα και την όλη λειτουργία του οικοσυστήματος στο οποίο αυτές έχουν εγκατασταθεί.

 

Η Επιτροπή Αγώνα κατά των Ανεμογεννητριών στη Χαλκιδική ζητεί:

• Την πρόβλεψη οι Δήμοι (με τις αποφάσεις των Δημοτικών Συμβουλίων τους και τα Τοπικά Πολεοδομικά Σχέδια)να μπορούν, με βάση τη φέρουσα ικανότητα και τις πραγματικές ενεργειακές ανάγκες της κάθε περιοχής, την προστασία Natura, τα ύδατα, το τοπίο και τις σωρευτικές επιπτώσεις, να αποκλείουν ουσιαστικά – και όχι μόνο να γνωμοδοτούν τυπικά επί των νέων αιολικών εγκαταστάσεων,των συνοδών υποδομών και επί όλων των μεγάλου μεγέθους έργων ΑΠΕ..
• Τη ρητή πρόβλεψη ότι καμία μεταβατική διάταξη δεν μπορεί να εμποδίζει την επανεξέταση μη υλοποιημένων ή τροποποιούμενων έργων υπό το φως των νέων δεδομένων φέρουσας ικανότητας, σωρευτικών επιπτώσεων, Natura, υδάτων, τοπίου και κοινωνικής αποδοχής.
• Η τυχόν διατήρηση όλων αυτών των έργων εκτός του νέου προστατευτικού καθεστώτος θα αποτελούσε καταστροφή για το περιβάλλον, για την οικονομία, για την ανάπτυξη και εν γένει για το μέλλον της Χαλκιδικής. Θα οδηγούσε στο αποτέλεσμα να αποκλειστούν μόνο οι νέες αιτήσεις, ενώ θα συνέχιζαν να προωθούνται έργα που δεν έχουν ακόμη υλοποιηθεί και εξακολουθούν να απαιτούν εγκρίσεις, τροποποιήσεις, νέα περιβαλλοντική αξιολόγηση ή αδειοδότηση συνοδών έργων.
• Η προστασία της Χαλκιδικής πρέπει να είναι πραγματική και αποτελεσματική. Δεν αρκεί να αποκλείονται μόνο οι μελλοντικές αιτήσεις. Η εξαίρεση της Χαλκιδικής πρέπει να περιλαμβάνει και τα μη υλοποιημένα ή τροποποιούμενα έργα που απαιτούν νέα ή τροποποιημένη ΜΠΕ, τροποποίηση περιβαλλοντικών όρων, μεταβολή θέσης εγκατάστασης, νέα τεχνική αξιολόγηση, αδειοδότηση συνοδών έργων ή οποιαδήποτε νέα περιβαλλοντική, χωροταξική ή τεχνική κρίση.
• Ζητούμε την εξαίρεση ολόκληρου του Δήμου Πολυγύρου και του συνόλου της Χαλκιδικής από τις περιοχές καταλληλότητας εγκατάστασης Ανεμογεννητριών,
• Ζητούμε την άμεση ανάκληση και οριστική ακύρωση όλων των υφιστάμενων ή εκκρεμών αδειών αιολικών σταθμών στη Χαλκιδική (Κουκουβίνα, Άγκανος, Τρουλάκι–Ζωγραφίτικο), από τη στιγμή που αυτές δεν έχουν ως σήμερα υλοποιηθεί κατασκευαστικά.

 

 

Επιτροπή Αγώνα κατά των Ανεμογεννητριών στη Χαλκιδική

[ΣΑΟΟ]

Θέσεις Συλλόγου Αρκάδων Ορειβατων Οικολόγων  [ΣΑΟΟ] στη διαβούλευση για ΕΧΠ ΑΠΕ

1. Αφού επί 18 ολόκληρα χρόνια [2008 – 2026], άναρχα μεν συστηματικά δε, τα ορεινά τoπία της Ελλάδας παραδόθηκαν βορά στον αχόρταγο Λεβιάθαν της καταστροφής, έρχεται τώρα με υπολογισμένη καθυστέρηση και υπολογισμένα μέτρα προστασίας, το σχέδιο νόμου για το ειδικό χωροταξικό των ΑΠΕ.

Δεσπόζον μέτρο φαίνεται αρχικά να είναι η θέσπιση των 1200 μέτρων ως καθολικού υψομετρικού ορίου εγκατάστασης ανεμογεννητριών,  κάτι που κατ’ αρχήν φαίνεται αρκετά ριζοσπαστικό για μια πολιτεία που πάντα εξόρκιζε τα οριζόντια μέτρα, που μόνο ως ομολογία ενός εγκλήματος και πράξη εξιλασμού του μπορεί να θεωρηθεί.

Ωστόσο, οι εισαγόμενες εξαιρέσεις [ουσιώδεις και καταχρηστικές] για εγκατάσταση χιλιάδων ανεμογεννητριών που έχουν ήδη λάβει περιβαλλοντική αδειοδότηση, αλλά και όσων έχουν, έστω, απλή έγκριση τυπικής πληρότητας φάκελου, έρχονται να ακυρώσουν στην πράξη την όποια οριοθέτηση, αφού σε εκατοντάδες περιοχές θα συνεχιστεί ο αδίστακτος βιασμός της ορεινής φύσης μας. Απλά ο  ορειάλωτος νομοθέτης που υποτίθεται ότι έρχεται να θεραπεύσει το περιβαλλοντικό σκάνδαλο της πανσπερμίας των ΑΠΕ, επαληθεύει τη λαϊκή ρήση: ‘’ Nα σε κάψω Γιάννη, να σε αλείψω λάδι’’.

Το προβαλλόμενο επιχείρημα του κόστους των ενεργειών και των μελετών [όλες γενικόλογες, αόριστες, μαϊμού, και φωτοκόπιες] είναι  έωλο μπροστά στο επιτελούμενο περιβαλλοντικό και μη αναστρέψιμο έγκλημα που θα ολοκληρωθεί. Επομένως, η πολιτεία πρέπει να αποσύρει όλες τις ως άνω εξαιρέσεις – μεταβατικές διατάξεις και ταυτόχρονα να εξευρεθούν τεχνικές και νόμιμες φόρμουλες για αυτό το σκοπό.

2. Είναι απαράδεκτη η συνέχιση της εγκατάστασης ΑΠΕ σε δάση και αναδασωτέες εκτάσεις, κατά παράβαση των άρθρων 24 και 117 του Συντάγματος, όπως τα άρθρα αυτά ερμηνεύτηκαν από το ΣτΕ το 2012, με το επιχείρημα –  λάστιχο  του ύψιστου δημοσίου συμφέροντος. Άραγε, η έστω και δειλή  θέσπιση, του χωρίς εξαιρέσεις  ορίου των 1200 μ., δεν αποτελεί μεγαλύτερη πράξη προάσπισης δημοσίου συμφέροντος; Και αφού ο νομοθέτης, επιτέλους, θέτει και σωστά, αυτό το όριο, γιατί άραγε δεν θεωρεί τη διατήρηση των δασών και αναδασωτέων εκτάσεων ως ύψιστο δημόσιο συμφέρον, αλλά τα κατακρεουργεί εν ονόματι του ‘’ύψιστου δημοσίου συμφέροντος’’ των εταιριών;

Άρα, ρητά και κατηγορηματικά τα δάση και οι αναδασωτέες εκτάσεις πρέπει να διατηρούν  απαραβίαστη τη χρήση τους, όπως προβλέπει το Σύνταγμα  ανεξαρτήτως υψομέτρου ή άλλων περιορισμών.

3. Στο όρος Μαίναλο η ήδη εγκεκριμένη από το 2010 ΕΠΜ που εκπόνησε το ΕΘΙΑΓΕ, ευρίσκεται από το 2012 σε αέναη διαβούλευση ως σχέδιο προεδρικού διατάγματος. Μια από τις ρητές πρόνοιές του είναι η απαγόρευση τεχνικών έργων πάσης φύσεως άνωθεν της ισοϋψούς των 1400 μ.,  επί της οροσειράς του κεντρικού Μαινάλου: ‘’ Boύρτσα  – Μαδάρα – Πρ. Ηλιας ‘’. Ακριβώς πάνω από τα ιστορικά χωριά Βυτίνα, Ελάτη, Αλωνίσταινα , Λιμποβίσι  και σε επαφή με ζώνη Νatura και καταφύγιο άγριας ζωής [ΚΑΖ]. Εντός αυτής της υπέροχης οροσειράς μια εταιρεία αιτείται την εγκατάσταση 12 ανεμογεννητριών 200 μ. ύψους με τα συνοδά έργα οδοποιίας και ηλεκτρομεταφοράς και είναι ο μόνος φορέας που αντιτίθεται στο προαναφερθέν  Π. Δ. Είναι τυχαίο που το ΠΔ καρκινοβατεί;

Στο Νότιο Μαίναλο, ανάμεσα στα παραδοσιακά και ιστορικά χωριά Στεμνίτσα, Χρυσοβίτσι, Αρκουδόρεμα, Βαλτέτσι, υπάρχουν αιτήσεις για 54  ανεμογεννήτριες και εκατοντάδες  χιλιόμετρα συνοδά  έργα οδοποιίας. Όλα εντός ελατοδασών και αναδασωτέων εκτάσεων καμένων από τις φοβερές πυρκαγιές  του 2000 και 2007. Για όλες τις ως άνω 66 ανεμογεννήτριες η Αποκεντρωμένη και η ΡΑΕΥΥ εγκρίνουν τις ΜΠΕ των εταιρειών, κόντρα σε όλες τις εμπεριστατωμένες ενστάσεις και τα Δ 11 όλων των Δήμων και φορέων της Αρκαδίας  αλλά και της Περιφέρειας  Πελοποννήσου, που προβάλλουν τις διαχρονικές και ομόφωνες αποφάσεις τους, απόλυτα τεκμηριωμένες. Είναι τυχαίο ότι η Αποκεντρωμένη και η ΡΑΕΥΥ  εγκρίνουν, κόντρα στην καθολική αντίδραση όλων των φορέων, και μάλιστα απέναντι στον χωροταξικό σχεδιασμό της Περιφέρειας  Πελοποννήσου που χαρακτηρίζει το Μαίναλο και τον Πάρνωνα περιοχές ανάπτυξης του εναλλακτικού περιηγητικού μοντέλου, ασύμβατου με ανάρμοστα τεχνικά υπερέργα βιομηχανικού μάλιστα μεγέθους;

Το ΕΧΠ ΑΠΕ πρέπει να ορίσει με σαφήνεια πως στα έργα ΑΠΕ που συναντούν την καθολική αντίδραση των τοπικών κοινωνιών [φορείς, Δήμοι, Περιφέρεια] που μάλιστα θεμελιώνεται και τεκμηριώνεται με συγκεκριμένα περιφερειακά χωροταξικά, το όριο των 1200 μ. δεν πρέπει να επιδέχεται εξαιρέσεις.

4. Επίσης, στο ΕΧΠ ΑΠΕ πρέπει να διασφαλιστεί με σαφήνεια και αυστηρότητα η υποχρέωση περιβαλλοντικής αποκατάστασης που αφορά όχι μόνον τις ανεμογεννήτριες, τους πυλώνες και τα εκατομμύρια κυβικά μέτρα οπλισμένου σκυροδέματος των θεμελιώσεων, αλλά και τους δρόμους, τα πρανή και τους χωματισμούς των συνοδών έργων, τα οποία ξεκοιλιάζουν τα βουνά μας. Τόσο πολύ τα ‘’συμπονέσαμε’’ ώστε να αναγνωρίσουμε το εις βάρος τους έγκλημα, θεσπίζοντας το όριο των «ανάπηρων» 1200 μ. Ο Καβάφης μας όταν δεν κυριολεκτεί, ειρωνεύεται. Η προκαταβολή  εγγυητικών επιστολών στο πραγματικό ύψος του κόστους της αποκατάστασης  – ανακύκλωσης, είναι εκ των ων ουκ άνευ για τις ΑΠΕ, και μάλιστα πριν την τελική άδεια εγκατάστασης. Γνωρίζουμε, βέβαια, ότι είναι  ανέφικτη η πραγματική αποκατάσταση  γι αυτό άλλωστε χαρακτηρίζουμε τις ΜΠΕ των εταιρειών ως φωτοκόπιες και μαϊμού και επομένως άκυρες και  καταχρηστικές τις εγκρίσεις τους, από τις Αποκεντρωμένες και το Υπουργείο.
5. Αν οι ανεμογεννήτριες [όπως έχει γίνει δεκτό και από το Υπουργείο] είναι επιβαρυντικός παράγοντας για το τοπίο, οι μπαταρίες που πρόκειται να εγκατασταθούν κατά χιλιάδες θα αποτελέσουν μπουρλότο για τα δάση, τις δασικές εκτάσεις, τις καλλιέργειες, τα νερά, το έδαφος, τις πόλεις και τα χωριά, στις περιπτώσεις ανάφλεξης που δεν είναι σπάνιες , όπως καταδεικνύει η διεθνής εμπειρία.

Eπομένως, το ζήτημα των μπαταριών θα εξελιχθεί σε θέμα αιχμής και σύγκρουσης των τοπικών κοινωνιών, που αρχίζουν να συνειδητοποιούν έναν ζωτικό κίνδυνο που ξεπερνά τα όρια μιας έως τώρα ήσσονος  γι αυτούς αισθητικής   σημασίας.

Προτάσεις δύσκολες. Ιδού η Ρόδος!!

6. Αντικατάσταση του γνωμοδοτικού χαρακτήρα των περιφερειακών συμβουλίων επί του θέματος των αδειοδοτήσεων ΑΠΕ με αποφασιστικό πλέον λόγο.

Ταυτόχρονη θεσμοθέτηση υποχρεωτικής σύμφωνης γνώμης της Περιφέρειας και κάθε αρμοδίου συλλογικού πολιτικού οργάνου [Δήμοι] για κάθε νέο έργο ΑΠΕ, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που το ΕΧΠ ΑΠΕ εξαιρεί από τους περιοριστικούς όρους [ π.χ. 1200μ. για τα βουνά, 300 τετραγωνικά  χλμ. για τα νησιά, αιολικό δυναμικό για τις ΖΕΠ].

7. Θεωρούμε απαράδεκτη την πονηρή διάταξη για το αιολικό δυναμικό των 7,5 m/s ενός ΖΕΠ.

Ποιος θα  το μετρήσει, ποιος θα το πιστοποιήσει και τέλος ποιος θα τολμήσει να μην εγκρίνει τις ΑΠΕ εντός  ΖΕΠ.

Άραγε γιατί θεσπίστηκαν οι ΖΕΠ και ποια ορνιθοπανίδα θα προστατευτεί από τα πτερύγια, τον θόρυβο, τους δρόμους, τους λαθροκυνηγούς και τους κάθε λογής περίεργους;

8. Τα λεγόμενα Μικρά Υδροηλεκτρικά επιβάλλεται να εξαιρεθούν, γιατί ενώ έχουν αμελητέα συνεισφορά στην ηλεκτροπαραγωγή θα προκαλούσαν δυσανάλογα τεράστιες περιβαλλοντικές βλάβες, όπως π.χ. στο μοναδικό φαράγγι του Λούσιου.
9. Η διάκριση των νησιών και των ακτών μας με το εδαφικό κριτήριο των 300 τετρ. χλμ. είναι λανθασμένη, διότι δεν συνυπολογίζει τα φυσικά και ανθρωπογενή χαρακτηριστικά, τους που τα καθιστούν μη επιλέξιμα για εγκατάσταση ΑΠΕ.

Παρότι κατ αρχήν είναι θετικό το ΕΧΠ ΑΠΕ που εισάγεται προς διαβούλευση έστω, μετά από 18 χρόνια εγκληματικής αναρχίας,  πιστεύουμε ότι ως προς τον τελικό  αποτέλεσμα θα είναι ένα αδειανό πουκάμισο,  εάν δεν ληφθούν σοβαρά υπόψιν οι παρατηρήσεις μας, αλλά και των υπόλοιπων φορέων,  τουλάχιστον ως προς τις μεταβατικές  διατάξεις  του.

 

Τρίπολη    23-06-2026

 

 

 

[Πέγκυ Βασιλείου]

 

Καλλιδρομίου 30,  ΤΚ 11473 Αθήνα  ⦁  τηλ: +30 210 3823850  ⦁  email:  info@environ-sustain.gr

Αθήνα, 18 Ιουνίου 2026

Συμμετοχή του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας
στη Δημόσια Διαβούλευση επί του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) αυτού.
———————————————————-

Μαρία Καραμανώφ
Αντιπρόεδρος του Συμβουλίου της Επικρατείας ε.τ.
Πρόεδρος του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας

Το υπό διαβούλευση Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας  (εφεξής Νέο Πλαίσιο) επιχειρεί να παρουσιαστεί ως νέα και βελτιωμένη έκδοση του ήδη ισχύοντος (εφεξής Παλαιό Πλαίσιο). Στην πραγματικότητα όμως δεν είναι ούτε νέο αλλά ούτε και έχει τα απαιτούμενα χαρακτηριστικά που προσιδιάζουν στονγνήσιο επιστημονικό χωροταξικό σχεδιασμό. Στην ουσία αποτελεί νομιμοποίηση και παράταση των ρυθμίσεων του Παλαιού Πλαισίου, ενώ παράλληλα πάσχει τις ίδιες -και σε ορισμένες περιπτώσεις μείζονες- νομικές πλημμέλειες με αυτό.
Ειδικότερα,
Α. Μεταβατικές διατάξεις.
Η υποχρέωση της χώρας να θεσπίσει Νέο Ειδικό Πλαίσιο για τις ΑΠΕ, εν όψει των σοβαρών πλημμελειών του ισχύοντος από το 2008 Παλαιού, έχει διαπιστωθεί επίσημα ήδη από το 2014 από την ίδια την Ευρωπαϊκή Ένωση με την αποστολή στην Ελλάδα Αιτιολογημένης Γνώμης λόγω μη συμμόρφωσης του Ειδικού Πλαισίου για τις ΑΠΕ με την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ για την προστασία των οικοτόπων. Παρά το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση είχε τάξει προθεσμία δύο μηνών για τη λήψη των αναγκαίων μέτρων, η χώρα μας ουδέν έπραξε μέχρι σήμερα, με αποτέλεσμα όλο αυτό το διάστημα να εγκρίνονται σωρηδόν έργα ΑΠΕ στηριζόμενα σε Ειδικό Πλαίσιο που αποδεδειγμένα δεν έχει ακόμα συμμορφωθεί προς τις απαιτήσεις της ενωσιακήςνομοθεσίας. Με τη θέσπιση του προτεινόμενου Νέου Πλαισίου, η παρανομία αυτή παρατείνεται επ’ αόριστονδυνάμει των μεταβατικών διατάξεων του άρθρου Δεύτερου αυτού. Σύμφωνα με αυτές,
α) Οι λειτουργούσες κατά την έναρξη ισχύος του Νέου Πλαισίου εγκαταστάσεις ΑΠΕ εξακολουθούν να λειτουργούν ανεξαρτήτως των κατευθύνσεων χωροταξικού σχεδιασμού του Νέου Πλαισίου, ακόμα δηλαδή και αν αντιβαίνουν σε αυτές.
β) Άδειες εγκατάστασης που δεν έχουν ακόμα εκτελεστεί, τροποποιούνται και ανανεώνονται σύμφωνα με τις προϊσχύουσες διατάξεις.
γ) Εγκρίσεις περιβαλλοντικών όρων (ΑΕΠΟ) συνεχίζουν να ισχύουν, να τροποποιούνται και να ανανεώνονται και τα σχετικά έργα να λαμβάνουν άδεια εγκατάστασης και λειτουργίας σύμφωνα με τις προϊσχύουσες διατάξεις, μπορούν δε ακόμα και να επεκτείνονται αν το ποσοστό της επιφάνειας επέκτασης δεν υπερβαίνει το 50% της αρχικής.
Το ίδιο ισχύει και για τις ΑΠΕ που υπάγονται σε Πρότυπες Περιβαλλοντικές Δεσμεύσεις (ΠΠΔ) καθώς και για ΑΠΕ για τις οποίες δεν απαιτείται περιβαλλοντική αδειοδότηση. Ακόμα και οι φάκελοι ΜΠΕ έργων ΑΠΕ που έχουν απλώς υποβληθεί και λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας μέχρι 20 Μαΐου 2026 αξιολογούνται και εγκρίνονται σύμφωνα με τις προϊσχύουσες διατάξεις του Παλαιού Πλαισίου.
Αυτό σημαίνει ότι ακόμα και σε περιοχές όπου το Νέο Πλαίσιο φαίνεται καταρχήν να θεσπίζει απαγορευτικές διατάξεις αυστηρότερες από το Παλαιό (λ.χ. περιοχές με υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων, νησιά με έκταση μικρότερη των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, οικότοποιπροτεραιότητας ΕΖΔ του δικτύου Natura, ακτές κολύμβησης που περιλαμβάνονται στο πρόγραμμα παρακολούθησης ποιότητας των υδάτων κολύμβησης κλπ.), οι απαγορεύσεις αυτές θα έχουν έδαφος εφαρμογής μόνο στο απώτερο μέλλον, αφού δηλαδή θα έχουν προηγουμένως εγκριθεί και υλοποιηθεί σύμφωνα με το Παλαιό Πλαίσιο όλα τα έργα που βρίσκονται τη στιγμή αυτή σε διαδικασία αδειοδότησης, ακόμα και στο πρώιμο στάδιο της τυπικής υποβολής φακέλου. Τηρουμένων των αναλογιών, αυτό ισοδυναμεί με την άποψη λ.χ. ότι αν ένα φάρμακο που κυκλοφορεί στην αγορά αποδειχθεί εκ των υστέρων επικίνδυνο για την υγεία, ναι μεν θα πρέπει να απαγορευτεί για το μέλλον, αλλά ταυτόχρονα μπορεί να  εξακολουθήσει  νομίμως να συνταγογραφείται μέχρις ότου εξαντληθούν τα αποθέματα των εταιρειών που το παράγουν και το εμπορεύονται, προκειμένου να προστατευτεί η εμπιστοσύνη τους προς το κράτος και οι επιχειρηματικές τους προσδοκίες.
Όπως προκύπτει από τον επίσημο χάρτη της Ρυθμιστικής Αρχής Ενέργειας (ΡΑΕ), το μεγαλύτερο μέρος της ελληνικής επικράτειας έχει ήδη καταληφθεί ή πρόκειται να καταληφθεί από ΑΠΕ που βρίσκονται σε διάφορα στάδια της αδειοδοτικής διαδικασίας. Δεδομένου, λοιπόν, ότι σύμφωνα με τις μεταβατικές διατάξεις του Νέου Πλαισίου, η αδειοδότηση και η υλοποίηση όλων αυτών των έργων ΑΠΕ θα προχωρήσει κατ’ εφαρμογή του νομοθετικού καθεστώτος του Παλαιού Πλαισίου, είναι προφανές ότι η θέσπιση του Νέου Πλαισίου αποτελεί στην ουσία μια ευρηματική μέθοδο επ’ αόριστον παράτασης της ισχύος του Παλαιού και νομιμοποίησης των νομικών του πλημμελειών.

Β. Ουσιώδεις πλημμέλειες του Νέου Πλαισίου
Ο σχολιασμός και η αντίκρουση όλων των ρυθμίσεων του Νέου Πλαισίου που στερούνται επιστημονικού υποβάθρου και έρχονται σε αντίθεση με τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης, θα απαιτούσε τη σύνταξη πονήματος αντίστοιχου μεγέθους και χρόνο ο οποίος προδήλως δεν παρέχεται, αφού η δοθείσα προς διαβούλευση χρονική προθεσμία είναι εξαιρετικά περιορισμένη. Για τον λόγο αυτό, η παρούσα τοποθέτηση περιορίζεται κατ’ ανάγκη σε μερικές μόνο αλλά θεμελιώδεις πλημμέλειες του Πλαισίου.
Ανεξάρτητα από τις μεταβατικές του διατάξεις, το Νέο Πλαίσιο, εξεταζόμενο αυτό καθ’ εαυτό, επαναλαμβάνει τα ουσιώδη σφάλματα του Παλαιού διότι, μεταξύ άλλων,
α) δεν πληροί τις απαιτούμενες επιστημονικές προδιαγραφές του χωροταξικού σχεδιασμού στο επίπεδο εκπόνησης Γενικού Χωροταξικού Πλαισίου,
β) δεν λαμβάνει επιστημονικά τεκμηριωμένη θέση ούτε καν ασχολείται με τα κρίσιμα επιστημονικά ζητήματα σχετικά με τις επιπτώσεις των ΑΠΕ, τα οποία έχουν ανακύψει και ερευνώνται από την παγκόσμια επιστημονική κοινότητα κατά την τελευταία 15ετία.

1. Συμβατότητα του Νέου Πλαισίου προς τις αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης
Στο κεφάλαιο της εξέτασης των εναλλακτικών δυνατοτήτων, το Νέο Πλαίσιο αναφέρει ότι επέλεξε το σενάριο της επικαιροποίησης του Παλαιού στο πλαίσιο των αρχών της βιωσιμότητας, προκειμένου να λάβει υπόψη του τη διαμορφωμένη σήμερα κατάσταση (υφιστάμενες συγκεντρώσεις ΑΠΕ, περιοχές με αυξημένη ζήτηση κλπ.), και τις τυχόν επιπτώσεις των έργων ΑΠΕ.
Στην πραγματικότητα έπραξε ακριβώς το αντίθετο από αυτό που απαιτούν οι αρχές του βιώσιμου χωροταξικού σχεδιασμού, αφού το πολυσέλιδο περιεχόμενό του εξαντλείται: α) σε μακροσκελή έκθεση των καλών του προθέσεων, β) σε εκτενή παράθεση νομικών κειμένων και εγκυκλοπαιδικών περιγραφών και γενικών πληροφοριών σε σχέση με τους υδάτινους πόρους, την κατάσταση της ατμόσφαιρας, το πολιτιστικό περιβάλλον, το ακουστικό περιβάλλον κλπ., και γ) σε ανακοίνωση των ρυθμίσεών του, οι οποίες ελάχιστα διαφέρουν από εκείνες του Παλαιού, σε πολλές μάλιστα περιπτώσεις (λ.χ. περιοχές επιτάχυνσης, μονάδες αποθήκευσης, μικρά υδροηλεκτρικά έργα, θαλάσσια αιολικά κλπ.) το επιδεινώνουν.
Ελλείπει παντελώς το πράγματι ζητούμενο από ένα βιώσιμο ειδικό πλαίσιο για τις ΑΠΕ, το οποίο μάλιστα θεσπίζεται μετά από δεκαοκταετή εφαρμογή του διαπιστωμένα πλημμελούς Παλαιού και όφειλε προεχόντωςκαι σύμφωνα με τις βασικές αρχές της πρόληψης της προφύλαξης και της αποκατάστασης: α) να αποκαταστήσει τις καταστροφές και αλλοιώσεις που επέφερε στο φυσικό και πολιτιστικό περιβάλλον το Παλαιό, β) να εμποδίσει την επανάληψη παρόμοιων φαινομένων στο μέλλον και γ) να προφυλάξει από τους βέβαιους και σοβαρούς, αλλά άγνωστους προς το παρόν ως προς το μέγεθος και τις επιπτώσεις τους, κινδύνους για τη ζωή και την υγεία που συνεπάγονται ορισμένες νέες προβλέψεις του σχεδίου (π.χ. μπαταρίες αποθήκευσης).
Σε γενικές γραμμές επισημαίνεται ότι τα συμπεράσματα του Νέου Πλαισίου ως προς τη συμβατότητα των ρυθμίσεών του προς τις ανωτέρω αρχές της βιώσιμης ανάπτυξης συνάγονται αυθαίρετα ως οιονεί αυταπόδεικτα, εφόσον: α) δεν στηρίζονται σε πραγματικά δεδομένα για την τρέχουσα κατάσταση του περιβάλλοντος τα οποία να έχουν συλλεγεί μετά από πλήρη επιτόπια έρευνα στις επιμέρους περιοχές της χώρας,  και  β) δεν αναφέρεται η έγκυρη επιστημονική μεθοδολογία με βάση την οποία η ΣΜΠΕ κατέληξε στα συμπεράσματά της σε σχέση με το μέγεθος και την ένταση των επιπτώσεων των ΑΠΕ στοπεριβάλλον, τα οποία διατυπώνονται μονολεκτικά (πολύ πιθανό/λιγότερο πιθανό, μικρή/μέτρια/μεγάλη/μηδενική, πρωτογενής/δευτερογενής κλπ.) και συμπληρώνονται από γενικούς αφηγηματικούς πίνακες.
Είναι γεγονός ότι στο επίπεδο της Ευρωπαϊκής Ένωσης η αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, και ειδικότερα η επίτευξη της κλιματικής ουδετερότητας της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τη μείωση των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου κατά 55% μέχρι το 2030 σε σχέση με το 1990, αποτελεί πρωταρχικό στόχο της Ένωσης και αντικείμενο των σχετικών Οδηγιών. Παράλληλα όμως, σύμφωνα με τη θεμελιώδη αρχή της ενσωμάτωσης του κριτηρίου της περιβαλλοντικής προστασίας σε όλες τις πολιτικές της Ένωσης και των κρατών μελών, η οποία έχει θεσπιστεί με το Πρωτογενές Ενωσιακό Δίκαιο (άρθρο 11 της ΣΛΕΕ), η χωροθέτηση και λειτουργία των εγκαταστάσεων παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ θεωρείται εξ ορισμού ως δραστηριότητα που προκαλεί σοβαρότατες περιβαλλοντικές επιπτώσεις και υπόκειται σε αυστηρή διαδικασία εκτίμησης ως προς τις επιπτώσεις της σε καθένα από τα στοιχεία του φυσικού περιβάλλοντος.
Εξάλλου είναι πλέον επιστημονικά τεκμηριωμένο ότι η παγκόσμια περιβαλλοντική κρίση, όπως προσδιορίζεται επίσημα από τον ΟΗΕ (Πρόγραμμα Περιβάλλοντος της UNEP), την Ευρωπαϊκή Ένωση και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, έχει τρεις βασικές διαστάσεις: την κλιματική αλλαγή, την απώλεια της βιοποικιλότητας και την αυξανόμενη ρύπανση, οι οποίες είναι αλληλένδετες, αλληλοτροφοδοτούμενες και σε άμεση σχέση με την απεριόριστη οικονομική μεγέθυνση. Τα εννέα πλανητικά όρια, δηλαδή οι πλανητικοί περιορισμοί που εξασφαλίζουν τις αναγκαίες συνθήκες για την επιβίωση και ευημερία του ανθρώπου, δεν περιορίζονται στην κλιματική αλλαγή αλλά περιλαμβάνουν και την ακεραιότητα της βιόσφαιρας, τη γενετική και λειτουργική βιοποικιλότητα, τις γεωχημικές ροές που αφορούν τον κύκλο του αζώτου και του φωσφόρου, την αλλαγή χρήσεων γης, την οξίνιση των ωκεανών, το ατμοσφαιρικό φορτίο αερολυμάτων, την καταστροφή της στιβάδας του όζοντος, τη χρήση γλυκού νερού και τη χημική ρύπανση. Οι ανθρώπινες δραστηριότητες σε παγκόσμια κλίμακα έχουν ήδη ξεπεράσει τα έξι από τα όρια αυτά, στη δε Ελλάδα τα επτά, μεταξύ των οποίων περιλαμβάνεται η κατανάλωση επιφανειακού και υπόγειου γλυκού νερού, οι αλλαγές στη χρήση γης και το οικολογικό αποτύπωμα. Παρά ταύτα, τόσο οι συζητήσεις όσο και τα λαμβανόμενα για την αντιμετώπιση της συνολικής και πολυδιάστατης περιβαλλοντικής κρίσης μέτρα περιορίζονται σχεδόν αποκλειστικά στη διάσταση της κλιματικής αλλαγής, ενώ εξίσου σημαντικές πτυχές και ιδίως εκείνες που επηρεάζονται σοβαρά από την εγκατάσταση των ΑΠΕ, δηλαδή η απώλεια βιοποικιλότητας, ο κατακερματισμός των οικοτόπων, η αλλαγή χρήσεων γης, η σφράγιση ελεύθερου εδάφους και η διατάραξη της ροής των υπόγειων και υπέργειων υδάτων υποβαθμίζονται συστηματικά.
Σύμφωνα με πλούσια επιστημονική βιβλιογραφία και τεκμηριωμένες μελέτες της τελευταίας δεκαπενταετίας, έχει αποδειχθεί ότι οι δυσμενείς περιβαλλοντικές επιπτώσεις τις οποίες προκαλεί η παραγωγή, μεταφορά, εγκατάσταση, λειτουργία και απεγκατάσταση των ΑΠΕ κάθε είδους, και ιδίως των ανεμογεννητριών και των φωτοβολταϊκών, σε όλα τα στοιχεία του φυσικού περιβάλλοντος (δάση, βιοποικιλότητα, ελεύθερη γη, μικροκλίμα, γεωργική και κτηνοτροφική γη, ροή των υδάτων κ.λπ.) είναι ιδιαιτέρως σοβαρές, αλληλοεξαρτώνταικαι αλληλοεπηρεάζονται αρνητικά. Εξάλλου, η συμβολή των ΑΠΕ στη μείωση των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου δεν μπορεί να θεωρηθεί εξ ορισμού ότι αντισταθμίζει τα οφέλη από την αντίστοιχη φυσική διαδικασία απορρόφησης του διοξειδίου του άνθρακα που επιτελούν τα δάση και τα θαλάσσια λιβάδια Ποσειδωνίας, τα οποία λειτουργούν ως φυσικοί απορροφητήρες των αερίων του θερμοκηπίου.  Στη χώρα μας όμως αυτά ακριβώς τα στοιχεία πλήττονται σοβαρά και η λειτουργία τους εξουδετερώνεται από την αθρόα εγκατάσταση ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών σε δάση και αναδασωτέα, ήδη δε, όπως προβλέπει πλέον το Νέο Πλαίσιο, και στον παράκτιο θαλάσσιο χώρο.
Πέρα από τα δάση και τις θαλάσσιες ποσειδωνίες, η αντικατάσταση της βλάστησης και του εδάφους από αδιαπέραστες επιφάνειες που σχετίζονται με τα αιολικά πάρκα μειώνει τη δέσμευση άνθρακα και αυξάνει τις εκπομπές άνθρακα μέσω της απώλειας βιομάζας και της αύξησης της διάβρωσης του εδάφους. Όπως αναφέρει, λ.χ., μελέτη που αφορά τη Σκωτία, η εγκατάσταση 3.848 ανεμογεννητριών οδήγησε σε επιπρόσθετες εκπομπές 4,9 εκατομμυρίων τόνων διοξειδίου του άνθρακα ακριβώς λόγω της αλλαγής των χρήσεων γης και της μη εδαφικής αποθήκευσης. Το ανωτέρω παράδειγμα αναφέρεται εδώ ενδεικτικά για να επισημανθεί ότι πολλά ανάλογα ζητήματα τίθενται επιτακτικά στη διεθνή βιβλιογραφία τα τελευταία χρόνια. Το Νέο Πλαίσιο όφειλε, σύμφωνα με τις αρχές της πρόληψης και της προφύλαξης, να έχει λάβει θέση απέναντι στα ζητήματα αυτά, είτε τα δέχεται είτε τα απορρίπτει, και να έχει δώσει τεκμηριωμένες απαντήσεις προκειμένου να προσδώσει στις ρυθμίσεις του το αναγκαίο επιστημονικό κύρος.
Το προτεινόμενο Νέο Πλαίσιο για τις ΑΠΕ αποτελεί τη βασική απόφαση του Ελληνικού κράτους όσον αφορά την επιθυμητή ένταση της βιομηχανικής αυτής δραστηριότητας και την ορθολογική κατανομή της στην ελληνική επικράτεια. Οι ρυθμίσεις του συνιστούν το αναγκαίο νομικό και επιστημονικό υπόβαθρο στο οποίο θα στηριχθεί, στο επόμενο στάδιο, η διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης των συγκεκριμένων έργων ΑΠΕ σύμφωνα με την Οδηγία 2014/92/ΕΕ. Οφείλει, ως εκ τούτου, να ενσωματώνει το κριτήριο της συνολικής προστασίας του περιβάλλοντος σύμφωνα με την αρχή της αειφορίας(άρθρο 24 του Συντάγματος) και να λαμβάνει επιστημονικά τεκμηριωμένη θέση στα κρίσιμα ζητήματα, τα οποία έχουν προκύψει τα χρόνια που μεσολάβησαν από την έγκριση του Παλαιού όσον αφορά τις διαπιστωθείσες κατά το διάστημα αυτό σοβαρές επιπτώσεις των ΑΠΕ σε όλα τα προαναφερθέντα στοιχεία του φυσικού περιβάλλοντος.

2. Εξυπηρετεί το δημόσιο συμφέρον η αύξηση της παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ ?
Η Ελλάδα έχει ήδη εκπληρώσει τις ενωσιακές της υποχρεώσεις ως προς την παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ, η δε παραγόμενη τη στιγμή αυτή ανανεώσιμη ενέργεια είναι πλεονάζουσα και συχνά αδυνατεί να απορροφηθεί από το δίκτυο, θέτοντας σε κίνδυνο την ισορροπία του συστήματος. Σύμφωνα π.χ. με στοιχεία που περιλαμβάνει Μελέτη του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων, το σύνολο της ισχύος των ΑΠΕ που λειτουργούν (άδεια λειτουργίας) ή είναι σε φάση κατασκευής (άδεια εγκατάστασης) είναι 6,82 GW, έχοντας επιτύχει κατά 77% τον στόχο του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ) για το 2030 (8,9 GW). Το επενδυτικό ενδιαφέρον στην Ελλάδα είναι πολύ μεγάλο, με τις αιτήσεις για άδεια παραγωγής να φτάνουν τα 33,16 GW. Αθροιστικά, μαζί με τους Αιολικούς Σταθμούς Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΑΣΠΗΕ) που λειτουργούν ή έχουν άδεια εγκατάστασης, η ισχύς τους είναι τριπλάσια από τον στόχο του ΕΣΕΚ για το 2030 και διπλάσια από τον στόχο του ΕΣΕΚ για το 2050. Αν υπολογιστούν όλες οι αιτήσεις μαζί (42,25 GW), η ισχύς θα ξεπεράσει τρεις φορές το στόχο του ΕΣΕΚ για τους ΑΣΠΗΕ το έτος 2050.
Το Νέο Πλαίσιο όφειλε, ως εκ τούτου, να τεκμηριώνει με συγκεκριμένα στοιχεία τους λόγους για τους οποίους το δημόσιο συμφέρον επιβάλλει την απεριόριστη αύξηση της παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ στην Ελλάδα, παρά τις δυσμενείς επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον. Η απάντηση είναι αναγκαία κατά μείζονα λόγο διότι, όπως έχει ήδη λεχθεί επίσημα, η αύξηση της παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ δεν αποσκοπεί στην κάλυψη των ενεργειακών αναγκών της χώρας για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής, αλλά στην αύξηση του εξαγωγικού εμπορίου με την πώληση ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές σε τρίτες χώρες. Είναι εξάλλου τουλάχιστον αντιφατικό και οξύμωρο να εντείνεται η παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ και η αντίστοιχη καταστροφή του φυσικού πλούτου και της πρωτογενούς παραγωγής της χώρας με το πρόσχημα της απελευθέρωσης από τα ορυκτά καύσιμα, ενώ την ίδια στιγμή εγκρίνεται και υλοποιείται εθνική πολιτική εντατικών εξορύξεων ορυκτών καυσίμων στα πολύτιμα οικοσυστήματα του Αιγαίου και του Ιονίου πελάγους. Το νέο Πλαίσιο όφειλε να δώσει συγκεκριμένες και τεκμηριωμένες απαντήσεις στα ανωτέρω ερωτήματα,δεδομένου ιδίως ότι η Ελλάδα, η επίδραση της οποίας στην κλιματική αλλαγή του πλανήτη είναι κάτι λιγότερο από αμελητέα, αποτελεί ένα από τα ελάχιστα εναπομένοντα hotspot βιοποικιλότητας στην Ευρώπη.

3. Η φέρουσα ικανότητα της χώρας αντέχει την αύξηση της παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ ?
Το Νέο Πλαίσιο, όπως ακριβώς και το Παλαιό, δεν πληροί τις επιστημονικές προδιαγραφές και προϋποθέσεις του βιώσιμου χωροταξικού σχεδιασμού. Αντικείμενο κάθε χωρικού σχεδίου στο επίπεδο Ειδικού Πλαισίου για τη χωροθέτηση μιας βιομηχανικής δραστηριότητας, όπως είναι η παραγωγή ενέργειας από ΑΠΕ, είναι η τεκμηριωμένη επιστημονική διακρίβωση της φέρουσας ικανότητας κάθε συγκεκριμένου οικοσυστήματος της χώρας να υποστηρίξει τη δραστηριότητα αυτή, χωρίς να υποβαθμίζεται η ισορροπία των στοιχείων του και η ικανότητά του να την αποκαθιστά με φυσικές διεργασίες στο διηνεκές. Υποκείμενο μέτρησης της φέρουσας ικανότητας προδήλως δεν είναι η γεωγραφική διάκριση της χώρας σε ηπειρωτική, νησιωτική και θαλάσσια ούτε η διοικητική διάκριση σε Περιφέρειες, πολλώ μάλλον σε ΟΤΑ και δημοτικές ενότητες αυτών. Υποκείμενο μέτρησης της φέρουσας ικανότητας είναι το κάθε οικοσύστημα, τα όρια του οποίου δεν προσδιορίζονται κατά τη βούληση του μελετητή, αλλά είναι αντικειμενικά και καθορίζονται με βάση τα φυσικά του χαρακτηριστικά (λεκάνη απορροής, δασικά και άλλα οικοσυστήματα, βιοποικιλότητα κ.λπ.).
Η οριοθέτηση ενός οικοσυστήματος αποτελεί στην ουσία την επιστημονική διαπίστωση ενός αντικειμενικού πραγματικού γεγονότος, ότι δηλαδή τα στοιχεία του αλληλεπιδρούν και αλληλεξαρτώνται με τέτοιο τρόπο ώστε να δημιουργούν ένα ενιαίο και συνεκτικό σύστημα, μια ξεχωριστή οντότητα, η οποία λειτουργεί με σχετική αυτάρκεια, αυτονομία και αυτοτέλεια έναντι του ευρύτερου φυσικού περιβάλλοντος στο οποίο ανήκει. Το Νέο Πλαίσιο όφειλε ως εκ τούτου, αφενός μεν, να περιλαμβάνει τεκμηριωμένη καταγραφή των οικοσυστημάτων της ελληνικής επικράτειας και, αφετέρου, να υπολογίζει το μέγεθος των αλλοιώσεων και καταστροφών που έχουν υποστεί τα τελευταία χρόνια ως προς τα επιμέρους στοιχεία τους, προκειμένου να αποδείξει, στηριζόμενο σε έγκυρη επιστημονική μεθοδολογία, τη βασική του θέση, ότι δηλαδή το κάθε ένα από τα οικοσυστήματα αυτά έχει την ικανότητα να αντέξει την εγκατάσταση ΑΠΕ χωρίς να υποβαθμιστεί.
Η φέρουσα ικανότητα του οικοσυστήματος προφανώς δεν ερευνάται μόνο σε σχέση με την εξεταζόμενη κάθε φορά ανθρώπινη δραστηριότητα που προτίθεται να εγκατασταθεί εκεί (λ.χ. ΑΠΕ, τουρισμός, βιομηχανία, εξορύξεις, υδατοκαλλιέργειες κ.λπ.). Αντίθετα, όλες οι υπάρχουσες ήδη δραστηριότητες που ασκούνται μέσα σε αυτό, καθώς και οι σχεδιαζόμενες για το μέλλον, πρέπει να συνεκτιμώνται συνδυαστικά, αθροιστικά και σε βάθος χρόνου, προκειμένου να εξακριβωθεί το μέτρο της πρόσθετης επιβάρυνσης που είναι ικανό να δεχτεί το συγκεκριμένο οικοσύστημα, έτσι ώστε η ισορροπία των στοιχείων του να μην κλονίζεται και να δύναται να αποκατασταθεί με φυσικές διαδικασίες. Είναι προφανές ότι στην Ελλάδα, όπου τα τελευταία χρόνια τα οικοσυστήματα έχουν δεχθεί μια άνευ προηγουμένου επίθεση από σειρά εντατικών ανθρώπινων δραστηριοτήτων, η φέρουσα ικανότητα ενός οικοσυστήματος να υποδεχθεί εγκατάσταση ΑΠΕ ενδέχεται να είναι και μηδενική. Παρά ταύτα το Νέο Πλαίσιο χαρακτηρίζει ολόκληρη τη χώρα, πλην ελάχιστων εξαιρέσεων, ως κατάλληλη για την εγκατάσταση ΑΠΕ, στην περίπτωση δε των περιοχών επιτάχυνσης χωρίς καν περιβαλλοντική αδειοδότηση.
Το Νέο Πλαίσιο θεσπίζεται σε μία κρίσιμη για το περιβάλλον στιγμή, κατά την οποία η εντατική εξάπλωση των ΑΠΕ, ιδίως ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών, σε ολόκληρη την επικράτεια, ηπειρωτική και νησιωτική, ορεινή, πεδινή, τώρα πλέον και στο θαλάσσιο χώρο, έχει ήδη υποβαθμίσει σοβαρά τα οικοσυστήματα, δασικά και μη, καθώς και τη βιοποικιλότητα, έχει διαταράξει τα υπόγεια και υπέργεια ύδατα, έχει τροποποιήσει το μικροκλίμα, έχει εκτοπίσει την πρωτογενή παραγωγή και αλλοιώσει δραματικά το τοπίο. Ενδεικτικά επισημαίνεται π.χ.  ότι, όσον αφορά το κρίσιμο για την περιβαλλοντική ισορροπία του πλανήτη πρόβλημα της σφράγισης του ελεύθερου εδάφους, σύμφωνα με Μελέτη που πραγματοποιήθηκε από το Εργαστήριο Διατήρησης της Βιοποικιλότητας του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων (2023), στην Ελλάδα η δέσμευση γης, δηλαδή η δημιουργία τεχνητής γης από την κατασκευή αιολικών πάρκων, είναι σχεδόν 3,5 φορές μεγαλύτερη από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Δεδομένου ότι το μέγεθος των ανεμογεννητριώνέχει σήμερα αυξηθεί εκθετικά με ύψος άνω των 200 μέτρων, η μεταφορά τους μέσα από δύσβατες και δυσπρόσιτες ορεινές και δασικές περιοχές απαιτεί την κατασκευή εκτεταμένου νέου οδικού δικτύου το οποίο σφραγίζει μεγάλες εκτάσεις ελεύθερου εδάφους, ιδίως σε δάση και ορεινούς όγκους.
Πέρα από τις συνέπειες της απεριόριστης εγκατάστασης ΑΠΕ, το περιβάλλον της χώρας έχει υποβαθμιστεί και αλλοιωθεί σοβαρά από πλήθος άλλων δραστηριοτήτων με σοβαρές επιπτώσεις, όπως η υπερδόμηση και ο υπερτουρισμός, οι ιχθυοκαλλιέργειες, οι εξορύξεις κλπ., οι οποίες όμως πρέπει να συνεκτιμώνται πριν αποφασισθεί η περαιτέρω αύξηση της έντασης των ΑΠΕ.
Πάρα ταύτα και κατά παράβαση όλων των ανωτέρω, στην προκειμένη περίπτωση το Νέο Πλαίσιο επαναλαμβάνει σε σχέση με τη φέρουσα ικανότητα την ίδια αδόκιμη και αντιεπιστημονική προσέγγιση που είχε υιοθετήσει και το Παλαιό.  Ως εκ τούτου, αντί να διακρίνει τη χώρα σε οικοσυστήματα και να εκτιμήσει μετά από επιστημονική μελέτη σύμφωνα με έγκυρη επιστημονική μεθοδολογία τη φέρουσα ικανότητα ενός εκάστου εξ αυτών (είχε άλλωστε στη διάθεσή του δεκαοκτώ ολόκληρα χρόνια για να το πράξει), χαρακτήρισε με τρόπο οριζόντιο ολόκληρη τη χώρα, πλην γενικών εξαιρέσεων, ως κατάλληλη για την εγκατάσταση ΑΠΕ. Η διάκριση της επικράτειας σε τρεις βασικές κατηγορίες (ηπειρωτική χώρα, νησιωτική χώρα και θαλάσσιος χώρος), για τις οποίες άλλωστε προβλέπονται οι ίδιες περίπου προϋποθέσεις για την εγκατάσταση ΑΠΕ, παραβλέπει το γεγονός ότι κάθε μία από τις περιοχές αυτές περιλαμβάνει πλήθος εντελώς διαφορετικών οικοσυστημάτων, καθένα από τα οποία βρίσκεται σε εντελώς διαφορετική κατάσταση από άποψη φέρουσας ικανότητας, τόσο λόγω των ιδιαίτερων χαρακτηριστικών του όσο και λόγω των καταστροφών και επιβαρύνσεων που έχει ήδη υποστεί.
Προκειμένου να στηρίξει τις επιλογές του, το Νέο Πλαίσιο διαστρεβλώνει πλήρως την επιστημονική έννοια της φέρουσας ικανότητας, την οποία προσδιορίζει με βάση το αιολικό δυναμικό μιας περιοχής και την υπολογίζει με πλαίσιο αναφοράς όχι το οικοσύστημα αλλά το εντελώς απρόσφορο κριτήριο της διοικητικής διαίρεσης της χώρας σε ΟΤΑ, και μάλιστα σε δημοτικές ενότητεςαυτών.
Η εδαφική έκταση ενός ΟΤΑ προδήλως δεν έχει καμία σχέση ούτε συμπίπτει με τα όρια των οικοσυστημάτων που περιλαμβάνονται σε αυτόν, τα οποία μπορεί να είναι ένα ή περισσότερα και καθένα από τα οποία μπορεί να έχει διαφορετικά χαρακτηριστικά και να βρίσκεται σε διαφορετική κατάσταση ως προς τη φέρουσα ικανότητά του. Και όμως, στην προκειμένη περίπτωση, το νέο Πλαίσιο διαπράττει το θεμελιώδες επιστημονικό, αλλά και κατά κοινή λογική αδιανόητο, σφάλμα να υπολογίζει τη φέρουσα ικανότητα με κριτήριο το μέγιστο ποσοστό κάλυψης του εδάφους σε επίπεδο ΟΤΑ και μάλιστα όχι στο σύνολό του Δήμου αλλά σε κάθε δημοτική ενότητα αυτού. Με τα δεδομένα αυτά είναι ανάξιο οποιουδήποτε επιστημονικού σχολιασμού το πρόσθετο γεγονός ότι τα ανεκτά όρια της επιβάρυνσης καθορίζονται από το Νέο Πλαίσιο με τρόπο οριζόντιο για όλους τους ΟΤΑ της χώρας και δη αριθμητικά, με συγκεκριμένα, άγνωστης έμπνευσης και τεκμηρίωσης, νούμερα (π.χ.  8% της έκτασης της δημοτικής ενότητας για περιοχές αιολικής προτεραιότητας, 5% για περιοχές αιολικής καταλληλότητας και, προφανώς κατ’ επιείκεια, 4% για τη Μονεμβασιά, την Αράχωβα, την Κάρυστο και το Καρπενήσι). Τα ποσοστά αυτά δύνανται μάλιστα να αυξηθούν μέχρι 50% αν συμφωνεί το εντελώς αναρμόδιο για το θέμα αυτό Δημοτικό Συμβούλιο!

4. Ειδικότερες Πλημμέλειες του Νέου Πλαισίου (ενδεικτικά)
Εξαιρέσεις
Η μέθοδος της θέσπισης γενικών εξαιρέσεων για περιοχές που εντάσσονται σε ορισμένες κατηγορίες (υγρότοποι Ramsar, αρχαιολογικοί χώροι κλπ.), είναι εντελώς απρόσφορη και ανεπαρκής. Ούτως η άλλως, οι εξαιρέσεις αναφέρονται μόνο σε περιοχές με ήδη θεσμοθετημένο καθεστώς προστασίας, οι οποίες στην πραγματικότητα είναι ελάχιστες σε σχέση με τις περιοχές τις οποίες το κράτος, μολονότι διαθέτουν τα απαιτούμενα προστατευτέα χαρακτηριστικά, έχει παραλείψει επίμονα και συστηματικά να υπαγάγει στο προσήκον καθεστώς προστασίας (οικότοποι, τοπία κ.λπ.). Παράλληλα, ακόμα και για τις περιοχές αποκλεισμού, προβλέπεται η δυνατότητα εξαίρεσης τους από την εξαίρεση, (π.χ. αποκλείεται μεν η χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων σε νησιά με έκταση μικρότερη των 300 τ.χλμ. εκτός αν εξυπηρετούνται δημόσιες υποδομές (π.χ. αφαλάτωση) η κρίνονται αναγκαίες για την ασφάλεια του συστήματος).
Σε κάθε περίπτωση, η πρόβλεψη γενικών εξαιρέσεων δεν μπορεί να υποκαταστήσει την βασική παράλειψη του Νέου Πλαισίου να προβεί σε ειδική και εμπεριστατωμένη διαπίστωση της φέρουσας ικανότητας κάθε περιοχής της χώρας ούτε δύναται να θεραπεύσει την έλλειψη αυτή.
Τοπίο
Ως βασικό κριτήριο για την εκτίμηση των επιπτώσεων των ΑΠΕ στο τοπίο λαμβάνεται ο οπτικός ορίζοντας του παρατηρητή, η δε προστασία εξαντλείται στη θέσπιση αυθαίρετα υπολογιζόμενων ελάχιστων αποστάσεων των ΑΠΕ από θεσμοθετημένα σημεία θεωρούμενα ως ιδιαίτερου ενδιαφέροντος (6 χλμ. από ζώνες απόλυτης προστασίας αρχαιολογικών χώρων, 0,8 χλμ. από πυρήνες εθνικών δρυμών και μνημείων της φύσης, 2 χλμ. από οικισμούς, 6 χλμ. από θεσμοθετημένους παραδοσιακούς οικισμούς κλπ.)
Είναι προφανές ότι το Νέο Πλαίσιο παραγνωρίζει το γεγονός ότι σύμφωνα με την οικεία επιστήμη, το τοπίο είναι μέγεθος προσδιοριζόμενο αντικειμενικά με βάση συγκεκριμένα χαρακτηριστικά ( γεωμορφολογία, όγκοι, βλάστηση, χρώματα κλπ.) Η προστασία επιβάλλεται ως προς κάθε συγκεκριμένο τοπίο, εξεταζόμενο αυτό καθεαυτό, και δεν εξαρτάται από την ύπαρξη ή μη τυχόν παρατηρητή. Άλλωστε η επιβαλλόμενη από τις Διεθνείς Συμβάσεις προστασία του τοπίου και της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς προδήλως δεν περιορίζεται μόνο στα τοπία που έχουν χαρακτηριστεί ως ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, όπως υπολαμβάνει εσφαλμένα το Νέο Πλαίσιο.
Είναι αυτονόητο ότι η προστασία των τοπίων δεν διασφαλίζεται μόνο με τη θέσπιση ελάχιστης απόστασης των ΑΠΕ από αυτά, η οποία στην προκειμένη περίπτωση καθορίζεται κατά τρόπο γενικό και οριζόντιο,  χωρίς να έχει προηγηθεί ενδελεχής μελέτη των ελληνικών τοπίων τόσο κατά κατηγορία (ορεινά, νησιωτικά, δασικά κλπ.), όσο και ανά περιοχή, ώστε να θεσπιστούν τα κατάλληλα ειδικά μέτρα προστασίας για το καθένα από αυτά.
Ο περιορισμός της προστασίας μόνο σε τοπία που διαθέτουν νομικό χαρακτηρισμό ως ιδιαίτερου φυσικού κάλλους είναι εντελώς απρόσφορος και ανεπαρκής. Ελάχιστα μόνο από τα πολυάριθμα αξιόλογα και ποικιλόμορφα τοπία της χώρας έχουν τύχει του προσήκοντος χαρακτηρισμού ως ιδιαίτερου φυσικού κάλλους λόγω της γνωστής παράλειψης της Πολιτείας να εκπληρώσει τις διεθνείς της υποχρεώσεις ως προς τούτο.
Προστασία των νησιών
Η διάκριση των νησιών ως προς τη δυνατότητα εγκατάστασης ΑΠΕ με βάση το εμβαδόν τους, άνω ή κάτω των 300 τετραγωνικών χιλιομέτρων, είναι απολύτως αδόκιμη σε σχέση με το ζητούμενο, δηλαδή τη φέρουσα ικανότητα κάθε συγκεκριμένου νησιού να υποδεχθεί ΑΠΕ, η οποία προφανώς δεν εξαρτάται από το εμβαδόν του, αλλά τα φυσικά του χαρακτηριστικά, τα τοπικά οικοσυστήματα, το τοπίο, την πολιτιστική του φυσιογνωμία κ.λπ.
Αποκατάσταση
Όσον αφορά το κρίσιμο ζήτημα της απομάκρυνσης των εγκαταστάσεων ΑΠΕ, (ιδίως ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών), και της διαχείρισης των αποβλήτων τους μετά την πάροδο του σύντομου χρόνου ζωής τους, το Νέο Πλαίσιο αποφεύγει να λάβει οποιοδήποτε μέτρο. Υιοθετώντας τη μυστηριώδη διατύπωση «Επιχειρείται η διαπραγμάτευση των όρων κυρίως μέσα από τη διάγνωση της σημαντικότητάς τους στη φάση αδειοδότησης» ουσιαστικά αντιπαρέρχεται το μείζον αυτό πρόβλημα και το μεταθέτει σε εκείνο ακριβώς το επίπεδο όπου δεν πρόκειται ποτέ να λυθεί, δηλαδή της ατομικής περιβαλλοντικής αδειοδότησης. Αναθέτει στην ευχέρεια της αδειοδοτικήςαρχής να ζητήσει από τον εκάστοτε  επιχειρηματία να προτείνει εκείνος ένα σχέδιο αποκατάστασης, χωρίς ούτε να δεσμεύεται από σχετικό Ρυθμιστικό Πλαίσιο ούτε να υποχρεούται σε παροχή αποτελεσματικών εγγυήσεων, (λ.χ.  εγγυητικής επιστολής) ότι την κρίσιμη στιγμή θα εκπληρώσει τις υποχρεώσεις του.
Πλην όμως η έγκαιρη παροχή αποτελεσματικών εγγυήσεωνείναι απολύτως αναγκαία. Όπως αποδεικνύεται από τη διεθνή πρακτική, κατά κανόνα ο υπεύθυνος για την αποκατάσταση φορέας του έργου ΑΠΕ είτε δεν υφίσταται ως επιχειρηματική και οικονομική οντότητα κατά τον κρίσιμο χρόνο είτε, πάντως, επικαλείται ότι δεν έχει την οικονομική δυνατότητα να ανταποκριθεί στις μεγάλες δαπάνες των εργασιών αποξήλωσης, μεταφοράς και διαχείρισης των αποβλήτων. Στην Ελλάδα δεν υφίσταται κανονιστικό πλαίσιο το οποίο να ρυθμίζει τα ανωτέρω ζητήματα ούτε προβλέπονται κατάλληλοι χώροι για την εναπόθεση και διαχείριση των παροπλισμένων ανεμογεννητριών και φωτοβολταϊκών. Δεν έχει χωροθετηθεί καμία εγκατάσταση υποδοχής των αποβλήτωνούτε υπάρχει δημόσιος ή ιδιωτικός φορέας ικανός να ανακυκλώσει τα ανακυκλώσιμα τμήματα αυτών, ενώ το κόστος μεταφοράς στο εξωτερικό είναι τεράστιο. Προκειμένου, π.χ. περί των ανεμογεννητριών, η κατάσταση αυτή έχει ως συνέπεια ότι οι παροπλισμένες ανεμογεννήτριες εγκαταλείπονται ήδη επιτόπου ή σε άτυπες αποθέσεις, δημιουργώντας πρόσθετα σοβαρότατα προβλήματα στις αντίστοιχες περιοχές. Πρέπει επιπλέον να επισημανθεί ότι για τις τεράστιες υπόγειες βάσεις στήριξης των ανεμογεννητριών δεν υπάρχει ούτε νομική υποχρέωση αλλά ούτε και αντικειμενική δυνατότητα απομάκρυνσής τους από το υπέδαφος, γεγονός που έχει ολέθριες συνέπειες για τα υπόγεια ύδατα, το μικροκλίμα και την όλη λειτουργία του οικοσυστήματος στο οποίο αυτές έχουν εγκατασταθεί.

Εγκαταστάσεις Αποθήκευσης
Η επικινδυνότητα των εγκαταστάσεων αποθήκευσης, ιδίως όσον αφορά τον κίνδυνο άσβεστων πυρκαγιών, αποτελεί αντικείμενο πολλών επιστημονικών μελετών αλλά και πικρή εμπειρία αρκετών κρατών. Ως προς το κρίσιμο αυτό ζήτημα το Νέο Πλαίσιο ουδέν διαλαμβάνει. Προβλέπει ότι οι εγκαταστάσεις αυτές, οι λεγόμενες   μπαταρίες αποθήκευσης, μπορούν να εγκαθίστανται οπουδήποτε, ακόμα και σε επαφή με οικισμούς, με μόνο περιορισμό την τήρηση της ελάχιστης απόστασης των 500 μέτρων από ορισμένες περιοχές περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος, στοιχεία πολιτιστικής κληρονομιάς ή δίκτυα τεχνικών υποδομών.

Ενδεικτική Βιβλιογραφία

«European Landscape Convention», Council of Europe (CoE), Florence, 2000
CETS 176 – Draft European Landscape Convention as amended by the 2016 Protocol

Council of Europe Landscape Convention as amended by the 2016 Protocol (Council of Europe Treaty Series No. 176) (2022)

N. 3827/2010 «Κύρωση της Ευρωπαϊκής Σύμβασης του Τοπίου» (ΦΕΚ Α’30/2010)

Council of Europe (2011). Landscape and Wind Turbines, Report, 6th Council of Europe Conference on the European Landscape Convention, Strasbourg, 3-4 May 2011 (21 March 2011, CEP-CDPATEP, 11E)

Οδηγία 92/43/ΕΟΚ του Συμβουλίου της 21ης Μαΐου 1992 «για τη διατήρηση των φυσικών οικοτόπων καθώς και της άγριας πανίδας και χλωρίδας» (EE L 206 της 22.7.1992)

Καταδίκη της Ελλάδας από το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (C-849/19) για πλημμελή προστασία της βιοποικιλότητoς και μη θέσπιση των στόχων και μέτρων διατήρησης των φυσικών οικοτόπων (μη συμμόρφωση με την Oδηγία 92/43/ΕΟΚ)

Αιτιολογημένη γνώμη (INFR(2014)4073) της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς την Ελλάδα, για την ακαταλληλότητα του Ειδικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού για τις ΑΠΕ λόγω μη συμμόρφωσής του προς την Οδηγία Natura σε σχέση με τη χωροθέτηση των αιολικών πάρκων

«Κύρωση του Εθνικού Σχεδίου για την Ενέργεια και το Κλίμα (ΕΣΕΚ)» (ΦΕΚ Β’4893/19.12.2024)

«Ειδική Έκθεση για τις ΑΠΕ και την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής» (“Renewable Energy Sources and ClimateChange Mitigation”), Διακυβερνητική Επιτροπή για την Αλλαγή του Κλίματος (Intergovernmental Panel on Climate Change, IPCC), 2012

«Climate Change 2021 – The Physical Science Basis», Sixth Assessment Report of the Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), 2021
https://www.ipcc.ch/report/ar6/wg1/downloads/report/IPCC_AR6_WGI_SPM_final.pdf

«What is the Triple Planetary Crisis?» United Nations Framework Convention on Climate Change (UNFCCC), 2022
https://unfccc.int/news/what-is-the-triple-planetary-crisis

«A planet that sustains everyone, everywhere», Inger Andersen, Briefing to Permanent Missions to the United Nations, 21 March 2023
https://www.unep.org/news-and-stories/speech/planet-sustains-everyone-everywhere

«Towards UNEA-6: Multilateral solutions to triple planetary crisis», Sixth session of the United Nations Environment Assembly (UNEA-6), United Nations Environment Programme(UNEP), Nairobi, Kenya, 26 February – 1 March 2024
https://www.unep.org/news-and-stories/speech/towards-unea-6-multilateral-solutions-triple-planetary-crisis
«Outcomes of UNEA-6»
https://www.unep.org/environmentassembly/unea6/outcomes

https://docs.un.org/en/UNEP/EA.6/RES.13

«Tackling the “triple environmental crisis” and building forward from the COVID-19 pandemic», World Health Organization (WHO), 7 July 2023
https://www.who.int/poland/multi-media/details/tackling-the–triple-environmental-crisis–and-building-forward-from-the-covid-19-pandemic

«Summary for Policymakers of the Global Assessment Report on Biodiversity and Ecosystem Services of the Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and EcosystemServices», Intergovernmental Science-Policy Platform on Biodiversity and Ecosystem Services (IPBES), 2019
https://www.un.org/sustainabledevelopment/blog/2019/05/nature-decline-unprecedented-report/

«Η βιοποικιλότητα της Ελλάδας – οι επιδράσεις της κλιματικής αλλαγής», Μουσείο Γουλανδρή – Ελληνικό Κέντρο Βιοτόπων, 2011

«Το Κόκκινο βιβλίο των απειλούμενων ζώων της Ελλάδας», Α. Λεγάκης, Π. Μαραγκού, Ελληνική Ζωολογική Εταιρεία (2009)

«Decommissioning of Onshore Wind Turbines», WIND EUROPE, 2020
https://windeurope.org/intelligence-platform/product/decommissioning-of-onshore-wind-turbines/

Torres, J. F. & Petrakopoulou, F. «A Closer Look at the Environmental Impact of Solar and Wind Energy», Global Challenges, Vol: 6, 2200016 (2022)

Jones, N. F., Pejchar, L. & Kiesecker, J. M. «The Energy Footprint: How Oil, Natural Gas, and Wind Energy Affect Land for Biodiversity and the Flow of Ecosystem Services»,BioScience, Vol: 65, 290–301 (2015)

Marques, A. T. et al. «Wind turbines cause functional habitat loss for migratory soaring birds», Journal of Animal Ecology, Vol: 89, 93–103 (2020)

Kati, V. et al. «The overlooked threat of land take from wind energy infrastructures: Quantification, drivers and policy gaps»,Journal of Environmental Management, Volume 348, 119340 (15 December 2023)

Kati, V., Kassara, C., Vrontisi, Z. & Moustakas, A. «The biodiversity-wind energy-land use nexus in a global biodiversity hotspot», Science of The Total Environment, Volume 768, 144471 (10 May 2021)

Κατή, Β., Κασσάρα, Χ., Παπαϊωάννου, Χ., «Αδιατάρακτες Φυσικές Περιοχές (ΑΦΠ) της Ελλάδας και Βιώσιμη Ανάπτυξη», Εργαστήριο Διατήρησης της Βιοποικιλότητας, Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, Researchgate, 2022
https://www.researchgate.net/publication/361173582_Adiataraktes_Physikes_Perioches_APHP_tes_Elladas_kai_Biosime_Anaptyxe

Figueiredo, E., Partalidou, M., Koutsou, S. (2020). «‘No Choice’ or ‘A Choice’? – An Exploratory Analysis of ‘Back to the Countryside’ Motivations and Adaptation Strategies in Times of Crisis in Greece and Portugal». In: Döner, F., Figueiredo, E., Rivera, M. (eds) Crisis and Post-Crisis in Rural Territories. Springer, Cham, p. 119–139

Gkoltsiou, A., Athanasiadou, E., & Paraskevopoulou, A.T. (2021). «Agricultural Heritage Landscapes of Greece: Three Case Studies and Strategic Steps towards Their Acknowledgement, Conservation and Management». Sustainability 13, 5955.

Hadjimichalis, C, Melissourgos, Y, Moungolia, A., Girti, D., Faka, A. (2012). «Improving and focusing research on Greek landscapes: the Greekscapes programme». In T. Papayannis, P. Howard (eds.) Reclaiming the Greek landscape, Med-INA, Athens, p. 233-244

Pavlis Evangelos, «Large-scale wind energy farm development and its impacts on the landscape: a review of the Greek case», Department of Agricultural Economics and Rural Development, Agricultural University of Athens, Greece, Journal of Landscape Ecology (2025), Vol: 18 / No. 3

———————————————————-

Γεώργιος Χριστοφορίδης
Δικηγόρος, Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου
του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας

Ο χρόνος διαβούλευσης που παρέχεται για τον συγκεκριμένο χωροταξικό σχεδιασμό εθνικού επιπέδου είναι απολύτως ανεπαρκής, αναγκάζοντάς μας να εστιάσουμε στα κυριότερα ζητήματα που τίθενται.
Κατ΄αρχάς, το Επιμελητήριο Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας αισθάνεται την ανάγκη:
-να επαναλάβει ότι η Ελλάδα χαρακτηρίζεται από μοναδικές ιδιαιτερότητες, ενώ αποτελεί αμελητέο ρυπαντή σε πλανητικό επίπεδο,
-να στηλιτεύσει το κοινοτικό δίκαιο για τη διείσδυση των ΑΠΕ στην ηλεκτροπαραγωγή, το οποίο επιβάλλει τις ίδιες υποχρεώσεις σε ρυπαίνοντες και μη ρυπαίνοντες,
-να τονίσει το μάταιον-ατελέσφορον της ευρωπαϊκής «πράσινης μετάβασης», καθώς τα επιβαλλόμενα ποσοστά ηλεκτροπαραγωγής από ΑΠΕ υπολογίζονται επί της τελικής ακαθάριστης κατανάλωσης ενέργειας, η οποία όμως αυξάνεται διαρκώς και είναι βέβαιον ότι θα αυξηθεί εκθετικά εξ αιτίας των συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης και των λεγόμενων Data Centers,
-να υπενθυμίσει ότι η Σύμβαση Πλαίσιο του ΟΗΕ για την κλιματική αλλαγή δεν ανάγει την εκμετάλλευση ΑΠΕ σε πανάκεια, αλλά αντιθέτως προβλέπει ως αναγκαία μία πολύπλευρη δράση της ανθρωπότητας σε όλους τους τομείς, συμπεριλαμβανομένης της προστασίας και ενδυνάμωσης όλων των καταβοθρών των αερίων του θερμοκηπίου,
-να επισημάνει ότι εκτός από το κοινοτικό δίκαιο του περιβάλλοντος υπάρχει εν ισχύι το άρθρο 24 παρ.1 του Συντάγματος.

1. «Δέουσα εκτίμηση» που παραβιάζει τις Οδηγίες 2001/42/ΕΚ, 92/43/ΕΟΚ & 2009/147/ΕΚ.
α) Η ΣΜΠΕ του υπό διαβούλευση χωροταξικού σχεδίου δεν αναφέρει τα περιβαλλοντικά χαρακτηριστικά των περιοχών Νατούρα 2000 της χώρας, που ενδέχεται να επηρεασθούν σημαντικά από την εφαρμογή του. Σημειώνεται ότι η παράλειψη αυτή εντοπίσθηκε στην αποσταλείσα το 2014 προειδοποιητική επιστολή της Commission, ως λόγος παραβίασης της Οδηγίας 2001/42/ΕΚ από το ΕΠΧΣΑ-ΑΠΕ του 2008.
β) Η ΣΜΠΕ δεν προβαίνει, ως ώφειλε, στον εντοπισμό και στην αξιολόγηση των σωρευτικών επιπτώσεων του Σχεδίου στις περιοχές Νατούρα 2000, εντός ή πλησίον των οποίων έχουν ήδη εγκατασταθεί ή έχουν αδειοδοτηθεί πολυάριθμες αιολικές εγκαταστάσεις με βάση το ΕΠΧΣΑ-ΑΠΕ του 2008.
γ) Στην ΣΜΠΕ γίνεται αναφορά στους στόχους διατήρησης των ειδών που έχουν τεθεί σε εθνικό επίπεδο και όχι στους εξειδικευμένους για καθεμία περιοχή του δικτύου Νατούρα2000.  Το ευρωπαϊκό Δικαστήριο έχει καταστήσει σαφές (υπόθεση C-66/23), ότι οι στόχοι διατήρησης ενός προστατευόμενου τόπου αποτελούν υποχρεωτικό σημείο αναφοράς για τις δέουσες εκτιμήσεις.
Τονίζεται, ότι οι υπουργικές αποφάσεις 24776/985 & 50146/1786 του 2023, οι οποίες υποτίθεται ότι καθορίζουν στόχους διατήρησης για καθεμία περιοχή του δικτύου Νατούρα 2000, δεν συνιστούν εκπλήρωση των υποχρεώσεων που επιβάλλουν οι σχετικές διατάξεις της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, διότι για τη συντριπτική πλειοψηφία των ειδών των προστατευομένων περιοχών δεν υπάρχουν επαρκή επιστημονικά δεδομένα.
δ) Η ΣΜΠΕ εκπονήθηκε δίχως να έχουν θεσμοθετηθεί τα σχέδια διαχείρισης και τα μέτρα διατήρησης των περιοχών του δικτύου Νατούρα 2000.
Με τις ανωτέρω κεφαλαιώδεις παραλείψεις/πλημμέλειες, το συμπέρασμα της ΣΜΠΕ  ότι το υπό διαβούλευση σχέδιο «δεν αναμένεται να επηρεάσει την ακεραιότητα του δικτύου Natura 2000» εμφανίζεται απολύτως αυθαίρετο και ατεκμηρίωτο, το ίδιο δε ισχύει και για την συνεπακόλουθη παράλειψη διερεύνησης εναλλακτικών λύσεων και πρότασης για τη λήψη αντισταθμιστικών μέτρων.
Το Επιμελητήριο Περιβάλλοντος & Βιωσιμότητας καταγγέλλει το σκανδαλώδες γεγονός ότι από τις εκατοντάδες αδειοδοτήσεων αιολικών πάρκων εντός ΖΕΠ της χώρας, δεν υπάρχει ούτε μία περίπτωση αξιολόγησης σημαντικών επιπτώσεων και λήψης αντισταθμιστικών μέτρων, εκτιμά δε βασίμως ότι το νέο χωροταξικό σχέδιο για τα συστήματα εκμετάλλευσης των ΑΠΕ θα επιφέρει τη χαριστική βολή στη ήδη κλονισθείσα «συνοχή» του ελληνικού τμήματος του ευρωπαϊκού οικολογικού δικτύου Νατούρα 2000.
Συνοψίζοντας, η ΣΜΠΕ και το υπό διαβούλευση χωροταξικό σχέδιο παραβιάζει πολλαπλώς το αναφερθέν κοινοτικό δίκαιο του περιβάλλοντος.

2.  ΜΥΗΕ. Ένας θανάσιμος υδρολογικός κίνδυνος και μία αχρείαστη θυσία.
α) Τα λεγόμενα Μικρά Υδροηλεκτρικά ΄Έργα επιβάλλεται να εξαιρεθούν εντελώς από το «κάδρο» της ηλεκτροπαραγωγής, πρώτον διότι στην Ελλάδα, ενόψει των συνεπειών της απορρύθμισης του κλίματος, το νερό δεν πρέπει να θεωρείται ανανεώσιμη πηγή ενέργειας και, δεύτερον, διότι ενώ έχουν αμελητέα προσφορά στην παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, προκαλούν δυσαναλόγως μεγαλύτερες περιβαλλοντικές βλάβες.
Ο αείμνηστος καθηγητής υδρογεωλογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Γεώργιος Στουρνάρας, σε σχετική μελέτη του για τα ΜΥΗΕ (2022), επεσήμανε ότι η σκοπιμότητα και η βιωσιμότητα των ΜΥΗΕ δεν μπορούν να αξιολογηθούν ανεξάρτητα από το διαρκώς επιδεινούμενο φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής. Λαμβάνοντας δε υπόψιν παράγοντες όπως η αύξηση της εξάτμισης, η αύξηση της υδατικής κατανάλωσης, η αύξηση των αρδεύσεων και η παράταση της αρδευτικής περιόδου κ.ά. καταλήγει στο συμπέρασμα ότι «η σκοπιμότητα κατασκευής και λειτουργίας ΜΥΗΕ στην Ελλάδα καθίσταται προβληματική δεδομένου ότι το κλίμα της Ελλάδας, ως Μεσογειακό, χαρακτηρίζεται από ξηρή περίοδο του υδρολογικού έτους, η οποία με τη σειρά της χαρακτηρίζεται από πρακτικά μηδενικές βροχοπτώσεις και υψηλές θερμοκρασίες».
Πέραν όμως των επιστημονικών μελετών, η βιωματική εμπειρία των τελευταίων 15 ετών διδάσκει ότι εκτός από τις βροχοπτώσεις, έχουν μειωθεί δραματικά οι χιονοπτώσεις και χιονοστρώσεις, παράγοντες με καίρια σημασία για την υδρολογική υγεία επιφανειακών τε και υπογείων υδάτων.
Η ΣΜΠΕ και το υπό διαβούλευση σχέδιο δεν λαμβάνουν υπόψιν τις ανωτέρω συνέπειες της απορρύθμισης του κλίματος στα υδατικά συστήματα της Χώρας. Αντιθέτως, παραπέμπουν και διατηρούν τους κανόνες και τα κριτήρια χωροθέτησης των ΜΥΗΕ του ΕΠΧΣΑ-ΑΠΕ του 2008, ενώ για τα ζητήματα της φέρουσας ικανότητας των υδατορευμάτων, της δυνατότητας εγκατάστασης επαλλήλων ΜΥΗΕ στο ίδιο υδατόρευμα κλπ. παραπέμπουν στην ΥΑ 196978/2011, δηλαδή σε νομοθετήματα που θεσπίσθηκαν σε χρόνο, κατά τον οποίον οι συνέπειες της απορρύθμισης του κλίματος δεν ήταν καν ορατές.
β) Τα ορεινά υδατορεύματα της χώρας, συνιστούν τα «αιμοφόρα αγγεία» των ποταμών της, είναι κιβωτοί βιοποικιλότητας, συνθέτουν απείρου κάλλους φυσικά τοπία και συντηρούν σπάνια και πολύτιμη δασική βλάστηση.
Η κατασκευή και λειτουργία ΜΥΗΕ προκαλεί καταστροφικές επιπτώσεις σε όλα ανεξαιρέτως τα ανωτέρω χαρακτηριστικά/ιδιότητες των υδατορευμάτων, ενώ η συγκέντρωσή τους στην ίδια λεκάνη ή υπολεκάνηαπορροής θέτει σε κίνδυνο τη φέρουσα ικανότητα των υδατικών συστημάτων.
Σημειώνεται συναφώς, ότι ακόμη και η ΣΜΠΕ εκτιμά τις επιπτώσεις των ΜΥΗΕ ως αρνητικές μεγάλης έντασης, μόνιμες και μακροχρόνιες.

3. Τοπίο. Το «Βατερλώ» του σχεδίου και της ΣΜΠΕ.

Οι χωροτάκτες εθνικού ή περιφερειακού επιπέδου, με οποιοδήποτε αντικείμενο σχεδιασμού, οφείλουν να εκκινούν λαμβάνοντας υπόψιν τις μοναδικές ιδιαιτερότητες της χώρας, οι οποίες συνίστανται, κατ΄αρχήν, στην αφάνταστη ποικιλομορφία τοπίων με μικρή φιλική προς τον άνθρωπο κλίμακα.
Πρώτη γενική παρατήρηση: οι σύγχρονες ανεμογεννήτριες με τα θηριώδη μεγέθη και τα φωτοβολταϊκά πάρκα που εκτείνονται σε χιλιάδες στρέμματα, αποτελούν τεχνικά συστήματα εκμετάλλευσης ΑΠΕ, απολύτως ασύμβατα με την ανωτέρω ιδιάζουσα φυσιογνωμία του εθνικού χώρου.
Η έννοια του τοπίου και τα χαρακτηριστικά του, η γεωμορφολογία, οι γραμμές, τα χρώματα, οι σκιές, οι όγκοι, οι οικολογικές λειτουργίες, οι φυσικές οσμές, η φυσική σιωπή ή οι φυσικοί ή ανθρωπογενείς ήχοι κ.λπ. είναι στοιχεία και μεγέθη αντικειμενικά, τα οποία εξετάζονται επιστημονικά και αξιολογούνται ανεξάρτητα από τις υποκειμενικές προτιμήσεις οποιουδήποτε παρατηρητή.
Εξ άλλου, στην περί τοπίου ευρωπαϊκή σύμβαση, ως τοπίο ορίζεται μία περιοχή, όπως γίνεται αντιληπτή από ανθρώπους [με όλες τις αισθήσεις] του οποίου ο χαρακτήρας είναι το αποτέλεσμα της δράσης και αλληλεπίδρασης των φυσικών και/η ανθρώπινων παραγόντων, ενώ στο προοίμιό της διακηρύσσεται/αναγνωρίζεται, ότι το τοπίο συμβάλλει στη διαμόρφωση της τοπικής κουλτούρας και αποτελεί σημαντικό στοιχείο της ποιότητας ζωής των ανθρώπων οπουδήποτε.
Με βάση τα ανωτέρω, όλες οι εκτιμήσεις και αξιολογήσεις της ΣΜΠΕ για τις επιπτώσεις των τεχνικών συστημάτων εκμετάλλευσης ΑΠΕ στα τοπία, με αποκλειστικό κριτήριο τη θέαση/ορατότητά τους, είτε από «σημεία ενδιαφέροντος», είτε από σημεία αδιάφορα, όπως και η παραδοχή της ΣΜΠΕ ότι «οι επιπτώσεις στο τοπίο ενέχουν σημαντικό βαθμό υποκειμενικότητας», είναι εξόχως αντιεπιστημονικές και ευρίσκονται σε προφανή αντίθεση με τον ορισμό του τοπίου, αλλά και με το πνεύμα και τον σκοπό της ευρωπαϊκής Σύμβασης για το τοπίο. Τα ανωτέρω ισχύουν mutatis mutandis για τις διατάξεις και τα παραρτήματα του υπό διαβούλευση σχεδίου, που εξαρτούν τις μεν επιπτώσεις των συστημάτων ΑΠΕ στο τοπίο από την «οπτική παρεμβολή τους», τον δε ορισμό των αποστάσεών τους από γειτνιάζουσες χρήσεις γης, από τη θέασή τους.
Εν κατακλείδι η ΣΜΠΕ δεν εντοπίζει και δεν αξιολογεί την απολύτως αντικειμενική επίπτωση των τεχνικών συστημάτων εκμετάλλευσης ΑΠΕ και ιδίως των αιολικών εγκαταστάσεων, συνιστάμενη στη βιομηχανοποίηση των φυσικών τοπίων στα οποία εγκαθίστανται.

4. Ζητήματα αποκατάστασης. Η απόλυτη σιωπή της Διοίκησης.

Σε ό,τι αφορά τα ακανθώδη ζητήματα που προκύπτουν από την παρέλευση της διάρκειας ζωής των συστημάτων εκμετάλλευσης ΑΠΕ, το υπό διαβούλευση Σχέδιο εξαντλείται σε ευχολόγια, όπως ακριβώς και το προηγούμενο του 2008.
Έχουμε κατ’ επανάληψη επισημάνει, ειδικώς για τις ανεμογεννήτριες, ότι δεν είναι οι γνωστοί ξύλινοι στύλοι της ΔΕΗ. Μετά από δύο-τρείς δεκαετίες το ελληνικό κράτος θα κληθεί να αντιμετωπίσει το τεράστιας κλίμακας πρόβλημα της τύχης/διαχείρισης χιλιάδων από αυτούς τους μεταλλικούς γίγαντες.
Εξ άλλου, είναι σφόδρα πιθανόν, ότι οι ιδιωτικοί φορείς των αιολικών έργων (και λοιπών έργων ΑΠΕ), υποκείμενοι στους κινδύνους της αγοράς, θα αδυνατούν εξ αντικειμένου να εκπληρώσουν τις περί αποκατάστασης υποχρεώσεις τους.
Όπως προκύπτει από τη ΣΜΠΕ και από το υπό διαβούλευση σχέδιο, η ελληνική Πολιτεία, αντί να ρυθμίσει τα ανωτέρω ζητήματα, μεταθέτει την αντιμετώπισή τους στο άδηλο μέλλον, επαφιέμενη μάλιστα στις διαθέσεις της αγοράς.
Τονίζεται συναφώς ότι η κεντρική Διοίκηση παραλείπει πεισματικά να κάνει χρήση της νομοθετικής εξουσιοδότησης του άρθρου 130 παρ.1 ν. 4685/2020, προκειμένου να  καθορίσει τα μέτρα πρόληψης και αποκατάστασης της περιβαλλοντικής ζημίας που επιφέρουν κατά το τέλος του κύκλου ζωής τους οι σταθμοί ΑΠΕ και ΣΗΘΥΑ, να εξειδικεύσει τις σχετικές υποχρεώσεις και να διασφαλίσει την τήρησή τους.
Υπό τα ανωτέρω δεδομένα, καθίσταται ορατός ο κίνδυνος να απομείνει η χώρα με μία πανθορούμενη σκουριασμένη μεταβιομηχανική προίκα.

5. Η χωροταξική εντροπία των προβλεπομένων«μέγιστων ποσοστών κάλυψης εδάφους από αιολικές εγκαταστάσεις». Το ΕΠΧΣΑ-ΑΠΕ του 2008 ζει και βασιλεύει.

Σε ό,τι αφορά τα αποκαλούμενα «ειδικά κριτήρια χωροθέτησης» αιολικών εγκαταστάσεων στην ηπειρωτική και στη νησιωτική χώρα, το υπό διαβούλευση Σχέδιο επαναφέρει τις περιοχές αιολικής προτεραιότητας -η βιομηχανική τραγωδία της Νότιας Εύβοιας ανέδειξε τις συνέπειες ενός τέτοιου χαρακτηρισμού- και τις εξόχως αντιεπιστημονικές διατάξεις του χωροταξικού σχεδιασμού του 2008 για τις ΑΠΕ, οι οποίες, όπως ήδη απεδείχθη, έχουν ως αποτέλεσμα την υπερσυγκέντρωση αιολικών πάρκων στα πλέον άθικτα φυσικά τοπία της χώρας.
Αυτή τη φορά όμως, τα μέγιστα ποσοστά κάλυψης εδάφους υπολογίζονται σε επίπεδο Δημοτικών Ενοτήτων (και όχι πρωτοβάθμιων ΟΤΑ), προφανώς για να αντισταθμισθούν οι απώλειες «επενδύσεων» λόγω των νέων προβλεπομένωνπεριορισμών χωροθέτησης.
Όλες οι σχετικές ρυθμίσεις αντίκεινται στην επιστήμη της χωροταξίας αλλά και στην κοινή λογική για τους ακόλουθους λόγους :
Η δημοτική ενότητα (όπως και ο πρωτοβάθμιος ΟΤΑ) είναι απολύτως απρόσφορη βάση για εξεύρεση του επιθυμητού ποσοστού κάλυψης εδαφών, αφενός διότι αποτελεί διοικητική διαίρεση προσδιοριζόμενη με κριτήρια εντελώς άσχετα με το φυσικό περιβάλλον, αφετέρου διότι στην Ελλάδα δεν υπάρχουν όμοιες μεταξύ τους δημοτικές ενότητες. Η Ελλάδα δεν είναι Ολλανδία !
Ο τρόπος εξάπλωσης βαρειάς βιομηχανίας, όπως η αιολική (και κάθε άλλης δραστηριότητας) στον εθνικό χώρο πρέπει να λαμβάνει υπόψιν τα οικοσυστήματα του και όχι τις διοικητικές διαιρέσεις του.
Εν πάση περιπτώσει, η εξεύρεση του εκάστοτε επιθυμητού ποσοστού κάλυψης εδάφους για οποιαδήποτε δραστηριότητα, με βάση υπολογισμού ολόκληρη την επιφάνεια συγκεκριμένου χώρου, αποτελεί «εκκωφαντικό» μαθηματικό σφάλμα.
Τα ποσοστά κάλυψης εδάφους από αιολικές εγκαταστάσεις πρέπει να υπολογίζονται στην επιφάνεια της Δ.Ε. εκείνην, η οποία απομένει μετά την επιβαλλόμενη αφαίρεση όλων των περιοχών, στις οποίες η εγκατάσταση ανεμογεννητριών είναι αδύνατη για λόγους αντικειμενικούς (π.χ. οικιστικό δίκτυο), τεχνικο-οικονομικούς, περιβαλλοντικούς κλπ.
Τέλος, η δυνατότητα αύξησης των ποσοστών κάλυψης εδάφους που παρέχεται σε όργανα αρμόδια για τον περιφερειακό χωροταξικό σχεδιασμό και τον υποκείμενο πολεοδομικό σχεδιασμό είναι μη νόμιμη, διότι κατ΄ουσίανσυνιστά τροποποίηση του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου.
Ο ν. 4447/2016 όμως, προβλέπει συγκεκριμένη διαδικασία για την εκπόνηση και έγκριση των Ειδικών Πλαισίων, η οποία πρέπει να ακολουθείται και για την τροποποίησή τους, ενώ απονέμει αρμοδιότητα έγκρισης/τροποποίησής τους στον υπουργό Περιβάλλοντος & Ενέργειας και τους κατά περίπτωση αρμοδίους υπουργούς και όχι σε άλλα όργανα.

6. Διπλάσια μεγέθη Α/Γ – ίδιες αποστάσεις από γειτνιάζουσες χρήσεις γης κλπ.

Οι συντάκτες της ΣΜΠΕ και η Διοίκηση με το υπό διαβούλευση σχέδιο ΚΥΑ, φαίνεται να μην έχουν συνειδητοποιήσει, ότι καλούνται να διατάξουν στο χώρο ανεμογεννήτριες με μεγέθη διπλάσια εκείνων, που είχε υπόψιν του ο χωροτάκτης του 2008. Δεν μπορεί να εξηγηθεί διαφορετικά το παράδοξον να διατηρούνται οι ίδιες αποστάσεις του ΕΠΧΣΑ-ΑΠΕ 2008 από περιοχές περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος, από παραδοσιακούς και μη οικισμούς, από στοιχεία της πολιτιστικής κληρονομιάς, από Μονές κ.ο.κ.

7. Θαλάσσια αιολικά. Το Αιγαίο δεν είναι Βόρεια Θάλασσα.

Όπως ακριβώς συνέβη με τις χερσαίες αιολικές εγκαταστάσεις, οι οποίες προωθήθηκαν, δίχως να υπάρχει επαρκής γνώση των επιπτώσεών τους στα οικοσυστήματα και στο ανθρωπογενές περιβάλλον, έτσι συμβαίνει και με τα θαλάσσια αιολικά, για τις επιπτώσεις των οποίων στα θαλάσσια οικοσυστήματα  υπάρχει ελλιπέστατη επιστημονική γνώση.
Το Επιμελητήριο Περιβάλλοντος & Βιωσιμότητας οφείλει να υπενθυμίσει ότι το Αιγαίο με τα νησιά του και το αθέσφατο πολιτιστικό του φορτίο, αποτελεί ίσως το πιο γοητευτικό μικροαρχιπέλαγος του πλανήτη. Η παράδοσή του στη σύγχρονη θηριώδη αιολική βιομηχανία συνιστά ένα ακόμη περιβαλλοντικό έγκλημα.

Εάν το τίμημα της «πράσινης μετάβασης» της Ελλάδας είναι η θυσία του εθνικού φυσικού κεφαλαίου και η απώλεια των συγκριτικών της πλεονεκτημάτων, τότε δεν χρειάζεται να εισέλθουμε στη συζήτηση για τα οφέλη της.
———————————————————-

Σοφία Παυλάκη
Δικηγόρος, Μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου
του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας

ΣΧΟΛΙΑ ΕΠΙ ΤΗΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ ΤΟΥ ΕΧΠ ΑΠΕ

Τo προτεινόμενο σχέδιο Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου των ΑΠΕ (ΕΧΠ ΑΠΕ) έχει συνταχθεί επί τη βάσει εσφαλμένης και αυθαίρετης ερμηνείας του ισχύοντος θεσμικού πλαισίου για τη Χωροταξία, τη βιώσιμη διαχείριση και την προστασία του περιβάλλοντος, της βιοποικιλότητας και των φυσικών πόρων.

Αναμένεται να γενικεύσει τη δυνατότητα εγκατάστασης έργων ΑΠΕ στο σύνολο του ελλαδικού χώρου πλήττοντας ακόμα περισσότερο προστατευόμενες περιοχές με οικοτόπους προτεραιότητας και σπάνια, απειλούμενα και ενδημικά είδη, παρ’ όλο που η Ελληνική πολιτεία, κατά παράβαση της Συνταγματικής υποχρέωσής της και της Ευρωπαϊκής νομοθεσίας, δεν έχει έως και σήμερα καθορίσει για τις περιοχές αυτές στόχους διατήρησης, γεγονός που καθιστά ανέφικτη και τη δυνατότητα πλήρους διασφάλισης ότι τα έργα ΑΠΕ που θα χωροθετηθούν και με νέο πλαίσιο δεν θα έχουν δυσμενείς επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον της χώρας μας.

Το υπό σχολιασμό ΕΧΠ ΑΠΕ δημιουργεί ανεπίτρεπτα Χωροταξικό σχεδιασμό δύο ή και περισσοτέρων ταχυτήτων, κατά παράβαση κάθε αρχής της επιστήμης της Χωροταξίας, η δε εφαρμογή του θα προκαλέσει ένα θεσμικό και διοικητικό χάος, αφού έργα που θα έχουν ήδη αδειοδοτηθεί ή θα τελούν υπό αδειοδότηση κατά τη θέση σε ισχύ του νέου πλαισίου, θα εξακολουθούν να διέπονταιαπό το «παλαιό» ΕΧΠ ΑΠΕ του 2008, το οποίο όμως καταργείται ν από τη θέση σε ισχύ του νέου πλαισίου! Επομένως, η συντριπτική πλειοψηφία των έργων ΑΠΕ θα εξακολουθούν να αδειοδοτούνται, να κατασκευάζονται και να λειτουργούν χωρίς να υπάρχει πλέον για αυτά ισχύον νομοθετικό πλαίσιο, αφού το μεν παλαιό ΕΧΠ ΑΠΕ του 2008 θα έχει πλέον καταργηθεί, το δε νέο ΕΧΠ ΑΠΕ δεν θα εφαρμόζεται σε αυτά τα έργα.

Το νέο πλαίσιο επιτρέπει απαράδεκτα την εγκατάσταση φωτοβολταϊκών μονάδων σε αναδασωτέες εκτάσεις, η οποία αντίκειται στο Σύνταγμα (άρθ. 117 παρ. 3) και απαγορεύεται από τη Δασική νομοθεσία (άρθ. 53 ν. 998/79), ενώ επίσης αντισυνταγματικά (άρθ. 24) επιτρέπει τη χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων εντός Τόπων Κοινοτικής Σημασίας (ΤΚΣ), η οποία απαγορεύεται από το ισχύον ΕΧΠ ΑΠΕ (2008).

Επισημαίνεται ότι για το σύνολο των ως άνω αντισυνταγματικών, μη νόμιμων επιλογών του νέου πλαισίου που θα επηρεάσουν δραματικά πολύτιμα οικοσυστήματα και ευρύτερες περιοχές της ελληνικής επικράτειας, δεν παρέχεται από τη ΣΜΠΕ του υπό εξέταση πλαισίου ουδεμία  αιτιολόγηση ούτε επαρκής και κατάλληλη τεκμηρίωση και πρόσφορη ενημέρωση του πολίτη. Προκειμένου μάλιστα να μπορέσει ο πολίτης να διαπιστώσει το σύνολο των ως άνω πλημμελών και αυθαίρετων ρυθμίσεων του νέου πλαισίου ανάμεσα σε ένα πλήθος τεχνικών στοιχείων και πληροφοριών, θα πρέπει μέσα στο ελάχιστο χρονικό διάστημα διάρκειας της δημόσιας διαβούλευσης, να αντιπαραβάλει και να εξετάσει συγκριτικά, λέξη προς λέξη, το προτεινόμενο «νέο» πλαίσιο με το ήδη ισχύον ΕΧΠ ΑΠΕ του 2008 έχοντας ο ίδιος και απόλυτα διαυγή εποπτεία ολόκληρου του νομικού και θεσμικού πλαισίου που διέπει τον σχεδιασμό, την αδειοδότηση και τη λειτουργία των έργων ΑΠΕ στη χώρα μας, κάτι το οποίο είναι πρακτικά αδύνατο.

Καθίσταται επομένως σαφές ότι το υπό διαβούλευση ειδικό χωροταξικό πλαίσιο για τις ΑΠΕ έρχεται σε πλήρη αντίθεση όχι μόνο με τη Συνταγματική τάξη και την κείμενη περιβαλλοντική νομοθεσία, αλλά και με τους κανόνες που θέτει η καλή νομοθέτηση και η χρηστή διοίκηση σε μία ευνομούμενη κοινωνία, προσβάλλοντας θεμελιώδη δικαιώματα των πολιτών και τις συνταγματικά κατοχυρωμένες αρχές του κράτους δικαίου, της βιώσιμης χωροταξίας και ανάπτυξης, της περιβαλλοντικής προστασίας και της προστατευόμενης εμπιστοσύνης των διοικουμένων.

Ενόψει των ανωτέρω ΚΑΤΑΓΓΕΛΛΟΥΜΕ το υπό εξέταση ΕΧΠ ΑΠΕ ως μη νόμιμο, απαράδεκτο και αντισυνταγματικό και ζητούμε την ΑΠΟΡΡΙΨΗ του στο σύνολό του, για τους ακόλουθους αναλυτικά αναφερόμενους λόγους:

1. Σχεδιασμός σε περιοχές Natura χωρίς στόχους διατήρησης

Το υπό διαβούλευση ειδικό χωροταξικό πλαίσιο των ΑΠΕ (ΕΧΠ ΑΠΕ), το οποίο πρόκειται να αντικαταστήσει το ισχύον ΕΔΠ ΑΠΕ (απόφ. 49828/2008, ΦΕΚ Β’ 2464/3.12.2008), αναμένεται να υποβαθμίσει τα ήδη σοβαρά πληττόμενα ορεινά, υδάτινα και δασικά οικοσυστήματα της χώρας και να αλλοιώσει οριστικά και μη αναστρέψιμα το απαράμιλλης ομορφιάς φυσικό και αγροτικό τοπίο της Ελλάδας, με συνακόλουθες καταστροφικές επιπτώσεις στις τοπικές κοινωνίες και στην οικονομία, που βασίζονται στον πρωτογενή τομέα παραγωγής καθώς και στην ήπιας μορφής ανάπτυξη, επιχειρηματικότητα και τουρισμό.

Σημαντικό μέρος του προωθούμενου χωροταξικού σχεδιασμού αφορά την εγκατάσταση έργων ΑΠΕ σε προστατευόμενες περιοχές του Ευρωπαϊκού Οικολογικού Δικτύου Natura καθώς και σε Σημαντικές Περιοχές για τα Πτηνά, επιτρέποντας την αθρόα χωροθέτησηεγκαταστάσεων ΑΠΕ ακόμα και εντός αυστηρά προστατευόμενων οικοτόπων με επιπτώσεις ολέθριες για οικοσυστήματα μοναδικής αξίας που περιλαμβάνουν οικοτόπους προτεραιότητας, σπάνια και απειλούμενα είδη. Και όλα αυτά, παρά την έλλειψη στόχων διατήρησης και χωρίς η ΣΜΠΕ του ΕΧΠ να διασφαλίζει ότι από τα έργα που θα αδειοδοτηθούν βάσει των διατάξεών του δεν θα προκληθούν μη αναστρέψιμες αλλοιώσεις και καταστροφή του περιβάλλοντος, κατά παράβαση του άρθρου 24 παρ. 1 Συντ. και της περιβαλλοντικής νομοθεσίας, σε πλήρη αντίθεση και με τη νομολογία του Δικαστηρίου της Ε.Ε. (ΔΕΕ) και του Συμβουλίου της Επικρατείας, με τις αποφάσεις του οποίου η δημόσια διοίκηση οφείλει να συμμορφώνεται κατά το Σύνταγμα.

Αποσιωπά πλήρως το υπό εξέταση σχέδιο ότι η Ελλάδα καταδικάστηκε το 2020 από το ΔΕΕ για τη διαρκή παραβίαση της οδηγίας για τους οικοτόπους κατά την αδειοδότηση όλων των έργων σε Τόπους Κοινοτικής Σημασίας (ΤΚΣ) του Δικτύου Natura 2000 της επικράτειάς της, επειδή δεν έχει καθορίσει τους αναγκαίους στόχους διατήρησης. Ιδιαίτερης σημασίας υπήρξε και η Αιτιολογημένη Γνώμη της Ευρωπαϊκής Επιτροπής τουΦεβρουαρίου 2023, που θεώρησε μη νόμιμη τη χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων σε προστατευόμενες περιοχές λόγω έλλειψης προκαθορισμένων στόχων διατήρησης και της δέουσας εκτίμησής τους. Με δύο ωστόσο αποφάσεις του (ΦΕΚ Β’ 1807/22.3.2023, 3118/2023) το ΥΠΕΝ επιχείρησε να καθορίσει στόχους διατήρησης των περιοχών του δικτύου Natura 2000 και των ΣΠΠ της χώρας, μολονότι για το σύνολο των προστατευομένων ειδών στους πίνακές τους αναφέρεται η ένδειξη «Ανεπαρκή δεδομένα», ενώ σειρά σημαντικών οικοτόπων έχουν παραλειφθεί πλήρως από τις ως άνω αποφάσεις.

Σε αντίθεση με τις επιταγές του δικαίου για την προστασία του περιβάλλοντος, η ελληνική πολιτεία εξακολουθεί έως και σήμερα να παραλείπει τη θεσμοθέτηση στόχων διατήρησης για το σύνολο των οικοτόπων της επιδεικνύοντας αδιαφορία και απαξίωση για το φυσικό περιβάλλον και για τον πλούτο της βιοποικιλότητας και των φυσικών πόρων που ενσωματώνουν τα προστατευόμενα οικοσυστήματα των περιοχών Natura, έχοντας μεταθέσει τον καθορισμό στόχων διατήρησης στον εκάστοτε ιδιώτη εργολάβο – επενδυτή στο πλαίσιο των μελετών που προσκομίζει προς αδειοδότηση έργων ΑΠΕ.

Επομένως δεν μπορεί να θεωρηθεί ότι υφίστανται έως σήμερα νομίμως θεσμοθετημένοι στόχοι διατήρησης για το σύνολο των περιοχών Natura και των ΣΠΠ της χώρας, γεγονός που καθιστά αδύνατη όχι μόνο την παροχήπλήρους διασφάλισης ότι το νέο πλαίσιο δεν θα έχει δυσμενείς επιπτώσεις στο περιβάλλον της χώρας και στους προστατευόμενους οικοτόπους της, αλλά καθιστά μη νόμιμο και οποιονδήποτε περαιτέρω σχεδιασμό, επί τη βάσει του οποίου θα δρομολογηθούν στο μέλλον κάθε είδους επεμβάσεις με επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον των προστατευόμενων περιοχών για την εγκατάσταση και τη λειτουργία έργων ΑΠΕ.

Ειδικά σε Σημαντικές Περιοχές για τα Πτηνά (ΣΠΠ), σύμφωνα με την νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, δεν επιτρέπεται η χωροθέτηση έργων ΑΠΕ, ακόμα και αν τα συγκεκριμένα έργα κρίνονται επιβεβλημένα από «μείζον εθνικό συμφέρον», γεγονός που έχει αγνοηθεί πλήρως από το υπό εξέταση σχέδιο, το οποίο μη νομίμως επιτρέπει την εγκατάσταση έργων ΑΠΕ εντός των ΣΠΠ και καθίσταται και για τον λόγο αυτόν απορριπτέο στο σύνολό του.

Εφόσον επομένως για το σύνολο των ΤΚΣ και των οικοτόπων προτεραιότητας της χώρας μας δεν υφίστανται στόχοι διατήρησης ούτε δύναται να συναχθεί πλήρης διασφάλιση ότι τα χωροθετούμενα βάσει του νέου πλαισίου έργα δεν θα τους βλάψουν, το υπό κρίση σχέδιο ΕΧΠ ΑΠΕ θα πρέπει να απορριφθεί ως μη νόμιμο, αντισυνταγματικό και ανεπαρκές.

2. Αντίθεση στα Περιφερειακά Χωροταξικά Πλαίσια

Τα Περιφερειακά Χωροταξικά Πλαίσια της χώρας έχουν ως κύριο στόχο τους τη διατήρηση της βιοποικιλότητας μέσω της προστασίας των οικοτόπων και των ειδών των περιοχών της χωρικής αρμοδιότητάς τους. Για την υλοποίηση του πρωταρχικής σημασίας αυτού σκοπού, οι αρμόδιες αρχές έχουν δεσμευτεί ότι θα υιοθετούν αποκλειστικά Στρατηγικές κατευθύνσεις στο πλαίσιο των αναγκαίων και μόνο χρήσεων γης, ώστε να δημιουργούνται ελάχιστες έως καθόλου αρνητικές επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον, στη βιοποικιλότητα και στους φυσικούς πόρους κάθε περιοχής.Το εξεταζόμενο ωστόσο πλαίσιο παρίσταται απολύτως ασύμβατο με τις διατάξεις των Περιφερειακών Χωροταξικών Πλαισίων γενικεύοντας την άνευ όρων παράδοση της ελληνικής επικράτειας στον βωμό της μονοδιάστατης ανάπτυξης έργων ΑΠΕ, ενώ έρχεται και σε πλήρη αντίθεση με τις ήδη ακολουθούμενες πολιτικές,δυνάμει του Γενικού και των Περιφερειακών Χωροταξικών Πλαισίων και με σειρά υπό εξέλιξη σχεδίων και προγραμμάτων που εκπονούνται από τις Περιφέρειες της χώρας.

3. Επιπτώσεις των σχεδιαζόμενων έργων ΑΠΕ

Η ΣΜΠΕ του υπό εξέταση ΕΧΠ ΑΠΕ αναλίσκεται στην καταγραφή ενός πλήθους γενικών και ασύνδετων με τον συγκεκριμένο σχεδιασμό πληροφοριών, επιχειρώντας να παρουσιάσει τις διατάξεις του ως δήθεν ευεργετικές για το περιβάλλον, χωρίς ωστόσο να αναφέρει μετρήσιμα και αποδεικνυόμενα στοιχεία σε συνάρτηση με το ιδιαίτερο περιβάλλον κάθε περιοχής, από την εφαρμογή των οποίων μπορεί τεκμηριωμένα να επιτευχθεί η επικαλούμενη θετική για το περιβάλλον και την κοινωνία χωροθέτηση των προβλεπόμενων έργων. Αντιθέτως, το υπό εξέταση έργο αναμένεται να επιφέρει επαχθείς, μη αναστρέψιμες επιπτώσεις στο περιβάλλον του συνόλου των προστατευόμενων περιοχών Natura της χώρας, οι οποίες όχι μόνον αγνοήθηκαν ή υποβαθμίστηκαν συστηματικά από τη ΣΜΠΕ του υπό διαβούλευση πλαισίου, αλλά είναι και πρακτικά αδύνατον να προσδιοριστούν με ασφάλεια και πληρότητα ως προς την πραγματική έκταση και τις συνέπειές τους, εξ αιτίας της έλλειψης προκαθορισμένων στόχων διατήρησης για το σύνολο των προστατευόμενων οικοτόπων και ειδών που περιλαμβάνονται στην ελληνική επικράτεια.

Το εξεταζόμενο πλαίσιο ουδόλως απαντά και στο κρίσιμο ερώτημα: Ποια η νομιμότητα και η αναγκαιότητα της εγκατάστασης και νέων έργων ΑΠΕ δυνάμει του νέου χωροταξικού πλαισίου, λαμβανομένης υπόψη της πληθώρας των κάθε λογής ήδη εγκατεστημένων μονάδων ΑΠΕ που λειτουργούν ή αναμένεται να λειτουργήσουν ανά τη χώρα, ενόψει μάλιστα και του υπερκορεσμού του εθνικού δικτύου σε ενέργεια παραγόμενη από ΑΠΕ, δυνάμει του οποίου η Ελλάδα έχει προ πολλού υπερκαλύψει τους στόχους του ΕΣΕΚ για τη συμμετοχή της στην «πράσινη μετάβαση»; Η δε ΣΜΠΕ του προτεινόμενου πλαισίου μη νομίμως αρκείται στο γενικόλογο αφήγημα για τα οφέλη της παραγωγής ενέργειας από ΑΠΕ στο περιβάλλον και στην ανάπτυξη της χώρας, η οποία ωστόσο έχει πλέον υπερκαλυφθεί και θα έπρεπε να είχε εκλείψει η ανάγκη χωροθέτησης νέων έργων ΑΠΕ ως κριτήριο από την επίσημα υιοθετούμενη ενεργειακή πολιτική.

4. Χωροταξικός σχεδιασμός δύο ταχυτήτων

Με τα ειδικά χωροταξικά πλαίσια εισάγονται στην έννομη τάξη διατάξεις για τη ρύθμιση κατά τρόπο ενιαίο, σαφή και μακροπρόθεσμο ενός τομέα ή κλάδου παραγωγικών δραστηριοτήτων, σε εθνικό ή/και περιφερειακό επίπεδο. Είναι επομένως μη νόμιμες διατάξεις σε νομοθέτημα χωροταξικού σχεδιασμού εθνικής εμβέλειας, όπως το υπό εξέταση ΕΧΠ ΑΠΕ, που καθιερώνουν αποσπασματικά διαφορετικό χωροταξικό καθεστώς «πολλαπλών ταχυτήτων» για το ίδιο  αντικείμενο, όπως εν προκειμένω οι διατάξεις του σχεδίου ΚΥΑ του υπό εξέταση ΕΧΠ.

Συγκεκριμένα το υπό διαβούλευση ΕΧΠ:
– Εξαιρεί ολόκληρες κατηγορίες έργων ΑΠΕ ενώ είναι το βασικό νομοθέτημα που ρυθμίζει τον σχεδιασμό τους (άρθ. 3).
– Απαγορεύει μόνο νέες αιολικές εγκαταστάσεις εντός του ΡΣΑ και ΡΣΘ, ενώ θα εξακολουθούν να θεωρούνται νόμιμες όσες έχουν αδειοδοτηθεί με το ισχύον πλαίσιο του 2008 (άρθ. 7).
– Εξαιρεί από την εφαρμογή του το σύνολο των ήδη αδειοδοτημένων και των υπό αδειοδότηση έργων ΑΠΕ, δηλαδή τη συντριπτική πλειονότητα των υφισταμένων ή υπό υλοποίηση ενεργειακών έργων (άρθ. δεύτερο)

Το υπό διαβούλευση ΕΧΠ μη νομίμως εισηγείται ακόμα και διατάξεις που εξαρτούν τον εθνικό χωροταξικό σχεδιασμό για τις ΑΠΕ από γεγονότα μελλοντικά και αβέβαια, αφού προβλέπει δυνατότητα χωροθέτησης ΑΠΕ εντός ΖΕΠ αν αυτό επιτρέπεται από την εγκεκριμένη ΕΠΜ, παρόλο που δεν έχουν εγκριθεί στο σύνολό τους οι ΕΠΜ τη χώρας ούτε και τα προεδρικά διατάγματα για τα οποία οι ΕΠΜ προορίζονται. Προκύπτει επομένως ότι συντάχθηκε κατά τρόπο απαξιωτικό για το περιβάλλον και για τον θεσμό της χωροταξίας, με προχειρότητα, έλλειψη επιστημονικής τεκμηρίωσης και πολιτικής βούλησης για μακροπρόθεσμο σχεδιασμό που θα επιλύσει τα υφιστάμενα τεράστια προβλήματα που έχει αναδείξει στην πράξη η χωροθέτηση έργων ΑΠΕ ανά τη χώρα, τα οποία όχι μόνο δεν επιλύονται με το υπό διαβούλευση ΕΧΠ, αλλά παρατείνονται και επιδεινώνονται.

5. Φέρουσα ικανότητα

Από το υπό διαβούλευση πλαίσιο έχουν εξαιρεθεί μεγάλες κατηγορίες έργων ΑΠΕ, όπως οι αντλησιοταμιεύσεις αλλά και το σύνολο των έργων ΑΠΕ που έχουν ήδη αδειοδοτηθείή αναμένεται να αδειοδοτηθούν με το ισχύον καθεστώς (ΕΧΠ ΑΠΕ 2008), χωρίς νόμιμη αιτιολογία. Το νέο ΕΧΠ ΑΠΕ επαναλαμβάνει τις αδυναμίες και τις αστοχίες του ήδη ισχύοντος πλαισίου, για τις οποίες το τελευταίο έχει επικριθεί από τον επιστημονικό κόσμο της χώρας και την κοινωνία των πολιτών.

Το προτεινόμενο ΕΧΠ χαρακτηρίζει απαράδεκτα όλες τις περιοχές της χώρας ως κατ’ αρχήν κατάλληλες για υποδοχή έργων ΑΠΕ. Προβληματική παρίσταται και η απόδοση στο πλαίσιό του της έννοιας της «φέρουσας ικανότητας» των οικοσυστημάτων για την υποδοχή κάθε είδους έργων ΑΠΕ, αφού ο καθορισμός της έννοιας αυτής θα έπρεπε να είχε συντελεστεί εκ των προτέρων και στο πλαίσιο ξεχωριστού νομοθετήματος βάσει επιστημονικών κριτηρίων, ώστε να πληροί τα απαραίτητα εχέγγυα αμερόληπτης και εμπεριστατωμένης ερμηνείας και απόδοσής του. Αντιθέτως με τον τρόπο που αποδίδεται η έννοια της «φέρουσας ικανότητας» στο πλαίσιο του υπό διαβούλευση ΕΧΠ κλονίζεται ως προς την επιστημονική της αξιοπιστία και γεννά εύλογα την υπόνοια ότι είναι προσαρμοσμένη εκ των προτέρων στους στόχους του ευρύτερου υπό μελέτη σχεδιασμού, τους οποίους υπηρετεί στο σύνολό τους.

Παρά το μεγάλο χρονικό διάστημα των 18 ετών που μεσολάβησαν από τη θέση σε ισχύ του ισχύοντος ΕΧΠ, το νέο πλαίσιο δεν κατάφερε να αναδείξει τον κανονιστικό νομοθέτη σοφότερο ούτε ικανότερο να ενσωματώσει στο προτεινόμενο ΕΧΠ την εμπειρία που έχει σωρευθεί, όλα αυτά τα χρόνια, από την καταιγιστική χωροθέτηση έργων ΑΠΕ σε κάθε γωνιά της χώρας, η οποία έχει ολέθριες επιπτώσεις σε μοναδικά οικοσυστήματα, δάση, υδάτινους πόρους, νησιά και ακτές και ακυρώνει τη φέρουσα ικανότητά τους.

6. Συνεργιστικές επιπτώσεις έργων

Επίσης παραλείπει να αναφέρει το υπό εξέταση ΕΧΠ ΑΠΕ οτιδήποτε σε σχέση με τις συνολικές περιβαλλοντικές επιπτώσεις των έργων ΑΠΕ στο περιβάλλον, στην υγεία, στην κοινωνία και στην ασφάλεια, αφού αυτά παρουσιάζονται από τις διατάξεις του ως δήθεν μηδενικού ή αμελητέου περιβαλλοντικού αποτυπώματος, πλην αποσιωπάται πλήρως ότι σε ολόκληρο το φάσμα του κύκλου της ζωής των έργων ΑΠΕ, ήτοι για την παραγωγή, τη μεταφορά, την εγκατάσταση, τη λειτουργία και την απεγκατάστασή τους, σημαντική συμβολή έχει η ενέργεια που παράγεται από ορυκτά καύσιμα, ενώ προκαλείται περιβαλλοντική υποβάθμιση και καταστροφή και από την τύχη τους ως αποβλήτων. Επομένως η «πράσινη ενέργεια» των ΑΠΕ δεν είναι και τόσο «πράσινη», κάτι που οι μελέτες του προτεινόμενου πλαισίου αγνοούν ή και σκοπίμως αποσιωπούν πλήρως.

Στηρίζει επομένως και το νέο ΕΧΠ ΑΠΕ τη γενίκευση της εγκατάστασης έργων ΑΠΕ  στη χώρα επικαλούμενο – όπως και το ήδη ισχύον ΕΧΠ- την ανάγκη αντιμετώπισης της κλιματικής αλλαγής, η οποία ωστόσο είναι το αποτέλεσμα της καταστροφής του περιβάλλοντος και όχι η αιτία της.

Από δε την εξαίρεση σημαντικής μερίδας έργων ΑΠΕ από το πεδίο εφαρμογής του υπό κρίση ΕΧΠ αναμένεται να προκληθεί αδειοδοτικό χάος, αφού με άλλο καθεστώς θα κρίνονται οι εξαιρούμενες εγκαταστάσεις και με άλλο εκείνες που καλύπτονται από τις διατάξεις του προτεινόμενου ΕΧΠ, με αποτέλεσμα να καθίσταται πρακτικά αδύνατη η εξαγωγή ασφαλών συμπερασμάτων όσων αφορά και τις συνεργιστικές επιπτώσεις των υπό αδειοδότηση έργων στο μέλλον, αφού δεν θα καλύπτονται πλέον από ενιαίο καθεστώς ούτε θα μπορούν να ισχύσουν κοινά κριτήρια για το σύνολο των έργων ΑΠΕ σε ορισμένη περιοχή.

7. Αοριστία και αναποτελεσματικότητα

Αρκούμενες σε γενικόλογους αφορισμούς και ευχολόγια του τύπου ότι: «το περιβάλλον θα πρέπει να αποκαθίσταται δεόντως» οι διατάξεις του υπό εξέταση ΕΧΠ ουδεμία σοβαρή και επιστημονικά τεκμηριωμένη πρόβλεψη διαλαμβάνουν σχετικά με τις συνέπειες των έργων ΑΠΕ στο περιβάλλον τόσο κατά το στάδιο κατασκευής και λειτουργίας τους όσο και κατά το στάδιο της αποκατάστασής του. Είναι δε άνευ λόγου η συζήτηση για «αποκατάσταση», όταν μετά από τη μακρόχρονη λειτουργία των έργων ΑΠΕ, τα οικοσυστήματα θα έχουν πλέον αλλοιωθεί οριστικά, το υποβαθμισμένο περιβάλλον δεν θα θυμίζει πια σε τίποτα το αρχικό φυσικό κάλλος, αλλά και η ίδια η εταιρεία/επενδυτής ενδεχομένως θα έχει πάψει προ πολλού να υφίσταται, προκειμένου να αποκαταστήσει το περιβάλλον.

Καθορίζονται περαιτέρω ατεκμηρίωτα στη ΣΜΠΕ (σελ. 4-40, παρ. 4.4, σελ. 4-63, πίνακας 4.6-1) και στο σχέδιο ΚΥΑ του προτεινόμενου σχεδίου και οι περιοχές αποκλεισμού και οι ζώνες ασυμβατότητας για την εγκατάσταση αιολικών και φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων, για τις οποίες δεν αναφέρεται με ποια κριτήρια και επί τη βάσει ποιων επιστημονικών μελετών και δεδομένων αποφασίστηκε η καταλληλότητα ή ο αποκλεισμός τους για την εγκατάσταση έργων ΑΠΕ σε αυτές.

Επίσης εσφαλμένα προβαίνει η ΣΜΠΕ του υπό κρίση ΕΧΠ στον καθορισμό ελάχιστων αποστάσεων από περιοχές «περιβαλλοντικού ενδιαφέροντος» (πίνακας 4.4-1 παρ. Β, σελ. 4-44 ΣΜΠΕ), ενώ για τις επιπτώσεις των έργων ΑΠΕ που θα χωροθετηθούν ακόμα και πλησίον ή σε επαφή ή σε γειτνίαση με αυτές, θα πρέπει προηγουμένως να τηρηθεί η διαδικασία περιβαλλοντικής αδειοδότησης που εφαρμόζεται για τις προστατευόμενες περιοχές, εντός των οποίων τα εν λόγω έργα χωροθετούνται, σύμφωνα με την  περιβαλλοντική νομοθεσία.

8. Οδοποιία

Σύμφωνα άλλωστε με το άρθρο 5 παρ. 1 της υπό διαβούλευση σχεδίου ΚΥΑ, η μη επέκταση της ήδη υφιστάμενης οδοποιίας παρουσιάζεται ως ευεργεσία για τον τόπο, ενώ αποσιωπάται μεθοδευμένα ότι η ήδη υφισταμένη οδοποιία δημιουργήθηκε για να περάσουν μέσα από τα δάση και τα βουνά της περιοχής τα αιολικά μεγαθήρια. Επίσης αναφέρεται στο σχέδιο ΚΥΑ (άρθ. 5) ότι η εκχέρσωση της βλάστησης, ιδίως θάμνων και δένδρων, θα πρέπει να γίνεται σύμφωνα με τις υποδείξεις τις οικείας Δασικής Υπηρεσίας που μετατρέπονται σε δικαιολογία κάθε καταστροφής, αντί η υπηρεσία να υπερασπίζεται ουσιαστικά τα δάση σύμφωνα με το θεμελιώδες θεσμικό καθήκον της. Ορίζεται επιπλέον ότι η εσωτερική οδοποιία πρέπει να είναι χωμάτινη με επίστρωση χαλικιού, χωρίς διόλου να αναφέρεται στις μελέτες του ΕΧΠ πώς αιτιολογείται, με οικολογικά κριτήρια, η επίστρωση με χαλίκι των κορυφών των βουνών και των δασών ούτε ποια θέση έχουν οι τόνοι από χαλίκι μέσα σε προστατευόμενα δασικά οικοσυστήματα.

9. Έργα ΑΠΕ σε αναδασωτέες εκτάσεις

Με το άρθρο 5 παρ. 4 του υπό διαβούλευση πλαισίου επιτρέπεται η χωροθέτηση αιολικών εγκαταστάσεων εντός δασών, δασικών και αναδασωτέων εκτάσεων, η οποία παραβιάζει τη συνταγματική επιταγή του άρθρου 117 παρ. 3 και καταδικάζει σε αφανισμό τον δασικό πλούτο της χώρας. Εντελώς υποκριτικά και άστοχα υποστηρίζεται ότι θα πρέπει να «λαμβάνεται ιδιαίτερη μέριμνα για τον περιορισμό της βλάβης της δασικής βλάστησης», αφού στην περίπτωση των αναδασωτέων εκτάσεων δεν υφίσταται καν δασική βλάστηση, προκειμένου να περιοριστεί η βλάβη της, η οποία έχει ήδη επέλθει.

Το υπό διαβούλευση σχέδιο επιτρέπει και τη χωροθέτησηφ/β εγκαταστάσεων σε αναδασωτέες εκτάσεις κατά παράβαση του Συντάγματος και της δασικής νομοθεσίας (άρθ. 53 ν. 998/1979) που την απαγορεύουν.

10. Εγκαταστάσεις ΑΣΠΗΕ εντός ΤΚΣ

Με τις διατάξεις του άρθρου 5 του σχεδίου ΚΥΑ παρέχεται στο εξής η δυνατότητα χωροθέτησης αιολικών εγκαταστάσεων εντός Τόπων Κοινοτικής Σημασίας (ΤΚΣ), η οποία απαγορεύεται από το ισχύον ΕΧΠ ΑΠΕ του 2008 (άρθ. 6).

11. Γενίκευση των ΜΥΗΕ

Απαράδεκτη και σκανδαλώδης κρίνεται και η γενίκευση με το υπό διαβούλευση ΕΧΠ της κατασκευής και λειτουργίας ΜΥΗΕ στο σύνολο της επικράτειας, που θα παρεμποδίζει τον ελεύθερο ρου των νερών των ποταμών ακόμα και πολύ κοντά στις πηγές τους, ενώ ταυτόχρονα υποστηρίζεται συστηματικά ακόμα και από επίσημους θεσμικούς φορείς ότι ευρείες περιοχές της χώρας κινδυνεύουν με ξηρασία και λειψυδρία και εκτρέπονται ποτάμια για να «ξεδιψάσει» η Αθήνα. Ο προωθούμενος ως άνω σχεδιασμός δυνάμει του υπό διαβούλευση ΕΧΠ έρχεται σε προφανή αντίθεση και με τη Στρατηγική της ΕΕ για τη Βιοποικιλότητα που προβλέπει την άρση εμποδίων και φραγμάτων σε ποτάμια και λοιπούς υδατικούς πόρους με ορίζοντα το 2030, της οποίας οι επιταγές έχουν πλήρως αγνοηθεί από το υπό εξέταση σχέδιο ΕΧΠ.

Το εξεταζόμενο πλαίσιο υιοθετεί εντελώς αόριστες έννοιες για τον υπολογισμό καθοριστικής σημασίας όρων και παραμέτρων της εγκατάστασης ΜΥΗΕ σε εκτάσεις της χώρας, οι οποίες μπορούν να ερμηνευτούν ποικιλοτρόπως ή και αντιφατικά κατά την εφαρμογή τους. Χαρακτηριστικά αναφέρονται οι διατάξεις της παρ. 6 του άρθρου 12 του σχεδίου ΚΥΑ, σχετικά με τους κανόνες και τα κριτήρια χωροθέτησης ΜΥΗΕ, όπου μεταξύ άλλων ορίζεται ότι: «Δεν επιτρέπονται έργα οδοποιίας η κατασκευή των οποίων απαιτεί ουσιώδη μεταβολή στην παραποτάμια βλάστηση και σε γεωλογικούς σχηματισμούς», χωρίς να προσδιορίζεται από τη ΣΜΠΕ του ΕΧΠ πώς καθορίζεται η έννοια της «ουσιώδους μεταβολής», προκειμένου να υπολογιστεί με τη δέουσα ακρίβεια και ασφάλεια το ζήτημα των επιπτώσεων ενός ΜΥΗΕ στα παραποτάμια οικοσυστήματα και στους γεωλογικούς σχηματισμούς της περιοχής εγκατάστασής του.

12. Εσφαλμένη ερμηνεία του κριτηρίου της κλιματικής αλλαγής

Η ΣΜΠΕ του ΕΧΠ ΑΠΕ ουδεμία πρόβλεψη περιέχει όσον αφορά την αξιολόγηση των επιπτώσεών του σε οικοσυστήματα που λειτουργούν ως φυσικές καταβόθρες του άνθρακα (Κανονισμός 2021/1119), ενώ επίσης μη νομίμως αγνοείται πλήρως από τη ΣΜΠΕ και από το σχέδιο ΚΥΑ του υπό εξέταση πλαισίου και ο Κανονισμός (ΕΕ) 841/2018 (LULUCF), ο οποίος έθεσε τη δασοπονία ως κύριο μοχλό ανάσχεσης της κλιματικής αλλαγής, μέσω της βιώσιμης διαχείρισης των υφισταμένων δασών και της δημιουργίας νέων.

Απολύτως ατεκμηρίωτα το υπό εξέταση ΕΧΠ (παρ. 3.2.4.4) αναφέρει ότι βασικός στόχος του προωθούμενου Σχεδιασμού είναι η υλοποίηση της συνεισφοράς της χώρας «στις παγκόσμιες και ευρωπαϊκές προσπάθειες για τη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου και τη μετάβαση σε οικονομία μηδενικών εκπομπών άνθρακα», ενώ αγνοεί προκλητικά ότι η συμβολή της Ελλάδας στους παγκόσμιους ρύπους από αέρια του θερμοκηπίου είναι απειροελάχιστη έως μηδενική, σε κάθε δε περίπτωση έχουν προ πολλού υπερκαλυφθεί από την ηλεκτροπαραγωγή από ΑΠΕ στη χώρα όλοι οι στόχοι του ΕΣΕΚ, γεγονός που αποδεικνύει ότι δεν υπάρχει πλέον καμία ανάγκη για αδειοδότηση νέων έργων ΑΠΕ στη χώρα μας.

Είναι δε ενδεικτικό της αστοχίας, των αδυναμιών και της έλλειψης επιστημονικής τεκμηρίωσης της ΣΜΠΕ του υπό εξέταση ΕΧΠ, ότι μολονότι αυτό προορίζεται να αποτελέσει το κατεξοχήν νομοθέτημα για τη χωροθέτησηέργων με «πράσινο πρόσημο» που, όπως το ίδιο επικαλείται, στοχεύουν στον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής, ουδόλως εξηγείται με μετρήσιμα και αποδεικνυόμενα στοιχεία και μεγέθη, με ποιο τρόπο θα επιτευχθεί το αποτέλεσμα αυτό, σύμφωνα και με τις επικαλούμενες στοχεύσεις του. Καθίσταται επομένως και για τους λόγους αυτούς το υπό εξέταση ΕΧΠ απορριπτέο στο σύνολό του.

13. Εσφαλμένη και αντιεπιστημονική αντίληψη του Τοπίου

Σύμφωνα με το Παράρτημα ΙΙΙ του σχεδίου ΚΥΑ του προτεινόμενου ΕΧΠ, κύριο κριτήριο ένταξης των αιολικών εγκαταστάσεων στο Τοπίο αποτελεί η «οπτική παρεμβολή» τους από τα σημεία «ιδιαίτερου ενδιαφέροντος», που ευρίσκονται εντός κύκλου, που ορίζεται με κέντρο το σημείο και ακτίνα που διαφοροποιείται αναλόγως της σημασίας και της ποιότητας του σημείου «ιδιαίτερου ενδιαφέροντος» και της κατηγορία χώρου, όπου ανήκει.

Είναι πράγματι απογοητευτική η διαπίστωση ότι και το νέο πλαίσιο υιοθετεί τις επιλογές του ισχύοντος ΕΧΠ ΑΠΕ, που έχουν σφοδρά επικριθεί για την αντιεπιστημονική,  αντιπεριβαλλοντική και ξεπερασμένη εφαρμογή του κριτηρίου της «οπτικής» και μόνον επαφής των εγκαταστάσεων ΑΠΕ με τα προστατευόμενα τοπία και στοιχεία της φύσης, κατά την αδειοδότηση αιολικών έργων.

Όπως εύστοχα επισημαίνει ο Επίκ. Καθηγητής Τμ. Αγροτικής Οικονομίας και Ανάπτυξης του Γεωπονικού Παν/μίου Αθηνών Ευ. Παυλής, «Το τοπίο δεν είναι μόνο μια εικόνα/αναπαράσταση ενός τόπου, ένα σκηνικό θέασης και ένα θέμα αισθητικής υποκειμενικής άποψης του παρατηρητή … αλλά σύμφωνα με τη σύγχρονη επιστημολογία, βάσει της οποίας έχει σχεδιαστεί η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για το Τοπίο (ν. 3827/2010), οι διαστάσεις του είναι ευρύτερες, η δε υποβάθμιση του τοπίου θα έχει άμεση επίδραση και στον Άνθρωπο. Το τοπίο είναι ο δυναμικός, αισθητηριακά βιωμένος και κοινωνικά κατασκευασμένος χώρος … Η κοινωνική αποδοχή του σχεδίου δεν έχει διασφαλιστεί. Μέχρι στιγμής, πληθώρα συλλογικών φορέων συμμετέχουν και υποβάλλουν σχόλια κατά της πραγματοποίησης του έργου, από κοινού με εκατοντάδες πολίτες. Η Ευρωπαϊκή Σύμβαση για το Τοπίο δίνει ωστόσο μεγάλη βάση στη συμμετοχή του ευρύτερο κοινού (άρθρο 6) αναγνωρίζοντας ότι το τοπίο είναι καθοριστικό στοιχείο για την ατομική και κοινωνική ευημερία και ότι η προστασία, η διαχείριση και ο σχεδιασμός του συνεπάγονται δικαιώματα και ευθύνες για τον καθένα (προοίμιο όπως Σύμβασης). Σε κάποιες περιπτώσεις, η επιθυμία του κοινού να διατηρήσει το τοπίο δεν έχει να κάνει τόσο με την αισθητική, αλλά με την αντίληψη ότι το τοπίο εμπεριέχει μια σειρά από κοινωνικές, οικονομικές και πολιτισμικές αξίες που απαιτούν πολλά χρόνια για να οικοδομηθούν και τη συναίσθηση ότι πρέπει να διαφυλαχτούν οι ποιότητες του τοπίου, όπως είναι ο χαρακτήρας, η ταυτότητα και η κληρονομιά».

Συνεπώς, η έννοια του τοπίου δεν λαμβάνεται υπόψη επαρκώς και νομίμως από τη ΣΜΠΕ του υπό εξέταση ΕΧΠ, οι δε αναφορές της στην Ευρωπαϊκή Σύμβαση για το Τοπίο είναι επιφανειακές χωρίς να διεισδύουν στην ουσία. Για όλους επομένως τους ως άνω λόγους που αφορούν τόσο την παράβαση διατάξεων του ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου για την προστασία του τοπίου όσο και την παράλειψη της ενσωμάτωσης στη ΣΜΠΕ του ΕΧΠ των βασικών κανόνων και αρχών που προσδιορίζουν την έννοια και τη θεώρηση του τοπίου στις σύγχρονη αντίληψή του από το δίκαιο, την επιστήμη και την τεχνική, η υπό εξέταση ΣΜΠΕ θα πρέπει να απορριφθεί.

14. Βασικές παραλείψεις της ΣΜΠΕ

Η διαδικασία περιβαλλοντικής εκτίμησης του προτεινόμενου σχεδίου ΕΧΠ ΑΠΕ προβλέπεται από την οδηγία 42/2001 και την ΚΥΑ 107017/2006 (ΦΕΚ Β’ 1225), οι οποίες εφαρμόζονται σε όλα τα σχέδια με σημαντικές επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον που εγκρίνονται από ορισμένη δημόσια αρχή. Σε περίπτωση υλοποίησης σχεδίων σε περιοχές που αποτελούν προστατευόμενους οικοτόπους απαιτείται Στρατηγική Περιβαλλοντική Εκτίμηση (ΣΠΕ) από την οδηγία 42/2001 και να έχει προηγουμένως καθορισθεί η δέουσα εκτίμηση των στόχων διατήρησής τους που θέτει η οδηγία για τους οικοτόπους, η οποία μάλιστα απαιτεί όχι απλώς πρόβλεψη αλλά πλήρη διασφάλιση ότι ο εκπονούμενος σχεδιασμός δεν θα έχει δυσμενείς επιπτώσεις στο φυσικό περιβάλλον.

Επομένως η ύπαρξη προκαθορισμένων στόχων διατήρησης και η δυνατότητα πλήρους διασφάλισης ότι τα επιτρεπόμενα έργα ΑΠΕ δυνάμει του υπό διαβούλευση πλαισίου δεν θα έχουν επιπτώσεις στο περιβάλλον (άρθ. 6 παρ. 3 οδηγίας 92/43/ΕΚ), συνιστά βασική προϋπόθεση ορθής και εμπεριστατωμένης σύνταξης της ΣΜΠΕ του σχεδίου, η δε έλλειψή της, όπως εν προκειμένω, καθιστά τη ΣΜΠΕ μη νόμιμη στο σύνολό της και απορριπτέα.

15. Δημόσια διαβούλευση

Σύμφωνα με την οδηγία 42/2001 και την ΚΥΑ ΥΠΕΧΩΔΕ/ΕΥΠΕ/οικ. 107017/2006 (ΦΕΚ Β’ 1225), το προκαταρκτικό σχέδιο και η περιβαλλοντική μελέτη τίθενται σε διαδικασία δημόσιας διαβούλευσης και σε γνώση των λοιπών αρχών και του κοινού που πρέπει να έχουν την ευκαιρία να εκφράσουν τις απόψεις τους για το σχέδιο πριν την έγκρισή του, εντός πρόσφορου χρονικού πλαισίου. Οι δε απόψεις που εκφράζονται και τα αποτελέσματα της διαβούλευσης λαμβάνονται υποχρεωτικά υπόψη από την αρμόδια αρχή στο επόμενο στάδιο της εκπόνησης του σχεδίου, πριν την έγκρισή του.

Είναι δεδομένο ότι ουδόλως τηρήθηκαν οι κανόνες της διαδικασίας της δημόσιας διαβούλευσης, κυρίως όσον αφορά τη διάρκεια του διαθέσιμου χρόνου που δόθηκε στο κοινό για την υποβολή τεκμηριωμένων σχολίων και αντιρρήσεων για το σχέδιο ΚΥΑ και τη ΣΜΠΕ που το συνοδεύει. Κρίνεται δε απολύτως απρόσφορος και περιορισμένος ο χρόνος που παρέχεται, κατά τον οποίο το προτεινόμενο ΕΧΠ θα παραμείνει στη δημόσια διαβούλευση, ενόψει της πληθώρας και της πολυπλοκότητας των τεχνικών και λοιπών στοιχείων που το συνοδεύουν και θα πρέπει να μελετηθούν, προκειμένου ο πολίτης να μπορέσει να διαμορφώσει με πληρότητα και ασφάλεια την άποψή του για το εξεταζόμενο ΕΧΠ και να διατυπώσει εμπεριστατωμένα σχόλια για αυτό.

16. Ομολογία κακής νομοθέτησης

Με τη θεώρηση των περιοχών με υψόμετρο άνω των 1.200 μ. αλλά και των οικοτόπων προτεραιότητας των ΕΖΔ, των ΖΕΠ και των Τοπίων Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους ως περιοχών που δεν είναι στο εξής κατάλληλες για την υποδοχή αιολικών εγκαταστάσεων καθώς και με τη θεώρηση όχι μόνο των δασών αλλά και των δασικών εκτάσεων ως περιοχών όπου απαγορεύεται στο εξής η χωροθέτηση φ/β εγκαταστάσεων, το υπό εξέταση σχέδιο ειδικού χωροταξικού πλαισίου των ΑΠΕ αποτελεί μία κραυγαλέα και αδιανόητη για κράτος δικαίου δημόσια παραδοχή ότι η επίσημη πολιτική για τις ΑΠΕ όλων των κυβερνήσεων που ηγήθηκαν του τόπου έως και σήμερα υπήρξε εσφαλμένη, ανεπιτυχής και αρνητική -αν όχι και καταστροφική- για τη χώρα, την κοινωνία και το φυσικό περιβάλλον.

Ουσιαστικά, με την απαγόρευση στο εξής της χωροθέτησηςαιολικών εγκαταστάσεων σε βουνά πάνω 1.200 μ., ΖΕΠ, ΕΖΔ και τοπία ιδιαίτερου φυσικού κάλλους, αλλά και φωτοβολταϊκών εγκαταστάσεων σε δασικές εκτάσεις, όλες οι ηγεσίες του ΥΠΕΝ και ο μηχανισμός της δασικής και περιβαλλοντικής διοίκησης της χώρας βρίσκεται εκτεθειμένος απέναντι σε ένα μεγάλο αναπάντητο «γιατί;» που αφορά το πάκτωμα με τόνους από μπετόν και οπλισμένο σκυρόδεμα των βουνών μας, την κάλυψη ατελείωτων εκτάσεων της ελληνικής υπαίθρου με φωτοβολταϊκά και τη μεθοδευμένη απώλεια τεράστιου φυσικού κεφαλαίου πολύτιμων, προστατευόμενων οικοτόπων με όλη τους τη βιοποικιλότητα, τα τοπία, τα πλάσματα της χλωρίδας και της πανίδας και τους φυσικούς τους πόρους, που ό,τι και να κάνουμε δεν θα γυρίσουν πίσω ούτε δύνανται σε πολλές περιπτώσεις να αποκατασταθούν.

Καταθέτοντας το υπό εξέταση σχέδιο ΚΥΑ στη δημόσια διαβούλευση, η ελληνική πολιτεία μόλις ομολόγησε απέναντι στο σύνολο της κοινωνίας και στην ιστορία, ότι μέχρι σήμερα κακώς έπραττε καθολικά σε βάρος της φύσης, η οποία κατά τη νομοθεσία μας λογίζεται και ως «εθνικό κεφάλαιο» (άρθ. 2 ν. 998/1979), το οποίο θα έπρεπε να είχε διαχειριστεί με τη δέουσα ευθύνη και τον σεβασμό που της επιβάλλει η συνταγματική υποχρέωση να διαφυλάττει την οικολογική ισορροπία και τη βιωσιμότητα του περιβάλλοντος λαμβάνοντας όλα τα κατάλληλα μέτρα.

Απέναντι σε αυτή την τραγική ως προς το συμβολισμό και τις συνέπειές της παραδοχή, εγείρονται αναμφίβολα και σε νομικό επίπεδο μείζονος σημασίας ζητήματα κρατικής ευθύνης για την περιβαλλοντική ζημία που επήλθε στο φυσικό περιβάλλον της πατρίδας μας από την μακρόχρονη, συστηματική και παρατεταμένη εφαρμογή πολιτικών, νομοθεσίας και αποφάσεων που οδήγησαν μοναδικά οικοσυστήματα και τον φυσικό πλούτο ευρύτατων περιοχών της χώρας σε ραγδαία υποβάθμιση, οικολογική βλάβη και καταστροφή.

Στο πλαίσιο της θεώρησης αυτής, θα πρέπει να εξεταστεί σοβαρά το ενδεχόμενο ακόμα και μαζικών προσφυγών στη δικαιοσύνη και σε κάθε αρμόδιο θεσμικό φορέα από ενεργούς πολίτες, σωματεία, φορείς και περιβαλλοντικές οργανώσεις για την αποκατάσταση κάθε είδους περιβαλλοντικής βλάβης που έχει επέλθει σε οικοσυστήματα και στοιχεία της φύσης συνεπεία της εφαρμογής -ομολογουμένως- αντιπεριβαλλοντικώννομοθετημάτων επί μακρώ και της πλημμελούς ενσωμάτωσης και εφαρμογής της περιβαλλοντικής νομοθεσίας της ΕΕ στην εθνική έννομη τάξη, επί τη βάσει και της εμβληματικής προς τούτο νομολογίας του ΔΕΚ που έχει κρίνει  ότι ένα κράτος μέλος υποχρεούται να αποκαταστήσει τις ζημίες που προκλήθηκαν στους ιδιώτες λόγω μη μεταφοράς ή πλημμελούς μεταφοράς και εφαρμογής της νομοθεσίας της ΕΕ στο εσωτερικό δίκαιό του.

Συμπέρασμα

Για όλους επομένως τους λόγους που αναλύθηκαν ως άνω, το υπό διαβούλευση σχέδιο ΚΥΑ ειδικού χωροταξικού πλαισίου των ΑΠΕ και η ΣΜΠΕ που το συνοδεύει κρίνονται μη νόμιμα, επιστημονικώς ατεκμηρίωτα και αντισυνταγματικά και θα πρέπει να απορριφθούν στο σύνολό τους.
———————————————————-

Χάρις Γιαννοπούλου
Πυρηνική ιατρός

Θόρυβος αιολικών εγκαταστάσεων
και ανάγκη ειδικού κανονιστικού πλαισίου

Ο θόρυβος από τις αιολικές εγκαταστάσεις αποτελεί διεθνώς το σημαντικότερο ζήτημα δημόσιας υγείας που σχετίζεται με τη λειτουργία τους. Η διεθνής βιβλιογραφία, οι κατευθυντήριες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) και η εμπειρία πολλών χωρώνκαταδεικνύουν ότι η προστασία των κατοίκων από τιςεπιπτώσεις του θορύβου απαιτεί ειδική και προσεκτικήαντιμετώπιση.
Ωστόσο, στο προτεινόμενο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο(ΕΧΠ) για τις ΑΠΕ, το θέμα του θορύβου αντιμετωπίζεται εξαιρετικά περιορισμένα. Η μοναδική ουσιαστικήπρόβλεψη αφορά την εξασφάλιση επιπέδου θορύβου μικρότερου των 45 dB στις μεμονωμένες κατοικίες και στα όρια των οικιστικών δραστηριοτήτων, χωρίς περαιτέρωεξειδίκευση ως προς τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του θορύβου των ανεμογεννητριών.
Το ίδιο το κείμενο της ΣΜΠΕ αναγνωρίζει ότι «ειδικότερα όρια θορύβου σχετικά με αιολικές εγκαταστάσεις δεντίθενται από την κείμενη νομοθεσία», παραπέμποντας στις κατευθυντήριες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας.
Ο ΠΟΥ αντιμετωπίζει τον περιβαλλοντικό θόρυβο ωςσημαντικό παράγοντα δημόσιας υγείας και έχει εκδώσει ειδικές κατευθυντήριες οδηγίες για την προστασία τωνπληθυσμών από τις επιπτώσεις του θορύβου, συμπεριλαμβανομένου του θορύβου των ανεμογεννητριών. Παράλληλα, οι οδηγίες του ΠΟΥ για τον νυχτερινό θόρυβοθεωρούν ότι επίπεδο Lnight,outside 40 dB αποτελεί τονεπιθυμητό στόχο για την προστασία της υγείας, ιδιαίτερα των ευάλωτων ομάδων του πληθυσμού, ενώ τα 55 dBπροτείνονται ως όρο συναγερμού.
Η σύγχρονη επιστημονική βιβλιογραφία συγκλίνει στο ότιοι συχνότερα αναφερόμενες επιπτώσεις από την έκθεσηστον θόρυβο των ανεμογεννητριών αφορούν την έντονη ενόχληση (annoyance), τη διαταραχή του ύπνου, τηνυποβάθμιση της ποιότητας ζωής και τα συμπτώματα ψυχολογικής επιβάρυνσης. Ιδιαίτερα σημαντικό είναι ότι οι σοβαρότερα ενοχλούμενοι κάτοικοι αναφέρουν ότι τα προβλήματα εμφανίζονται κυρίως κατά τη διάρκεια τηςνύχτας και στον χώρο του υπνοδωματίου, ενώ η επίμονηενόχληση έχει συσχετισθεί με αυξημένο στρες και υποβάθμιση της ποιότητας ζωής.
Η έντονη ενόχληση (high annoyance) από τον θόρυβο δεναποτελεί απλώς ένα υποκειμενικό αίσθημα δυσφορίας, αλλά αναγνωρίζεται διεθνώς ως δυσμενής επίπτωση στηνυγεία. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και πλήθος επιδημιολογικών μελετών, η επίμονη ενόχλησησυνδέεται με χρόνιο στρες, διαταραχές ύπνου, μείωση της ποιότητας ζωής και πιθανώς με μακροχρόνιεςκαρδιομεταβολικές επιπτώσεις. Οι διαταραχές ύπνου και ηενόχληση αποτελούν τους κυριότερους μηχανισμούς μέσωτων οποίων ο περιβαλλοντικός θόρυβος επιδρά στηνψυχική και σωματική υγεία.
Αν και δεν υπάρχει επιστημονική συναίνεση ως προς τηνύπαρξη συγκεκριμένου «συνδρόμου ανεμογεννητριών», ησυσχέτιση μεταξύ θορύβου ανεμογεννητριών, ενόχλησηςκαι διαταραχών ύπνου αναγνωρίζεται ευρέως. Για τον λόγοαυτό, η αντιμετώπιση του ζητήματος διεθνώς βασίζεται όχιστην απόδειξη συγκεκριμένης παθολογίας, αλλά βασίζεται κυρίως στην πρόληψη των επιπτώσεων στην υγεία και στην ποιότητα ζωής.
Επιπλέον, ο θόρυβος των ανεμογεννητριών παρουσιάζει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά που τον διαφοροποιούν απόάλλες πηγές περιβαλλοντικού θορύβου, όπως η σημαντικήπαρουσία χαμηλών συχνοτήτων, η μεταβαλλόμενη έντασηκαι το φαινόμενο διαμόρφωσης πλάτους (amplitudemodulation), στοιχεία που δεν λαμβάνονται επαρκώςυπόψη από την απλή θέσπιση ενός γενικού ορίου στάθμηςθορύβου. Το ζήτημα αυτό έχει επισημανθεί και από ειδικούς επιστήμονες της ακουστικής στη χώρα μας, οι οποίοι υπογραμμίζουν την ανάγκη αξιολόγησης του περιεχομένου συχνοτήτων και της ορθής μεθοδολογίαςμέτρησης του θορύβου.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η προστασία του ύπνου, καθώς οΠαγκόσμιος Οργανισμός Υγείας θεωρεί ότι για συνεχήνυχτερινό θόρυβο στο εσωτερικό της κρεβατοκάμαρας τα επίπεδα δεν θα πρέπει να υπερβαίνουν τα 30 dB(A), ενώ ωςστόχος για τη νυχτερινή έκθεση στον εξωτερικό χώροπροτείνεται επίπεδο 40 dB Lnight,outside. Αντίθετα, τοπροτεινόμενο ΕΧΠ περιορίζεται στην απλή αναφορά ενόςγενικού ορίου 45 dB, χωρίς ειδική μέριμνα για τη νυχτερινήπροστασία και την ποιότητα του ύπνου, παρά το γεγονόςότι οι διαταραχές ύπνου αποτελούν μία από τις πλέοντεκμηριωμένες επιπτώσεις της έκθεσης στον θόρυβο τωνανεμογεννητριών. Η προστασία του ύπνου δεν αποτελεί απλώς ζήτημα άνεσης ή ευεξίας, αλλά βασική προϋπόθεσηδιασφάλισης της δημόσιας υγείας.
Κατά συνέπεια, η απλή αναφορά σε όριο 45 dB δεν επαρκεί για την ολοκληρωμένη προστασία της ανθρώπινης υγείας. Ένα σύγχρονο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο οφείλει να περιλαμβάνει ειδικό κανονιστικό πλαίσιο για τον θόρυβοτων αιολικών εγκαταστάσεων, με πρόβλεψη για τηνυχτερινή προστασία, τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του θορύβου χαμηλών συχνοτήτων, τη συνεχή παρακολούθησητων πραγματικών επιπέδων θορύβου μετά την εγκατάστασηκαι αποτελεσματικούς μηχανισμούς αντιμετώπισης τωνπροβλημάτων που ενδέχεται να ανακύπτουν για τουςκατοίκους.
Αξίζει να σημειωθεί ότι αρκετές ευρωπαϊκές χώρες έχουνυιοθετήσει αυστηρότερα όρια ή ειδικές ρυθμίσεις για τονθόρυβο των αιολικών εγκαταστάσεων. Ενδεικτικά, στηΦινλανδία εφαρμόζεται όριο 40 dB, ενώ σε ορισμένεςπεριοχές της Γερμανίας προβλέπονται ακόμη χαμηλότερα επίπεδα για καθαρά οικιστικές ζώνες. Η διεθνής εμπειρία καταδεικνύει ότι η προστασία της υγείας των κατοίκων δενεξαντλείται στη θέσπιση ενός ενιαίου γενικού ορίου, αλλά απαιτεί ειδικές ρυθμίσεις προσαρμοσμένες στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του θορύβου των ανεμογεννητριών.
Οι σύγχρονες ανεμογεννήτριες μεγάλου ύψους διαφέρουνσημαντικά από εκείνες στις οποίες βασίστηκε μεγάλο μέροςτης παλαιότερης βιβλιογραφίας και των υφιστάμενων κανονιστικών πλαισίων, γεγονός που καθιστά αναγκαία τησυνεχή επανεκτίμηση των διαθέσιμων δεδομένων. Ιδιαίτερη αναφορά απαιτείται στους υποήχους (20 Hz), για τους οποίους αναπτύσσεται τα τελευταία χρόνια έντονηεπιστημονική συζήτηση. Το ενδιαφέρον αυτό αποτυπώθηκεκαι στην ειδική ημερίδα που πραγματοποιήθηκε στοΕυρωπαϊκό Κοινοβούλιο στις 24 Μαρτίου 2026, μεαντικείμενο τις πιθανές επιπτώσεις των χαμηλών συχνοτήτων και των υποήχων από τις σύγχρονεςανεμογεννήτριες. Αν και τα διαθέσιμα δεδομένα δενεπιτρέπουν την εξαγωγή οριστικών συμπερασμάτων, πρόσφατες εργασίες έχουν αναφέρει συσχετίσεις όχι μόνοσε επιδημιολογικές και παρατηρησιακές μελέτες, αλλά και ευρήματα από πειραματικές μελέτες σε κυτταρικό επίπεδοκαι σε ανθρώπινο καρδιακό ιστό. Τα ευρήματα αυτά είναι ακόμη πρώιμα και απαιτούν περαιτέρω επιβεβαίωση, ωστόσο αναδεικνύουν ότι η σχετική επιστημονικήσυζήτηση βρίσκεται σε εξέλιξη. Δεδομένου ότι ένα ΕιδικόΧωροταξικό Πλαίσιο προορίζεται να ισχύσει για πολλά χρόνια, η πλήρης απουσία αναφοράς στους υποήχους και στις χαμηλές συχνότητες δεν συνάδει με την ανάγκη ενόςσύγχρονου και προνοητικού σχεδιασμού, βασισμένου στην αρχή της προφύλαξης.
Η επιστημονική συζήτηση σχετικά με ορισμένες πτυχές του θορύβου των ανεμογεννητριών, ιδίως όσον αφορά τιςχαμηλές συχνότητες και ορισμένους πιθανούς βιολογικούς μηχανισμούς, παραμένει ανοικτή. Το γεγονός ότι εξακολουθούν να δημοσιεύονται νέες εργασίες ακόμη και μέσα στο 2026 καταδεικνύει ότι η επιστημονική συζήτησηόχι μόνο δεν έχει λήξει, αλλά συνεχίζει να εξελίσσεται. Δεδομένου ότι το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο προορίζεται να ισχύσει για πολλά χρόνια, η παράλειψη οποιασδήποτεαναφοράς σε αυτή την εξελισσόμενη επιστημονικήσυζήτηση δεν συνάδει με την ανάγκη ενός σύγχρονου και προνοητικού σχεδιασμού. Παράλληλα, υπάρχουν και μελέτες που δεν διαπιστώνουν άμεσες επιπτώσεις πέραντης ενόχλησης και των διαταραχών ύπνου. Ωστόσο, ηαπουσία πλήρους επιστημονικής συναίνεσης δεν αναιρεί την ανάγκη λήψης προληπτικών μέτρων, ιδιαίτερα όταν οι επιπτώσεις στην ποιότητα ζωής, στον ύπνο και στην ψυχικήευεξία έχουν τεκμηριωθεί επαρκώς.

Αρχή της προφύλαξης
Η έλλειψη πλήρους επιστημονικής συναίνεσης ως προςόλους τους μηχανισμούς μέσω των οποίων ο θόρυβος τωνανεμογεννητριών ενδέχεται να επηρεάζει την υγεία δενμπορεί να αποτελεί λόγο αδράνειας ή αποδυνάμωσης τωνμέτρων προστασίας. Αντίθετα, σύμφωνα με την αρχή τηςπροφύλαξης, η οποία αποτελεί θεμελιώδη αρχή του ευρωπαϊκού περιβαλλοντικού δικαίου και κατοχυρώνεται στο άρθρο 191 της Συνθήκης για τη Λειτουργία τηςΕυρωπαϊκής Ένωσης, όταν υπάρχουν εύλογεςεπιστημονικές ενδείξεις για πιθανούς κινδύνους στηνανθρώπινη υγεία ή στο περιβάλλον, η απουσία πλήρους επιστημονικής βεβαιότητας δεν δικαιολογεί την αναβολήλήψης κατάλληλων προληπτικών μέτρων.
Η αρχή αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία στην περίπτωσητου θορύβου των αιολικών εγκαταστάσεων. Παρότι εξακολουθούν να υπάρχουν επιστημονικές διαφωνίες ωςπρος ορισμένες ειδικότερες επιπτώσεις, υπάρχει ευρείασυμφωνία ότι ο θόρυβος των ανεμογεννητριών συνδέεται με αυξημένη ενόχληση, διαταραχές ύπνου και υποβάθμιση της ποιότητας ζωής. Οι επιπτώσεις αυτές, ακόμη και ότανδεν συνιστούν άμεση οργανική βλάβη, αποτελούνζητήματα δημόσιας υγείας, τα οποία οφείλουν να λαμβάνονται υπόψη κατά τον χωροταξικό σχεδιασμό.
Κατά συνέπεια, η προστασία της υγείας των κατοίκων δενμπορεί να εξαντλείται στην απλή θέσπιση ενός γενικού ορίου θορύβου 45 dB. Ένα σύγχρονο Ειδικό ΧωροταξικόΠλαίσιο για τις ΑΠΕ οφείλει να ενσωματώνει την αρχή τηςπροφύλαξης και να προβλέπει ειδικό και επικαιροποιημένοκανονιστικό πλαίσιο για τον θόρυβο των αιολικώνεγκαταστάσεων, βασισμένο στη διεθνή επιστημονικήγνώση, στις κατευθυντήριες οδηγίες του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και στην υποχρέωση της Πολιτείας να προστατεύει αποτελεσματικά την υγεία, τον ύπνο και τηνποιότητα ζωής των πολιτών, σύμφωνα με την αρχή τηςπροφύλαξης και τις επιταγές της περιβαλλοντικήςνομοθεσίας.

Ενδεικτική βιβλιογραφία

Abbasi M, Monazzam MR, Akbarzadeh A, Zakerian SA,Ebrahimi MH. Impact of wind turbine sound on general health,sleep disturbance and annoyance of workers: a pilot study inManjil wind farm, Iran. Health and Quality of Life Outcomes. 2015;13:225.

Bakker RH, Pedersen E, van den Berg GP, Stewart RE, Lok W,Bouma J. Impact of wind turbine sound on annoyance, self-reported sleep disturbance and psychological distress. Science ofthe Total Environment. 2012;425:42-51.

Dastan M, Dyminski Parente Ribeiro E, Bellut-Staeck U, Zhou J,Lehmann C. Infrasound and Human Health: Mechanisms,Effects, and Applications. Applied Sciences. 2026;16(3):1553.

Ellenbogen JM, Kellam CB, Hankard M. Noise-induced sleepdisruption from wind turbines: scientific updates and acoustical standards. Sleep. 2024;47:zsad286.

Grocott K, Mansour A, Shiels E, Bentley R, Mason K. Mental health effects of exposure to environmental noise at home: Asystematic review of potential mediating pathways, 2025.

Health Canada. Wind Turbine Noise and Health Study: Summaryof Results. Ottawa: Health Canada; 2014.

Michaud DS, Feder K, Keith SE, Voicescu SA, Marro L, Than J,et al. Effects of wind turbine noise on self-reported and objectivemeasures of sleep. Sleep. 2016;39(1):97-109.

Müller FJ, Leschinger V, Hübner G, Pohl J. Understandingsubjective and situational factors of wind turbine noiseannoyance. Energy Policy. 2023;173:113361.

Onakpoya IJ, O’Sullivan J, Thompson MJ, Heneghan CJ. Theeffect of wind turbine noise on sleep and quality of life: asystematic review and meta-analysis of observational studies. Environment International. 2015;82:1-9.

Pawlaczyk-Łuszczyńska M, Zaborowski K, Dudarewicz A, Zamojska-Daniszewska M, Waszkowska M. Response to NoiseEmitted by Wind Farms in People Living in Nearby Areas. International Journal of Environmental Research and PublicHealth. 2018;15:1575.

Radun J, Maula H, Saarinen P, Keränen J, Alakoivu R, HongistoV. Health effects of wind turbine noise and road traffic noise onpeople living near wind turbines . Renewable and SustainableEnergy Reviews. 2022;157:112040.

Smith MG, Cordoza M, Basner M. Environmental Noise andEffects on Sleep: An Update to the WHO Systematic Review andMeta-Analysis. Environmental Health Perspectives.
2022;130(7):76001.

Staniek A, Miterska M. Analysis of Noise Generated by WindTurbines with Reference to Other Low Frequency Noise Sourcesand Their Possible Impact on Human Health. International Journal of Occupational Medicine and Environmental Health. 2025.

Teneler AA, Hassoy H. Health effects of wind turbines: a reviewof the literature between 2010–2020. International Journal ofEnvironmental Health Research. 2023;33(2):143-157.

van Kamp I, van den Berg F. Health effects related to windturbine sound, including low- frequency sound and infrasound. Acoustics Australia. 2018;46:31-57.

Verheijen E, Jabben J, Schreurs E, Smith KB. Impact of windturbine noise in The Netherlands. Noise and Health. 2011;13(55):459-463.

World Health Organization. Night Noise Guidelines for Europe. Copenhagen: WHO Regional Office for Europe; 2009.

World Health Organization. Environmental Noise Guidelines forthe European Region. Copenhagen: WHO Regional Office forEurope; 2018.

Αθήνα, 18 Ιουνίου 2026

Συμμετοχή του Επιμελητηρίου Περιβάλλοντος και Βιωσιμότητας στη Δημόσια Διαβούλευση επί του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) αυτού.

Σελ. 2 από 2

 

[ΑΝΤΙΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑ ΤΟΥΡΙΣΜΟΥ, ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΥ ΚΑΙ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΣ ΔΥΤΙΚΗΣ ΜΑΚΕΔΟΝΙΑΣ]

Σας καταθέτουμε τις παρατηρήσεις και προτάσεις επί α) του Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας και β) της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) αυτού όπως αυτές εγκρίθηκαν κατά πλειοψηφία από το Περιφερειακό Συμβούλιο Δυτικής Μακεδονίας με την 99/2026 Απόφαση της 14^ης Κατεπείγουσας Συνεδρίασης του Περιφερειακού Συμβουλίου Δυτικής Μακεδονίας (ΑΔΑ: ΕΔΖΘ7ΛΨ-ΝΣΔ).

 

<u>Κεντρικές προτάσεις και παρατηρήσεις</u>

1. Ειδικό χωρικό καθεστώς για τη Δυτική Μακεδονία ως Περιφέρεια ενεργειακής μετάβασης και κορεσμού.

Να προβλεφθεί ρητή και αυτοτελής κατηγορία χωρικής πολιτικής για τη Δυτική Μακεδονία, με ειδικούς κανόνες χωροθέτησης, χαμηλότερα όρια συγκέντρωσης και αυξημένες εγγυήσεις περιβαλλοντικής και κοινωνικής προστασίας. Η Περιφέρεια δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ενιαίος διαθέσιμος υποδοχέας ενεργειακών επενδύσεων, αλλά ως περιοχή που έχει ήδη υποστεί σωρευτική επιβάρυνση από ορυχεία, ατμοηλεκτρικούς σταθμούς, αποθέσεις, δίκτυα και μεγάλες συγκεντρώσεις νέων έργων ΑΠΕ.

Το ειδικό αυτό καθεστώς πρέπει να συντονίζεται με τα Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια των Ζωνών Απολιγνιτοποίησης Κοζάνης και Φλώρινας και να διασφαλίζει ότι ο ενεργειακός σχεδιασμός δεν ανατρέπει τις προβλεπόμενες μεταλιγνιτικές χρήσεις γης και το τοπικό αναπτυξιακό μοντέλο.

 

2. Δεσμευτικά ανώτατα όρια χωρικής συγκέντρωσης και πραγματική εφαρμογή της φέρουσας ικανότητας.

Να καθοριστούν ανώτατα όρια εγκατεστημένης ισχύος, κάλυψης γης και ενεργειακής πυκνότητας σε επίπεδο Δημοτικής Ενότητας, Δήμου, Περιφερειακής Ενότητας και Περιφέρειας. Στον υπολογισμό πρέπει να συνυπολογίζονται τα λειτουργούντα, υπό κατασκευή, αδειοδοτημένα και ώριμα προς υλοποίηση έργα, καθώς και τα συνοδά έργα υποδομής.

Η μέτρηση και αποτύπωση της υφιστάμενης φέρουσας ικανότητας και του υπολειπόμενου περιθωρίου εγκατάστασης έργων πρέπει να περιλαμβάνεται στη ΣΜΠΕ. Εάν αυτό δεν καταστεί δυνατό πριν από την έγκριση του ΕΧΠ-ΑΠΕ, πρέπει να υπάρξει ρητή δέσμευση για την έκδοση σχετικής απόφασης εντός δύο μηνών από την έγκρισή του, ώστε να αποτυπώνεται η υφιστάμενη κατάσταση και το διαθέσιμο περιθώριο ανά Περιφερειακή Ενότητα. Παράλληλα, η πύκνωση των έργων πρέπει να υπολογίζεται σε επίπεδο Δήμου και όχι μόνο Περιφερειακής Ενότητας, ώστε να αποφεύγεται η συγκέντρωσή τους σε μεμονωμένες περιοχές και να διασφαλίζεται η χωρική διασπορά. Σε κάθε περίπτωση θα πρέπει να προβλεφθεί ότι στις περιοχές όπου έχει εξαντληθεί η φέρουσα ικανότητα, θα απαγορεύεται η περαιτέρω κατασκευή έργων ΑΠΕ, ακόμη και αδειοδοτημένων.

Να αποσαφηνιστεί η σχέση του προτεινόμενου ορίου 1,5% ανά Περιφερειακή Ενότητα με το ισχύον όριο 0,8% για φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις σε γη υψηλής παραγωγικότητας. Ειδικότερα, πρέπει να διευκρινιστεί η έκταση επί της οποίας υπολογίζεται κάθε ποσοστό, ποιο από τα δύο όρια συνεπάγεται μεγαλύτερη πραγματική κάλυψη γης, η κανονιστική δυνατότητα της προτεινόμενης αλλαγής, καθώς και ο τρόπος αθροιστικού υπολογισμού των εγκαταστάσεων σε γη υψηλής και χαμηλής παραγωγικότητας.

Το προτεινόμενο ανώτατο ποσοστό εδαφικής κάλυψης 1,5% ανά Περιφερειακή Ενότητα για φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις πρέπει να μειωθεί ειδικά στις Περιφερειακές Ενότητες Κοζάνης και Φλώρινας, με βάση την ήδη δεσμευμένη έκταση και τη συσσωρευμένη περιβαλλοντική επιβάρυνση. Έργα που έχουν αδειοδοτηθεί σε θέσεις οι οποίες, σύμφωνα με το νέο πλαίσιο, θα αποτελούσαν ζώνες αποκλεισμού, πρέπει να προσμετρώνται υποχρεωτικά και με αυξημένο συντελεστή βαρύτητας.

Να εξεταστούν προσεκτικά οι μεταβατικές προβλέψεις του νέου ΕΧΠ-ΑΠΕ για τα έργα που έχουν ολοκληρώσει την περιβαλλοντική αδειοδότηση ή έχουν λάβει έγκριση τυπικής πληρότητας του φακέλου τους έως τις 20 Μαΐου 2026. Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται για έργα που βρίσκονται σε υψόμετρο άνω των 1.200 μέτρων ή σε περιοχές που με το νέο πλαίσιο χαρακτηρίζονται ως ζώνες αποκλεισμού, ώστε να αποσαφηνιστούν οι συνέπειες των μεταβατικών εξαιρέσεων και η πραγματική εφαρμογή των νέων περιορισμών.

<u> </u>

3. Δημόσιο γεωχωρικό μητρώο και πλήρης διαφάνεια των αδειοδοτήσεων.

Η εφαρμογή οποιουδήποτε ορίου φέρουσας ικανότητας πρέπει να στηρίζεται σε ενιαίο, ανοικτό και διαρκώς επικαιροποιούμενο γεωχωρικό μητρώο. Το μητρώο πρέπει να αποτυπώνει με σαφείς συντεταγμένες όλα τα έργα ΑΠΕ και αποθήκευσης ανά τεχνολογία και στάδιο ωρίμανσης, τις δεσμευμένες εκτάσεις, τα συνοδά έργα, τη διαθέσιμη και δεσμευμένη δυναμικότητα δικτύου, τις περικοπές παραγωγής και τις περιοχές περιβαλλοντικής ή παραγωγικής ευαισθησίας.

Η διάκριση μεταξύ έργων που λειτουργούν, έργων υπό κατασκευή και ώριμων προς υλοποίηση έργων, καθώς και μεταξύ ενεργών, ανενεργών και εγκαταλελειμμένων αδειών, είναι απαραίτητη, ώστε να αποφεύγεται η τεχνητή δέσμευση γης και ηλεκτρικού χώρου και να είναι ελέγξιμη η πραγματική πίεση ανά περιοχή.

 

4. Υποχρεωτική αξιολόγηση σωρευτικών και συνεργιστικών επιπτώσεων.

Η περιβαλλοντική αξιολόγηση δεν πρέπει να περιορίζεται στην εξέταση κάθε έργου μεμονωμένα ή μόνο σε έργα που βρίσκονται σε γήπεδα σε άμεση επαφή. Ως λειτουργικά ενιαίες αναπτύξεις πρέπει να θεωρούνται και έργα που χωρίζονται από αγροτικούς δρόμους, τεχνικούς διαδρόμους, αποστραγγιστικές τάφρους ή μικρές ενδιάμεσες εκτάσεις, όταν παράγουν κοινή οπτική, οικολογική και χωρική επίπτωση.

Να καθιερωθεί υποχρεωτική αξιολόγηση σωρευτικών επιπτώσεων όπως προβλέπει και η νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας για την αθροιστική περιβαλλοντική επίπτωση των έργων σε επίπεδο Δημοτικής Ενότητας, Δήμου, Περιφερειακής Ενότητας και Περιφέρειας, η οποία θα περιλαμβάνει όλα τα έργα ανεξαρτήτως ισχύος, συμπεριλαμβανομένων των φωτοβολταϊκών κάτω του 1 MW σε περιοχές υψηλής πυκνότητας. Η αξιολόγηση πρέπει να καλύπτει το τοπίο, τη βιοποικιλότητα, τα ύδατα, το έδαφος, τη δημόσια υγεία, τις παραγωγικές δραστηριότητες και τη λειτουργικότητα των οικισμών.

 

5. Προτεραιότητα επανάχρησης ήδη επιβαρυμένων εκτάσεων, χωρίς ενεργειακή μονοκαλλιέργεια.

Να υιοθετηθεί η αρχή «brownfield first», δηλαδή η κατά προτεραιότητα αξιοποίηση πρώην βιομηχανικών, εξορυκτικών ή άλλων ήδη υποβαθμισμένων εκτάσεων αντί της επέκτασης σε νέες φυσικές και παραγωγικές περιοχές. Η αρχή αυτή, όμως, δεν πρέπει να μετατρέψει τα πρώην λιγνιτικά πεδία σε αποκλειστικές και μονολειτουργικές ενεργειακές ζώνες.

Για τις εκτάσεις των πρώην ορυχείων πρέπει να θεσπιστεί ειδικό μεταλιγνιτικό καθεστώς με προτεραιότητα στην αποκατάσταση των εδαφών, στην απόδοση ή αξιοποίηση γης προς όφελος των τοπικών κοινωνιών, όπου αυτό είναι ιδιοκτησιακά και νομικά εφικτό.

 

6. Προστασία γεωργικής γης υψηλής παραγωγικότητας και ουσιαστική ρύθμιση των αγρο-φωτοβολταϊκών.

Να αποκλειστεί η εγκατάσταση μεγάλων έργων ΑΠΕ σε γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας και σε καλλιεργούμενες εκτάσεις που στηρίζουν προϊόντα υψηλής τοπικής και εξαγωγικής αξίας. Επιτρεπτές εξαιρέσεις μπορούν να αφορούν μόνο έργα μικρής κλίμακας που εξυπηρετούν άμεσα αγροτικές, συνεταιριστικές ή αρδευτικές ανάγκες.

Τα αγρο-φωτοβολταϊκά πρέπει να επιτρέπονται μόνο ως αποδεδειγμένη διπλή χρήση, με μετρήσιμη διατήρηση ή βελτίωση της γεωργικής παραγωγικότητας. Να προβλέπεται υποχρεωτικό σχέδιο αποξήλωσης, χρηματοοικονομική εγγύηση και πλήρης αποκατάσταση της γης μετά το τέλος λειτουργίας κάθε έργου.

 

7. Θεσμική προστασία βοσκοτόπων και κτηνοτροφικής δραστηριότητας.

Οι βοσκότοποι πρέπει να αναγνωριστούν ως χωρικός πόρος υψηλής σημασίας. Μέχρι την ολοκλήρωση και θεσμοθέτηση των Διαχειριστικών Σχεδίων Βόσκησης να ανασταλούν νέες αδειοδοτήσεις και κατασκευές έργων ΑΠΕ σε ενεργές κτηνοτροφικές ζώνες, ώστε να αποτραπούν μη αναστρέψιμες δεσμεύσεις γης.

Σε περιπτώσεις υφιστάμενων έργων πρέπει να εξασφαλίζονται συνεχείς και ασφαλείς διάδρομοι διέλευσης κοπαδιών, κατάλληλες προσβάσεις και αποκατάσταση των εγκάρσιων τομών που δημιουργούν οι δρόμοι των έργων. Παράλληλα, να προβλεφθούν ειδικά ενεργειακά οφέλη για τις κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις των αντίστοιχων Δήμων.

 

8. Προστασία οικισμών, τοπίου, πολιτιστικής κληρονομιάς και τουριστικών πόρων.

Να θεσπιστούν αυξημένες και ενιαίες ελάχιστες αποστάσεις από τα όρια οικισμών, με πρόσθετη αυστηροποίηση σε περιοχές όπου υφίστανται ήδη πολλαπλά έργα. Για έργα μεγάλης κλίμακας, η απόσταση δεν πρέπει να υπολείπεται των 1.500 μέτρων και, σε ήδη επιβαρυμένες ζώνες, των 2.000 μέτρων, με δυνατότητα περαιτέρω αύξησης βάσει της μορφολογίας και της σωρευτικής οπτικής επίπτωσης.

Να θεσπιστούν εκτεταμένες ζώνες αποκλεισμού γύρω από παραδοσιακούς οικισμούς, αρχαιολογικούς και ιστορικούς χώρους, λίμνες, τουριστικές διαδρομές, χιονοδρομικά κέντρα, περιοχές εναλλακτικού τουρισμού και τοπία ιδιαίτερου φυσικού κάλλους. Η αξιολόγηση δεν πρέπει να περιορίζεται σε τυπικές μελέτες ορατότητας, αλλά να εξετάζει τη συνολική αλλοίωση του τοπίου και του αναπτυξιακού χαρακτήρα κάθε περιοχής.

 

9. Προστασία ορεινών οικοσυστημάτων, κορυφογραμμών, περιοχών Natura και ΖΕΠ.

Να εφαρμοστεί οριζόντια και χωρίς εξαιρέσεις το υψομετρικό όριο των 1.200 μέτρων για την εγκατάσταση ανεμογεννητριών και να παρέχεται δυνατότητα θέσπισης χαμηλότερου ορίου σε οικολογικά ευαίσθητες περιοχές. Οι παρθένες κορυφογραμμές και τα ορεινά συμπλέγματα υψηλής οικολογικής και τοπιακής αξίας πρέπει να ενταχθούν σε ζώνες αποκλεισμού.

Η προστασία των ορεινών περιοχών της Δυτικής Μακεδονίας από την εγκατάσταση ανεμογεννητριών δεν πρέπει να εξαρτάται αποκλειστικά από το γενικό υψομετρικό όριο των 1.200 μέτρων. Πρέπει να προβλέπεται η δυνατότητα επιβολής περιορισμών και σε χαμηλότερα υψόμετρα, ιδίως σε ορεινά συγκροτήματα όπως το Βέρμιο, το Άσκιο, το Βίτσι και η Πίνδος.

Ειδικά για τις περιοχές Natura 2000, η θέση της Περιφέρειας, όπως έχει ήδη διατυπωθεί με την υπ’ αρ. 49/2025 απόφαση του Περιφερειακού Συμβουλίου Δυτικής Μακεδονίας, είναι η πλήρης απαγόρευση εγκατάστασης έργων ΑΠΕ και όχι η υπό προϋποθέσεις δυνατότητα εγκατάστασής τους ή ο απλός περιορισμός των προβλεπόμενων εξαιρέσεων.

 

10. Καθολικός αποκλεισμός πλωτών φωτοβολταϊκών στις λίμνες της Δυτικής Μακεδονίας.

Να ενταχθούν ρητά στις περιοχές απόλυτου αποκλεισμού για πλωτά φωτοβολταϊκά όλες οι φυσικές και τεχνητές λίμνες της Περιφέρειας, ιδίως οι λίμνες Πολυφύτου, Ιλαρίωνα, Βεγορίτιδας και οι λίμνες των Πρεσπών. Τα υδάτινα αυτά σώματα αποτελούν κρίσιμους οικολογικούς, υδρευτικούς, αρδευτικούς, αλιευτικούς, ναυταθλητικούς και τουριστικούς πόρους.

Η ρητή και ονομαστική ένταξη των τεχνητών λιμνών Πολυφύτου και Ιλαρίωνα στις ζώνες απόλυτου αποκλεισμού είναι αναγκαία, επειδή η προστασία τους δεν διασφαλίζεται αυτομάτως από το καθεστώς Natura 2000 που καλύπτει τις φυσικές προστατευόμενες λίμνες της Περιφέρειας.

Η κάλυψη της επιφάνειας των λιμνών με φωτοβολταϊκά συστήματα δημιουργεί κινδύνους για το οικοσύστημα, το μικροκλίμα, την ποιότητα του νερού, την αλιεία, την ασφάλεια χρήσεων και την αναπτυξιακή προοπτική του παραλίμνιου χώρου.

 

11. Σύνδεση της νέας ισχύος ΑΠΕ με τη δυνατότητα δικτύου και αποθήκευσης.

Να καθιερωθεί η αρχή «πρώτα επαρκές δίκτυο και αποθήκευση, μετά νέα ισχύς». Η περαιτέρω αδειοδότηση ή κατασκευή μεγάλων έργων σε κορεσμένες περιοχές πρέπει να συναρτάται με αποδεδειγμένη δυνατότητα σύνδεσης, απορρόφησης και αποθήκευσης της παραγόμενης ενέργειας.

Σε περιοχές όπου οι υφιστάμενες υποδομές έχουν εξαντλήσει τη φέρουσα ικανότητά τους και καταγράφονται συστηματικές περικοπές παραγωγής, να προβλέπεται αναστολή νέων έργων, ακόμη και ώριμων, μέχρι την ολοκλήρωση των αναγκαίων δικτύων και υποδομών αποθήκευσης. Η ρύθμιση αυτή είναι αναγκαία για την αποφυγή αναποτελεσματικής δέσμευσης γης και για την προστασία μικρών παραγωγών και τοπικών ενεργειακών κοινοτήτων.

Ο σχεδιασμός και η επέκταση των δικτύων μεταφοράς και διανομής πρέπει να υπηρετούν ισόρροπη χωρική ανάπτυξη σε όλη την Περιφέρεια και να μην αναπαράγουν την υπερσυγκέντρωση μεγάλων έργων μόνο στις περιοχές όπου προϋπάρχουν γραμμές υψηλής τάσης.

 

12. Ειδικό και αυστηρό πλαίσιο χωροθέτησης σταθμών αποθήκευσης με μπαταρίες.

Όσον αφορά τους σταθμούς αποθήκευσης μεγάλης κλίμακας πρέπει να αποκλείεται η χωροθέτησή τους σε γεωργική γη υψηλής παραγωγικότητας, δασικές εκτάσεις, οικολογικά ευαίσθητες περιοχές και σε άμεση γειτνίαση με οικισμούς.

Να καθοριστούν δεσμευτικές αποστάσεις ασφαλείας, αυστηρή περιβαλλοντική κατάταξη, υποχρεωτικές μελέτες πυρασφάλειας και τεχνολογικού ατυχήματος, επαρκής πυροσβεστική πρόσβαση, συστήματα έγκαιρης ανίχνευσης και σχέδια πολιτικής προστασίας. Να προβλέπεται επίσης πλήρης ευθύνη του φορέα για αποξήλωση, ανακύκλωση και περιβαλλοντική αποκατάσταση.

 

13. Προστασία υδάτινων πόρων και ειδικοί περιορισμοί για αντλησιοταμίευση.

Για μεγάλα φωτοβολταϊκά, αιολικά και αποθηκευτικά έργα να απαιτείται ειδικό σχέδιο προστασίας υδάτινων πόρων και βιοποικιλότητας, με παρακολούθηση της απορροής, της διάβρωσης, των υδρολογικών μεταβολών και της ποιότητας των επιφανειακών και υπόγειων υδάτων.

Έργα αντλησιοταμίευσης μεγάλης κλίμακας πρέπει να εξετάζονται με αυστηρά κριτήρια αναγκαιότητας, εναλλακτικών λύσεων και σωρευτικών επιπτώσεων. Ειδικά για προτάσεις στον ορεινό όγκο της Βουνάσας και στον ποταμό Βενέτικο απαιτείται αρνητική χωροταξική κατεύθυνση, λόγω της υψηλής οικολογικής, υδρολογικής, τοπιακής και οικονομικής σημασίας των περιοχών αυτών.

Να αποσαφηνιστεί το καθεστώς χωροθέτησης των έργων αντλησιοταμίευσης και των υδροηλεκτρικών σταθμών ισχύος άνω των 15 MW, τα οποία δεν υπάγονται στις ρυθμίσεις του ΕΧΠ-ΑΠΕ λόγω του χαρακτηρισμού τους ως έργων εθνικής σημασίας, καθώς και ο τρόπος με τον οποίο διασφαλίζεται η συνεκτική αξιολόγηση των χωρικών και περιβαλλοντικών επιπτώσεών τους.

 

14. Αποκλεισμός μονάδων ενεργειακής αξιοποίησης απορριμμάτων από τις διατάξεις βιομάζας και βιοαερίου.

Οι σχετικές διατάξεις πρέπει να εξειδικευτούν, ώστε να αποσαφηνίζεται ότι η καύση ή άλλη θερμική ενεργειακή αξιοποίηση σύμμεικτων απορριμμάτων δεν εξομοιώνεται χωροταξικά με μονάδες βιομάζας ή βιοαερίου. Να αποκλειστεί ρητά η εγκατάσταση τέτοιων μονάδων στις μεταλιγνιτικές ζώνες με επίκληση της ενεργειακής μετάβασης.

 

15. Ουσιαστική και θεσμικά κατοχυρωμένη συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών.

Για έργα μεγάλης κλίμακας ή για έργα σε περιοχές υψηλής σωρευτικής επιβάρυνσης να απαιτείται στην περιβαλλοντική αδειοδότηση σύμφωνη γνώμη των αρμόδιων συλλογικών οργάνων (Δημοτικών και Περιφερειακών Συμβουλίων). Σε περίπτωση αρνητικής γνωμοδότησης η απόφαση πρέπει να είναι δεσμευτική ή, κατ’ ελάχιστον, να μπορεί να ανατραπεί μόνο με ειδική, πλήρη και δημόσια αιτιολογία.

Επιπλέον, οι ζώνες αποκλεισμού που θεσπίζονται μέσα από Τοπικά και Ειδικά Πολεοδομικά Σχέδια πρέπει να δεσμεύουν τον κεντρικό ενεργειακό σχεδιασμό. Παράλληλα, η συμμετοχή πρέπει να διεξάγεται με διαφανείς διαδικασίες, ανοικτά δεδομένα και έγκαιρη ενημέρωση των κατοίκων.

<u> </u>

16. Ρήτρα εντοπιότητας στον ηλεκτρικό χώρο και προτεραιότητα στις τοπικές ενεργειακές ανάγκες.

Να δεσμεύεται κατά προτεραιότητα ποσοστό του διαθέσιμου ηλεκτρικού χώρου της Περιφέρειας —με στόχο τουλάχιστον 30%— για έργα τοπικού χαρακτήρα: ενεργειακές κοινότητες Δήμων και Περιφέρειας, αγροτικούς συνεταιρισμούς και οργανισμούς εγγείων βελτιώσεων, μικρομεσαίες επιχειρήσεις, τηλεθερμάνσεις, αυτοπαραγωγή και παραγωγικές χρήσεις.

Να προβλέπεται προτεραιότητα σύνδεσης για έργα αυτοπαραγωγής, net billing και εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού που μειώνουν το ενεργειακό κόστος ευάλωτων νοικοκυριών, αγροτών, κτηνοτρόφων και τοπικών επιχειρήσεων. Η πράσινη μετάβαση πρέπει να αφήνει μετρήσιμο ενεργειακό και οικονομικό όφελος στον τόπο που φιλοξενεί τις υποδομές.

Να προβλεφθεί ειδική ρύθμιση για τη Δυτική Μακεδονία, ως περιοχή απολιγνιτοποίησης, ώστε να καταστεί δυνατή η εφαρμογή προγράμματος Net Metering από την Περιφέρεια, τους Δήμους και τους ΤΟΕΒ, όπως έχει τεθεί από κοινού με την Περιφερειακή Ένωση Δήμων. Παράλληλα, πρέπει να αποσαφηνιστεί αν τα προτεινόμενα όρια χωρικής κάλυψης, λαμβανομένων υπόψη των ήδη εγκατεστημένων και αδειοδοτημένων έργων, αφήνουν επαρκές περιθώριο για την υλοποίηση του προγράμματος αυτού.

 

17. Ενισχυμένα αντισταθμιστικά οφέλη, ενεργειακή ελάφρυνση και μόνιμη απασχόληση.

Για έργα που έχουν ήδη αδειοδοτηθεί σε περιοχές οι οποίες θα αποκλείονταν βάσει του νέου πλαισίου να θεσπιστούν πρόσθετα αντισταθμιστικά οφέλη προς τις τοπικές κοινωνίες. Στις ακριτικές ζώνες, ιδίως στους οικισμούς έως 20 χιλιόμετρα από τη συνοριακή γραμμή, να προβλεφθούν ειδικά τιμολόγια ή ενεργειακές πιστώσεις που να καλύπτουν ουσιώδες μέρος των αναγκών των μόνιμων κατοίκων.

Η αδειοδότηση μεγάλων έργων ΑΠΕ και αποθήκευσης στη Δυτική Μακεδονία πρέπει να συνοδεύεται από δεσμευτικό σχέδιο τοπικής απασχόλησης, με ελάχιστο αριθμό μόνιμων θέσεων εργασίας ανάλογο της κλίμακας και της τεχνολογίας του έργου, καθώς και από υποχρεώσεις τοπικών προμηθειών, κατάρτισης και συνεργασίας με το Πανεπιστήμιο Δυτικής Μακεδονίας.

 

18. Περιφερειακό Παρατηρητήριο ΑΠΕ, γης, δικτύου, βιοποικιλότητας και τοπικών οφελών.

Να ιδρυθεί ανοικτό Περιφερειακό Παρατηρητήριο με συμμετοχή του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, της Περιφέρειας, των Δήμων, του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας και αρμόδιων επιστημονικών φορέων, αξιοποιώντας και αναβαθμίζοντας τις υφιστάμενες περιβαλλοντικές δομές της περιοχής Πτολεμαΐδας.

Το Παρατηρητήριο πρέπει να παρακολουθεί αδειοδοτήσεις, κάλυψη και μεταβολές χρήσεων γης, πρόοδο υλοποίησης, ηλεκτρικό χώρο, περικοπές, περιβαλλοντικούς δείκτες, ποιότητα υδάτων, βιοποικιλότητα, αποκατάσταση εδαφών, απασχόληση και οικονομικά οφέλη. Τα δεδομένα και η ετήσια έκθεση αξιολόγησης πρέπει να δημοσιοποιούνται υποχρεωτικά και να αποτελούν βάση για αναστολή ή αναθεώρηση αδειοδοτήσεων όταν υπερβαίνονται τα όρια φέρουσας ικανότητας.

Να αποσαφηνιστεί ποια αρμόδια υπηρεσία θα ελέγχει την κάλυψη της γεωργικής γης και την τήρηση των σχετικών ορίων, με ουσιαστική συμμετοχή των αρμόδιων γεωργικών υπηρεσιών της Περιφέρειας και χωρίς αποκλειστική εξάρτηση από στοιχεία του ΔΕΔΔΗΕ.

 

19. Υποχρεωτική αποξήλωση, χρηματοοικονομική εγγύηση και επαναφορά των εκτάσεων.

Για κάθε έργο ΑΠΕ και αποθήκευσης να προβλέπεται, ήδη από το στάδιο της αδειοδότησης, δεσμευτικό σχέδιο παύσης λειτουργίας, αποξήλωσης, ανακύκλωσης εξοπλισμού και πλήρους αποκατάστασης της έκτασης. Η υποχρέωση πρέπει να εξασφαλίζεται με επαρκή χρηματοοικονομική εγγύηση, αναπροσαρμοζόμενη σε όλη τη διάρκεια ζωής του έργου, ώστε το κόστος να μην μετακυλίεται στο Δημόσιο ή στις τοπικές κοινωνίες.

 

Η Δυτική Μακεδονία στηρίζει την εθνική προσπάθεια για την ενεργειακή μετάβαση και την ανάπτυξη των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας. Η συμβολή αυτή, όμως, πρέπει να πραγματοποιείται με όρους χωρικής δικαιοσύνης, περιβαλλοντικής ασφάλειας, κοινωνικής συναίνεσης και πραγματικής τοπικής προστιθέμενης αξίας. Το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο οφείλει να αποτρέψει την υπερσυγκέντρωση, την ενεργειακή μονοκαλλιέργεια και τη μη αναστρέψιμη απώλεια παραγωγικής γης και φυσικού κεφαλαίου. Η ενσωμάτωση των παραπάνω προτάσεων αποτελεί προϋπόθεση ώστε η πράσινη μετάβαση να είναι όχι μόνο ταχεία, αλλά και δίκαιη, βιώσιμη και κοινωνικά αποδεκτή.

Η αποδοχή των ειδικών προτάσεων για τη Δυτική Μακεδονία αποτελεί κρίσιμη προϋπόθεση για τη θετική αξιολόγηση του προτεινόμενου ΕΧΠ-ΑΠΕ, δεδομένου ότι η Περιφέρεια βρίσκεται ήδη σε συνθήκες αυξημένης συγκέντρωσης και σωρευτικής επιβάρυνσης από έργα ΑΠΕ.»

[Σοφία Τουντασάκη]

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ
ΝΟΜΟΣ ΚΥΚΛΑΔΩΝ
ΔΗΜΟΣ ΑΝΔΡΟΥ
ΔΗΜΟΤΙΚΗ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑ ΜΠΑΤΣΙΟΥ

ΑΡΙΘΜΟΣ ΠΡΑΚΤΙΚΟΥ: 6/2026
Αριθμ. Απόφ: 40

Σήμερα την 22 Ιουνίου 2026, ημέρα Δευτέρα και ώρα 13:00 μμ ήλθε σε συνεδρίαση στο Δημοτικό Κατάστημα στο Μπατσί Άνδρου, το συμβούλιο,τηςΔημοτικήςΚοινότητας Μπατσίου, του Δήμου Άνδρου, ύστερα από την υπ΄αριθ. Πρωτ.: 6071/22-6-2026 πρόσκληση της Προέδρου προς τα μέλη αυτής , που δημοσιεύθηκε και επιδόθηκε με e-mail καιαποδεικτικόστουςΣυμβούλους,σύμφωναμετοάρθρο88τουν.3852/2010,όπωςισχύεικαιτηνεγκύκλιο του ΥΠ.ΕΣ. 94 με Α.Π.: 8050/26-01-2024.
Πριν από την έναρξη της συνεδρίασης, Η Πρόεδρος διαπίστωσε ότι από τα 3 μέλη του Συμβουλίου ήταν:

ΠΑΡΟΝΤΕΣ ΑΠΟΝΤΕΣ
1. Τουντασάκη Σοφία
2. Τουρλής Θεόδωρος
Πετρίσης Αντώνιος
Επίσης παρίσταται η Αντιδήμαρχος κ. Άννα Βολίκα .Για τα πρακτικά, παρίστατο η Δάρα Αικατερίνη υπάλληλος του Δήμου Άνδρου.

1. Η Πρόεδρος, εισηγούμενη το 1ο θέμα εκτως ημερησίας διάταξης αίτημα με αριθμ πρωτ 6071/22-6-2026 με θέμα : Γνωμοδότηση της Δημοτικής Κοινότητας Μπατσίου στο Πλαίσιο της ΔημόσιαςΔιαβούλευσης για το Νέο Ειδικό Χωροταξικό πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ)

Το Συμβούλιο κρίνεται έκτακτο διότι λήγει η Διαβούλευση την Τετάρτη 24/6/2026 και θέλουμε να στηριχθεί η απόφαση του Δήμου Άνδρου.

Το Συμβούλιο αφού άκουσε την Πρόεδρο και έλαβε υπόψη του:

-τοάρθρο83τουν.3852/2010 (Α΄87) όπως ισχύει και την εγκύκλιο του ΥΠ.ΕΣ. 94 με Α.Π.: 8050/26-01-2024.,περί αρμοδιοτήτων των Δημοτικών Κοινοτήτων.

ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΙ ΟΜΟΦΩΝΑ
Στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης για το Νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΑΠΕ), το Συμβούλιο της Δημοτικής Κοινότητας Μπατσίου, αφού έλαβε υπόψη την υπ’ αριθμ.
87/2026 ομόφωνη απόφαση του Δημοτικού Συμβουλίου Άνδρου, γνωμοδοτεί θετικά επί του περιεχομένου, των θέσεων και των αιτημάτων που διατυπώνονται σε αυτήν.

Η Δημοτική Κοινότητα Μπατσίου συμφωνεί και στηρίζει την ομόφωνη Απόφαση 87/2026 του Δημοτικού Συμβουλίου Άνδρου και ζητεί την προστασία της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της Άνδρου, τη συνεκτίμηση της φέρουσας ικανότητας του νησιού, των σωρευτικών επιπτώσεων των έργων και την εξαίρεση του νησιού από νέες αιολικές εγκαταστάσεις, καθώς και από μεγάλες φωτοβολταϊκές εγκαταστάσεις βιομηχανικής κλίμακας.
Θεωρεί ότι η προστασία του φυσικού περιβάλλοντος, των υδάτινων πόρων, των περιοχών Natura, του δικτύου
μονοπατιών, των παραδοσιακών αναβαθμίδων, των ξερολιθιών, καθώς και της φυσικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της Άνδρου, αποτελεί βασική προϋπόθεση για τη βιώσιμη ανάπτυξη του νησιού.

Παράλληλα, επισημαίνει ότι κάθε χωροταξικός σχεδιασμός οφείλει να λαμβάνει υπόψη τη φέρουσα ικανότητα του νησιού, τις σωρευτικές επιπτώσεις των έργων και τις πραγματικές ανάγκες της τοπικής κοινωνίας, καθώς
και τα ιδιαίτερα υδρολογικά, οικολογικά, γεωμορφολογικά και πολιτιστικά χαρακτηριστικά της Άνδρου.

Για τους παραπάνω λόγους, η Δημοτική Κοινότητα Μπατσίου γνωμοδοτεί υπέρ της υιοθέτησης των θέσεων της
υπ’ αριθμ. 87/2026 ομόφωνης απόφασης του Δημοτικού Συμβουλίου Άνδρου στο πλαίσιο της παρούσας δημόσιας διαβούλευσης.
Το παρόν να αποσταλεί στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης για το Νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο για τις
ΑΠΕ.
Η παρούσα απόφαση έλαβε α/α: 40/2026

 

 

[Ακριβή Λέκα]

Προτείνεται η ρητή ενσωμάτωση διάταξης για τις λειτουργούσες εγκαταστάσεις κατά τον χρόνο έναρξης ισχύος του Ειδικού Σχεδίου Χωροταξικού Σχεδιασμού, ώστε να διασφαλίζεται η συνέχεια της λειτουργίας τους, ανεξαρτήτως των νέων χωροταξικών κατευθύνσεων και τυχόν μεταβολών στις χρήσεις γης.
Η πρόβλεψη αυτή είναι αναγκαία για λόγους ασφάλειας δικαίου, προστασίας της δικαιολογημένης εμπιστοσύνης των διοικουμένων και αποφυγής αιφνίδιας ανατροπής νόμιμα υφιστάμενων δραστηριοτήτων, οι οποίες αδειοδοτήθηκαν και λειτουργούν σύμφωνα με το προϊσχύσαν θεσμικό και χωροταξικό πλαίσιο.
Παράλληλα, κρίνεται σκόπιμο να αποσαφηνιστεί ότι οικοδομικές άδειες και εγκρίσεις εργασιών δόμησης μικρής κλίμακας που έχουν εκδοθεί για τις εν λόγω λειτουργούσες εγκαταστάσεις, βάσει του προϊσχύσαντος αδειοδοτικού καθεστώτος, διατηρούν την ισχύ τους και δεν θίγονται από την έναρξη ισχύος του νέου σχεδίου. Αντίστοιχα, τυχόν ανακληθείσες ή ακυρωθείσες άδειες ή εγκρίσεις που εμπίπτουν στο προηγούμενο αδειοδοτικό καθεστώς και αφορούν τις ίδιες λειτουργούσες εγκαταστάσεις θα πρέπει να λογίζονται ως μηδέποτε ανακληθείσες ή ακυρωθείσες, κυρίως όταν η ανάκληση ή ακύρωση συνδέεται με τη μεταβολή των χωροταξικών κατευθύνσεων ή χρήσεων γης.
Με τον τρόπο αυτό εξασφαλίζεται η ομαλή μετάβαση στο νέο χωροταξικό καθεστώς, χωρίς να θίγονται νομίμως υφιστάμενες εγκαταστάσεις και χωρίς να προκαλούνται δυσανάλογες οικονομικές και διοικητικές συνέπειες σε φορείς που έχουν ήδη επενδύσει βάσει των μέχρι σήμερα ισχυουσών διατάξεων.

[ΑΛΕΞΑΝΔΡΑ ΓΙΑΛΟΥΡΗ]

Συντάσσομαι με το κείμενο της Πρωτοβουλίας για την προστασία του Κοσμά Αρκαδίας στον Πάρνωνα και με το κείμενο του επιμελητηρίου Περιβάλλοντος & Βιωσιμότητας.

[ΠΡΑΣΙΝΟΙ -Οικολογία]

Ενέργεια: Κοινωνικό Αγαθό ενάντια στην Κλιματική Κρίση

Για μια Δίκαιη, Γρήγορη και Βιώσιμη Ενεργειακή Μετάβαση

1. Όραμα και Στόχοι

Στόχος μας είναι η παραγωγή και κατανάλωση 100% καθαρής ενέργειας για τις πραγματικές ανάγκες, σε προσιτές τιμές, για την καταπολέμηση της κλιματικής κρίσης και της ενεργειακής φτώχειας. Πιστεύουμε στην κάλυψη των αναγκών για μια λιτή, αξιοπρεπή ζωή, βασισμένη στις φυσικές οικολογικές αξίες, συμβατή με τα όρια που μας καθορίζουν οι αντοχές των οικοσυστημάτων και του πλανήτη μας.

Η μετάβαση αποτελεί μια ριζική, συστημική αλλαγή — μακριά από τις κεντρικές δομές ορυκτών καυσίμων και προς ένα αποκεντρωμένο σύστημα. Διεκδικούμε πλήρη μηδενισμό των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου έως το 2040, με ενδιάμεσο στόχο άνω του 80% ανανεώσιμη ηλεκτροπαραγωγή το 2030, διασφαλίζοντας παράλληλα τη μέγιστη δυνατή προστασία της φύσης. Η απεξάρτηση από τα ορυκτά καύσιμα πρέπει να προχωρήσει γρήγορα με  εξηλεκτρισμό  και μέγιστη εξοικονόμηση, χωρίς «γέφυρες» μεταβατικών καυσίμων όπως το φυσικό αέριο και το υδρογόνο. Ο επίσημος Μακροχρόνιος Ενεργειακός Σχεδιασμός της χώρας παραδέχεται ότι στήριξη σε τέτοια καύσιμα  διπλασιάζει τις τελικές ενεργειακές απαιτήσεις για το 2050, εγκλωβίζοντας τη χώρα σε διπλάσιες μεγάλες ΑΠΕ, υψηλότερο κόστος ζωής και λειτουργία των επιχειρήσεων, και μειωμένη διεθνή οικονομική ανταγωνιστικότητα.

2. Εθνικός Σχεδιασμός και Ενεργειακή Δημοκρατία

Προτάσσουμε ένα επικαιροποιημένο Εθνικό Σχέδιο Μετάβασης ( ΕΣΕΚ) υπό δημόσιο έλεγχο, που μεταφέρει την παραγωγή και την ιδιοκτησία της ενέργειας στους ίδιους τους πολίτες:

• Αποκέντρωση & Δημοκρατία: Αυτοπαραγωγή σε επίπεδο κτιρίου, οικισμού και Δήμου, με την ενέργεια των πολιτών ως κεντρικό πυλώνα. Άνω του 50% των ΑΠΕ πρέπει να ανήκει σε ενεργειακές κοινότητες, αυτοπαραγωγή, συνεταιρισμούς, δήμους και μικρομεσαίες τοπικές επιχειρήσεις. Ενεργειακές κοινότητες ανά δήμο αξιοποιούν τις στέγες των δημοτικών υποδομών και προσφέρουν το πλεόνασμα,  δωρεάν ή σε συμβολικές τιμές, για την κάλυψη των αναγκών των ευάλωτων νοικοκυριών τους. .
• Εξοικονόμηση στην Πράξη: Στα κτίρια ( παθητικά κτίρια, βιοκλιματική αρχιτεκτονική, μαζικές μονώσεις), στις μεταφορές (δημόσιες συγκοινωνίες, τρένο, αλλαγή μεταφορικού μοντέλου με εναλλακτικές λύσεις στο ΙΧ), στην οικονομία και την παραγωγή, στην  ψηφιοποίηση του ενεργειακού συστήματος.
• Ριζική Μεταρρύθμιση της Αγοράς Ενέργειας: Κατάργηση της οριακής τιμής και μετάβαση σε χρέωση βάσει μέσης ημερήσιας τιμής. Θεσμοθέτηση νομικού πλαισίου για το energy sharing (κοινή χρήση ενέργειας),  την ηλεκτρική ενέργεια ενοικιαστών, τα φορητά φωτοβολταϊκά «του μπαλκονιού». Τα υπερκέρδη των εταιρειών ενέργειας και τα έσοδα από το χρηματιστήριο ρύπων γίνονται φορολογικά έσοδα που κατευθύνονται υποχρεωτικά σε δράσεις εξοικονόμησης και δημόσιες συγκοινωνίες.

3. Αποθήκευση: Η Εναλλακτική στην απόρριψη ενέργειας και στις πιέσεις για μεγαλύτερη ισχύ. Η σταθεροποίηση του συστήματος απαιτεί καινοτομία, ευελιξία και αποθήκευση, αντί για άναρχη εξάπλωση νέων ενεργειακών μονάδων. Κεντρικός κορμός αποθήκευσης, η  αξιοποίηση ήδη υπαρκτών  υποδομών της ΔΕΗ, με στοχευμένες  τροποποιήσεις:

• Θερμική αποθήκευση με τηκόμενα άλατα στις νεότερες λιγνιτικές μονάδες.
• Βαρυτική αποθήκευση, με τη διαφορά στάθμης μέσα στα , παλαιά λιγνιτωρυχεία.
• Αντλησιοταμίευση αποκλειστικά στα υπάρχοντα φράγματα (σύνδεση σταθμών της ίδιας λεκάνης), απορρίπτοντας κάθε νέα αντλησιοταμίευση σε φυσικές λίμνες ή παρθένα φυσικά οικοσυστήματα.

Οι μπαταρίες θέλουμε να αξιοποιούνται κυρίως αποκεντρωμένα, σε άμεσο συνδυασμό με την αυτοπαραγωγή στα νοικοκυριά και τις επιχειρήσεις (π.χ. συστήματα plug-and-play, αμφίδρομη φόρτιση οχημάτων), με απλά, δίκαια τιμολόγια που ανταμείβουν τη φιλική προς το σύστημα καταναλωτική συμπεριφορά.

4. Τέρμα στις αδιέξοδες ενεργειακές «επενδύσεις»

Απορρίπτουμε κατηγορηματικά τη συνέχιση του εγκλωβισμού της χώρας σε ακριβές και ρυπογόνες υποδομές. Είμαστε αντίθετοι και απαιτούμε την άμεση ακύρωση για:

• Κάθε νέα υποδομή  αερίου: (νέες μονάδες ηλεκτροπαραγωγής, EastMed, τερματικά LNG).
• Όλες τις έρευνες και εξορύξεις πετρελαίου και αερίου:  (Ιόνιο, Κρήτη, Ήπειρο/Ελληνική Τάφρος).
• Την πυρηνική ενέργεια σε κάθε μορφή της: είτε με εγγυήσεις απορρόφησης  για νέα  μονάδα στο Κοζλοντούι, είτε για τους Μικρούς Αρθρωτούς Αντιδραστήρες – SMR που προωθεί η κυβέρνηση.Η πυρηνική ενέργεια δεν έχει καν δυνατότητα αυξομειώσεων, ώστε να λειτουργεί έστω συμπληρωματικά με τις ΑΠΕ
• Τα νέα  φράγματα με ή χωρίς συνδυασμό με  εκτροπές ποταμών, όπως σε . Μεσοχώρα και Συκιά).
• Την καύση απορριμμάτων για ηλεκτροπαραγωγή (αποδεχόμαστε μόνο τη ζύμωση υπολειμμάτων για βιοαέριο).
• Τη θέσπιση «αγοράς διαθέσιμης ισχύος» που επιδοτεί έμμεσα τις μονάδες αερίου εις βάρος των καταναλωτών.

 

5. Χωροθέτηση ΑΠΕ: Απέναντι στο νέο Κυβερνητικό Χωροταξικό (2026)

Το κυβερνητικό σχέδιο που τέθηκε σε διαβούλευση το 2026 εισάγει μια εξαιρετικά επικίνδυνη διπλή λογική:

1. Για το ορατό μέλλον, οδηγεί σε  ολοκλήρωση κάθε δρομολογημένης καταστροφής,  ικανοποιώντας  πλήρως τα εταιρικά συμφέροντα και διασφαλίζοντας ότι όλες οι εκκρεμείς αιτήσεις θα κριθούν με το παλαιό, άναρχο πλαίσιο που θα παραμείνει σε ισχύ μέχρι το 2035.
2. Για μετά το 2035, όταν πλέον σχεδόν δεν θα έχουν απομείνει άθικτες κορυφογραμμές για να σωθούν, θεσπίζει οριζόντιους αποκλεισμούς (όπως η απαγόρευση Φ/Β σε Natura, δάση και εθνικούς δρυμούς, και το γενικό πλαφόν 1,5% ανά Περιφερειακή Ενότητα). Αυτή η καθυστερημένη οριζόντια απαγόρευση απειλεί να συγκεντρώσει τις επόμενες γενιές αιολικών σε ελάχιστα, μικρά τμήματα της χώρας, οδηγώντας σε δραματική υπέρβαση της τοπικής φέρουσας ικανότητας.

Οι Αντιπροτάσεις μας:

Απέναντι σε αυτό το καταστροφικό διπλό σφάλμα, προτάσσουμε συγκεκριμένες δικλείδες ασφαλείας, με στόχο την ελαχιστοποίηση του συνολικού οικολογικού κόστους και όχι έναν ανέφικτο «μηδενισμό» που οδηγεί μαθηματικά στην αισχροκέρδεια του  αερίου.

• Άμεση Ισχύς των απαραίτητων αλλαγών – Μορατόριουμ: Οι αλλαγές των κανόνων έπρεπε να ισχύουν από χθες. Απαιτούμε την άμεση εφαρμογή των νέων αυστηρότερων προτύπων σε όλα τα εκκρεμή  έργα. Στο μεσοδιάστημα,  πάγωμα για κορυφογραμμές, , περιοχές Natura, δυσανάλογα επιβαρυμένους νομούς και νησιωτικά έργα που συνδυάζονταν με ιδιωτικές διασυνδέσεις.
• Ορθολογική κατανομή στόχων, με συγκεκριμένο πλαφόν ανά Περιφέρεια και Δήμο: κατανομή με αντικειμενικά ορθολογικά κριτήρια (τοπική κατανάλωση, τοπικό δυναμικό ΑΠΕ, συγκριτικό οικολογικό κοστος), όχι από την «αγορά» των επενδυτών και από τις πολιτικές διασυνδέσεις.
• Τοπική συμμετοχή, σε επιπεδο νομού και δήμου, στον διάλογο για την εξειδίκευση/χωροθέτηση, και τον σχεδιασμό των στόχων που τους αντιστοιχούν.  .
• Φωτοβολταϊκά: Αξιοποιώντας το επιτυχημένο παράδειγμα της Γερμανίας, απαιτούμε τα 2/3 των φωτοβολταϊκών να εγκαθίστανται υποχρεωτικά σε στέγες, κτίρια,  υποδομές, ή ως αγροβολταϊκά που συνυπάρχουν με τις καλλιέργειες. Πολύ  μεγάλης κλίμακας επίγεια Φ/Β, ι αποδεκτά   μόνο μέσα σε ανενεργά επιφανειακά λιγνιτωρυχεία. Έμφαση και στην αποτελεσματική προστασία της γεωργικής γης. Για τα Μεγάλα Αιολικά, προτεραιότητα σε  περιοχές με ήδη εκτεταμένη ανθρώπινη παρέμβαση:  γεωργική γη,  μεταφορικές υποδομές,  στρατιωτικές και άλλες εγκαταστάσεις, ΒΙΠΕ. Επαρκείς δικλείδες για τους ορεινούς όγκους, με χωροθέτηση δίπλα σε υφιστάμενο οδικό δίκτυο, και μόνο μέχρι το ύψος που απαιτείται για τους στόχους. Για τις προστατευόμενες περιοχές: άμεσο οριστικό κλείσιμο όλων των εκκρεμών αιτήσεων, μελλοντική εγκατάσταση μόνο κατ’ εξαίρεση βάσει των υπό διαμόρφωση Διαχειριστικών Σχεδίων με προτεραιότητα σε πρωτοβουλίες από τις τοπικές κοινωνίες.
• Πλωτά Αιολικά: Ανάπτυξη σε επαρκή απόσταση  από τις ακτές, με ορθό  θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό και με επιδίωξη οριοθέτησης ΑΟΖ στο Αιγαίο.. Για όλα τα αιολικά,  παράλληλες επαρκείς διασφαλίσεις  για πλήρη οικολογική απόσυρση και ανακύκλωση των υλικών μετά το πέρας του κύκλου ζωής τους.
• Αυστηροί Όροι στα Μικρά Υδροηλεκτρικά (Η/Υ): Μόνο ήπιες εφαρμογές (π.χ. παλαιοί υδρόμυλοι), χωρίς φράγματα, χωρίς ταμιευτήρες και χωρίς βαριές παρεμβάσεις ή αλλοιώσεις στις φυσικές κοίτες και τα οικοσυστήματα των ποταμών.
• Τοπικός Έλεγχος: Παραχώρηση του ελέγχου χωροθέτησης και της ιδιοκτησίας των έργων στους Δήμους και τις τοπικές κοινωνίες.

 

Κριτική Αποτίμηση & Ισοζύγιο Ρίσκου

Η πολιτική μας πρόταση αποδεικνύει ότι η προστασία της βιοποικιλότητας συμβαδίζει με την ενεργειακή μετάβαση. Απαιτείται άμεση χρηματοδότηση των δικτύων καθώς και άμεση ανάκληση των εκατοντάδων ανενεργών ιδιωτικών αδειών που κρατούνται για κερδοσκοπικούς λόγους, ώστε να απελευθερωθεί ο απαραίτητος ηλεκτρικός χώρος υπέρ της αυτοπαραγωγής και των πραγματικών  Ενεργειακών Κοινοτήτων.

6. Πράσινες Μεταφορές

Η μετάβαση ολοκληρώνεται με τη ριζική αλλαγή του μοντέλου μετακινήσεων: στροφή από τα ιδιωτικά ΙΧ σε αξιόπιστα δημόσια μέσα μεταφοράς με φθηνό εισιτήριο, πόλεις σχεδιασμένες για περπάτημα, ποδήλατο και μικροκινητικότητα, και απόλυτη προτεραιότητα στην επέκταση των Μέσων Σταθερής Τροχιάς με ταυτόχρονη οριστική παύση της κατασκευής νέων αυτοκινητοδρόμων.

7. Καταλήγοντας: Ένα Νέο Κοινωνικό Συμβόλαιο για την Ενέργεια

Η πρότασή μας δεν αποτελεί απλώς ένα τεχνικό πλάνο απανθρακοποίησης, αλλά μια ριζική πολιτική και κοινωνική συστημική αλλαγή. Απέναντι στην κυβερνητική λογική που εγκλωβίζει τη χώρα στα ορυκτά καύσιμα που ελέγχουν και τις ΑΠΕ, και παραδίδει το φυσικό περιβάλλον στα μεγάλα εταιρικά συμφέροντα, εμείς αντιτάσσουμε την Ενεργειακή Δημοκρατία στην πράξη. Αποδεικνύουμε ότι η προστασία της βιοποικιλότητας και η κοινωνική δικαιοσύνη μπορούν και πρέπει να μπουν στην ίδια μοίρα με την ταχύτητα της ενεργειακής μετάβασης. Με τη μεταφορά της παραγωγής και του ελέγχου στους πολίτες και τις τοπικές κοινωνίες, την απόλυτη προτεραιότητα στην εξοικονόμηση και την άμεση εφαρμογή αυστηρών, αντικειμενικών κανόνων χωροθέτησης, ανοίγουμε τον δρόμο για ένα μέλλον βιωσιμότητας, αποκέντρωσης, δημοκρατίας και κοινωνικής συνοχής. . Ένα μέλλον όπου η ενέργεια παύει να είναι πεδίο κερδοσκοπίας και γίνεται αυτό που πραγματικά είναι: ένα κοινό, κρίσιμο  κοινωνικό αγαθό, όπως η τροφή.

[ΤΣΑΚΑΝΙΚΑΣ ΑΝΤΩΝΙΟΣ]

ΣυμμετοχήγιατηνδιαβούλευσητουΧωροταξικούγιατιςΑΠΕκαισυγκεκριμένος σχολιασμός για τα Άγραφα

 

ΗαναθεώρησητουΕιδικούΧωροταξικούΠλαισίουγιατιςΑνανεώσιμεςΠηγέςΕνέργειας (ΕΧΠ-ΑΠΕ)εισάγεταιωςμιαπολλάυποσχόμενημεταρρύθμισηπουυποτίθεταιστοχεύειστον

εξορθολογισμότηςχωροθέτησηςτωναιολικώνκαιηλιακώνσταθμώνστηνελληνικήεπικράτεια. Ωστόσο,ησυστηματικήανάλυσητουπροτεινόμενουσχεδίου,μαςδείχνειότιοιπροστατευτικές τουδιατάξειςακυρώνονταιστηνπράξηαπότιςεξαιρετικάευρείεςμεταβατικέςρυθμίσειςπου αυτόπροβλέπει.Οιρυθμίσειςαυτέςεπιτρέπουντηνεπ’αόριστονδιαιώνισητουπαρωχημένου και νομικά πλημμελούς πλαισίου του 2008, το οποίο έχει είδη κριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή από το 2014 ως μη συμβατό με την Οδηγία 92/43/ΕΟΚ για την προστασία των οικοτόπων.

Ηνομικήαυτήπαράκαμψηέχειάμεσεςκαικαταστροφικέςσυνέπειεςγιατηνπεριοχήτων ΑγράφωνκαιτηςΝότιαςΠίνδου,καθώςεξαιρείαπότιςνέεςαπαγορεύσειςμιασειράαπό μεγάλης κλίμακας αιολικά έργα που βρίσκονται σε ώριμο ή ακόμη και αρχικό στάδιο αδειοδότησης.Σύμφωναμετιςμεταβατικέςδιατάξεις,οιλειτουργούσεςεγκαταστάσεις,οιάδειες εγκατάστασηςπουδενέχουνεκτελεστεί,καθώςκαιοιφάκελοιΜελετώνΠεριβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΜΠΕ) που έχουν λάβει απλώς έγκριση τυπικής πληρότητας έως τις 20 Μαΐου 2026,αξιολογούνταικαιεγκρίνονταιμεβάσητοπροϊσχύονκαθεστώς.Αυτόσημαίνειότιέργα που χωροθετούνται σε υψόμετρα άνω των 1.200 μέτρων ή εντός ευαίσθητων ζωνών Natura 2000, τα οποία υπό το Νέο Πλαίσιο θα έπρεπε να αποκλειστούν, θα αδειοδοτηθούν κανονικά.

ΦέρουσαΙκανότητα

Μιααπότιςσημαντικότερεςμεθοδολογικές”αστοχίες”τουΝέουΠλαισίουείναιηδιατήρησητης διοικητικήςδιαίρεσηςτηςΔημοτικήςΕνότητας(Δ.Ε.)ωςβάσηςγιατονυπολογισμότης φέρουσαςικανότηταςτωναιολικώνεγκαταστάσεων.Ηπροσέγγισηαυτήστερείται επιστημονικού υπόβαθρου, καθώς τα φυσικά οικοσυστήματα και οι κορυφογραμμές των Αγράφωνλειτουργούνωςενιαίεςοικολογικέςοντότητεςπουδενσυμπίπτουνμετατεχνητά διοικητικά όρια των Οργανισμών Τοπικής Αυτοδιοίκησης.
<table>
<tbody>
<tr>
<td width=”97″></td>
</tr>
<tr>
<td></td>
<td></td>
</tr>
</tbody>
</table>
Ηφέρουσαικανότηταεκφράζεταιμέσωτουμέγιστουποσοστούκάλυψηςεδάφουςαπόαιολικές εγκαταστάσειςανάΔ.Ε.,τοοποίοορίζεταιως:

Ηεφαρμογήαυτούτουτύπουεπιτρέπειτηνυπέρμετρηχωρικήσυγκέντρωσηκαιτονκορεσμό τωνανεμογεννητριώνστιςευαίσθητεςκορυφογραμμέςτωνΑγράφων,καθώςτοσυνολικό ποσοστότηςΔ.Ε.μπορείναεμφανίζεταιχαμηλόλόγωτηςσυμπερίληψηςμεγάλωνπεδινώνή μηεκμεταλλεύσιμωνεκτάσεωνστηνίδιαδιοικητικήμονάδα.Έτσι,αντίναπροστατεύεταιτο ορεινό οικοσύστημα, διευκολύνεται η βιομηχανοποίησή του.

Επιπλέον,τοΝέοΠλαίσιοκαιησυνοδευτικήΣτρατηγικήΜελέτηΠεριβαλλοντικώνΕπιπτώσεων (ΣΜΠΕ)αγνοούνπλήρωςτηγεωμορφολογικήτρωτότητακαιτουςφυσικούςκινδύνουςτης

 

περιοχής των Αγράφων. Ο ορεινός όγκος των Αγράφων αποτελείται κατά κύριο λόγο από αποσαρθρωμένο φλύσχη, ένα πέτρωμα εξαιρετικά επιρρεπές σε κατολισθήσεις και διαβρώσεις. Ηπαράλειψησυνεκτίμησηςτωνακραίωνπλημμυρικώνφαινομένων,όπωςοικαταιγίδες«Ιανός» (2020),«Daniel»(2023)και«Elias»(2023),οιοποίεςπροκάλεσανεκτεταμένεςκαταστροφές στην Περιφέρεια Θεσσαλίας, καθιστά τον σχεδιασμό ελλιπή.

Η περίπτωση του αιολικού σταθμού στη θέση «Ζυγουρολίβαδο-Παλιό Μανδρί» (41,4MW) στην κορυφογραμμήτηςΚαζάρμαςείναιενδεικτική.Ητροποποίησητουέργουτο2022μείωσετιςΑ/Γ από 18 σε 9, αλλά διπλασίασε το μέγεθός τους (ύψος ~150μκαι διάμετρος πτερυγίων 133μ ), απαιτώνταςπολύμεγαλύτερεςεκσκαφέςκαιανατινάξειςγιατηθεμελίωσητωνβάσεώντους.Οι επεμβάσεις αυτές σε εδάφη με υψηλή κλίση και ευάλωτο γεωλογικό υπόβαθρο εγκυμονούν άμεσο κίνδυνο ενεργοποίησης κατολισθήσεων, απειλώντας άμεσα τον υποκείμενο οικισμό της Κερασιάς,οοποίοςβρίσκεταικατάντηκαιέχειήδηκριθείυπόμετεγκατάστασηλόγω προηγούμενων κατολισθητικών φαινομένων.

Επιπτώσειςστααρπακτικά

ΗπεριοχήτωνΑγράφωναποτελείένααπότασημαντικότεραενδιαιτήματακαιμεταναστευτικούς διαδρόμους για σπάνια και απειλούμενα αρπακτικά πτηνά, με εξέχοντα τον πληθυσμό του Όρνιου(Gypsfulvus).ΤοΝέοΠλαίσιοεπιτρέπειτηχωροθέτησηαιολικώνσταθμώνεντόςΖωνών ΕιδικήςΠροστασίας(ΖΕΠ)τηςορνιθοπανίδας,εφόσοντοαιολικόδυναμικόυπερβαίνειτα7.5 m/sκαιηεγκατάστασηεπιτρέπεταιαπότηναντίστοιχηεγκεκριμένηΕιδικήΠεριβαλλοντική Μελέτη (ΕΠΜ).

Ηρύθμισηαυτήεισάγειμιαεξαιρετικάεπικίνδυνημεθοδολογικήασάφεια,καθώςησυντριπτική πλειονότητατωνΕΠΜστηχώραδενέχειακόμηεγκριθείούτεέχειθεσμοθετηθείμεΠροεδρικά Διατάγματα.Αυτόεπιτρέπειτηχωροθέτησηβιομηχανικώναιολικώνσταθμώνσεπεριοχέςπολύ υψηλήςευαισθησίας,όπωςαποδεικνύεταιαπότηχαρτογράφησηευαισθησίαςτουευρωπαϊκού προγράμματος LIFE IP 4 NATURA. Για παράδειγμα μπορουμε να δουμε 2 έργα ΑΣΠΗΕ

«Ζυγουρολίβαδο-ΠαλιόΜανδρί»καιΑΣΠΗΕ«Μίχος-Βοϊδολίβαδο-Απελίνα».

 

 
<table>
<tbody>
<tr>
<td width=”312″>ΟικολογικήΑξιολόγηση και Επιπτώσεις στην Ορνιθοπανίδα των Αγράφων</td>
<td width=”312″>ΑΣΠΗΕ

«Ζυγουρολίβαδο-Παλιό Μανδρί»</td>
<td width=”312″>ΑΣΠΗΕ

«Μίχος-Βοϊδολίβαδο-Απε λίνα»</td>
</tr>
<tr>
<td width=”312″>ΚαθεστώςΠροστασίας Περιοχής</td>
<td width=”312″>ΖΕΠGR2430002(«Όρη

Άγραφα»),ΤΙΦΚ AT3011009</td>
<td width=”312″>ΖΕΠGR2430002,ΕΖΔ GR1410002, ΕΖΔ GR1410001</td>
</tr>
<tr>
<td width=”312″>ΖώνηΕυαισθησίας(LIFE IP 4 NATURA)</td>
<td width=”312″>Ζώνη Πολύ Υψηλής ΕυαισθησίαςγιατοΌρνιο</td>
<td width=”312″>Ζώνη Πολύ Υψηλής ΕυαισθησίαςγιατοΌρνιο</td>
</tr>
</tbody>
</table>
 
<table>
<tbody>
<tr>
<td width=”312″>ΕκτιμώμενεςΔιελεύσεις Πτηνών ανά Έτος</td>
<td width=”312″>1.504διελεύσειςαπότον όγκο σάρωσης</td>
<td width=”312″>1.474διελεύσειςαπότον όγκο σάρωσης</td>
</tr>
<tr>
<td width=”312″>ΚύριεςΑπειλές(βάσει ΕΣΔ Πτωματοφάγων)</td>
<td width=”312″>Πρόσκρουση σε Α/Γ, απώλεια ενδιαιτήματος</td>
<td width=”312″>ΠρόσκρουσησεΑ/Γ, μόνιμος εκτοπισμός</td>
</tr>
<tr>
<td width=”312″>ΠροτεινόμεναΜέτρα Μετριασμού</td>
<td width=”312″>Ηλεκτρονικά συστήματα αποτροπής προσκρούσεων</td>
<td width=”312″>Ηλεκτρονικά συστήματα αποτροπής προσκρούσεων</td>
</tr>
</tbody>
</table>
Ηεπιστημονικήτεκμηρίωσηκαταδεικνύειότιηχρήσητωναυτόματωνσυστημάτωναποτροπής προσκρούσεων (με χρήση καμερών ή ραντάρ), τα οποία προτείνονται ως επαρκή μέτρα μετριασμού,είναιεντελώςαναποτελεσματικήστιςσυνθήκεςτωνΑγράφων.Τασυστήματααυτά παρουσιάζουν σοβαρές λειτουργικές αδυναμίες:

• Αδυναμία λειτουργίας σε ακραίες συνθήκες: Τα συστήματα απενεργοποιούνται ή υπολειτουργούνσεσυνθήκεςομίχλης,χαμηλήςνέφωσης,χιονόπτωσηςκαιπαγετού,οι οποίεςείναιεξαιρετικάσυχνέςσταμεγάλαυψόμετρατωνΑγράφων(άνωτων1.700 μέτρων).
• Φαινόμενομόνιμηςόχλησηςκαιεκτοπισμού:Λόγωτηςεξαιρετικάυψηλήςσυχνότητας πτήσεων των αρπακτικών στην περιοχή, τα συστήματα θα ενεργοποιούνται διαρκώς εκπέμπονταςηχητικάσήματααποτροπής.Αυτόθαοδηγήσεισεμόνιμηακουστικήόχληση, εκτοπίζονταςοριστικάταπροστατευόμεναείδηαπότακρίσιμαενδιαιτήματάτους.

ΗαρχικήέγκρισητωνέργωναυτώνστηρίχθηκεσεελλιπήκαιεσφαλμέναστοιχείατωνΜΠΕτου 2010-2011,οιοποίεςανέφερανψευδώςότιτοΌρνιοδενείχεπαρατηρηθείστηνπεριοχή, γεγονόςπουκαταρρίπτεταιαπότασύγχροναδεδομένατηλεμετρίας(GPS)τηςβάσης Movebank.

ΜικράΥδροηλεκτρικά

Μια άλλη σοβαρή παράλειψη του Νέου Πλαισίου αφορά τη διατήρηση των Μικρών ΥδροηλεκτρικώνΈργων(ΜΥΗΕ)ωςεπιλέξιμηςκαιπροωθούμενηςδραστηριότηταςστιςορεινές λεκάνεςαπορροής.ΤοΝέοΠλαίσιοσυνεχίζεινααντιμετωπίζειτονερότωνορεινώνρεμάτωνως μιαανανεώσιμηπηγήενέργειας,αγνοώνταςπροκλητικάτιςεπιπτώσειςτηςκλιματικήςαλλαγής και της απορρύθμισης του κλίματος.

Στην ορεινή περιοχή των Αγράφων και του Ασπροποτάμου, η εγκατάσταση ΜΥΗΕ προκαλεί δυσανάλογαμεγάλεςπεριβαλλοντικέςβλάβεςσεσχέσημετηνελάχιστηπροσφοράτουςστο ηλεκτρικόισοζύγιο.Ταέργααυτάαπαιτούντηδημιουργίαφραγμάτωνυδροληψίαςκαιαγωγών προσαγωγής, οι οποίοι:

• Διακόπτουντονελεύθερορουτωνποταμώνκαιτωνρεμάτων,ακόμηκαιπολύκοντάστις πηγές τους, αλλοιώνοντας ανεπανόρθωτα τη φυσική παροχή του νερού.
• Προκαλούνσοβαρέςυδρομορφολογικέςαλλοιώσειςκαιυποβάθμισητηςπαρόχθιας βλάστησης και των δασικών εκτάσεων.
• Μειώνουνδραματικάταενδιαιτήματατηςαυτόχθονηςιχθυοπανίδαςκαιπροκαλούντη

 

θνησιμότητατωνπληθυσμώνλόγωτηςδραστικήςμείωσηςτηςπαροχήςτουνερούκατά τους θερινούς μήνες.

Υπότοπρίσματηςδιαφαινόμενηςλειψυδρίαςκαιτηςξηρασίαςπουαπειλείευρείεςπεριοχέςτης χώρας, η παρεμπόδιση της ελεύθερης ροής των ορεινών υδάτων για την παραγωγή ελάχιστης ηλεκτρικήςενέργειαςαποτελείμιαεξαιρετικάεπικίνδυνηπολιτική,ηοποίαέρχεταισεευθεία σύγκρουση με τα Σχέδια Διαχείρισης Λεκανών Απορροής Ποταμών (ΣΔΛΑΠ).

 

 

ΤοπιολογικήΑλλοίωση,ΑκουστικήΌχληση

Τοορεινότοπίοστονελλαδικόχώροχαρακτηρίζεταιαπόμιαμοναδική,μικρήςκλίμακας ποικιλομορφία,ηοποίααποτελείσημαντικόκοινωνικό,φυσικόκαιπολιτιστικόκεφάλαιο.ΤοΝέο Πλαίσιοαποτυγχάνειπλήρωςναπροστατεύσειαυτήτηδιάσταση,περιορίζονταςτηνέννοιατου τοπίου σε μια απλή εικόνα οπτικής όχλησης του παρατηρητή.

ΗπροστασίατουτοπίουστοΝέοΠλαίσιοεξαντλείταιστηθέσπισηαυθαίρετωνελάχιστων αποστάσεων των Α/Γ από θεσμοθετημένα σημεία ιδιαίτερου ενδιαφέροντος (π.χ. 6κμ από παραδοσιακούςοικισμούς,0.8κμαπόπυρήνεςεθνικώνδρυμών).Ηπροσέγγισηαυτήαγνοείτη Σύμβαση της Φλωρεντίας (Ν. 3827/2010), σύμφωνα με την οποία το τοπίο αποτελεί μια δυναμικήσυνιστώσατηςκοινωνικήςευημερίαςκαιτηςτοπικήςταυτότητας.

Οισύγχρονεςανεμογεννήτριες,μεσυνολικόύψοςπουαγγίζειήξεπερνάτα150μ,είναιορατές απόαποστάσειςδεκάδωνχιλιομέτρων.ΗτοποθέτησήτουςστιςκορυφογραμμέςτωνΑγράφων, που αποτελούν Τοπία Ιδιαίτερου Φυσικού Κάλλους (ΤΙΦΚ), θα μετατρέψει μια περιοχή με ήπια τουριστικήανάπτυξησεβιομηχανικήζώνη,ακυρώνονταςτις“επενδύσεις”τωντοπικών κοινωνιών στην ήπια τουριστική ανάπτυξη.

Μια άλλη σοβαρή παράλειψη του Νέου Πλαισίου αφορά την παντελή απουσία ειδικών ορίων θορύβουγιατιςαιολικέςεγκαταστάσεις,παραπέμπονταςγενικάστιςκατευθυντήριεςοδηγίεςτου Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας. Ο θόρυβος των σύγχρονων ανεμογεννητριών μεγάλου μεγέθουςπαρουσιάζειιδιαίτεραχαρακτηριστικάπουτονδιαφοροποιούναπόάλλεςπηγές περιβαλλοντικού θορύβου:

• Σημαντική παρουσία χαμηλών συχνοτήτων και υποήχων (<20HZ): Οι υπόηχοι διαδίδονταισεμεγάλεςαποστάσειςκαισυνδέονταιμετηδιατάραξητουύπνουκαιάλλες επιπτώσεις στη δημόσια υγεία.
• Φαινόμενοδιαμόρφωσηςπλάτους(amplitudemodulation):Ημεταβαλλόμενηένταση τουθορύβουπροκαλείέντονηενόχληση,ηοποίαδενλαμβάνεταιυπόψηαπότηθέσπιση ενός γενικού ορίου στάθμης θορύβου.

Ηέλλειψηπλήρουςεπιστημονικήςσυναίνεσηςγιατουςμηχανισμούςαυτούςδενμπορείνα αποτελείλόγοαδράνειας.Σύμφωναμετηναρχήτηςπροφύλαξης,τοΝέοΠλαίσιοόφειλενα θεσπίσειαυστηράόριακαιμεγαλύτερεςαποστάσειςασφαλείαςαπότιςοικιστικέςπεριοχές.

 

ΠαντελήςΑπουσίαΠλαισίουΑπεγκατάστασηςκαιΔιαχείρισης Αποβλήτων

 

ΌσοναφοράτοκρίσιμοζήτηματηςαπομάκρυνσηςτωνεγκαταστάσεωνΑΠΕκαιτηςδιαχείρισης τωναποβλήτωντουςμετάτηνπάροδοτουχρόνουζωήςτους(20-25έτη),τοΝέοΠλαίσιο αποφεύγειναλάβειοποιοδήποτεδεσμευτικόμέτρο.Υιοθετώνταςτηναόριστηδιατύπωσηότι

«επιχειρείταιηδιαπραγμάτευσητωνόρωνκυρίωςμέσααπότηδιάγνωσητηςσημαντικότητάς τουςστηφάσηαδειοδότησης»,μετακυλύειτηνευθύνηστομέλλον.

Κάθε ανεμογεννήτρια απαιτεί τη θεμελίωση μιας βάσης από οπλισμένο σκυρόδεμα βάρους εκατοντάδων τόνων, η οποία εισχωρεί βαθιά στο υπέδαφος, καθώς και τη χρήση μη ανακυκλώσιμων συνθέτων υλικών στα πτερύγια. Η απουσία οποιουδήποτε μηχανισμού όπωςπχυποχρεωτικέςεγγυητικέςεπιστολέςαποκατάστασηςαπότουςεπίδοξουςεπενδυτέςσημαίνει ότιμετάτηνολοκλήρωσητηςκερδοφορίαςτους,οιεταιρείεςειδικούσκοπούθααποχωρήσουν, αφήνονταςτιςβάσειςσκυροδέματοςκαιταγιγαντιαίαμεταλλικάκουφάριανασαπίζουνστις κορυφογραμμές των Αγράφων.

 

 

Τιλέμε εμείς

ΗεπιστημονικήκαιχωροταξικήαξιολόγησητουΝέουΠλαισίουγιατιςΑΠΕκαταδεικνύειότι, παράτηθεωρητικήυιοθέτησηαυστηρότερωνορίωνπροστασίας,οιπροτεινόμενεςρυθμίσεις λειτουργούνωςμέσονομιμοποίησηςτηςσυνεχιζόμενηςβιομηχανοποίησηςτωνβουνώνκαιτων ποταμιών.ΕιδικάγιατηνπεριοχήτωνΑγράφων,οιμεταβατικέςδιατάξειςαποτελούνμιαβόμβα σταθεμέλιατουφυσικούπεριβάλλοντος,καθώςεπιτρέπουντηνυλοποίησηέργωνεξαιρετικά καταστροφικών,ταοποίαέρχονταισεπλήρηαντίθεσημετιςσύγχρονεςπεριβαλλοντικές ανάγκες και τη βούληση των τοπικών κοινωνιών.

Η«πράσινημετάβαση»δενμπορείναεπιτευχθείμέσωτηςκαταστροφήςτουπεριβάλλοντοςτο οποίουποτίθεταιθέλειναπροστατέψει.ΗθυσίατωνΑγράφωνκαιτουπεριβάλλοντοςενγένει στο βωμό μιας χωρίς σχεδιασμό και βιομηχανοποιημένης ανάπτυξης ΑΠΕ δεν αποτελεί περιβαλλοντικήπολιτική,αλλάέναδιαρκέςέγκλημακατάτηςβιωσιμότηταςκαιτουμέλλοντος των επόμενων γενεών.

 

ΤοαυτονόητοαίτηματηςΒοιωτίαςκαιτηςΣτερεάςπουζητάνεαπαγόρευσηυποβολής αιτημάτων και υλοποίηση νέων έργων ΑΠΕ, συμπεριλαμβανομένων των έργω αποθήκευσης ηλεκτρικήςενέργειας,τωνέργωναντλησιοταμίευσης,τωνπλωτώνφωτοβολταϊκών,καθώςκαι τωνέργωνδιασύνδεσηςσευποσταθμούς,σεοποιοδήποτεστάδιοτηςαδειοδοτικήςδιαδικασίας κιανβρίσκονταιείναιαίτημαγιαόλητηχώρα.Δεθαεπιτρέψουμετηνπεραιτέρωκαταστροφή τουφυσικούπεριβάλλοντοςκαιτωνορεινώνκαιθαλάσσιωνοικοσυστημάτωνγιαναβγάλουνκι άλλα εκατομμύρια τα λόμπι της “πράσινης ενέργειας”!

 

Το-δήθεν-νέο“χωροταξικό”σαςθαμείνεισταχαρτιά!Στουςδρόμουςτηςπόληςκαισταχωριά μας,μέσακαιέξωαπότιςδικαστικέςαίθουσεςθασαςγίνειξεκάθαροπωςδεθαακουμπήσετε ούτε σπιθαμή γής, ούτε λίτρο νερού ! Να ανακληθούν τώρα πανελλαδικώς όλα τα αδειοδοτημένα έργα βιομηχανικής κλίμακας ΑΠΕ! ΟΥΤΕ ΜΙΑ ΑΛΛΗ Β.ΑΠΕ!

[Ιουλία Ρώση]

1. Το νέο χωροταξικό να εφαρμοστεί ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΑ και για όσα έργα Α.Π.Ε. δεν έχουν ξεκινήσει να κατασκευάζονται
2. Όλες οι Μελέτες ΑΠΕ, άσχετα αν έχουν πάρει ΑΕΠΟ (Απόφαση Έγκρισης Περιβαλλοντικών Όρων) ή αν είναι σε διαβούλευση ή αν ελέγχονται στις υπηρεσίες του ΥΠΕΝ, να κριθούν σύμφωνα με το πνεύμα και τους όρους του νέου χωροταξικού.
3. Κάποιες παλαιότερες αιτήσεις για ΑΣΠΗΕ (Αιολικοί Σταθμοί Παραγωγής Ηλεκτρικής Ενέργειας) είναι εντελώς παράνομες σύμφωνα με το Νέο Πλαίσιο. Αυτές να απορριφθούν όλες και όχι να εξαιρεθούν επειδή έτυχε να κατατεθούν λίγο πριν τη διαβούλευση.
4. Να απαγορευθεί κάθε εγκατάσταση ΑΠΕ, ανεξαρτήτως σε ποιο στάδιο βρίσκεται η αίτηση επενδυτή, η οποία βρίσκεται μέσα στα Παγκόσμια
Γεωπάρκα της UNESCO. Πρέπει το περιβάλλον τους και οι Γεώτοποι να προστατευθούν.
5. Δεν είναι δυνατόν μια αίτηση για ΑΠΕ, να είναι πάνω από 1.200m υψόμετρο ή σε NATURA ή σε ΓΕΩΠΑΡΚΟ ή σε ΠΑΔ (Περιοχές Άνευ Δρόμου) σαν Αλπικά στα 2.000+ υψόμετρο, και να παίρνουν Άδεια εγκατάστασης μόνο και μόνο επειδή κάποιοι πρόλαβαν να τις καταθέσουν πριν τη διαβούλευση του Νέου Σχεδίου.
6. Θα είναι Άδικο και Ατιμία για το Περιβάλλον των Αλπικών της Πίνδου και των Αγράφων να παραμένουν σε ισχύ ελέγχου οι Αιτήσεις ΑΠΕ και να τύχουν πιθανόν κανονικής έγκρισης για εγκατάσταση, αφού ήδη όλες οι βουνοκορφές των 1800-2200 είναι καπαρωμένες από τέτοιες αιτήσεις για ΑΣΠΗΕ.
7. Η Πίνδος και τα Άγραφα αποτελούν ορεινά οικοσυστήματα υψηλής οικολογικής αξίας και χωρίς το καινούργιο Νομοσχέδιο Χωροταξικού θα
επρεπε να εξαιρούνται από εγκαταστάσεις ΑΠΕ. Απόδειξη ότι στις 26 και 27 Ιουνίου στην Κόνιτσα γίνεται Διεθνές Συνέδριο για το Βαλκανικό Αγριόγιδο.

8. Να σταματήσει κάθε προσπάθεια εγκατάστασης του φωτοβολταϊκού των 15000 στρεμμάτων στα Αντιχάσια. Δεν είναι δυνατόν ένα τέτοιο φαραωνικό έργο να είναι τόσο κοντά και τόσο φάτσα στο δεύτερο, μετά το Άγιο Όρος, θρησκευτικό παγκόσμιο προορισμό της Ελλάδας, δηλαδή στα ΜΕΤΕΩΡΑ.

9. Είναι κοινό μυστικό και ειδικά στους κύκλους των Τεχνοκρατών, ότι τα ήδη υπάρχοντα έργα ΑΠΕ, όχι μόνο επαρκούν για τις εγχώριες ενεργειακές ανάγκες, αλλά έχουν μπλοκάρει και στην παροχέτευση. Άρα γιατί τόση σπουδή για παραπανήσια έργα ΑΠΕ αντίθετα με το πνεύμα του Νέου Πλαισίου (μιλάμε για τις εκκρεμείς μελέτες). Μήπως για να εξάγουν κάποιο μεγαλοεπενδυτές;
10. Αφού το Νομοσχέδιο του Νέου Χωροταξικού, αποδέχεται λάθη του προηγούμενου που ίσχυε και βάζει όρους και μάλιστα οριζόντιους (όπως
υψόμετρο, Natura, κλπ) γιατί δεν ΛΥΤΡΩΝΕΙ τις περιοχές που κινδυνεύουν με παρεμβάσεις, και να ισχύσει ΑΝΑΔΡΟΜΙΚΑ;
11. Το Νομοσχέδιο δεν ασχολείται καθόλου με τα μικρά Υδροηλεκτρικά. Επισημαίνω ότι είναι η μάστιγα των τελευταίων χρόνων κατακερματίζουν τα ποτάμια μας, (βλέπε 27 ΥΗΕ θέλουν μόνο στο Βενέτικο) χωρίς ιδιαίτερες απαγορεύσεις. Καταστρέφουν ιχθυοπανίδες (ειδικά Άγριας Πέστροφας) αλλοτριώνουν τους Βιότοπους των Ποταμιών.
12. Να μπουν αυστηροί όροι για αιτήσεις ΥΗΕ στα ποτάμια μας. Έχουμε δει «επενδυτές», οι οποίοι απλά για να μεγαλώσουν το εισόδημά τους, και χωρίς καν να ξέρουν την περιοχή, να αιτούνται επένδυση για ΥΗΕ, μόνο και μόνο επειδή η Νομοθεσία δεν τους δυσκολεύει.
13. Η Ανάπτυξη του Ορεινού Όγκου, η αποτροπή της ερημοποίησης της υπαίθρου, με εργαλεία όπως τον οικοτουρισμό, τον τουρισμό βουνού, την
επισκεψιμότητα του ΓΕΩΠΑΡΚΟΥ Μετεώρων και Πύλης, απαιτεί εδώ και τώρα την απαγόρευση κάθε δραστηριότητας ειδικά ΑΣΠΗΕ στον ορεινό όγκο της Πίνδου.
14. Να σταματήσει το φαινόμενο της μεταβίβασης – μεταπώλησης των αδειών ΑΠΕ από μικρούς σε μεγαλύτερους επενδυτές. Κανονικά μέσα σε 1-2 χρόνια από την κάθε ΑΕΠΟ θα πρέπει να ξεκινά η κατασκευή. Είναι κρίμα να παζαρεύουν τα μεγάλα ενεργειακά λόμπυ εις βάρος του περιβάλλοντος και της φυσικής κληρονομιάς όλων μας.
15. Προτείνω, όταν έρθει μετά τη δημόσια διαβούλευση το Νομοσχέδιο προς ψήφιση στην Βουλή, η ψηφοφορία να είναι ΟΝΟΜΑΣΤΙΚΗ. Για να μάθουμε και να γνωρίζουν και οι επόμενες γενιές Ελλήνων, ποιοι στήριξαν το περιβάλλον και ποιοι ασέλγησαν (για τους δικούς τους λόγους) πάνω του.

[ΛΕΩΝΙΔΑΣ ΠΑΠΑΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥ]

Συντάσσομαι με τα κείμενα που κατατέθηκαν από τις ΣΥΛΛΟΓΙΚΟΤΗΤΕΣ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΑΣ ΣΤΕΡΕΑΣ και του Ελληνικού Ορειβατικού Συλλόγου Χαλκίδας με τίτλο “Σχόλια και παρατηρήσεις επί του σχεδίου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΧΠ – ΑΠΕ)” και “ΥΠΟΜΝΗΜΑ  ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΩΝ ΚΑΙ ΑΝΤΙΠΡΟΤΑΣΕΩΝ επί του Σχεδίου Ειδικού Χωροταξικού Πλαισίου για τις Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας (ΕΧΠ-ΑΠΕ) και της συνοδεύουσας Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων (ΣΜΠΕ) από τον Ελληνικό Ορειβατικό Σύλλογο Χαλκίδας”, αντίστοιχα.

 

 

[Πολιτιστικός Σύλλογος Νομίων – Δήμος Μονεμβασίας]

Συμφωνούμε και συντασσόμαστε με το κείμενο του Ελληνικού Ορειβατικού Συλλόγου Mολάων κ Νοτιοανατολικής Λακωνίας (ΕΟΣ ΜΝΑ.Λ), που κατατέθηκε στην εν λόγω διαβούλευση. Εκ του κειμένου παραθέτουμε τα τελικά συμπεράσματα.

ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ

Κάθε επέμβαση στο περιβάλλον έχει επιπτώσεις. Επιπτώσεις που γνωρίζουμε αλλά και επιπτώσεις που αγνοούμε ακόμα. Όσο ελαχιστοποιούμε τις επεμβάσεις σε οικολογικά ευαίσθητες περιοχές, τόσο περισσότερο μειώνουμε τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις.

Η ΣΜΠΕ ως επί το πλείστο, παραπέμπει τη συγκεκριμένη αξιολόγηση των έργων στο στάδιο της ΜΠΕ και της ΕΟΑ, σύμφωνα με τον Ν. 4014/2011. Αυτό είναι ορθό ως προς την αδειοδότηση των μεμονωμένων έργων. Δεν είναι όμως επαρκές ως απάντηση στο επίπεδο του ΕΧΠ-ΑΠΕ. Η ίδια η ΣΜΠΕ αναφέρει ότι ο επακριβής προσδιορισμός των επιπτώσεων και των μέτρων αντιμετώπισης γίνεται κατά την περιβαλλοντική αδειοδότηση, ιδίως για έργα σε περιοχές Natura 2000. Η μεταγενέστερη ΕΟΑ δεν αναιρεί την υποχρέωση της ΣΜΠΕ να αξιολογήσει τις στρατηγικές χωρικές επιλογές του σχεδίου.

Το ΕΧΠ-ΑΠΕ δεν αποτελεί απλή πολιτική πρόθεση. Ορίζει περιοχές, θέτει κανόνες, εισάγει εξαιρέσεις, κατευθύνει τις αδειοδοτούσες αρχές και επηρεάζει ευθέως τη χωρική κατανομή μελλοντικών έργων.

Η ΣΜΠΕ έχει κινηθεί προς αυτήν την κατεύθυνση εισάγοντάς περιοχές αποκλεισμού. Όμως οφείλει να αξιολογήσει πιο διακριτά και πιο συγκεκριμένα το χωρικό πρότυπο εγκατάστασης των ΑΠΕ, λαμβάνοντας υπόψιν και περισσότερες παραμέτρους και να δώσει πιο σαφείς κατευθύνσεις.

Ξεκινώντας ως βάση με την παραπάνω τοποθέτηση και λαμβάνοντας υπόψιν τα όσα αναφέρθηκαν σε προηγούμενες ενότητες, συνοψίζουμε στα εξής :

1. περιοχές υψηλής περιβαλλοντικής ευαισθησίαςέστω και αν είναι χαρακτηρισμένες ως περιοχές καταλληλότητας δεν ισούται με περιοχές επιτάχυνσης. Η επιτάχυνση απαιτεί δική της, αυστηρότερη και ειδικότερη αιτιολόγηση.

1. για περιοχές με καρστικά εδάφηαιτούμαστε:

3.1 την αξιολόγηση αυτών  σε επίπεδο χωρικού σχεδιασμού και εναλλακτικών σεναρίων, πολύ πριν επιλεγούν ως περιοχές χωροθέτησης.

3.2 αν δεν ισχύσει το προτεινόμενο, θα πρέπει να υπόκεινται σε καθεστώς δέουσας εκτίμησης υδρογεωλογικής αξιολόγησης κατά την εκπόνηση της ΜΠΕ για μη πρόκληση σημαντικής βλάβης. (Do No Significant Harm  -DNSH). Η μελέτη αυτή θα πρέπει να προηγείται της έκδοσης ΑΕΠΟ

3.3 να θεσπισθεί ρητό χωροταξικό κριτήριο αποκλεισμού ή, επικουρικά, ζώνη αυξημένης προστασίας για καρστικές χερσονήσους και ακρωτήρια υψηλής υδρογεωλογικής τρωτότητας.

1. σε περιοχές ΖΕΠ η ρύθμιση των 7,5 m/secείναι ανεπαρκώς αιτιολογημένη, εάν επιτρέπει κάμψη προστασίας με βάση αποκλειστικά ή κυρίως ενεργειακό δείκτη.

1. να προστεθεί χωροταξικό κριτήριο αποκλεισμού για ακρωτήρια, στενώσεις, χερσονήσους, μεταναστευτικές διόδους και περιοχές, όπου το μικρό πλάτος του φυσικού χώρου πολλαπλασιάζει τις επιπτώσεις φραγμού, εκτόπισης και κατάτμησης.

1. η ένταξη περιοχών υψηλής οικολογικής ευαισθησίας σε ζώνες αποκλεισμού ή, επικουρικώς, η ρητή εξαίρεσή τους από Περιοχές Επιτάχυνσης ΑΠΕ, θα ανταποκρινόταν πληρέστερα στην προληπτική λογική της στρατηγικής περιβαλλοντικής εκτίμησης και της RED.

 

Eξειδικεύοντας για την χερσόνησο του Μαλέα  αιτούμαστε:

1. να εξαιρεθούν ρητά η Χερσόνησος και Οροσειρά Κάβο Μαλέα, η ΣΠΠ/IBA GR206και οι λειτουργικά συνδεόμενες μεταναστευτικές, παράκτιες, θαλάσσιες και υδρογεωλογικές ζώνες από κάθε Περιοχή Επιτάχυνσης ΑΠΕ.

1. να χαρακτηρισθεί η ίδια χωρική ενότητα ως περιοχή αποκλεισμού ή, επικουρικώς, αυστηρής αποφυγής για βιομηχανικής κλίμακας χερσαία αιολικά, μεγάλης κλίμακας φωτοβολταϊκά, αποθήκευση, υποσταθμούς, γραμμές, καλωδιώσεις, οδοποιία, εργοτάξια, προσαιγιαλώσεις και κάθε λειτουργικά συνδεόμενη υποδομή.

1. να θεσπισθεί μεταβατικός κανόνας αυξημένης προστασίας για ΣΠΠ/IBAπου τεκμηριώνουν κρίσιμες μεταναστευτικές στενωπούς, ιδίως για τη ΣΠΠ/IBA GR206, μέχρι την ολοκλήρωση ειδικής ορνιθολογικής αξιολόγησης και την έκδοση αιτιολογημένης κρίσης περί ένταξης ή μη σε ΖΕΠ ή άλλο ισοδύναμο προστατευτικό καθεστώς

1. για εκκρεμή ή ήδη αδειοδοτημένα έργα, να προβλεφθεί μεταβατικός μηχανισμός επανελέγχου της επάρκειας του φακέλου και, όπου δεν έχει προηγηθεί αξιολόγηση ικανή να άρει κάθε εύλογη επιστημονική αμφιβολία, να μην επιτρέπεται η έναρξη μη αναστρέψιμων εργασιών μέχρι την ολοκλήρωση του επανελέγχου.

1. να προβλεφθεί υποχρεωτική ειδική ορνιθολογική, καρστική υδρογεωλογική, τοπιακή/seascape, δασική, πυροπροστατευτική και σωρευτική αξιολόγηση πριν από κάθε νέα ΑΕΠΟ ή ουσιώδη τροποποίηση ΑΕΠΟ στην περιοχή.

1. να θεσπισθεί ρητή ρήτρα ότι ο ηλεκτρικός χώρος, η δυνατότητα σύνδεσης, οι όροι σύνδεσης, οι υποσταθμοί, οι γραμμές, τα καλώδια και οι υφιστάμενες ή σχεδιαζόμενες υποδομές μεταφοράς δεν αποτελούν τεκμήριο χωροταξικής ή περιβαλλοντικής καταλληλότητας για βιομηχανικής κλίμακας ΑΠΕ στον Κάβο Μαλέα.

1. να προβλεφθεί ρητά ότι για τη χερσόνησο του Μαλέα η περιβαλλοντική και χωροταξική αξιολόγηση δεν μπορεί να περιορίζεται στο κύριο ενεργειακό έργο, αλλά πρέπει να καταλαμβάνει ενιαία το σύνολο των συνοδών, βοηθητικών και λειτουργικά συνδεόμενων έργων και υποδομών, όπως οδοποιία, πρανή, εκσκαφές, πλατείες, θεμελιώσεις, εργοτάξια, υποσταθμούς, γραμμές και καλωδιώσεις σύνδεσης, λιμενικές ή παράκτιες εξυπηρετήσεις και τυχόν αποθήκευση ενέργειας.

1. για τη γεωχωρική ακρίβεια, την αδειοδοτική ιχνηλασιμότητα και την επίτευξη ενιαίας αξιολόγησης των έργων ΑΠΕ, ζητείται από τη Διοίκηση να αναζητήσει, να αξιολογήσει και  να μπορεί να χορηγήσει στους ενδιαφερόμενους πλήρη, πρωτογενή, επεξεργάσιμα και γεωαναφερμένα στοιχεία για το σύνολο των έργων και υποδομών που αφορούν τη Χερσόνησο του Μαλέα, συμπεριλαμβανομένων GIS/shapefiles, χαρτών, τεχνικών σχεδίων, μηκοτομών και διατομών οδοποιίας, θέσεων ανεμογεννητριών, θεμελιώσεων, πλατειών και υποσταθμών, διαδρομών γραμμών και καλωδιώσεων, όρων σύνδεσης με το ΕΣΜΗΕ ή άλλο δίκτυο, πρωτογενών ορνιθολογικών δεδομένων, δεδομένων για χειρόπτερα, υδρογεωλογικών και γεωτεχνικών στοιχείων, στοιχείων εναλλακτικών λύσεων και γνωμοδοτήσεων υπηρεσιών.

 

Η Χερσόνησος  του Μαλέα δεν είναι απλώς ένα φυσικό ακρωτήριο. Είναι ιστορικό θαλάσσιο πέρασμα, ασκητικό και θρησκευτικό τοπίο, τόπος μονοπατιών, ξωκλησιών, μονών, φάρου, σπουδαίας αρχαιολογικής και σπηλαιολογικής σημασίας,  θαλάσσιας θέασης και τοπικής μνήμης. Δεν μπορούμε να τον αντιμετωπίσουμε ως  «ένα μνημείο εδώ και ένα ξωκλήσι εκεί». Είναι ενιαίο πολιτιστικό τοπίο.

Η βλάβη από βιομηχανικές ΑΠΕ δεν είναι απλή οπτική όχληση. Είναι μεταβολή κλίμακας, θορύβου, νυχτερινού φωτισμού, κορυφογραμμής, δρόμων, πλατωμάτων, υποσταθμών και γραμμών διασύνδεσης. Αλλοιώνει τη σχέση φυσικού, πολιτιστικού και θαλάσσιου τοπίου, δηλαδή την ίδια την εμπειρία του τόπου.

https://www.unesco.org/en/mab/mount-parnon-cape-maleas

Η ένταξη της ευρύτερης ενότητας Mount Parnon – Cape Maleas στο διεθνές δίκτυο UNESCO/MAB ως Biosphere Reserve δεν προβάλλεται ως αυτοτελές εθνικό καθεστώς απαγόρευσης ΑΠΕ. Προβάλλεται ως πρόσθετο τεκμήριο διεθνούς αναγνώρισης της φυσικής, γεωλογικής, πολιτιστικής και θαλάσσιας αξίας της περιοχής, το οποίο η ΣΜΠΕ και το ΕΧΠ-ΑΠΕ οφείλουν να συνεκτιμήσουν ειδικά.

Η χερσόνησος Μαλέα δεν ζητεί εξαίρεση επειδή αντιτίθεται στις ΑΠΕ. Ζητεί εξαίρεση από καθεστώτα επιτάχυνσης και από βιομηχανικής κλίμακας χωροθέτηση ΑΠΕ επειδή, βάσει των διαθέσιμων επιστημονικών και χωρικών δεδομένων, δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί νομίμως ως περιοχή χαμηλής περιβαλλοντικής σύγκρουσης.

Για κάθε προτεινόμενη βιομηχανικής κλίμακας χωροθέτηση ΑΠΕ στην περιοχή απαιτείται προηγούμενη πλήρης, ειδική, χωρικά ενιαία και σωρευτική αξιολόγηση της ορνιθολογικής, υδρογεωλογικής, τοπιακής, πολιτιστικής, δασικής, παράκτιας, θαλάσσιας, πυροπροστατευτικής και τεχνικής διάστασης του κύριου έργου και όλων των συνοδών ή λειτουργικά συνδεόμενων υποδομών του.

 

[Συντάκτης]

Απαντήσεις