Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1- Νότιες Κυκλάδες (ΕΘΠΝΑ 1-Νότιες Κυκλάδες) – Σελίδα 6

This topic has 107 replies, 1 voice, and was last updated 11 months, 3 weeks ago by Ελληνική ΟΡΝΙΘΟΛΟΓΙΚΗ Εταιρία.

Viewing 15 posts - 76 through 90 (of 108 total)

← 1 2 3 … 5 6 7 8 →

Author

Posts
22 Σεπτέμβριος 2025 at 10:17 #12672

Milos diving Center
Guest

Να ενταχθεί όλη η θαλάσσια περιοχή της Μήλου στο Θαλάσσιο Πάρκο του Νοτίου Αιγαίου

Η αναγγελία της θέσπισης των θαλάσσιων πάρκων του Αιγαίου και του Ιονίου Πελάγους συνιστά σίγουρα ένα θετικό βήμα για μια πιο οικολογική διαχείριση της θάλασσας μας. Υπάρχουν βέβαια σημαντικά κενά και ερωτηματικά στην οριοθέτηση της συνολικής περιοχής του Αιγαίου, την έλλειψη οριοθέτησης περιοχών απόλυτης προστασίας και άλλα που ενδεχομένως θα είναι καθοριστικά στην αποτελεσματικότητα του μέτρου. Θεωρούμε πως ο δρόμος που άνοιξαν οι ψαράδες της Αμοργού για την προστασία της θάλασσας τους πρέπει να μας κατευθύνει. Εμείς δεν θα ασχοληθούμε σε αυτή την φάση με αυτά τα συνολικότερα ζητήματα των θαλάσσιων πάρκων. Προέχει τώρα για μας ένα μεγάλο θέμα για το νησί μας, την Μήλο.

Αναφερόμαστε στην μη ένταξη στο Θαλάσσιο Πάρκο Αιγαίου ολόκληρης της βόρειας ακτής της Μήλου όπως και της βόρειας ακτής του κόλπου της Μήλου. Αντίστοιχη εξαίρεση ένταξης στο θαλάσσιο πάρκο δεν υπάρχει σε κανένα από τα άλλα, κατοικημένα νησιά που συμπεριλαμβάνονται σε αυτό. Είναι ανεξήγητη επιστημονικά αφού η βιοποικιλότητα των περιοχών αυτών και μάλιστα τα λιβάδια από ποσειδωνίες που υπάρχουν παντού αποδεικνύουν, χωρίς την παραμικρή αμφιβολία την μοναδική τους οικολογική σημασία και την αυτονόητη ανάγκη προστασίας τους.

Ειδικότερα για την βόρεια ακτή της Μήλου πρέπει να τονίσουμε την μεγάλη προσπάθεια που είχε κάνει πριν πολλά χρόνια ο σύλλογος μας, με την επιστημονική υποστήριξη του Πανεπιστημίου Πειραιά με τον καθηγητή κ.Τσελέντη, για την θέσπιση θαλάσσιας προστατευόμενης περιοχής σε αυτήν. Η πρόταση μας αυτή, με την συνακόλουθη μελέτη είχε τότε την ομόφωνη έγκριση του Δημοτικού Συμβουλίου Μήλου.

Επιπρόσθετα πρέπει να τονιστεί η ύπαρξη εκτεταμένων ενάλιων αρχαιοτήτων τόσο στην περιοχή της πόλης της Φυλακωπής όσο και στην πόλη του Κλήματος. Η ένταξη τους στο Θαλάσσιο Πάρκο του Αιγαίου σίγουρα θα αποτελούσε έναν πρόσθετο θετικό παράγοντα για την προστασία τους.

Καταθέτουμε στην διαβούλευση του Υπουργείου Περιβάλλοντος όλα τα αποδεικτικά στοιχεία όσων αναφέρθηκαν. Την μελέτη του Πανεπιστημίου Πειραιά για την θέσπιση θαλάσσιας προστατευόμενης περιοχής στην βόρεια ακτή της Μήλου και φωτογραφικό υλικό από τις ποσειδωνίες και την βιοποικιλότητα σε αυτές τις περιοχές. Επίσης φωτογραφικό υλικό από τις ενάλιες αρχαιότητες σε αυτές τις περιοχές και τα Φ.Ε.Κ για την κήρυξη τους ως αρχαιολογικών ζωνών απόλυτης προστασίας.

Ενώνουμε την φωνή μας με τις συλλογικότητες και τους πολίτες της Μήλου για την ένταξη αυτών των περιοχών στο Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου. Η παρέμβαση όλων μας στην διαβούλευση του Υπουργείου Περιβάλλοντος μέχρι τις 22/9 είναι ιδιαίτερα σημαντική. Οι θαλάσσιες αυτές περιοχές του νησιού μας πρέπει να προστατευτούν !

Για το Διοικητικό Συμβούλιο του Ομίλου Φίλων Βουνού και Θάλασσας Μήλου

Χαβάκης Ιωάννης

22 Σεπτέμβριος 2025 at 10:17 #12671

Κέλλη Παπαπαύλου
Guest

ΣΧΟΛΙΑ ΕΠΙ ΤΗΣ Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης (ΕΠΜ) για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1- Νότιες Κυκλάδες (ΕΘΠΝΑ 1-Νότιες Κυκλάδες) Eκπόνηση: ΝCC – OΦΥΠΕΚΑ, Ιούνιος 2025

Τεχνικά και μεθοδολογικά ζητήματα στην συγκεκριμένη μελέτη:

ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΙΣΜΟΣ ΣΤΟΥΣ ΟΡΙΣΜΟΥΣ: η λέξη ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ/ΟΣ/Η/Α/O αναφέρεται στο σύνολο της μελέτης κατ’ελάχιστον 150 φορές χωρίς να υπάρχει καμία επεξήγηση ως προς τα κριτήρια της αξιολόγησης ως ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ ή ΠΟΛΥ ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ έστω και στην βάση ορισμού που επέλεξε η μελετητική ομάδα, για παράδειγμα στον πίνακα 3-4 εμφανίζεται ως ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ το Falco eleonorae με παγκόσμιο πληθυσμό[1] >32.000 ενήλικα άτομα αλλά και το Calonectris diomedea με παγκόσμιο πληθυσμό >285.000 ενήλικα άτομα (και τα δύο IUCN-LC) ενώ απουσιάζουν παντελώς τα μικροπούλια. Δηλαδή, τα ερωτήματα που δημιουργούνται είναι: τι καθιστά τα συγκεκριμένα είδη «σημαντικά» σε επίπεδο περιοχής έργου σε σχέση με κάποια άλλα και γιατί π.χ. είναι σημαντικός ο σπιζαετός με όχι παραπάνω από 2-3 επικράτειες στην περιοχή του έργου και παγκόσμια κατανομή από την Σενεγάλη μέχρι την Κίνα και όχι το φρυγανοτσίχλονο με πολύ μικρότερη κατανομή αν και μεγαλύτερο παγκόσμιο πληθυσμό;

Δυστυχώς, η έλλειψη τεκμηρίωσης του ορισμού του ΣΗΜΑΝΤΙΚΟΥ έχει επίπτωση και στην αξιολόγηση των κριτηρίων για την οριοθέτηση των ζωνών του πάρκου: στην σελίδα 98 τρία (3) κριτήρια αφορούν ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ ΑΠΟΙΚΙΕΣ αλλά δεν γνωστοποιείται πουθενά ποιές θεωρούνται ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ και ποιές όχι. Επομένως, μπορεί να υποτεθεί ότι όλες είναι ΣΗΜΑΝΤΙΚΕΣ. Στην περίπτωση αυτή ισχύει μάλλον η άποψη του P.Lencioni[2] «όταν όλα είναι ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ τίποτε δεν είναι ΣΗΜΑΝΤΙΚΟ…..». H συλλήβδην αντιμετώπιση πολλών ειδών και ομάδων που απαντώνται στην περιοχή του έργου ως ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ και ΠΟΛΥ ΣΗΜΑΝΤΙΚΑ χωρίς την σχετική τεκμηρίωση αυτοαναιρεί την όποια σημασία τους.

ΑΔΙΑΦΑΝΗ ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΑΝΑΦΟΡΙΚΑ ΜΕ ΤΗΝ ΠΡΟΕΛΕΥΣΗ ΤΩΝ ΠΟΣΟΤΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΑΤΑΝΟΜΩΝ:

Tα όποια ποσοτικά πληθυσμιακά δεδομένα παρατίθενται στην μελέτη είναι εκτός εξαιρέσεων ανεπαρκώς τεκμηριωμένα όσον αφορά το έτος, τον τόπο, τον τρόπο και τον φορέα προέλευσης καθώς και τις όποιες αβεβαιότητες: π.χ. στον πίνακα 3.5 αναφέρονται εθνικοί και τοπικοί πληθυσμοί άγνωστης χρονικής προέλευσης και τρόπου μέτρησης ενώ αντίστοιχα στον πίνακα 3.4 οι περισσότερες πηγές είναι αδημοσίευτες, μη διαθέσιμες στην ευρεία επιστημονική κοινότητα και μη ελέγξιμες. Στοιχεία όπως για παράδειγμα οι ισχυρισμοί περί σημαντικών πληθυσμών του μίχου στην Σίκινο και στα Χριστιανά δεν συνδέονται με καμία βιβλιογραφική αναφορά.

ΕΛΑΧΙΣΤΗ ΩΣ ΜΗΔΕΝΙΚΗ ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ ΤΟΥ ΚΑΤΑΛΟΓΟΥ ΑΠΕΙΛΩΝ: Η παράθεση των δεδομένων για τις απειλές στο σύνολο της μελέτης αλλά και ειδικά στο κεφάλαιο 3.2 είναι από απλοϊκή ως επικίνδυνη: η κάθε ανθρώπινη δράση που μπορεί στο φαντασιακό επίπεδο να συνδεθεί με ένα οικολογικό φαινόμενο εκλαμβάνεται ως δεδομένη «απειλή», η δε περιγραφή των «απειλών» γίνεται για τα περισσότερα είδη και βιοτόπους χωρίς την παράθεση μετρήσεων ή/και σχετικής βιβλιογραφίας από την Ελλάδα ή το εξωτερικό και χωρίς προσπάθεια να διερευνηθεί αν όντως ισχύει η απειλή στον χώρο και στον χρόνο στον οποίο αναφέρεται η μελέτη και αν ισχύει, τι κλίμακες χώρου και χρόνου αφορά και ποιές οικολογικές παραμέτρους. Ενδεικτικά μόνο αναφέρονται τα ακόλουθα από το κεφάλαιο 3.2 (με bold οι παράγραφοι από την μελέτη):

“….. η θήρευση αυγών και νεοσσών από εισβλητικά στις νησίδες είδη (όπως αρουραίοι) και η όχληση στις θέσεις αναπαραγωγής, συνιστούν τις σημαντικότερες απειλές για τα προστατευόμενα είδη…..» → ποιά είναι τα στοιχεία του αναδόχου που υποδεικνύουν ότι οι τοπικοί πληθυσμοί συγκεκριμένων προστατευόμενων ειδών επηρεάζονται δυσμενώς από αρουραίους ή/και από όχληση; Ας τονιστεί ότι στην βιβλιογραφία[3] αναφέρονται μεταξύ άλλων αντιδιαμετρικά αντίθετες απόψεις από αυτές που αναφέρει η μελέτη.

«…..Η εγκατάλειψη παραδοσιακών χρήσεων και δραστηριοτήτων σε αρκετές από τις νησίδες του Πάρκου ….. αξιολογείται ως πολύ σημαντική καθώς αφορά την πλειονότητα των ειδών που συνιστούν το προστατευτέο αντικείμενο της περιοχής….” → ποιά είναι τα στοιχεία του αναδόχου που υποδεικνύουν ότι οι «παραδοσιακές χρήσεις και δραστηριότητες» συμβάλλουν τόσο ουσιαστικά στην βελτιστοποίηση των συνθηκών της πλειονότητας μάλιστα των ειδών; Και ποιές είναι αυτές οι παραδοσιακές χρήσεις και δραστηριότητες; H βόσκηση: Η γεωργία; Η αλιεία; H υφαντική με αργαλειό; Καλό θα ήταν να μην εμφανίζεται μια τόσο γενικόλογη σε εν δυνάμει τεχνικό κείμενο και να αναφέρεται μάλιστα ως ΠΟΛΥ ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΑΠΕΙΛΗ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΛΕΙΟΝΟΤΗΤΑ των ειδών.

«…..Η μείωση των ιχθυαποθεμάτων εκτός από την επίπτωση που έχει στον άνθρωπο μειώνει σημαντικά και τη διαθεσιμότητα τροφής για τα θαλασσοπούλια και τα θαλάσσια θηλαστικά τα οποία αναγκάζονται να καλύπτουν μεγαλύτερες αποστάσεις στην αναζήτηση τροφής. Η μειωμένη διαθεσιμότητα τροφής επηρεάζει την αναπαραγωγική επιτυχία και την κατανομή των θαλασσοπουλιών στο θαλάσσιο περιβάλλον. …..Η απειλή θεωρείται πολύ σημαντική αφού επηρεάζει αρκετά από τα είδη που συνιστούν το προστατευτέο αντικείμενο του ΕΘΠΝΑ 1- Νότιες Κυκλάδες…..» → Αν και η μείωση των ιχθυοαποθεμάτων στο Αιγαίο έχει εκτιμηθεί σε πολλές σχετικές εργασίες[4], η σύνδεση των μεταβολών με τυχόν πληθυσμιακές διακυμάνσεις στα θαλασσοπούλια σε λίγες περιπτώσεις έχει αποδειχθεί[5]…σε παγκόσμιο επίπεδο. Ο ισχυρισμός ότι κάτι τέτοιο συμβαίνει ήδη και μάλιστα στην περιοχή του έργου είναι στην βάση των δημοσιευμένων στοιχείων ανυπόστατος. Αν ο ανάδοχος έχει δικά του, μη δημοσιευμένα στοιχεία είναι υποχρεωμένος να τα θέσει σε δημοσιότητα.

Εγκατάσταση ΑΠΕ στις νησίδες:

«……Η εγκατάσταση και λειτουργία των αιολικών πάρκων μπορεί να έχει σημαντικές αρνητικές επιπτώσεις για τα είδη ορνιθοπανίδας της περιοχής μελέτης. Για τον Μαυροπετρίτη ο κίνδυνος είναι αυξημένος όταν τα αιολικά πάρκα εγκαθίστανται σε περιοχές που α) βρίσκονται πλησίον των αναπαραγωγικών αποικιών του είδους, β) χρησιμοποιούνται τακτικά για τις καθημερινές μετακινήσεις στις περιοχές τροφοληψίας ή γ) βρίσκονται στους μεταναστευτικούς διαδρόμους του είδους….. Λαμβάνοντας υπόψη το μέγεθος των χερσαίων εκτάσεων της περιοχής μελέτης γίνεται προφανές ότι δεν υπάρχουν περιοχές όπου θα μπορούσε να θεωρηθεί ότι μπορούν να εγκατασταθούν Αιολικά Πάρκα χωρίς να υπάρχουν επιπτώσεις σε αυτά. Μέριμνα θα πρέπει να ληφθεί και για τους πληθυσμούς των θαλασσοπουλιών που αναπαράγονται σε νησίδες του Πάρκου ως προς τις ενδεχόμενες επιπτώσεις υπεράκτιων αιολικών πάρκων σε αυτά, είτε στον άμεσο περίγυρο του Πάρκου είτε ευρύτερα, μιας και τα θαλασσοπούλια καθημερινά πραγματοποιούν ταξίδια εκατοντάδων χιλιομέτρων για την τροφοληψία τους. Τα υπόλοιπα σημαντικά είδη πανίδας και χλωρίδας καθώς και οι σημαντικοί τύποι οικοτόπων της περιοχής μελέτης αναμένεται να επηρεαστούν επίσης αρνητικά από την κατασκευή των Αιολικών Πάρκων, λόγω της περιορισμένης έκτασης των νησίδων και κατ’ επέκταση των ενδιαιτημάτων των ειδών καθώς δεν μπορεί να διασφαλιστεί η μη διατάραξή τους……»→ Με δεδομένη την εξάπλωση των αιολικών πάρκων σε εκτεταμένες παράκτιες και θαλάσσιες εκτάσεις στην Ευρώπη, στην Ασία και στις ΗΠΑ αλλά και σε βραχονησίδες και νησίδες στα αρχιπελάγη της Βόρειας Θάλασσας, ο ανάδοχος όφειλε να παρουσιάσει σχετικές αποδείξεις από τις εκατοντάδες εργασίες που έχουν δημοσιευτεί εκεί για το είδος και το μέγεθος της απειλής που ισχυρίζεται ότι οι ΑΠΕ συλλήβδην αποτελούν για την νησιωτική πανίδα. Οχι μόνο τα στοιχεία αυτά δεν παρέχονται αλλά παρουσιάζεται ο ισχυρισμός ότι ΔΕΝ ΥΠΑΡΧΟΥΝ ΠΕΡΙΟΧΕΣ σε ολόκληρη την έκταση του έργου στις οποίες να μπορούν να εγκατασταθούν αιολικά πάρκα. Ο ανάδοχος οφείλει να αποδείξει με ποιά δεδομένα οδηγείται στους παραπάνω ισχυρισμούς που αντιτίθενται σε πολλά σημεία με την δημοσιευμένη βιβλιογραφία. Σε περίπτωση που διαθέτει μετρήσεις θνησιμότητας από τα εν λειτουργία αιολικά πάρκα στο Αιγαίο οι οποίες θα δικαιολογούσαν εν μέρει την απαγορευτική τοποθέτηση οφείλει να παρουσιάσει την σχετική πληροφορία.

ΖΩΝΕΣ ΚΑΙ ΟΡΟΙ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑΣ 

Παρά την πλέον γενικευμένη ύπαρξη εργαλείων λήψης αποφάσεων και αξιοποίησης των (όποιων διαθέσιμων) ποσοτικών δεδομένων παγκοσμίως, o σχεδιασμός των ζωνών προστασίας δίνει την εντύπωση ότι έχει γίνει εμπειρικά, πόσο περισσότερο που στην μελέτη υπάρχει περιορισμένη τεκμηρίωση για την συλλογιστική που οδήγησε στο να τραβηχθούν τα όρια των όποιων ζωνών στην θέση Α, Β κλπ. Για παράδειγμα στην Σίκινο: ποιά είναι τα κριτήρια βάσει των οποίων επιλέχθηκαν τα συγκεκριμένα σημεία της ακτογραμμής για την ζώνη ΖΒΔΦΠ-20 και όχι κάποια άλλα; Τι ακριβώς καλείται να προστατέψει ο περιορισμός της ανέγερσης οποιασδήποτε νέας προβλήτας στα σημεία αυτά σε σχέση με γειτονικά σημεία εκτός ζώνης; Και γιατί στα σημεία αυτά (και όχι σε κάποια άλλα) να κληθούν να εφαρμοστούν επιπλέον περιορισμοί στην κίνηση των σκαφών (πίνακας 4-10); Σε τελική ανάλυση, ποιός είναι ο οικολογικός στόχος που οι συγκεκριμένοι περιορισμοί στην κλίμακα του νησιού θα εξυπηρετήσουν;

ANAΘΕΩΡΗΣΗ ΟΙΚΟΛΟΓΙΚΩΝ ΔΕΔΟΜΕΝΩΝ. Εϊναι σκόπιμη για την εξάπλωση του Silene holzmanni και την ταξινομική του Podarcis erhardii.

Κέλλη Παπαπαύλου

Βιολόγος ΕΚΠΑ, MSc Οικολογία

[1] IUCN-Red list https://www.iucnredlist.org/, προσβαση 18 Σεπτεμβρίου 2025

[2] https://www.goodreads.com/quotes/10268739-if-everything-is-important-nothing-is, προσβαση 17 Σεπτεμβρίου 2025

[3] Ruffino L. et al (2009): Invasive rats and seabirds after 2,000 years of an unwanted coexistence on Mediterranean islands Biol Invasions DOI 10.1007/s10530-008-9394-z

[4] Π.χ. Τsikliras A. et al (2013): Assessing the state of Greek marine fisheries resources doi: 10.1111/j.1365-2400.2012.00863.x

[5] Van Rijn S. & van Eerden M.R. (2021): Food choice and prey selection by Great Cormorants Phalacrocorax carbo in a shallow coastal zone in the Dutch delta area: importance of local flatfish stocks .Ardea 109: 507–528. doi:10.5253/arde.v109i2.a20

22 Σεπτέμβριος 2025 at 10:18 #12665
Γιώργος Γκάφας – Καθηγητής Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας
Guest
Παρακαλώ λάβετε υπόψη την παρακάτω τοποθέτηση επί του κειμένου της μελέτης
Γενικό σχόλιο
Τα προτεινόμενα σχέδια για τα δυό Θαλάσσια Πάρκα αποτελούν μια εξαιρετική πρωτοβουλία και αξίζουν συγχαρητήρια στους συγγραφείς του πονήματος. Εξαίρουν πραγματικά την σημασία της Προστασίας της Βιοποικιλότητας, καθώς οι περιοχές αυτές είναι όντως σημαντικές για τη θαλάσσια ζωή με πολλά ‘hot-spots’ και περιοχές υψίστης οικολογικής σημασίας. Επίσης, παραθέτουν προτάσεις για βιώσιμη ανάπτυξη, ιδιαιτέρως μέσω του Οικοτουρισμού και της Πολιτιστικής Κληρονομιάς.
Σαν γενικό σχόλιο, για τις αναφερόμενες στη μελέτη των κύριων ανθρωπογενών πιέσεων που δέχεται το θαλάσσιο περιβάλλον, δεν τεκμηριώνεται επαρκώς πως θα αντισταθμιστούν οι αλιευτικές δραστηριότητες/πιέσεις με εν δυνάμει εναλλακτικές λύσεις, αλλά ούτε πως θα μειωθεί η όχληση από την ναυσιπλοΐα. Δεν αναφέρονται Μέτρα/Εγκύκλιοι. Επίσης, δεν υπάρχει στοχοθεσία για την εποπτεία, ούτε ποιοι φορείς θα συμμετέχουν, πως θα γίνεται (επί της διαδικασίας) κτλ, καθώς απουσιάζει έστω ένας τυπικός κώδικας δεοντολογίας (κυρώσεις, συμμόρφωση κτλ). Ως επιπλέον σχόλιο δεν αναφέρεται καθόλου οι επιδράσεις των χερσαίων εκμεταλεύσεων (απόβλητα κτηνοτροφίας/γεωργίας/υδατοκαλλιέργειας/βιομηχανίας) από τα παρακείμενα μεγάλα αστικά κέντρα και πως αυτές θα περιοριστούν, οι οποίες αποτελούν και αυτές σημαντικό κομμάτι, αν όχι το σημαντικότερο, στην κατάσταση και επιβάρυνση των θαλασσών.
Ειδικά σχόλια επί της επιστημονικής προσέγγισης – Ελλείψεις – Προτάσεις 
Για να σταθώ όμως και στη καθαυτό ανάγκη δημιουργίας του θαλάσσιου πάρκου, που είναι η προστασία της Βιοποικιλότητας, η βιβλιογραφία και η επιστημονική προσέγγιση της παρούσας είναι αρκετά περιορισμένη. Επί παραδείγματι, οι τιμές που αναφέρονται σε πληθυσμιακά μεγέθη αφορούν στο “απογραφικό” μέγεθος (census size) και όχι στο δραστικό πληθυσμιακό μέγεθος (population effective size). Υπάρχουν περιπτώσεις στη διεθνή βιβλιογραφία όπου πληθυσμοί έχουν ανακάμψει σε μέγεθος αλλά η “ποιότητα” (μετρούμενη ως δραστικό πληθυσμιακό μέγεθος) του πληθυσμού όσον αφορά την γενετική ποικιλομορφία είναι εξαιρετικά μικρή (π.χ. Hoelzel et al., 2024) καθιστώντας τον πληθυσμό ιδιαιτέρως ευάλωτο σε περιβαλλοντικές πιέσεις.
Η καταγεγραμμένη τόσο βιβλιογραφικά, αλλά και όπως διατυπώνεται στη παρούσα μελέτη, μείωση των πληθυσμών έχει οδηγήσει σε σημαντικό κατακερματισμό (fragmentation) των πληθυσμών οδηγώντας σε υψηλά επίπεδα ομομιξίας (inbreeding). Τα υψηλά επίπεδα ομομιξίας έχουν ως αποτέλεσμα την μειωμένη γενετική ποικιλότητα ειδών και κατ’επέκταση την μειωμένη αρμοστηκότητα των ατόμων ενός πληθυσμού (Gkafas et al., 2019; Gkafas et al., 2020). Επίσης, αρκετά είδη στην Ανατολική Μεσόγειο έχουν υψηλό δείκτη γενετικών προσμίξεων (genetic admixture), που μπορεί να εξυπηρετεί γεωγραφικά ενδιάμεσο κόμβο μετακίνησης πληθησμών. Έτσι, “χαρακτηρίζοντας” μια περιοχή προστατευόμενη και την διπλανή όχι εγείρει ερωτήματα για τα ορθά μέτρα διαχείρισης, ιδιαίτερα στο θαλάσσιο περιβάλλον όπου δεν υπάρχουν διακριτά όρια.
Από την άλλη στο Ιόνιο και στο Αιγαίο έχει παρατηρηθεί η παρουσία ζωνών υβριδισμού (hybrid zones) όπου έχει καταγραφεί πρόσμιξη ατόμων διαφορετικών ειδών, όπως το ολοθούριο (Gkafas et al., 2023), ο αχινός και η φούσκα (Konstantinidis et al., 2017), βενθικά είδη που αποτελούν σημαντικά εμπορικά αλιεύματα και οικολογικοί δείκτες ποιότητας νερού. Είδη τα οποία απουσιάζουν από τα είδη – στόχοι από την παρούσα μελέτη. Επίσης, η περιοχή του Αιγαίου αποτελεί για πολλά είδη το όριο εξάπλωσης τους, γεγονός που οδηγεί σε δημιουργία γενετικής διαφοροποίησης σε σχέση με πληθυσμούς του ίδιου είδους δυτικότερα (π.χ. Sarantopoulou et al., 2024).
Από την άλλη, υπάρχουν εργασίες για πληθυσμιακή δυναμική κητωδών στην περιοχή Ιονίου – Αιγαίου όπως π.χ. ζωνοδέλφινο (Gkafas et al., 2017, Pardalis et al., 2021) στενόρυγχο δελφίνι (Komnenou et al., 2022), αλλά και για τον ζιφιό (Pardalis et al, 2024; Komnenou et al., 2025) που απουσιάζουν από την παρούσα μελέτη. Επι προσθέτως, ένα άλλο μεγάλο κεφάλαιο που δεν θίγεται καθόλου είναι ο ρόλος της γενετικής ποικιλότητας στην ανθεκτικότητα/ευαλωτότητα των θαλάσσιων θηλαστικών σε παθογόνα. Αρκετές εργασίες στην περιοχή μελέτης ενισχύουν την παρουσία της μειωμένης ανθεκτικότητας των κητωδών λόγω υψηλής ομοζυγωτίας (αποτέλεσμα ομομιξίας/inbreeding) καθιστώντας τέτοιες μελέτες προτεραιότητα για την βιοπαρακολούθηση της υγείας των πληθυσμών (Komnenou et al., 2021; Koitsanou et al., 2022; Athinaiou et al., 2023).
Σημαντική παρατήρηση είναι ότι δεν αξιοποιείται καθόλου το Εθνικώς Συντονισμένο Δικτύο Παρακολούθησης και Διαχείρισης Εκβρασμών Ειδών Θαλάσσιας Άγριας Πανίδας (ΥΠΕΝ/ΔΔΦΠΒ/55417/1958), έτσι ώστε περιστατικά εκβρασμών να αντιμετωπίζονται με τον καλύτερο από επιστημονικής άποψης τρόπο διασφαλίζοντας στο μέτρο του δυνατού α) την προστασία των ειδών για τη διατήρηση του γενετικού αποθέματός τους, β) την ευζωία των ατόμων των ειδών, γ) την προστασία της δημόσιας υγείας, δ) την συλλογή χρήσιμων επιστημονικών δεδομένων, ε) την εκπαίδευση, πληροφόρηση και ευαισθητοποίηση των αρμόδιων υπηρεσιών, του κοινού και των άμεσα εμπλεκόμενων κοινωνικών ομάδων σε θέματα διαχείρισης, προστασίας και αρμονικής συνύπαρξης με την άγρια θαλάσσια πανίδα.
Η λίστα των ειδών που είναι σημαντικής σημασίας στις περιοχές μελέτης δεν αποτυπώνεται πλήρως.
Γενικό συμπέρασμα
Η λίστα των ειδών σαφώς και δεν πρέπει να περιορίζεται όπως είναι καταγεγραμμένη στην παρούσα μελέτη, και προφανώς λείπουν γενετικά δεδομένα της δυναμικής πληθυσμών και ο ρόλος της ομομιξίας, της παρουσίας παθογόνων και των εξελικτικών πιέσεων που δρουν σε συνάρτηση με τις περιβαλλοντικές πιέσεις. Επίσης, δεν διατυπώνεται η πιστότητα οικολογικού θώκου (site fidelity) ειδών, ιδιαιτέρως της μεγαπανίδας που σχηματίζουν τοπικούς πληθυσμούς (όπως το ζωνοδέλφινο – Gkafas et al., 2017). Τέλος, αρκετά είδη λόγω μορφολογικών ομοιοτήτων, είναι δύσκολο να αναγνωριστούν ορθά με τις κλασικές κλείδες αναγνώρισης, με αποτέλεσμα την λανθασμένη εκτίμηση της αφθονίας και κατανομής των ειδών (π.χ. η κοινή γλώσσα με την Αιγυπτιακή – Sarantopoulou et al., 2025) ειδικά εάν έχει χρησιμοποιηθεί η μέθοδος “Citizen Science” όπου στηρίζεται στη γνώμη απλών πολιτών. Για το λόγο αυτό απαιτείται σε ιδιαίτερες περιπτώσεις η μοριακή ταυτοποίηση των ειδών. Επίσης, δεν αναφέρονται νέες τεχνικές/μέθοδοι εκτίμησης αφθονίας και κατανομής ειδών όπως αυτή του περιβαλλοντικού DNA (π.χ. Akritopoulou et al., 2024; Akritopoulou et al., 2025).
Πρόταση για επιστημονική ερευνητική μελέτη για τα σχέδια δράσης των ειδών
Οι περιβαλλοντικές διαταραχές, τόσο φυσικές όσο και ανθρωπογενείς, έχουν την ικανότητα να επηρεάζουν τη συμπεριφορά, την αφθονία και την κατανομή των πληθυσμών των ειδών. Αυτές οι διαταραχές είναι καταγεγραμμένο ότι δύναται να επηρεάσουν τη γενετική ποικιλομορφία, την αρμοστικότητα και την προσαρμογή των ειδών στους υπό πίεση οικοτόπους. Ωστόσο, ελάχιστες μελέτες είναι διαθέσιμες για τη φύση και το βαθμό τέτοιων αλλαγών λόγω της σχετικής σπανιότητας της εποχικής γενετικής δειγματοληψίας φυσικών πληθυσμών. Επομένως, η αντιμετώπιση αυτού του γνωστικού χάσματος έχει υψηλό ενδιαφέρον τόσο για τους υπεύθυνους πολιτικούς φορείς, όσο και για τη διατήρηση και διαχείριση φυσικών πληθυσμών και των ενδιαιτημάτων τους από τις μονάδες διαχείρισης. Προτείνεται:
- διαρκής βιοπαρακολούθηση, ιδιαιτέρως της μεγαπανίδας (κητώδη, πτερυγιοπόδια, χελώνες) 
- καταγραφή της γενετικής ποικιλομορφιας, ομομιξίας κτλ,
- καταγραφή της υγείας των ζώων (εκβρασμοί, νεκροψίες) και της σχέσης γενετικού προφίλ με θνησιμότητα/ανθεκτικότητα.
Αν αυτές οι προϋποθέσεις προστεθούν στις ήδη υπάρχουσες της παρούσας μελέτης, τα Θαλάσσια Πάρκα μπορούν να γίνουν ένα μοντέλο βιώσιμης ανάπτυξης, που προστατεύει τον πολύτιμο φυσικό πλούτο της Ελλάδας για τις μελλοντικές γενιές, ενώ ταυτόχρονα προάγη την διατήρηση και διαχείριση των ειδών.
Γεώργιος Α. Γκάφας
Αν. Καθηγητής
Τμ. Γεωπονίας, Ιχθυολογίας και Υδάτινου Περιβάλλοντος
Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας
Βιβλιογραφία
1. Gkafas GA, Exadactylos A, Rogan E, Raga JA, Reid R and Hoelzel (2017). Biogeography and temporal progression during the evolution of striped dolphin population structure in European waters. Journal of Biogeography, 00,1-11
2. Konstantinidis I, Gkafas GA, Karamitros G, Lolas A, Antoniadou C, Vafidis D, Exadactylos A (2017). Population structure of two benthic species with different larval stages in the eastern Mediterranean sea. Journal of Environmental Protection and Ecology 18, 930-939
3. Gkafas GA, Hatziioannou M, Malandrakis EE, Tsigenopoulos CS, Karapanagiotidis IT, Mente E, Vafidis D, Exadactylos A (2019). Heterozygosity-Fitness Correlations and Generation Interval of the Norway lobster in the Aegean Sea, eastern Mediterranean. Journal of Biological Research-Thessaloniki 26, 14 DOI: 10.1186/s40709-019-0103-0
4. Gkafas GA, de Jong M, Exadactylos A, Aznar FJ, Raga JA, Hoelzel (2020). Sex-specific impact of inbreeding on pathogen load in the striped dolphin. Proceedings of the Royal Society B 287, 20200195
5. Komnenou A, Gkafas GA, Kofidou E, Sarantopoulou J, Exadactylos A, Tounta E, Koemtzopoulos K, Dendrinos P, Karamanlidis AA, Gulland F, Papadopoulos E (2021). First Report of Uncinaria hamiltoni in Orphan Eastern Mediterranean Monk Seal Pups in Greece and its Clinical Significance. Pathogens, 10, 1581. https://doi.org/10.3390/pathogens10121581
6. Pardalis SV, Komnenou A, Exadactylos A, Gkafas GA (2021). Small Scale Fisheries, Dolphins and Societal Challenges: A Case Study in the City of Volos, Greece. Conservation 1, 7. 
https://doi.org/10.3390/conservation1020007
7. Koitsanou E, Sarantopoulou J, Komnenou A, Exadactylos A, Dendrinos P, Papadopoulos E, Gkafas GA (2022). First Report of the Parasitic Nematode Pseudoterranova spp. Found in Mediterranean Monk Seal (Monachus monachus) in Greece: Conservation Implications. Conservation, 2, 122–133.
8. Komnenou A, George Gkafas, Aimilia Drougas, Pantelis Sarris, Evangelia Kofidou, Joanne Sarantopoulou, Athanasios Exadactylos, Manuel Garcia-Hartman (2022) First documented alive stranding of a Steno bredanensis in Salamina Island, Aegean Sea, Greece. 33rd Conference of the European Cetacean Society, Abstract, 5-7 April 2022, Ashdod, Israel, pp 83
9. Athinaiou A., Sarantopoulou J., Komnenou A., Papadopoulos E., Exadactylos A., Gkafas G.A. (2023). From Atlantic to Greece. The Case of Nasal Mite in Mediterranean Monk Seal. Examines Mar Biol Oceanogr. 6(3). EIMBO. 000640
10. Gkafas GA, Sarantopoulou J, Apostologamvrou C, Antoniadou C, Exadactylos A, Fleris G, Vafidis D. (2023). Admixture of Holothurian Species in the Hellenic Seas (Eastern Mediterranean) as Revealed by RADseq. Sustainability, 15(15):11493. https://doi.org/10.3390/su151511493
11. Akritopoulou E, Exadactylos A, Komnenou A, Drougas A, Sarantopoulou J, Gkafas GA (2024). Validation of eDNA methodology in marine mammals detection: Novel detection of mediterranean monk seal (Monachus monachus) in Amvrakikos Gulf (preliminary results). 5th International Congress on Applied Ichthyology, Oceanography, and Aquatic Environment- HydroMediT, 30 May – 2 June 2024, Mytilene, Lesvos, Greece, 425-428
12. Hoelzel AR, Gkafas GA, Kang H. et al. (2024). Genomics of post-bottleneck recovery in the northern elephant seal. Nat Ecol Evol 8, 686–694. https://doi.org/10.1038/s41559-024-02337-4
13. Pardalis S., Exadactylos E., Komnenou A., Drougas A., Akritopoulou E., Sarantopoulou J., Gkafas G.A. (2024). Threats on Marine Mammals: an Anthropological Perspective. Glob J Arch & Anthropol. 13(4): 555869. DOI:10.19080/GJAA.2024.13.555869
14. Akritopoulou E, Exadactylos A, Komnenou A, Sarantopoulou J, Kofidou E, Drougas A, Gkafas GA (2025). eDNA analysis revealed the presence of Cuvier’s beaked whale (Ziphius cavirostris) in shallow waters in Greece, Eastern Mediterranean Sea. European Cetacen Society, 14-16 May 2025, Ponta Delgada, Azores, Portugal, GE-08.
15. Komnenou A, Drougas A, Hartmann MG, Psalla D, Gkafas GA, Evridiki Kontemeniotou E, Akritopoulou E, Kofidou E, Hatiris GA, Fernandez A (2025).Stranding Events and Causes of Mortality of Beaked Whales (Ziphius cavirostris) in Greece: A Review of 30 Years of Strandings Data. 16th ICZEGAR, 3-6 July 2025, Athens, Greece, 100.
16. Sarantopoulou J, Gkafas GA, Pardalis S, et al. (2025). Fish mislabel beyond financial profit. The case of Sanger sequencing and high resolution melting RT-PCR for the identification of Merluccius merluccius, Solea solea and Anguilla anguilla in the Greek markets. J Biol Res-Thessalon (2025) 31:2 https://doi.org/10.26262/jbrt.v32i0.10035.
22 Σεπτέμβριος 2025 at 10:18 #12660

ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΜΕΤΑΛΛΕΥΤΙΚΩΝ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΩΝ
Guest

<hr data-start=”157″ data-end=”160″ />

<h3 data-start=”162″ data-end=”286″></h3>
Στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης, καταθέτουμε τις εξής παρατηρήσεις και επισημάνσεις, με αφορμή τα στοιχεία που παρουσιάζονται στους χάρτες και τις προβλέψεις για τη νήσο Μήλο, όπου δραστηριοποιείται εταιρεία μελος του Συνδέσμου:

<hr data-start=”542″ data-end=”545″ />

<h4 data-start=”547″ data-end=”623″>1. Ελλείψεις στην αποτύπωση των υφιστάμενων λιμενικών εγκαταστάσεων</h4>
Στους υπό διαβούλευση χάρτες, δεν αποτυπώνονται ορθά ή πλήρως οι λειτουργούσες και νομίμως αδειοδοτημένες λιμενικές εγκαταστάσεις της νήσου. Συγκεκριμένα:

<ul data-start=”785″ data-end=”1259″>
<li data-start=”785″ data-end=”845″>
Εμφανίζονται μόνο οι λιμένες Αδάμαντα και Καναβάς.

<li data-start=”846″ data-end=”1021″>
Δεν εμφανίζονται οι λιμενικές εγκαταστάσεις της εταιρείας:

<ul data-start=”910″ data-end=”1021″>
<li data-start=”910″ data-end=”953″>
Στην περιοχή Βούδια (Ανατολική Μήλος)

<li data-start=”956″ data-end=”1021″>
Στο Αμπουρδεχτάκι (Δυτική Μήλος, εντός του κόλπου Αδάμαντα)

<li data-start=”1022″ data-end=”1259″>
Δεν παρουσιάζεται επίσης:

<ul data-start=”1052″ data-end=”1259″>
<li data-start=”1052″ data-end=”1129″>
Η προβλήτα στα Πολλώνια, η οποία εξυπηρετεί τη διασύνδεση με την Κίμωλο

<li data-start=”1132″ data-end=”1259″>
Η λιμενική εγκατάσταση στην περιοχή Ξυλοκερατιά (Δυτική Μήλος), που εξυπηρετεί υφιστάμενο λατομείο και αλλης εταιρείας μελους μας

Προτείνεται η συμπλήρωση των χαρτών με την αποτύπωση όλων των νομίμως υφιστάμενων και αδειοδοτημένων λιμενικών εγκαταστάσεων, με κατάλληλο συμβολισμό (λιμένας/προβλήτα).

<hr data-start=”1440″ data-end=”1443″ />

<h4 data-start=”1445″ data-end=”1519″>2. Ζώνη Καναβά – Άνιση μεταχείριση όμορων λιμενικών εγκαταστάσεων</h4>
Στη θέση Καναβά, εντός του κόλπου του Αδάμαντα, υφίστανται:

<ul data-start=”1586″ data-end=”1717″>
<li data-start=”1586″ data-end=”1643″>
Δημοτική προβλήτα φόρτωσης (εκτός ζώνης προστασίας)

<li data-start=”1644″ data-end=”1717″>
Προβλήτα φόρτωσης της εταιρείας, νόμιμα αδειοδοτημένη και λειτουργούσα

Στους χάρτες, η προβλήτα της εταιρείας εμπίπτει εντός της Ζώνης ΔΟΕ-01, στην οποία δεν επιτρέπεται η χρήση λιμενικών εγκαταστάσεων για βιομηχανική δραστηριότητα.
Ζητείται επανεξέταση της συγκεκριμένης χωρικής κατάταξης, προκειμένου να διασφαλιστεί η ίση μεταχείριση και η συνέχιση της νόμιμης λειτουργίας της εγκατάστασης.

<hr data-start=”2058″ data-end=”2061″ />

<h4 data-start=”2063″ data-end=”2137″>3. Περιοχή Αμπουρδεχτάκι – Ελλιπής πρόβλεψη για βιομηχανική χρήση</h4>
Η περιοχή Αμπουρδεχτάκι (Δυτική Μήλος, εντός του κόλπου του Αδάμαντα), όπου λειτουργεί νομίμως αδειοδοτημένη λιμενική εγκατάσταση της εταιρειας, εντάσσεται στη Ζώνη ΒΔΦΠ-13.
Η ζώνη αυτή προβλέπει:

<ul data-start=”2343″ data-end=”2504″>
<li data-start=”2343″ data-end=”2451″>
Τη συντήρηση και βελτίωση υφιστάμενων επιβατικών, εμπορικών, αλιευτικών και τουριστικών δραστηριοτήτων

<li data-start=”2452″ data-end=”2504″>
Τη χρήση υφιστάμενων εγκαταστάσεων (προβλητών)

Ωστόσο, δεν γίνεται ρητή αναφορά στη βιομηχανική δραστηριότητα, γεγονός που δημιουργεί ασάφεια σχετικά με τη δυνατότητα συνέχισης της νόμιμης λειτουργίας της υφιστάμενης εγκατάστασης.
Προτείνεται η σαφής αναφορά στην επιτρεπτότητα βιομηχανικής δραστηριότητας για υφιστάμενες εγκαταστάσεις, ώστε να διασφαλιστεί η ασφάλεια δικαίου και η επιχειρησιακή συνέχεια.

<hr data-start=”2876″ data-end=”2879″ />

<h3 data-start=”2881″ data-end=”2904″>Συμπερασματικά:</h3>
Ζητείται:

<ul data-start=”2917″ data-end=”3257″>
<li data-start=”2917″ data-end=”2994″>
Η επικαιροποίηση των χαρτών με όλες τις νόμιμες λιμενικές εγκαταστάσεις

<li data-start=”2995″ data-end=”3141″>
Η προσαρμογή των ζωνών προστασίας ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι υφιστάμενες, αδειοδοτημένες και λειτουργούσες υποδομές βιομηχανικού χαρακτήρα

<li data-start=”3142″ data-end=”3257″>
Η ρητή πρόβλεψη για τη δυνατότητα συνέχισης των νόμιμων δραστηριοτήτων σε υφιστάμενες λιμενικές εγκαταστάσεις

Παραμένουμε στη διάθεση των αρμοδίων για περαιτέρω διευκρινίσεις ή παροχή πρόσθετων στοιχείων.

22 Σεπτέμβριος 2025 at 10:18 #12658
“Θηραϊκή Θάλασσα” Σύλλογος για την θεσμοθέτηση ΘΠΠ στη Σαντορίνη
Guest
Συμπερίληψη των προτάσεων θεσμοθέτησης του Υποθαλάσσιου Προστατευόμενου Τοπίου Σαντορίνης στο πλαίσιο της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου

Θα θέλαμε να χαιρετίσουμε την πρωτοβουλία θεσμοθέτησης νέων Θαλάσσιων Προστατευόμενων Περιοχών, οι οποίες θα συμβάλλουν καθοριστικά στην επίτευξη του στόχου 30×30. Η σύνταξη Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης (ΕΠΜ) για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες (Ιούνιος 2025) αποτελεί μια σημαντική και καλοδεχούμενη προσπάθεια συγκρότησης ενός ολοκληρωμένου θεσμικού πλαισίου προστασίας για τις θαλάσσιες και νησιωτικές εκτάσεις του Νοτίου Αιγαίου. Θεωρούμε ότι η πρωτοβουλία αυτή είναι θετική, καθώς απαντά σε χρόνιες ανάγκες για την ουσιαστική διατήρηση και διαχείριση του μοναδικού φυσικού και πολιτιστικού κεφαλαίου των Κυκλάδων, και θέτει τη χώρα μας σε ηγετική θέση στον μεσογειακό χώρο.

Στο πλαίσιο αυτό, θεωρούμε όμως καίριας σημασίας την ενσωμάτωση των υφιστάμενων προτάσεων που έχουμε κάνει από κοινού ως Θηραϊκή Θάλασσα, Δήμος Θήρας και Σύλλογος επαγγελματιών αλιέων Σαντορίνης «ο Ψαράς» με την υποβολή της Μελέτης Τεκμηρίωσης για το Υποθαλάσσιο Προστατευόμενο Τοπίο (υΘΠΤ) Σαντορίνης (Βρεττού κ.ά. 2022), η οποία έχει ήδη κατατεθεί στις αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΕΝ από τον Νοέμβριο του 2024, με αίτημα τη θεσμοθέτηση στα νερά της Σαντορίνης του 1ου Υποθαλάσσιου Προστατευόμενου Τοπίου στην Ελλάδα.
Ζητάμε την πλήρη συμπερίληψη των προτάσεων και των μέτρων προστασίας όπως αυτά αναλύονται στη Μελέτη Τεκμηρίωσης που έχουμε καταθέσει στο ΥΠΕΝ.

Εν συντομία η Μελέτη Τεκμηρίωσης αξιοποιεί όλα τα διαθέσιμα βιβλιογραφικά δεδομένα σχετικά με το υποθαλάσσιο τοπίο της Σαντορίνης, ενώ επιπλέον παρέχει εξειδικευμένα στοιχεία τα οποία έχουν προκύψει από στοχευμένες έρευνες πεδίου του ΕΛΚΕΘΕ και του ΕΚΠΑ.

Πιο συγκεκριμένα:
- Προτείνει τη θεσμική αναγνώριση της θαλάσσιας νότιας λεκάνης της Καλντέρας και των περιοχών Ακρωτηρίου – Ασπρονησίου, Παλαιάς και Νέας Καμένης ως Υποθαλάσσιο Προστατευόμενο Τοπίο σύμφωνα με τον ν.1650/86.
- Αναγνωρίζει ως βασικά προστατευτέα αντικείμενα τους γεώτοπους (υποθαλάσσιες ηφαιστειακές δομές, θερμές πηγές, ατμίδες), τη θαλάσσια βιοποικιλότητα (πανίδα και χλωρίδα), καθώς και τους θαλάσσιους τύπους οικοτόπων με έμφαση σε ιδιαίτερους σχηματισμούς τους (π.χ. λιβάδια Ποσειδωνίας με ιδιαίτερη μορφολογία «κρεμαστού κήπου 1120*», κοραλλιγενείς σχηματισμοί, υφάλους 1170).
- Προτείνει ειδικές ζώνες προστασίας με κλιμακούμενους περιορισμούς στις δραστηριότητες (ζώνες πλήρους απαγόρευσης αλιείας, ζώνες περιορισμού θαλάσσιας αναψυχής) τακτική παρακολούθηση της κατάστασης των ευάλωτων ειδών και οικοτόπων, και εποπτεία/φύλαξη της περιοχής.
- Τεκμηριώνει με επιστημονικά δεδομένα τις απειλές (υπεραλίευση, υποβάθμιση οικοτόπων, πίεση από τουρισμό και κρουαζιέρες, θαλάσσια απορρίμματα, κλιματική αλλαγή) και προτείνει στοχευμένα μέτρα μετριασμού.
Κοινωνική διάσταση και διαβούλευση
Όπως αναφέραμε ήδη η Μελέτη Τεκμηρίωσης και η πλήρης συμφωνία όλων των εμπλεκομένων υπογραμμίζει ότι η πρόταση για το υΘΠΤ Σαντορίνης είναι προϊόν μακράς και ουσιαστικής διαβούλευσης με την τοπική κοινωνία, ιδίως με τους επαγγελματίες αλιείς, τον Δήμο Θήρας, ερευνητικά ιδρύματα (ΕΛΚΕΘΕ, ΕΚΠΑ), τοπικούς συλλόγους («Ο Ψαράς», «Θηραϊκή Θάλασσα») και περιβαλλοντικές οργανώσεις (Blue Marine Foundation, Cyclades Preservation Fund, Dive in Action). Αυτό αποτελεί ένα σπάνιο και ιδιαίτερα θετικό παράδειγμα «bottom-up» πρωτοβουλίας, που εξασφαλίζει κοινωνική νομιμοποίηση και πρακτική εφαρμοσιμότητα των μέτρων.

Θα θέλαμε να αναφέρουμε να αναφερθεί ότι η ενσωμάτωση των ειδικών προτάσεων της Μελέτης Τεκμηρίωσης για το Υποθαλάσσιο Τοπίο Σαντορίνης στην ΕΠΜ του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Νοτίου Αιγαίου θα ενισχύσει καθοριστικά:
- την επιστημονική πληρότητα του σχεδίου,
- την αποτελεσματικότητα της ζωνοποίησης,
- την κοινωνική αποδοχή των μέτρων, μία διάσταση η οποία πολλές φορές δεν αντιμετωπίζεται επαρκώς από την Πολιτεία. Ειδικά στην προκειμένη περίπτωση, όπου η τοπική κοινωνία της Σαντορίνης έχει αιτηθεί τη θεσμοθέτηση Θαλάσσιας Προστατευόμενης Περιοχής εδώ και περισσότερο από 10 χρόνια.
Τέλος, θα θέλαμε επιπλέον να τονίσουμε ότι η Μελέτη Τεκμηρίωσης του υΘΠΤ Σαντορίνης περιλαμβάνει Σχέδιο ΥΑ για την νομοθέτησή του, σε συγκεκριμένες αναφορές και προβλέψεις στο κανονιστικό πλαίσιο που θα το διέπει. Θα είναι ιδιαίτερα σημαντικό οι προβλέψεις του Σχεδίου ΥΑ, και ειδικά η συμπερίληψη αλιευτικών μέτρων με σαφή αναφορά στον αλιευτικό κώδικα ΝΔ420/1970, να ληφθούν υπόψη στο Προεδρικό Διάταγμα που θα θεσμοθετεί το νέο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου.

Η θεσμοθέτηση του ΕΘΠΝΑ 1 – Νότιες Κυκλάδες αποτελεί αναμφίβολα ένα μεγάλο βήμα μπροστά. Η ενσωμάτωση όμως των προτάσεων για το υΘΠΤ Σαντορίνης θα προσδώσει στο Πάρκο μια μοναδική διάσταση, καθιστώντας το πραγματικό παράδειγμα ολοκληρωμένης διαχείρισης θαλάσσιων τοπίων στη Μεσόγειο.

Συνημμένα
1. Βρεττού Φ., Γιακουµή Σ., Ίσσαρης Γ., Νοµικού Π., Παράβας Β., Σαλωµιδη Μ., 2024. «Υποθαλάσσιο Προστατευόµενο Τοπίο Σαντορίνης: μελέτη τεκµηρίωσης», Αθήνα.
2. Επιστολή αίτημα θεσμοθέτησης προς ΥΠΕΝ
22 Σεπτέμβριος 2025 at 12:48 #12805

ΥΛΗ – Διαχείριση και Προστασία Περιβάλλοντος
Guest

Θέμα : Συμμετοχή στη Δημόσια διαβούλευση για την ΕΠΜ του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες

Η εταιρεία «ΥΛΗ – Διαχείριση και Προστασία Περιβάλλοντος» χαιρετίζει την αναγγελία των Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων στις περιοχές του Ιονίου και των Νοτίων Κυκλάδων.
Η επέκταση του Εθνικού Δικτύου των Προστατευόμενων Περιοχών, μέσω της θεσμοθέτησης των δύο Θαλάσσιων Πάρκων, θα έχει καθοριστική σημασία στη διαχείριση και προστασία των σημαντικών οικοσυστημάτων και ειδών της χώρας μας, δημιουργώντας ένα κοινό πλαίσιο προστασίας, τόσο για τις χερσαίες, όσο και για τις θαλάσσιες περιοχές, καθώς και για τα είδη που διαβιούν ή φύονται σε αυτές.
Με στόχο την ενίσχυση της προστασίας των ειδών, στο πλαίσιο της δημόσιας διαβούλευσης για την Ειδική Περιβαλλοντική Μελέτη (ΕΠΜ) του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες, προτείνουμε να ενταχθούν στο Σχέδιο Δράσης, ως προτάσεις, οι παρακάτω δράσεις:
1. Μελέτη και παρακολούθηση του γένους Capra
Στην νήσο Αντίμηλο, η οποία αποτελεί εξ ολοκλήρου την Ειδική Ζώνη Διατήρησης GR4220007, διαβιεί ένα ιδιαίτερο είδος αγριοκάτσικου, του οποίου η συστηματική κατάταξη παραμένει αντικείμενο επιστημονικής συζήτησης. Οι ταξινόμοι δεν έχουν καταλήξει σε κοινά αποδεκτή ταξινομική τοποθέτηση, ούτε και στην διαφοροποίηση του σε επίπεδο υποείδους, ενώ στο Κόκκινο Βιβλίο των απειλούμενων ειδών, αναφέρεται ως Capra aegagrus pictus.
Το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας Κρήτης συμμετέχει ενεργά σε δύο ερευνητικά προγράμματα, σε συνεργασία με πανεπιστημιακά ιδρύματα της Ελλάδας και του εξωτερικού, με σκοπό την ευρύτερη μελέτη της φυλογένεσης του γένους Capra. Στο πλαίσιο αυτών των ερευνών, διερευνάται και το βασικό ερώτημα σχετικά με την προέλευση του πληθυσμού της Αντιμήλου, δηλαδή εάν πρόκειται για αίγαγρους που εισήχθησαν στο νησί, ή για οικόσιτες αίγες που εγκαταλείφθηκαν και μέσα από φυσική επιλογή και προσαρμογή, ανέκτησαν χαρακτηριστικά άγριου φαινότυπου.
Η κατανόηση της προέλευσης και της εξελικτικής πορείας του πληθυσμού της Αντιμήλου είναι κρίσιμη για τον καθορισμό κατάλληλων μέτρων διαχείρισης και προστασίας, δεδομένου ότι πρόκειται για έναν απομονωμένο και ενδεχομένως μοναδικό γενετικά πληθυσμό.
Αντίστοιχοι πληθυσμοί απαντώνται και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας, όπως στην Κρήτη, όπου ζει ο γνωστός Κρητικός αίγαγρος (Capra aegagrus cretica ή «κρι-κρι»), καθώς και σε μικρότερα νησιά με απομονωμένους πληθυσμούς που προέκυψαν από μεταφορά, όπως η νήσος Σαπιέντζα, η νήσος Αταλάντη και η νήσος Μονή Αίγινας καθώς και τα Γιούρα των Σποράδων. Εκτός από την γενετική ταυτοποίηση και συστημική κατάταξη των πληθυσμών, κρίνεται απαραίτητη η σύνταξη μιας κοινής μελέτης με αντικείμενο την παρακολούθηση και καταγραφή των ζώων, τον έλεγχο της παρουσίας και της θνησιμότητας τους, καθώς και την περιγραφή όλων των βιολογικών χαρακτηριστικών και της συμπεριφοράς τους. Στη μελέτη προτείνεται να καθοριστούν οι Στόχοι Διατήρησης και τα Μέτρα Προστασίας τους ανά περιοχή, προκειμένου να εξασφαλιστεί η ικανοποίηση των αναγκών του κάθε πληθυσμού ανάλογα με τις ιδιαίτερες συνθήκες και απειλές που υφίστανται.
2. Μελέτη δημιουργίας μικρών εγκαταστάσεων υποστήριξης της έρευνας σε νησίδες
Η ενίσχυση της έρευνας στις Προστατευόμενες Περιοχές, αποτελεί σημαντικό παράγοντα για τη διατήρηση των ιδιαίτερων οικολογικών χαρακτηριστικών τους. Σε ορισμένες νησίδες που εντάσσονται στο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες, παρατηρούνται ελλείψεις σε βασικές υποδομές.
Σε πολλές από αυτές, δεν υπάρχουν μικρές λιμενικές εγκαταστάσεις που να διευκολύνουν την πρόσβαση, ενώ απουσιάζουν και οι κατάλληλες κτιριακές υποδομές για τη φιλοξενία επιστημονικού προσωπικού κατά τη διάρκεια των ερευνών ή των εργασιών πεδίου. Ως αποτέλεσμα, οι συνθήκες αυτές, περιορίζουν τη συχνότητα και την έκταση της ερευνητικής δραστηριότητας.
Η δημιουργία τέτοιων μικρών υποδομών, θα ενίσχυε ουσιαστικά τη δυνατότητα παρακολούθησης, καταγραφής και αξιολόγησης των οικοσυστημάτων, συμβάλλοντας έτσι στη βιώσιμη διαχείρισή τους και στην επιστημονικά τεκμηριωμένη λήψη αποφάσεων.

Για την ΥΛΗ,
Ηλίας Αποστολίδης.

22 Σεπτέμβριος 2025 at 12:49 #12803

Elena Akritopoulou
Guest

Προτάσεις για τη Διαβούλευση — Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα Ιονίου και Νοτίων Κυκλάδων

Η θεσμοθέτηση των Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων στο Ιόνιο και τις Νότιες Κυκλάδες αποτελεί στρατηγικής σημασίας βήμα για τη διατήρηση των θαλάσσιων θηλαστικών και των οικοτόπων τους. Το Ιόνιο έχει αναγνωριστεί από την IUCN ως Important Marine Mammal Area (IMMA), λόγω της παρουσίας φυσητήρων (Physeter macrocephalus), ζιφιών (Ziphius cavirostris) και παράκτιων πληθυσμών ρινοδέλφινων (Tursiops truncatus) (ACCOBAMS, 2021; Panigada et al., 2017).

Ταυτόχρονα, οι Κυκλάδες χαρακτηρίζονται από ιδιαίτερα πολύπλοκη γεωμορφολογία, με υποθαλάσσια φαράγγια και βαθιές λεκάνες που αποτελούν κρίσιμους βιοτόπους, αλλά μέχρι σήμερα δεν έχουν μελετηθεί συστηματικά με πολλαπλές μεθοδολογίες βιοπαρακαλούθησης θαλασσίων θηλαστικών (Seamap, 2022· OBIS, 2012).

Τα παρακάτω προτείνονται βάση των «Σχεδίων Δράσεων» (ΣΔ) κητωδών (ρινοδέλφινο και φώκαινα) που κατέθεσε το Ερευνητικό Κέντρο Διάσωσης και Περίθαλψης Κητωδών «ΑΡΙΩΝ» στο πλαίσιο του Προγράμματος LIFE IΡ 4 Natura και εγκρίθηκαν με απόφαση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) – Κ.Υ.Α. ΥΠΕΝ/ΔΔΦΠΒ/55417/1958/23 (Φ.Ε.Κ.). Τα «Σχέδια Δράσης» περιλαμβάνουν προτάσεις για τη λήψη σημαντικών μέτρων προστασίας των κητωδών.

Προτείνεται, η αξιοποίηση του Εθνικώς Συντονισμένου Δικτύου Παρακολούθησης και Διαχείρισης Εκβρασμών Ειδών Θαλάσσιας Άγριας Πανίδας (ΥΠΕΝ/ΔΔΦΠΒ/55417/1958), μέσω της καταγραφή εκβρασμών της θαλάσσιας μεγαπανίδας ως δείκτη μετακινήσεων και κατανομή των θαλάσσιων θηλαστικών καθώς και πιθανής επίδρασης των ανθρωπογενών παραγόντων στην οικολογία των ειδών. Η συστηματική καταγραφή εκβρασμών δίνει ολοκληρωμένα δεδομένα για την κατανόηση χωρικών και χρονικών τάσεων στην κινητικότητα και θνησιμότητα των ειδών (Notarbartolo di Sciara et al., 2021).

Επίσης, προτείνεται η γενετική παρακολούθηση των κητωδών μέσω γονιδιακών/Περιβαλλοντικού DNA (eDNA) μεθοδολογιών για να εκτιμηθεί η γενετική ποικιλότητα, η δομή των πληθυσμών και η συνδεσιμότητα καθώς επίσης και τυχόν αλλαγές οικολογικών χαρακτηριστικών των ειδών αυτών όπως η πιστότητα οικολογικού θώκου (site fidelity) (Borrell et al., 2025)

Για παράδειγμα, τα ρινοδέλφινα στο Ιόνιο έχουν δείξει ασυνήθιστα χαμηλή site fidelity, σε αντίθεση με άλλες περιοχές της Μεσογείου, γεγονός που υποδηλώνει πιθανές αλλαγές στη χρήση οικοτόπων λόγω ανθρωπογενών πιέσεων (Bearzi et al., 2008). Σε αντίθεση το υψηλό site fidelity συμβάλλει στη γενετική διαφοροποίηση και στην ανάπτυξη τοπικών οικολογικών προσαρμογών, καθώς μειώνει τη γονιδιακή ροή με άλλους πληθυσμούς (Natoli et al., 2005).

Η μελέτη του site fidelity, είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τη γενετική και οικολογική ποικιλότητα των ειδών των θαλάσσιων θηλαστικών και δυνητικά αποτελεί βασικό άξονα της διαχείρισης των νέων θαλάσσιων πάρκων, διασφαλίζοντας την προστασία των κητωδών τόσο σε τοπική όσο και σε περιφερειακή κλίμακα.

Παράλληλα, προτείνεται η παράλληλη μελέτη των ανθρωπογενών και περιβαλλοντικών απειλών ανά είδος θαλάσσιου θηλαστικού και ανά οικότοπου τους για τον εντοπισμό πιθανών αλλαγών στις κινήσεις πληθυσμών συμπεριλαμβανομένων αυτών που αναγράφονται στην Εθνική Θαλάσσια Στρατηγική (ΦΕΚ 1672/Β/2024) όπως η υποβάθμιση ενδιαιτημάτων, ρύπανση, ακουστική όχληση, ναυσιπλοΐα, και παρεμπίπτουσα αλιεία.

Βιβλιογραφία

ACCOBAMS (2021). Monitoring Guidelines for Marine Mammals in the Mediterranean and Black Seas.

Bearzi G. et al. (2008). Ecology and conservation of common bottlenose dolphins Tursiops truncatus in the Mediterranean Sea. Mammal Review.

Borrell, A., et al. (2025). Stable isotope ratios indicate trophic niche overlap in three sympatric delphinid species in the Eastern Ionian Sea. Marine Mammal Science.

Natoli A. et al. (2005). Habitat structure and the dispersal of male and female bottlenose dolphins. Molecular Ecology.

Notarbartolo di Sciara, G., et al. (2021). Marine mammal strandings and monitoring in the Mediterranean: a review and future perspectives. Aquatic Conservation.

OBIS (2012). Cetacean distribution dataset, Eastern Mediterranean.

Panigada, S., et al. (2017). Estimating cetacean abundance using aerial line-transect surveys in the Mediterranean Sea. Deep Sea Research II.

Piroddi, C., et al. (2020). Marine habitat mapping and ecosystem-based management in the Mediterranean Sea. ICES Journal of Marine Science.

Seamap (2022). KYMA boat-based surveys in Thyrrhenian and Ionian Seas.

Με εκτίμηση,

Ελενα Ακριτοπουλου

Θαλάσσια Βιολογος, RAC/SPA Specialist

Υπ. Διδακτορ Μοριακής Οικολογιας Θαλ. Θηλαστικών, Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας

Επιστημονικό Μέλος Ερευνητικού Κέντρου Διάσωσης και Περίθαλψης Κητωδών “ΑΡΙΩΝ”

22 Σεπτέμβριος 2025 at 12:49 #12801
MEDASSET – Μεσογειακός Σύνδεσμος για τη Σωτηρία των Θαλάσσιων Χελωνών
Guest
Αθήνα, 22/09/2025

ΣΥΜΒΟΛΗ ΤΟΥ ΜEDASSET

Δημόσια διαβούλευση για τις Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες (ΕΠΜ), των Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου (ΕΘΠΙΟ) και Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νότιου Αιγαίου 1- Νότιες Κυκλάδες (ΕΘΠΝΑ 1 – Νότιες Κυκλάδες)

Υπουργείο: Περιβάλλοντος και Ενέργειας

Φάση: Δημόσια διαβούλευση από 21 Ιουλίου – 22 Σεπτεμβρίου 2025

Το MEDASSET συμμετέχει στη δημόσια διαβούλευση καταθέτοντας σχόλια, γενικά ή ειδικά, καθώς και συγκεκριμένες προτάσεις.

<h2>ΣΥΝΟΨΗ</h2>

<h3>Το MEDASSET χαιρετίζει την πρωτοβουλία της Ελληνικής Πολιτείας για τη θεσμοθέτηση νέων Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων. Η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί στρατηγικής σημασίας βήμα για την προστασία της θαλάσσιας βιοποικιλότητας και την επίτευξη των εθνικών, ευρωπαϊκών και διεθνών δεσμεύσεων της χώρας. Αναγνωρίζουμε τη σημαντική εργασία που έχει γίνει μέσω των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών (ΕΠΜ) και την πολιτική βούληση που έχει εκφραστεί. Ωστόσο, καταθέτουμε παρακάτω γενικά και ειδικά σχόλια, καθώς και συγκεκριμένες προτάσεις για τη βελτίωση του θεσμικού πλαισίου και της διαχείρισης.</h3>
<h3></h3>
<h3>ΕΠΙ ΤΗΣ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑΣ ΔΙΑΒΟΥΛΕΥΣΗΣ</h3>

Η δημόσια διαβούλευση οφείλει να αποτελεί ανοιχτή διαδικασία συμμετοχής, διαλόγου και τεκμηριωμένων παρεμβάσεων. Είναι κρίσιμο να εμπλακούν οι τοπικές κοινωνίες, οι αλιείς, οι τουριστικοί φορείς και άλλοι εμπλεκόμενοι φορείς ήδη από τα πρώτα στάδια σχεδιασμού. Η ουσιαστική συμμετοχή των τοπικών κοινοτήτων θα ενισχύσει την κοινωνική συναίνεση και θα αποτρέψει μελλοντικές συγκρούσεις εφαρμογής. Στην ΕΠΜ του Ιονίου, αναφέρεται η ανάγκη συμμετοχής των τοπικών κοινωνιών (ΕΠΜ, Κεφάλαιο 5), ωστόσο δεν αποσαφηνίζεται επαρκώς ο τρόπος ενσωμάτωσης τους στη διακυβέρνηση.

<h2>Ι. ΓΕΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΤΗΡΗΣΕΙΣ</h2>

Το Ιόνιο και οι Νότιες Κυκλάδες είναι κρίσιμες περιοχές μετανάστευσης και τροφοληψίας για τη θαλάσσια μεγαπανίδα και δη τις θαλάσσιες χελώνες Caretta caretta και Chelonia mydas 3,5. Η δημιουργία ΕΘΠ σε αυτές τις περιοχές λοιπόν είναι ιδιαίτερα σημαντική για τη διατήρηση της θαλάσσιας βιοποικιλότητας της Ελλάδας και της Μεσόγειου.
- Καθώς αναγνωρίζουμε πως στις περισσότερες περιπτώσεις δεν είναι η έλλειψη θεσμικού πλαισίου αλλά η ορθή εφαρμογή του έτσι και σε αυτήν την περίπτωση τονίζουμε τη σημασία της ορθής εφαρμογής του πλαισίου καθώς και τις ελλείψεις προσωπικού και λειτουργικών προϋπολογισμών που συχνά εμποδίζουν την παραγωγή και εφαρμογή σχεδίων. Για αυτό προτείνουμε:
 - Εξασφάλιση επαρκών πόρων και στελέχωσης των Μονάδων Διαχείρισης του ΟΦΥΠΕΚΑ για την υλοποίηση των Σχεδίων Διαχείρισης (ΕΠΜ, Κεφάλαιο 4.6).
 - Τυποποίηση αναφορών και δεικτών επιτυχίας (KPIs).
 - Πρόγραμμα μετάβασης αλιέων σε θαλάσσιους φύλακες. Αυτό θα συμβάλλει στην δημιουργία βιώσιμων θέσεων εργασίας και αξιοποίηση της γνώσης τους για αποτελεσματική παρακολούθηση12,13 (ΕΠΜ, Κεφάλαιο 3.2).
 
 με παράλληλη αξιοποίηση καταδυτικών κέντρων για αναφορά παραβάσεων ή περιβαλλοντικών κινδύνων (ΕΠΜ, Κεφάλαιο 2.3.3).
 - Σύνδεση έργων αποκατάστασης με παρακολούθηση και τοπική απασχόληση.
 - Καθιέρωση ψηφιακού συστήματος παρακολούθησης σκαφών (AIS) για επαγγελματικά και τουριστικά σκάφη στις ζώνες υψηλής προστασίας (ΕΠΜ, Κεφάλαιο 4.5).
- Ίδρυση επίσημων συμβουλίων με συμμετοχή αλιέων, τουριστικών φορέων, δήμων και επιστημόνων που θα μπορούσαν να συνεισφέρουν πληροφορίες για ζωνώσεις και εποχικούς κανονισμούς.
- Δημιουργία εκπαιδευτικών κέντρων σε νησιά-κόμβους (ΕΠΜ, Κεφάλαιο 5).
 - Πολλές παραβάσεις προκύπτουν από έλλειψη ενημέρωσης και όχι από πρόθεση. Τα κέντρα αυτά θα παρέχουν στους επισκέπτες και τις τοπικές κοινωνίες βασική γνώση για τα θαλάσσια οικοσυστήματα και τους κανόνες προστασίας, μειώνοντας παραβάσεις λόγω άγνοιας και ενισχύοντας την περιβαλλοντική ευαισθητοποίηση.
- Τοποθέτηση σήμανσης στις εισόδους και εντός των ΕΘΠ
 - Η σαφής και ορατή σήμανση στην ξηρά (λιμάνια, παραλίες) και στη θάλασσα (πλωτές πινακίδες, σημαδούρες) θα ενισχύσει την ενημέρωση των χρηστών για τα όρια και τους κανόνες του Πάρκου. Με αυτόν τον τρόπο μειώνονται παραβάσεις από άγνοια, ενώ παράλληλα ενισχύεται η λογοδοσία και η συμμόρφωση όσων δραστηριοποιούνται εντός του ΕΘΠ 2,6,8.
- Προγράμματα στήριξης για όσους επηρεάζονται από ζώνες μη αλιείας6. Κατάρτιση σε οικοτουρισμό, αλλαγή εργαλείων, συμμετοχή σε έργα αποκατάστασης, και επιβράβευση αλιέων που εφαρμόζουν τεχνικές μείωσης παρεμπίπτουσας αλιείας (ΕΠΜ, Κεφάλαιο 3.2).
 - Ανάπτυξη εφαρμογής για καταγραφή παρεμπίπτουσας αλιείας.
 - Χρήση δεδομένων για έρευνα, πολιτική και αποζημιώσεις σε συμμορφούμενους αλιείς.
 - Δημιουργία ενιαίας βάσης δεδομένων που θα συγκεντρώνει στοιχεία από φορείς (πανεπιστήμια, ΜΚΟ, επαγγελματίες αλιείς).
- Αυστηρή προστασία λιβαδιών Ποσειδωνίας και παραλιών ωοτοκίας (Κυπαρίσσια) ~10% (ΕΠΜ, Κεφάλαιο 3.1.1).
- Επανεξέταση της χρήσης στατικών διχτυών (gillnets), που είναι ιδιαίτερα επιβλαβή για τη μεγαπανίδα7,12 (ΕΠΜ, Κεφάλαιο 5).
- Συνεργασία με καταδυτικά κέντρα, ξενοδοχεία και τουριστικούς φορείς για την ανάπτυξη οικοτουριστικών προϊόντων (π.χ. θαλάσσια μονοπάτια, παρατήρηση χελωνών) με έλεγχο φέρουσας ικανότητας.
 - Η καταδυτική βιομηχανία αποφέρει σε παγκόσμιο επίπεδο 8,5–20,4 δισ. $ ετησίως, με το 80% των εργαζομένων να είναι κάτοικοι τοπικής ή εθνικής επικράτειας10. Προτείνουμε δημιουργία εργαστηρίων και προγραμμάτων συνεργασίας για την εφαρμογή οικοτουρισμού και κανονισμών ΕΘΠ.
 - Επιχειρήσεις που συμμορφώνονται θα λαμβάνουν πιστοποίηση και πιθανά οικονομικά κίνητρα.
- Ανάγκη για συστηματική επιστημονική παρακολούθηση της δερματοχελώνας (επιστ. Dermochelys coriacea) στη Μεσόγειο και στην Ελλάδα1,4,6, με χρήση τεχνολογιών όπως δορυφορική παρακολούθηση, γενετική ανάλυση και καταγραφή νεκρών ή τραυματισμένων ατόμων (ΕΠΜ, Κεφάλαιο 3.1.3.3).
 - Οι δερματοχελώνες κατατάσσονται ως «Τρωτά» (Vulnerable) στον Κόκκινο Κατάλογο της IUCN, με φθίνουσα πληθυσμιακή τάση. Στη Μεσόγειο, ο πληθυσμός παραμένει μεταναστευτικός, και δεν υπάρχουν πρόσφατα διαθέσιμα δεδομένα για την κατάστασή του.
 
 Κατάσταση συγκεκριμένων υποπληθυσμών δερματοχελώνας:
 
 Κρισίμως Κινδυνεύοντες (Critically Endangered): Ανατολικός Ειρηνικός, Νοτιοδυτικός Ατλαντικός (οι οποίοι θεωρείται ότι εισέρχονται στη Μεσόγειο), και Δυτικός Ειρηνικός.
 
 Κινδυνεύων (Endangered): Βορειοδυτικός Ατλαντικός.
 
 Ανεπαρκή Δεδομένα (Data Deficient – DD): Ορισμένοι υποπληθυσμοί δεν έχουν μελετηθεί επαρκώς ώστε να υπάρξει ακριβής αξιολόγηση.
 
 Καταγραφή και χαρτογράφηση περιοχών υψηλής σημασίας για τροφοληψία, αναπαραγωγή και μετανάστευση.
 
 Ανάπτυξη και εφαρμογή πολιτικών προστασίας που βασίζονται σε επιστημονικά δεδομένα, συμπεριλαμβανομένης της μείωσης της σύγκρουσης με αλιευτικά εργαλεία και της προστασίας κρίσιμων περιοχών (ΕΠΜ, Κεφάλαιο 5).
 
 Συνεργασία με διεθνείς οργανισμούς και ανταλλαγή δεδομένων σε επίπεδο Μεσογείου για την καλύτερη κατανόηση των μετακινήσεων και της κατάστασης των πληθυσμών.
<h2>ΙΙ. ΕΙΔΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ – (ΕΠΜ_ΕΘΠΙ_Μελέτη)</h2>
<h2>Α. Θαλάσσιες Χελώνες & Βιοποικιλότητα</h2>
Κεφ. 3.1.1.2-3: Δεν γίνεται επαρκής αναφορά στις ζώνες ωοτοκίας της θαλάσσιας χελώνας Caretta caretta στις παραλίες Νότιας Νάξου και Σαντορίνης. Απαιτείται συμπλήρωση με χαρτογράφηση και ειδική μνεία.

Κεφ. 3.1.1.2-3: Η αναφορά στην Caretta caretta δεν εξετάζει επαρκώς τις ανθρωπογενείς πιέσεις στις παραλίες ωοτοκίας, ούτε γίνεται μνεία στις ανοιχτές υποθέσεις της Σύμβασης της Βέρνης για Ζάκυνθο και Κυπαρισσία. Απαιτείται αντίστοιχη αναφορά για τις Κυκλάδες.

Κεφ. 2.3.4.3: Στο σημείο αυτό συμφωνούμε καθώς το στενό μεταξύ Κεφαλονιάς και Ζακύνθου. έχει αποδειχθεί από πρόσφατη μελέτη ότι αποτελεί περιοχή υψηλού κινδύνου για τις θαλάσσιες χελώνες λόγω παρεμπίπτουσας αλιείας11 

Κεφ. 5.5.1.5 Τα είδη θέλουν italics.

Στην εικόνα 1.2.1-4 (βλ. σελ. 39) παρουσιάζονται τα όρια της περιοχής μελέτης. Είναι αξιοσημείωτο ότι για την οριοθέτηση της περιοχής έχουν ληφθεί υπόψη τα οικόπεδα εξόρυξης υδρογονανθράκων, τα οποία δεν έχουν ενταχθεί στην περιοχή μελέτης (αφού οι εξορυκτικές δραστηριότητες αποτελούν την ειδική χρήση γης [25] που σύμφωνα με το ΠΔ 59/2018, άρθρα 14γ και 14δ, είναι επιτρεπόμενη μόνο σε στις ζώνες ΖΔΟΕ και ΖΒΔΦΠ, εφόσον δεν θέτει σε κίνδυνο το προστατευτέο αντικείμενο, δηλ. εφόσον κριθεί συμβατή με τους στόχους διατήρησης), αλλά είτε εφάπτονται με αυτή (στο νότιο τμήμα), είτε ακόμα παρεμβάλλονται σε αυτή (ανοιχτά του Κυπαρισσιακού Κόλπου). Για να επιτευχθεί η οικολογική συνοχή της περιοχής, για να ληφθούν υπόψη οι ανάγκες των ειδών που χρήζουν προστασίας (κητώδη, φώκιες, θαλάσσιες χελώνες, χονδριχθύες) και είναι άκρως μεταναστευτικά και για να εξυπηρετηθεί ο στόχος περί διατήρησης και αποκατάστασης των θαλάσσιων ειδών και τύπων οικοτόπων, θεωρούμε ιδιαίτερα επιτακτική την ανάγκη συμμόρφωσης με την επισήμανση της ΕΠΜ (βλ. ενότητα 1.3, σελ. 48), στην οποία αναφέρεται ότι: «Η απομόνωση των μέτρων διατήρησης από το ευρύτερο δίκτυο ενδιαιτημάτων μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της γενετικής ποικιλότητας και στην αποτυχία διατήρησης των πληθυσμών μακροπρόθεσμα. Οι μεταναστευτικοί διάδρομοι εξασφαλίζουν την πρόσβαση σε ζωτικούς πόρους και ενδιαιτήματα που είναι απαραίτητα για την επιβίωση και την αναπαραγωγή της χελώνας. Εντούτοις, αυτοί οι διάδρομοι απειλούνται από ανθρωπογενείς δραστηριότητες, όπως η αλιεία, η ναυτιλιακή κυκλοφορία και η ρύπανση, καθιστώντας αναγκαία την ύπαρξη επαρκών διαχειριστικών μέτρων και εκτός των αυστηρών ορίων του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου. Επομένως, απαιτείται μια ολοκληρωμένη προσέγγιση στην ευρύτερη περιοχή που να ενσωματώνει τη διατήρηση τόσο των τοπικών ενδιαιτημάτων όσο και των μεταναστευτικών διαδρόμων». Ομοίως, θεωρούμε επιτακτική την ανάγκη συμμόρφωσης με την πρόταση της ΕΠΜ, σύμφωνα με την οποία σημαντικό τμήμα του οικοπέδου εξόρυξης «μπλοκ 10» προτείνεται ως Περιφερειακή ζώνη Α (βλ. Κεφάλαιο 4, ενότητα 4.3.3.3.5, σελ. 898-899) αναγνωρίζοντας πως «Παρά το γεγονός ότι η συγκεκριμένη περιοχή δεν συμπεριλαμβάνεται ως τμήμα του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου, φιλοξενεί, όπως και οι γειτονικές της περιοχές, σημαντικά ενδιαιτήματα για πλήθος θαλάσσιων ειδών θαλάσσιας μεγαπανίδας. Η περιοχή, συνολικής επιφάνειας 1528 τ.χλμ. δημιουργεί χωρικά ένα κενό στη φυσική συνέχεια του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου.»

Για τις παραπάνω περιοχές, και ειδικότερα για τα χερσαία τους τμήματα, εξαιρουμένων των βιοτόπων

αναπαραγωγής των θαλάσσιων χελωνών (βλ. Πίνακα 1.2.1-1) της περιοχής των Στροφάδων και

βραχονησίδων (που αποτελούν αντικείμενο της παρούσας), οι προτάσεις για ζώνες προστασίας,

καθώς και οι επιτρεπόμενες ειδικές χρήσεις ανά ζώνη, περιλαμβάνονται και καθορίζονται από τις

ανωτέρω μελέτες (5α, 5β, 7α και 10β).

Στη ενότητα 1.2.2 (βλ. σελ. 40) η ΕΠΜ αναφέρει ότι το τελικό όριο του «Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου» θα οριστεί αφού προστεθούν και τα χερσαία τμήματα των περιοχών Natura 2000 που εφάπτονται στην περιοχή μελέτης. Για αυτές τις περιοχές (δηλ. τις περιοχές GR2210001, GR2210002, GR2330005, GR2550005, GR3000008, GR3000012, GR3000013, GR2540002) έχουν εκπονηθεί οι ΕΠΜ 5α, 5β, 7α; 10β, και για τα χερσαία τμήματα που θα προστεθούν, θα ισχύσουν αυτά που προβλέπουν οι προαναφερόμενες ΕΠΜ. Όμως οι ΕΠΜ αυτές προβλέπουν αξιολόγηση, ζώνωση και επιτρεπόμενες χρήσεις γης και για τις παραλίες ωοτοκίας της Caretta caretta. Το ίδιο συμβαίνει και με άλλες παραλίες από τις 80 του πίνακα 1.2.1-1 (βλ. σελ. 31-33) που είναι ενταγμένες στο δίκτυο Natura 2000, (των οποίων οι χερσαίες περιοχές δεν θα προστεθούν στο «Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου») και για τις οποίες έχουν ήδη εκπονηθεί άλλες ΕΠΜ (π.χ. παραλίες Κεφαλονιάς με ΕΠΜ 5α, παραλίες Δυτικής και Νότιας Μεσσηνίας με ΕΠΜ 10α, παραλίες Λακωνικού Κόλπου και παραλίες Νότιας Λακωνίας με ΕΠΜ 10β). Δηλαδή φτάνουμε στα εξής παράδοξο: όσες από τις 80 παραλίες ωοτοκίας της Caretta Caretta, που αναφέρονται στον πίνακα 1.2.1-1 είναι ενταγμένες στο δίκτυο Natura 2000, έχουν ήδη ενταχθεί σε κάποια άλλη ΕΠΜ και έχει ήδη προβλεφθεί προτεινόμενη ζώνωση και επιτρεπόμενες ειδικές χρήσεις γης. Όμως εντάσσονται και στην παρούσα ΕΠΜ, με τον σοβαρό κίνδυνο να υπάρχουν αντιφατικές προβλέψεις. Για τις παραπάνω περιοχές, και ειδικότερα για τα χερσαία τους τμήματα, εξαιρουμένων των βιοτόπων αναπαραγωγής των θαλάσσιων χελωνών (βλ. Πίνακα 1.2.1-1) της περιοχής των Στροφάδων και βραχονησίδων (που αποτελούν αντικείμενο της παρούσας), οι προτάσεις για ζώνες προστασίας, καθώς και οι επιτρεπόμενες ειδικές χρήσεις ανά ζώνη, περιλαμβάνονται και καθορίζονται από τις ανωτέρω μελέτες όπως αναγράφεται στην σελίδα 702 (5α, 5β, 7α και 10β). Οι ΕΠΜ 5 α, 5β ωστόσο δεν έχουν ολοκληρωθεί ούτε δημοσιοποιηθεί* συνεπώς πως είμαστε σίγουροι ποιες είναι τελικά οι ΕΠΜ και ποια τα μέτρα? Χρειάζεται να υπάρχει μια συνεκτικότητα και μια συνέργεια για σωστή διαχείριση των περιοχών καθώς και να αποσαφηνιστεί αν για τα πάρκα θα δημιουργηθούν νέες Μονάδες Διαχείρισης κάτω από το ίδιο θεσμικό πλαίσιο ή αν θα συγχωνευτούν ειδικά οι περιοχές του Κυπαρισσιακού Κόλπου και του Κόλπου του Λαγανά που υπερκαλύπτονται από τα νέα πάρκα. Γεγονός που δείχνουν και τη ζωτική τους σημασία για την διατήρηση του προστατευτέου μας.

Η ΕΠΜ του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου αξιοποιεί ένα καινοτόμο και επιστημονικά σύγχρονο πλαίσιο εργαλείων (priorCON, prior3D, prioritizr) για την ενίσχυση της συνδεσιμότητας και τη χωρική προτεραιοποίηση διατήρησης. Η ενσωμάτωση τρισδιάστατης ανάλυσης συνιστά ιδιαίτερα σημαντική πρόοδο στην κατεύθυνση μιας οικοσυστημικής, πολύ-επίπεδης προστασίας της θαλάσσιας βιοποικιλότητας.

* στόχοι διατήρησης, ζώνωση όροι, αυστηρής ή όχι, προστασίας, σχέδιο διαχείρισης, σε μεμονωμένες περιοχές υλοποιούνται μέτρα διαχείρισης. Το σύστημα διακυβέρνησης χρειάζεται οργανωμένο σύστημα επιστημονικής παρακολούθησης.

Αξίζει να τονιστεί η συσχέτιση με το έργο LIFE MareNatura, το οποίο βρίσκεται σε εξέλιξη στην ίδια γεωγραφική περιοχή, και όπως αναγράφεται σε πολλαπλά σημεία στις ΕΠΜ θα στοιχειοθετήσει και ήδη στοιχειοθετεί τα θαλάσσια πάρκα με επιστημονικά δεδομένα. Η αξιοποίηση των αποτελεσμάτων του LIFE MareNatura ή η διασύνδεση με τα δεδομένα του (π.χ. εναέρια/θαλάσσια τηλεμετρία, eDNA, ηχογραφήσεις, κινητικότητα ειδών) ενδέχεται να οδηγήσει σε επικάλυψη προσπαθειών, υποεκτίμηση κρίσιμων περιοχών ή μερική κάλυψη του χώρου και των λειτουργικών αναγκών των ειδών.

Πρόταση: Να ενσωματωθούν στο τελικό παραδοτέο της ΕΠΜ αναφορές στα ήδη διαθέσιμα δεδομένα του LIFE MareNatura, τόσο για την κάλυψη νέων περιοχών οι οποίες δεν καλύπτονται στα προτεινόμενα πάρκα και αφορούν στις ΑΟΖ όσο και για να ληφθούν υπόψιν οι ανάγκες για το 10% των εκτάσεων να ενταχθεί σε αυστηρό καθεστώς προστασίας ώστε να διατηρούν στο μέγιστο τον φυσικό τους χαρακτήρα, μέρος του στόχου 30×30 ως μία πρόσθετη δέσμευση η οποία δεν αναφέρεται στις ΕΠΜ.

Εντοπισμός ειδικά στα οικόπεδα, στενό της Ζακύνθου, τα όρια των χωρικών υδάτων – αποκλειστική οικονομική ζώνη (ΑΟΖ) προτείνουμε επέκταση στις ΑΟΖ, όπου έρχεται να συμπληρώσει το έργο LIFE MaraNatura με βάση τα νέα δεδομένα που θα προκύψουν από την ερευνητική δραστηριότητα.

Χάρτης ερευνητικής δραστηριότητας του έργου LIFE MareNatura https://www.lifemarenatura.eu/descriptions-of-sites/

θεωρούμε ιδιαίτερα επιτακτική την ανάγκη συμμόρφωσης με την επισήμανση της ΕΠΜ (βλ. ενότητα 1.3, σελ. 48), στην οποία αναφέρεται ότι: «Η απομόνωση των μέτρων διατήρησης από το ευρύτερο δίκτυο ενδιαιτημάτων μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της γενετικής ποικιλότητας και στην αποτυχία διατήρησης των πληθυσμών μακροπρόθεσμα. Οι μεταναστευτικοί διάδρομοι εξασφαλίζουν την πρόσβαση σε ζωτικούς πόρους και ενδιαιτήματα που είναι απαραίτητα για την επιβίωση και την αναπαραγωγή της χελώνας. Εντούτοις, αυτοί οι διάδρομοι απειλούνται από ανθρωπογενείς δραστηριότητες, όπως η αλιεία, η ναυτιλιακή κυκλοφορία και η ρύπανση, καθιστώντας αναγκαία την ύπαρξη επαρκών διαχειριστικών μέτρων και εκτός των αυστηρών ορίων του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου. Επομένως, απαιτείται μια ολοκληρωμένη προσέγγιση στην ευρύτερη περιοχή που να ενσωματώνει τη διατήρηση τόσο των τοπικών ενδιαιτημάτων όσο και των μεταναστευτικών διαδρόμων».

(αυτό που ανέφερες και εσύ) από τις 80 παραλίες ωοτοκίας της Caretta Caretta, που αναφέρονται στον πίνακα 1.2.1-1 είναι ενταγμένες στο δίκτυο Natura 2000, έχουν ήδη ενταχθεί σε κάποια άλλη ΕΠΜ και έχει ήδη προβλεφθεί προτεινόμενη ζώνωση και επιτρεπόμενες ειδικές χρήσεις γης. Όμως εντάσσονται και στην παρούσα ΕΠΜ, με τον σοβαρό κίνδυνο να υπάρχουν αντιφατικές προβλέψεις.

Κατ’ αρχάς οι πιέσεις PE01, PF01, PF03 και PF05 θα πρέπει να χαρακτηριστούν ως υψηλής (Η) έντασης, διότι η συντριπτική πλειοψηφία των παραλιών ωοτοκίας που απαντώνται στην περιοχή μελέτης βρίσκονται σε περιοχές που δέχονται τεράστιες πιέσεις από την τουριστική ανάπτυξη, με αποτέλεσμα τη συνεχή υποβάθμιση των βιοτόπων αναπαραγωγής και την πρόκληση οχλήσεων στο είδος κατά τον ευαίσθητο κύκλο αναπαραγωγής του.

Οι θαλάσσιες περιοχές του Κόλπου της Κυπαρισσίας (προτεινόμενη ΖΠΦ-39) και του Κόλπου Λαγανά Ζακύνθου (προτεινόμενες ΖΠΦ-40 έως και ΖΠΦ-44), λόγω της πολύ μεγάλης σημασίας των παρακείμενων παραλιών ωοτοκίας, είναι πολύ σημαντικές περιοχές τροφοληψίας, περιοχές ζευγαρώματος και ανάπαυσης κατά τη φωλεοποίηση.

Ο χρονικός περιορισμός για την παράκτια αλιεία, θα έπρεπε να ισχύει και για τις 2 υπο-ομάδες.

Ως προς τη χρήση γης 52 (Ήπια θαλάσσια αναψυχή – κολύμβηση, ιστιοσανίδα, καταδύσεις, υποβρύχια φωτογράφηση κ.λπ.) προκαλεί εντύπωση ότι η ΕΠΜ επιτρέπει την τοποθέτηση 120 επιπλέον ομπρελών και 240 ξαπλωστρών σε σχέση με το ισχύον ΠΔ (ΦΕΚ Δ 906/22-12-1999), τις οποίες μάλιστα «τοποθετεί» από τη θέση «Μπούκα» και 650μ. ανατολικά αυτής. Επίσης η ΕΠΜ προβλέπει τη δυνατότητα τοποθέτησης ιδιωτικών ομπρελών, βάσει μελέτης φέρουσας ικανότητας, ανοίγοντας έτσι τον δρόμο για τοποθέτηση πληθώρας ιδιωτικού εξοπλισμού. Δεδομένου ότι η ΖΠΦ-36ΝΑ δέχεται τεράστιες πιέσεις από τον μαζικό τουρισμό, αυτές οι προβλέψεις θα πρέπει να αναθεωρηθούν, διότι ήδη η μαζική προσέλευση λουόμενων απειλεί την ασφαλή επώαση των φωλιών της θαλάσσιας χελώνας.

το Πανεπιστήμιο Αιγαίου εκπόνησε μελέτη για τη Φέρουσα Ικανότητα σε τμήματα του Κυπαρισσιακού Κόλπου (το έργο χρηματοδοτήθηκε από το ΥΜΕΠΕΡΑΑ και το Ταμείο Συνοχής της Ευρωπαϊκής Ένωσης), από την οποία προκύπτει ότι η επισκεψιμότητα στην περιοχή έχει ξεπεράσει την φέρουσα ικανότητά της (βλ. ´Culibrk Α. et al., 2025) Επομένως η ΕΠΜ θα πρέπει να αποκλείσει παραχωρήσεις τμημάτων αιγιαλού στο τμήμα αυτό (ενώ τώρα τις επιτρέπει καθ΄ όλο το μήκος του βιοτόπου).

Για τη χρήση 52 συμφωνούμε να επιτρέπεται μόνο το κολύμπι, η κατάδυση και η υποβρύχια φωτογράφιση.

σε όλα τα μέτρα διαχείρισης για τις θαλάσσιες χελώνες, αναφέρονται ως φορείς υλοποίησης μόνο οι ΟΦΥΠΕΚΑ/ΜΔΠΠ/ΥΠΕΝ. Δεν είναι καθόλου κατανοητό για δεν αναφέρονται Πανεπιστήμια, Ιδρύματα και ΜΚΟ (τη στιγμή που για άλλα είδη, όπως η Μεσογειακή Φώκια ή τα Θαλασσοπούλια αναφέρονται). Θα πρέπει να προστεθούν Πανεπιστήμια, Ιδρύματα και ΜΚΟ.

Επίσης θα πρέπει να προστεθούν τα εξής μέτρα (που δεν προβλέπονται καθόλου στην ΕΠΜ):
- Πρόγραμμα μαρκαρίσματος ατόμων θαλασσίων χελωνών, Το μέτρο εντάσσεται στην κατηγορία «έρευνες και μελέτες», είναι σύμφωνο με το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την θαλάσσια χελώνα στην Ελλάδα (ΦΕΚ Β 3678/10-8-2021), ενώ μπορεί να συνδυαστεί με το μέτρο MMIONIOMF0304.
- Καταγραφή εκβρασμών θαλασσίων χελωνών (και φυσικά όλων των υπόλοιπων θαλάσσιων ειδών, δηλ. κητωδών, φωκών, χονδριχθύων), ώστε να συλλέγονται δεδομένα για τις πιέσεις/απειλές που αντιμετωπίζουν αλλά και για την κατάσταση διατήρησης των πληθυσμών τους εντός του Εθνικού Πάρκου. Το μέτρο εντάσσεται στην κατηγορία «έρευνες και μελέτες», είναι σύμφωνο με την ΚΥΑ ΥΠΕΝ/ΔΔΦΠΒ/55417/1958 «Μέτρα για τη λειτουργία εθνικώς συντονισμένου δικτύου παρακολούθησης και διαχείρισης των εκβρασμών ειδών θαλάσσιας άγριας πανίδας» (ΦΕΚ Β 3376/19-5-2023) και το Εθνικό Σχέδιο Δράσης για την θαλάσσια χελώνα στην Ελλάδα (ΦΕΚ Β 3678/10-8-2021), ενώ συνδέεται με άλλα μέτρα όπως το MMIONIOMG0501 και το MMIONIOMG0103.
- Ειδικά για τις τραυματισμένες θαλάσσιες χελώνες, θα πρέπει να προβλεφθεί ως ειδικό διαχειριστικό μέτρο το σύστημα μεταφοράς τους στο αναγνωρισμένο Κέντρο Περίθαλψης Ειδών της Άγριας Πανίδας (ΚΕ.Π.Ε.Α.Π.) πανελλαδικής εμβέλειας, ειδικό για θαλάσσιες χελώνες, που λειτουργεί ο ΑΡΧΕΛΩΝ στη Γλυφάδα Αττικής (σύμφωνα με την Υπουργική Απόφαση ΥΠΕΝ/ΔΔΔ/54340/1691/17-5-2023). Το εν λόγω μέτρο είναι σύμφωνο με την ΚΥΑ ΥΠΕΝ/ΔΔΦΠΒ/55417/1958 «Μέτρα για τη λειτουργία εθνικώς συντονισμένου δικτύου παρακολούθησης και διαχείρισης των εκβρασμών ειδών θαλάσσιας άγριας πανίδας» (ΦΕΚ Β 3376/19-5-2023).
<h2>Β. Αλιεία</h2>
Κεφ. 2.3.3.1.1: Δεν γίνεται μνεία στη δέσμευση για κατάργηση της αλιείας με τράτα έως το 2030. Η παράλειψη αυτή πρέπει να διορθωθεί.

Κεφ. 2.3.3.1: Η μελέτη αναγνωρίζει τη μείωση των ιχθυοαποθεμάτων, αλλά δεν προβλέπει σαφείς μηχανισμούς ελέγχου παράνομης αλιείας. Προτείνεται ενσωμάτωση εργαλείων όπως το Global Fishing Watch και ενίσχυση τοπικών μηχανισμών φύλαξης.

Κεφ. 2.3.4.3: Η παρεμπίπτουσα αλιεία (bycatch) αποτελεί μείζονα απειλή για τις θαλάσσιες χελώνες και τα κητώδη, ωστόσο δεν προτείνονται μέτρα μετριασμού. Απαιτείται σαφής στρατηγική (π.χ. αλλαγές σε αλιευτικά εργαλεία, εκπαίδευση αλιέων).

<h2>Γ. Υδατοκαλλιέργειες</h2>
Κεφ. 2.3.3.1.2: Η εκτεταμένη παρουσία ιχθυοκαλλιεργειών καταγράφεται, αλλά δεν διευκρινίζεται πώς η θεσμοθέτηση του Πάρκου θα επηρεάσει το ισχύον καθεστώς. Προκύπτει ερώτημα για την ουσιαστική προστιθέμενη αξία του Πάρκου.
<h2>Δ. Αναπτυξιακές Δραστηριότητες</h2>
Κεφ. 2.3.3.1.4: Η αποφυγή συγκρούσεων αναφέρεται μόνο σε τουριστική δραστηριότητα. Απαιτείται ρητή αναφορά στην αποφυγή συγκρούσεων με ενδιαιτήματα προστατευόμενων ειδών.
<h2>Ε. Τουρισμός & Χωροταξία</h2>
Κεφ. 3.2: Η μελέτη δεν καθιστά σαφές πώς θα διασφαλιστεί η συνύπαρξη του τουρισμού με τη θεσμοθέτηση του Πάρκου. Προτείνεται η προώθηση μοντέλου ήπιου οικοτουρισμού σε συνεργασία με τις τοπικές κοινωνίες.
<h2>ΣΤ. Διαχείριση & Συμμετοχή Τοπικών Κοινοτήτων</h2>
Κεφ. 3.2: Δεν περιγράφονται σαφείς μηχανισμοί φύλαξης, ελέγχου και χρηματοδότησης. Απαιτείται θεσμική σαφήνεια, όπως και πρόβλεψη για συμμετοχή τοπικών φορέων.

Κεφ. 5.4: Η συμμετοχή πολιτών (citizen science) και η αξιοποίηση τοπικών γνώσεων πρέπει να αποτελέσουν βασικούς άξονες παρακολούθησης και διαχείρισης.
<h2>Ζ. Στρατιωτικές Ασκήσεις</h2>
Κεφ. 2.3.3.1.6: Δεν εξετάζεται η πιθανή αλληλοεπικάλυψη στρατιωτικών ασκήσεων με ενδιαιτήματα κητωδών. Απαιτείται συντονισμός Υπουργείων για την αποφυγή συγκρούσεων.
<h2>Θετικά Στοιχεία που Πρέπει να Μείνουν</h2>
Κεφ. 3.2: Θετική η πρόβλεψη για εκπαιδευτικές και ευαισθητοποιητικές δράσεις με συμμετοχή επαγγελματιών αλιέων.

Κεφ. 5.5: Σημαντική η πρόταση για προγράμματα παρακολούθησης. Η εμπλοκή των τοπικών κοινωνιών πρέπει να διατηρηθεί.

<h2>ΙΙΙ. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΑ</h2>

Το MEDASSET θεωρεί την πρωτοβουλία ίδρυσης των ΕΘΠ εξαιρετικά θετική και στρατηγικής σημασίας. Για την επιτυχία του εγχειρήματος απαιτείται συνδυασμός επιστημονικής τεκμηρίωσης, επαρκούς επιτήρησης, χρηματοδότησης και ενεργού συμμετοχής των τοπικών κοινωνιών. Οι προτάσεις και η επίτευξη του στόχου 30*30 για την θεσμοθέτηση δεν αρκεί. Απαιτείται σωστή διαχείριση και διατήρησης των περιοχών αυτών και συνεπώς καλούμε το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας να λάβει υπόψη του τις παρατηρήσεις αυτές κατά την τελική διαμόρφωση του Προεδρικού Διατάγματος.
<h3>References</h3>
1. Bearzi, G., Casale, P., Margaritoulis, D., Bonizzoni, S., & Santostasi, N. (2015). Observation of a leatherback sea turtle Dermochelys coriacea in the Gulf of Corinth, Greece. Marine Turtle Newsletter, 146, 6–9.
2. California Marine Sanctuary Foundation. (2023). MPA signage evaluation. California Marine Sanctuary Foundation. https://www.californiamsf.org/mpasignevaluation2023
3. Casale, P., & Margaritoulis, D. (2010). Sea turtles in the Mediterranean: Distribution, threats and conservation priorities. IUCN.
4. Casale, P., Nicolosi, P., Freggi, D., Turchetto, M., & Argano, R. (2003). Leatherback turtles (Dermochelys coriacea) in Italy and in the Mediterranean basin. Herpetological Journal, 13, 135–139.
5. Coll, M., et al. (2011). The biodiversity of the Mediterranean Sea: Estimates, patterns, and threats. PLoS ONE, 5(8).
6. Lucrezi, S., Milanese, M., Palma, M., Cerrano, C., & Saayman, M. (2019). Stakeholder education, capacity building and co-management in marine protected areas: A case study from southern Mozambique. Marine Policy, 108, https://doi.org/10.1016/j.marpol.2019.103645
7. Margaritoulis, D. N. (1986). Captures and strandings of the leatherback sea turtle Dermochelys coriacea in Greece (1982–1984). Journal of Herpetology, 20(3), 471–474.
8. Martin, C. L., Momtaz, S., Jordan, A., & Moltschaniwskyj, N. A. (2015). An assessment of the effectiveness of in-situ signage in multiple-use marine protected areas in providing information to different recreational users. Marine Policy, 56, 78–85. https://doi.org/10.1016/j.marpol.2015.03.002
9. Pomeroy, R. (2016). Co-management of small-scale fisheries: A review. Marine Policy, 70, 216–223.
10. Schuhbauer, Anna & Favoretto, Fabio & Wang, Terrance & Aburto-Oropeza, Octavio & Sala, Enric & Millage, Katherine & Cabral, Reniel & Sumaila, U. & Lucrezi, Serena & Hsu, Astrid & Tighsazzadeh, Mohammad & Cruz, Marisol & Cisneros-Montemayor, Andrés. (2023). Global economic impact of scuba dive tourism. 10.21203/rs.3.rs-2609621/v1.
1. Simantiris, Nikolaos, et al. “Combining methods for detection of bycatch hotspot areas of marine megafauna species in and around critical rookeries and foraging areas.” Marine Environmental Research (2025): 107299.
1. Stephenson, R. L., et al. (2016). Fishers as guardians of the sea: Integrating traditional knowledge into marine management. ICES Journal of Marine Science, 73(7), 1980–1990.
1. Touloupaki, E., Doumpas, N., Bouziotis, D., Rae, V., Moutopoulos, D., & Giovos, I. (2020). Sea turtles and sharks bycatch in Greece: Fishers’ and stakeholders’ knowledge. Mediterranean Marine Science, 26, 59–83.
22 Σεπτέμβριος 2025 at 15:55 #12829
Blue Marine Foundation
Guest
<h1>Σχετικά με το μέτρο Μ10 “Σχέδιο Επιστημονικής Παρακολούθησης ΕΘΠΝΑ”</h1>

Σύμφωνα με το μέτρο προτείνεται σχέδιο επιστημονικής παρακολούθησης το οποίο θα εξασφαλίζει τη συστηματική συλλογή και αξιολόγηση δεδομένων για τα προστατευτέα αντικείμενα του ΕΘΠΝΑ. Στο συγκεκριμένο μέτρο προτείνεται η διασφάλιση συνάφειας με το Πρόγραμμα Παρακολούθησης Προστατευταίου Αντικειμένου, και συγκεκριμένα με το Πρόγραμμα Παρακολούθησης της οικολογικής κατάστασης του τύπου οικοτόπου 1120 «Λιβάδια ποσειδωνίας» που προτείνεται στο πλαίσιο της ΕΠΜ του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου. Η εναρμόνιση αυτή θα επιτρέψει τη συγκρισιμότητα των δεδομένων, την ανάπτυξη ενιαίου πλαισίου αξιολόγησης και την εξαγωγή αξιόπιστων συμπερασμάτων σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, ενισχύοντας παράλληλα την αποτελεσματικότητα των μέτρων διαχείρισης και την προστασία του οικοτόπου.

<h1>Σχετικά με την Πρόταση καθορισμού ζωνών προστασίας κι επιτρεπόμενων ειδικών χρήσεων</h1>

Η πρόβλεψη για τέσσερις (4) θαλάσσιες Ζώνες Απολύτου Προστασίας της Φύσης (ΖΑΠΦ) στο νέο Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου, εξαιρετικά περιορισμένες σε έκταση, απέχουν σημαντικά από τον στόχο για τουλάχιστον 10% αυστηρής προστασίας, όπως αυτός έχει τεθεί από τη Συμφωνία «30×30», την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και τον Κανονισμό για την Αποκατάσταση της Φύσης. Η πρόταση δεν ανταποκρίνεται στις διεθνείς και ευρωπαϊκές δεσμεύσεις της χώρας και δεν εξασφαλίζει την ουσιαστική διατήρηση των οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας της περιοχής. Απαιτείται ουσιαστική αναθεώρηση και ενίσχυση των ΖΑΠΦ, ώστε το Θαλάσσιο Πάρκο να αποτελέσει πραγματικό εργαλείο προστασίας και να ευθυγραμμιστεί με τους διεθνείς στόχους διατήρησης.

<h1>Μέτρα για τους καρχαρίες και τα σαλάχια</h1>

Περί σημαντικών ειδών πανίδας για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες (ΕΘΠΝΑ -1)- χονδριχθείς (καρχαρίες και σαλάχια).

Οι χονδριχθείς (καρχαρίες, σαλάχια και χίμαιρες) διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στο θαλάσσιο περιβάλλον, παρέχοντας σταθερότητα στις δομές και τις λειτουργίες των παράκτιων και ωκεάνιων οικοσυστημάτων, με το 1/3 των ειδών να κινδυνεύει με εξαφάνιση παγκοσμίως. Η υπεραλίευση και η παρεμπίπτουσα αλιεία αποτελούν τις κύριες απειλές για τα είδη αυτά παγκοσμίως (Dulvy et al., 2021). Πρόκειται για ευάλωτα είδη όπως τα θαλάσσια θηλαστικά, οι θαλάσσιες χελώνες και τα θαλασσοπούλια (FAO, 2019). Πληθώρα αυτών των ειδών καταγράφονται σε διεθνείς συμβάσεις και συνθήκες των οποίων η χώρα μας είναι συμβαλλόμενο μέρος και έχει υποχρεώσεις τόσο για την παρακολούθηση όσο και για την προστασία και την αποκατάσταση των πληθυσμών τους.

Συγκεκριμένα, η Σύμβαση της Βαρκελώνης πρωτόκολλο SPA/BD περιλαμβάνει 23 είδη κάτω από αυστηρό καθεστώς προστασίας, που έχει ενσωματωθεί στην Ευρωπαϊκή νομοθεσία και ισχύει και στη χώρα μας (2102/2015/EE). Η Σύμβαση της Βέρνης, όπως έχει γίνει δεκτή με απόφαση του ΕΚ (82/72/ΕΟΚ) και των τροποποιήσεων της με την απόφαση του ΕΚ (98/746/ΕΚ) και ισχύει στη χώρα μας με 3 είδη χονδριχθύων υπό καθεστώς αυστηρής προστασίας. Τη Σύμβαση για τη διατήρηση των αποδημητικών ειδών που ανήκουν στην άγρια πανίδα (CMS) γνωστή και ως Σύμβαση της Βόννης και το Μνημόνιο για τους Καρχαρίες (Sharks MOU) όπως προκύπτει από την πρώτη που έχουν επίσης ενσωματωθεί στην Ευρωπαϊκή νομοθεσία με απόφαση του ΕΚ (82/461/EEC) με 3 είδη υπό καθεστώς αυστηρής προστασίας. Οι συστάσεις της Γενικής Επιτροπής Αλιείας για τη Μεσόγειο, της οποίας η χώρα μας είναι μέλος και μεταξύ άλλων τη σύσταση 44/2021/16 χώρα μας οφείλει να βελτιώσει την κατάστασης διατήρησης για 30 είδη, τις συστάσεις 41/2017/6, 45/2022/13 και τη 42/2018/2 με τις οποίες προβλέπονται αυστηρές απαγορεύσεις, συλλογή στοιχείων για τα είδη.

Επιπλέον, ο νέος Κανονισμός για την αποκατάσταση της φύσης (2024/1991/ΕΚ) που αναφέρει “Είναι σημαντικό να τεθούν σε εφαρμογή μέτρα αποκατάστασης και για τους οικοτόπους ορισμένων θαλάσσιων ειδών, όπως οι καρχαρίες και τα σελάχια, τα οποία, για παράδειγμα, εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της Σύμβασης για τη διατήρηση των αποδημητικών ειδών της άγριας πανίδας (CMS), που υπεγράφη στη Βόννη στις 23 Ιουνίου 1979, ή στους καταλόγους απειλούμενων ή υπό εξαφάνιση ειδών των συμβάσεων για τις περιφερειακές θάλασσες, βρίσκονται όμως εκτός του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, δεδομένου ότι έχουν σημαντική λειτουργία στο οικοσύστημα”.

Τέλος, οι χονδριχθείς συμπεριλήφθηκαν στην επικαιροποίηση του Κόκκινου Καταλόγου των Απειλούμενων ειδών της Ελλάδας (ΟΦΥΠΕΚΑ, 2024) όπου σύμφωνα με το άρθρο 17 του ν. 3937/2011 (ΦΕΚ Α 60) αποτελεί βασικό εργαλείο διαχείρισης της βιοποικιλότητας και με βάσει αυτών θα επικαιροποιηθεί το Προεδρικό Διάταγμα 67/1981 «Περί προστασίας της αυτοφυούς Χλωρίδος και Άγριας Πανίδος και καθορισμού διαδικασίας συντονισμού και Ελέγχου της Ερεύνης επ΄ αυτών». Σύμφωνα με την επικαιροποίηση του αξιολογήθηκαν 60 είδη χονδριχθύων, από τα οποία 15 κατατάχθηκαν ως Κρισίμως Κινδυνεύοντα (CR), 12 ως Κινδυνεύοντα (EN), 7 ως Τρωτά(VU) 4 ως Ελάχιστης Ανυσυχίας (LC) και 18 ως Ανεπαρκώς γνωστά (DD) και ένα δεν αξιολογήθηκε (NE).

Λαμβάνοντας υπόψιν τα παραπάνω οι χονδριχθείς ως ταξινομική βαθμίδα και σε επίπεδο είδους θα πρέπει να συμπεριληφθούν α) στον χαρακτηρισμό του προστατευτέου και β) στα διαχειριστικά μέτρα.

Το Νότιο Αιγαίο αποτελεί μία σημαντική περιοχή για την παρουσία και τη διατήρηση των χονδριχθύων (καρχαριών και σαλαχιών) στην Ελλάδα, φιλοξενώντας ένα ευρύ φάσμα ειδών, εκ των οποίων δώδεκα κατατάσσονται ως αυστηρά προστατευόμενα στο Παράρτημα ΙΙ της Σύμβασης της Βαρκελώνης (βλ. Πίνακα 1, Χάρτη 1). Η παρουσία τους καταδεικνύει τη σημασία της περιοχής για τη βιοποικιλότητα της Μεσογείου, αλλά και την ανάγκη λήψης άμεσων μέτρων για τη διατήρησή τους.

Η εκφόρτωση προστατευόμενων ειδών καρχαριών και σαλαχιών εξακολουθεί να αποτελεί συχνό φαινόμενο και συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την έλλειψη ενημέρωσης των επαγγελματιών αλιέων καθώς πολλά από τα είδη που πλέον προστατεύονται από τη συνθήκη της Βαρκελώνης εντάχθηκαν πρόσφατα στα Παραρτήματά της (Νοέμβριος του 2023, ‘Σύσταση ΓΕΑΜ υπ’ αρ. 42/2018/2; EK 2023/2124). Επίσης, ο επίσημος Οδηγός αναγνώρισης προστατευόμενων ειδών Καρχαριών και Σαλαχιών από το ΥΠΑΑΤ ανανεώθηκε τελευταία φορά το 2017, γεγονός που δημιουργεί κενό στην επικαιροποιημένη πληροφόρηση.

Δεδομένων όλων των παραπάνω, τα είδη καρχαριών και σαλαχιών θα πρέπει να ενταχθούν στο σύνολό τους στο προστατευτέο αντικείμενο ως σημαντικά είδη πανίδας. Επίσης, θα πρέπει να ενταχθούν μέτρα διαχείρισης που θα προωθούν περαιτέρω την έρευνα και τη μελέτη της οικολογίας, της διατήρησης και των απειλών που δέχονται, μέτρα μετριασμού των επιπτώσεων της παρεμπίπτουσας αλιείας καθώς μέτρα αποκατάστασης των οικοτόπων τους σύμφωνα με τις απαιτήσεις του Κανονισμού 2024/1991/ΕΕ για την Αποκατάσταση της Φύσης.

Παρακάτω προτείνονται στοχευμένα μέτρα και έπειτα παρατίθονται τα μέτρα τα οποία ήδη υπάρχουν στην ΕΠΜ στα οποία τα είδη θα μπορούσαν να ενταχθούν.
1. Προτείνονται τεχνικά σεμινάρια κατάρτισης για αλιείς με πρακτικές χειρισμού και απελευθέρωσης και εξοπλισμό των αλιέων με τα κατάλληλα εργαλεία (εργαλεία εξαγωγής αγκιστριών, κόφτες, λεκάνες, κουβέρτες, κ.α.) καθώς και επιδοτώντας κατάλληλες τροποποιήσεις στα αλιευτικά καΐκια (σκίαστρο και αντλίες θαλασσινού νερού) για την καλύτερη δυνατή απελευθέρωση και μείωση της θνησιμότητας μετά την τυχαία σύλληψη (Moutopoulos et al., 2022; ΓΕΑΜ 44/2021/16).
2. Σύμφωνα με το μέτρο Μ32 προτείνεται «Εκτενής ενημέρωση των αλιέων για τις επιπτώσεις αλιευτικών δραστηριοτήτων σε σημαντικά είδη και οικοτόπους του ΕΘΠΝΑ για θέματα αλιευτικής διαχείρισης καθώς και παροχή κατάλληλων εργαλείων για τη μείωση της τυχαίας παγίδευσης πτηνών, χελωνών και δελφινιών στα αλιευτικά εργαλεία, σε εφαρμογή πετυχημένων διεθνών καλών πρακτικών». Στο συγκεκριμένο μέτρο προτείνεται να ενταχθούν και οι χονδριχθείς και θα πρέπει να εξεταστούν και να εφαρμοστούν συσκευές μετριασμού της τυχαίας σύλληψης/παρεμπίπτουσας αλιείας (όπως φώτα LED, μαγνητικών και ηλεκτρικών απωθητικών, πάνελ), καθώς έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές σε άλλους τομείς (Senko et al. 2022; Richards et al. 2018; O’Connell et al. 2011, Hart και Colling 2015) ενώ έχουν προταθεί και σε άλλες ΕΠΜ όπως την 7β,την 5α και την 11β. Για την εφαρμογή του μέτρου μπορεί να αξιοποιηθεί η τεχνογνωσία μίας σειράς Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων Life όπως το Life PROMETHEUS(LIFE23-NATIT-LIFE-PROMETHEUS/101148295) και το Life Punpuffinus (LIFE19 NAT/MT/000982). Πηγή χρηματοδότησης για το μέτρο θα μπορούσε να είναι το ΠΑΛΥΘ, το Γαλάζιο Ταμείο, το ΕΣΠΑ ή/και το Life.
3. Τέλος προτείνεται η ένταξη χονδριχθύων στα μέτρα Μ01, Μ15, Μ18, Μ23, Μ25, Μ26, Μ27, και Μ44 καθώς και σε όλα τα μέτρα που αφορούν όλα τα είδη και τους τ.ο. που αποτελούν το προστατευτέο αντικείμενο του ΕΘΠΝΑ: Μ09, Μ10, Μ12, Μ13, Μ17, Μ29, Μ30, Μ45, Μ46, Μ47, και Μ48.
Πίνακας 1: Κατάλογος ειδών που βρίσκονται στο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου -1 , η κατάσταση διατήρησής τους (IUCN Red List of Threatened Species, 2025; ΟΦΥΠΕΚΚΑ, 2024) και το καθεστώς προστασίας.
<table width=”602″>
<tbody>
<tr>
<td width=”144″>Είδος</td>
<td width=”126″>Παγκόσμια κατάσταση Διατήρησης

(IUCN)</td>
<td width=”102″>Κόκκινος Κατάλογος Απειλούμενων Ειδών της Ελλάδας</td>
<td width=”230″>Καθεστώς Προστασίας*</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Ρυγχαετόψαρο

Aetomylaeus bovinus (Geoffroy SaintHilaire, 1817)</td>
<td width=”126″>CR</td>
<td width=”102″>CR</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ; CMS, Παράρτημα Ι και ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″> </td>
<td width=”126″> </td>
<td width=”102″> </td>
<td width=”230″> </td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Βατοτρυγόνα

Dasyatis pastinaca (Linnaeus, 1758)</td>
<td width=”126″>VU</td>
<td width=”102″>VU</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″> </td>
<td width=”126″> </td>
<td width=”102″> </td>
<td width=”230″> </td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Δροσίτης ή γαλέος

Galeorhinus galeus (Linnaeus, 1758)</td>
<td width=”126″>CR</td>
<td width=”102″>EN</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ; CMS, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″> </td>
<td width=”126″> </td>
<td width=”102″> </td>
<td width=”230″> </td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Επταμβράγχιος

Heptranchias perlo (Bonnaterre, 1788)</td>
<td width=”126″>NT</td>
<td width=”102″>DD</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″> </td>
<td width=”126″> </td>
<td width=”102″> </td>
<td width=”230″> </td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Ρυγχοκαρχαρίας

Isurus oxyrinchus (Rafinesque, 1810)</td>
<td width=”126″>EN</td>
<td width=”102″>CR</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ; Σύμβαση Βέρνης, Παράρτημα ΙIΙ; CMS, Παράρτημα IΙ; CITES, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″> </td>
<td width=”126″> </td>
<td width=”102″> </td>
<td width=”230″> </td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Στρογγυλόβατος

Leucoraja circularis (Couch, 1838)</td>
<td width=”126″>EN</td>
<td width=”102″>DD</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″> </td>
<td width=”126″> </td>
<td width=”102″> </td>
<td width=”230″> </td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Διαβολόψαρο

Mobula mobular (Bonnaterre, 1788)</td>
<td width=”126″>EN</td>
<td width=”102″>EN</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ; Σύμβαση Βέρνης, Παράρτημα ΙΙ; CMS, Παράρτημα I&IΙ; CITES, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″> </td>
<td width=”126″> </td>
<td width=”102″> </td>
<td width=”230″> </td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Αγριοκαρχαρίας

Odontaspis ferox (Risso, 1810)</td>
<td width=”126″>EN</td>
<td width=”102″>CR</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″> </td>
<td width=”126″> </td>
<td width=”102″> </td>
<td width=”230″> </td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Αχινόγατος

Oxynotus centrina (Linnaeus, 1758)</td>
<td width=”126″>EN</td>
<td width=”102″>CR</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″> </td>
<td width=”126″> </td>
<td width=”102″> </td>
<td width=”230″> </td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Λευκόβατος

Rostroraja alba (Lacepède, 1803)</td>
<td width=”126″>EN</td>
<td width=”102″>EN</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ; Σύμβαση Βέρνης, Παράρτημα ΙΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″> </td>
<td width=”126″> </td>
<td width=”102″> </td>
<td width=”230″> </td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Ακανθορίνα

Squatina aculeata (Cuvier, 1829)</td>
<td width=”126″>CR</td>
<td width=”102″>CR</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″> </td>
<td width=”126″> </td>
<td width=”102″> </td>
<td width=”230″> </td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Ματορίνα

Squatina oculata (Bonaparte, 1840)</td>
<td width=”126″>CR</td>
<td width=”102″>CR</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
</tbody>
</table>
*Η Σύμβαση της Βαρκελώνης ή αλλιώς «Πρωτόκολλο για τις Ειδικά Προστατευόμενες Περιοχές και τη Βιολογική Ποικιλότητα στην Μεσόγειο» όπως ισχύει σύμφωνα με την υπ’ αριθμόν 510/2012 ΕΕ Απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Παράρτημα ΙΙ: Αυστηρά προστατευόμενα είδη, Παράρτημα ΙΙΙ: Είδη των οποίων η εκμετάλλευση θα πρέπει να ρυθμίζεται.

https://isea.com.gr/wp-content/uploads/2025/09/χάρτης-κατανομής-χονδριχθύων.pdf

Χάρτης 1. Απεικόνιση καταγραφών προστατευόμενων ειδών χονδριχθύων στο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου -1

Βιβλιογραφία:

Dulvy, N. K., Pacoureau, N., Rigby, C. L., Pollom, R. A., Jabado, R. W., Ebert, D. A., … & Simpfendorfer, C. A. (2021). Overfishing drives over one-third of all sharks and rays toward a global extinction crisis. Current Biology, 31(21), 4773-4787.

FAO. 2019. Monitoring the incidental catch of vulnerable species in Mediterranean and Black Sea fisheries: Methodology for data collection. FAO Fisheries and Aquaculture Technical Paper No. 640. Rome, FAO. Red List

Gonzalvo, J. & Notarbartolo di Sciara, G. 2021. Tursiops truncatus (Gulf of Ambracia subpopulation). The IUCN of Threatened Species 2021: e.T181208820A181210985. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T181208820A181210985.en

Hart, N. S., & Collin, S. P. (2015). Sharks senses and shark repellents. Integrative zoology, 10(1), 38-64.

IUCN. 2025. The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2025-1. https://www.iucnredlist.org. Accessed on 07 May 2025.

Moutopoulos, D., Giovos, I., Naasan Aga-Spyridopoulou, R., (2022) Post-release mortalities from bycatch of vulnerable species data collection, improvement of handling protocols, and recommendations for bycatch mitigation measures. In BYCATCH AND POST RELEASE SURVIVAL 2022 Policy Brief, WWF.12pp.

O’Connell, C. P., Abel, D. C., Gruber, S. H., Stroud, E. M., & Rice, P. H. (2011). Response of juvenile lemon sharks, Negaprion brevirostris, to a magnetic barrier simulating a beach net. Ocean & Coastal Management, 54(3), 225-230.

Richards, R. J., Raoult, V., Powter, D. M., & Gaston, T. F. (2018). Permanent magnets reduce bycatch of benthic sharks in an ocean trap fishery. Fisheries Research, 208, 16-21.

Senko, J. F., Peckham, S. H., Aguilar-Ramirez, D., & Wang, J. H. (2022). Net illumination reduces fisheries bycatch, maintains catch value, and increases operational efficiency. Current Biology, 32(4), 911-918.

<h1>Μέτρα για τα λιβάδια Ποσειδωνίας</h1>

Το θαλάσσιο φανερόγαμο Posidonia oceanica (Ποσειδωνία) είναι ένα ενδημικό είδος θαλάσσιας βλάστησης της Μεσογείου με ευρεία εξάπλωση. Σχηματίζει εκτεταμένα λιβάδια που καλύπτουν περισσότερο από το 70% της ελληνικής ακτογραμμής (Panayotidis et al., 2022). Τα λιβάδια Ποσειδωνίας παρέχουν περισσότερες από 20 οικοσυστημικές υπηρεσίες (Campagne et al., 2015), λειτουργώντας ως νηπιοτροφεία, ενδιαίτημα αναπαραγωγής και ωοτοκίας ενώ φιλοξενούν περισσότερα από 400 διαφορετικά είδη φυτών και πάνω από 1.000 είδη ζώων (Urra et al., 2013; Zubak Čižmek et al., n.d; Piazzi et al., 2015). Επιπλέον, συμβάλλει στην προστασία των ακτών και στην αντιμετώπιση της κλιματική κρίσης αποθηκεύοντας μεγάλες ποσότητες οργανικού άνθρακα στα ριζώματά του (Lavery et al., 2013; Pergent- Martini et al., 2021).

Η οικολογική αξία της Ποσειδωνίας αναγνωρίζεται από Σύμβαση της Βαρκελώνης (Παράρτημα II, Κατάλογος των κινδυνευόντων ή απειλούμενων ειδών), τη Σύμβαση της Βέρνης (Παράρτημα 1, αυστηρά προστατευόμενων ειδών χλωρίδας), και έχει χαρακτηριστεί ως οικότοπος προτεραιότητας (τύπος 1120) σύμφωνα με την Οδηγία της ΕΕ για τους Οικοτόπους (92/43/ΕΟΚ, Παράρτημα Ι), γεγονός που την καθιστά προστατευόμενο οικότοπο. Ακόμα, έχει χαρακτηριστεί ως βιολογικός δείκτης αξιολόγησης της ποιότητας των παράκτιων υδάτων σύμφωνα με την οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα (Οδηγία 2000/60/ΕΚ) και την Οδηγία Πλαίσιο για τη Θαλάσσια Στρατηγική (2008/56/ΕΚ), όπου όλα τα κράτη μέλη δεσμεύονται στη διατήρηση της Καλής Οικολογικής Κατάστασης των λειμώνων. Η Ποσειδωνία χαρακτηρίζεται από αργούς ρυθμούς ανάπτυξης γεγονός που την καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτη σε πιέσεις και διαταραχές επηρεάζοντας την υγεία και την κατανομή των λιβαδιών. Κάποιες από αυτές τις πιέσεις είναι η αγκυροβόληση, η υδατοκαλλιέργεια, η παράνομη αλιεία, τα αστικά λύματα και οι εξορύξεις.

Παρά την εκτενή βιβλιογραφία και τα αποτελέσματα πολυάριθμων μελετών που έχουν καταδείξει ότι οι υδατοκαλλιέργειες ασκούν ιδιαίτερα επιβαρυντικές επιπτώσεις στην Ποσειδωνία, υποβαθμίζοντας τους λειμώνες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, οδηγώντας ακόμη και στην πλήρη εξαφάνισή τους (Apostolaki et al., 2009; Apostolaki et al., 2010; Apostolaki et al., 2011), η σοβαρότητα αυτής της επιβάρυνσης δεν αναγνωρίζεται στην παρούσα ΕΠΜ. Σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, απαγορεύεται η χωροθέτηση μονάδων υδατοκαλλιέργειας σε υποστρώματα θαλάσσιων φανερόγαμων και πιο συγκεκριμένα σε περιοχές Natura 2000 απαγορεύεται η τοποθέτηση τους σε λιβάδια Ποσειδωνίας. Αν και το πλαίσιο αυτό συμβάλλει στην αποτροπή της άμεσης εξαφάνισης των λιβαδιών, δεν εξασφαλίζει την προστασία από την υποβάθμιση τους.

Σύμφωνα με την υπάρχουσα βιβλιογραφία, οι εκροές υδατοκαλλιεργειών εκτείνονται σημαντικά γύρω από τις εγκαταστάσεις, επηρεάζοντας αρνητικά την Ποσειδωνία σε απόσταση 3 χιλιομέτρων (Ruiz et al., 2001; Sarà et al., 2006). Η μελέτη των Karakassis et al. (2013), προτείνει την τοποθέτηση μονάδων υδατοκαλλιέργειας σε απόσταση μεγαλύτερη των 800 μέτρων από ένα λιβάδι ενώ σχετικά με τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις κοντά σε λιβάδια, προτείνεται η μεταφορά τους ή αποτροπή της αύξησης της παραγωγικής τους ικανότητας.

Για τη διατήρηση του οικοτόπου προτεραιότητας 1120* κρίνεται αναγκαία η λεπτομερής χαρτογράφηση των λειμώνων Ποσειδωνίας εντός του Πάρκου, όπως άλλωστε προβλέπεται στην παρούσα ΕΠΜ. Επιπλέον, προτείνεται η σαφής οριοθέτηση τυχόν υδατοκαλλιεργειών σε ελάχιστη απόσταση 800 μέτρων από τα λιβάδια Ποσειδωνίας, και σε περιπτώσεις όπου αυτό υφίσταται σε αποστάσεις άνω των 800 μέτρων και έως των 3 χιλιομέτρων προτείνεται να καταστεί υποχρεωτική η παρακολούθηση της κατάστασης υγείας του οικοτόπου 1120 με τη χρήση αναγνωρισμένων μεθοδολογιών, οι οποίες λαμβάνουν υπόψη την έγκαιρη αναγνώριση υποβάθμισης από οργανική ρύπανση (PREI index). Η τακτική παρακολούθηση του οργανικού σωματιδιακού φορτίου και των θρεπτικών, και η ενσωμάτωση στο πρόγραμμα παρακολούθησης βιοχημικών και γενετικών δεικτών (Kletou et al., 2018), συμβάλλει στην επίτευξη της ολιστικής εκτίμησης της κατάσταση των λιβαδιών τοποθετημένων πλησίον ιχθυοκαλλιεργειών.

Επιπλέον, κρίνεται αναγκαία η σαφής θεσμοθέτηση ζωνών μη αγκυροβολίας σε ολόκληρη την έκταση του οικοτόπου προτεραιότητας 1120 και όχι μόνον στις θαλάσσιες ΖΠΦ καθώς δεν λαμβάνει υπόψη το σύνολο των λιβαδιών Ποσειδωνίας που απαντώνται στα όρια του ΕΘΠΝΑ. Η ελλιπής χωρική κάλυψη των μέτρων διαχείρισης δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους υποβάθμισης για τα λιβάδια που παραμένουν απροστάτευτα, παρά την τεκμηριωμένη οικολογική τους σημασία.

Ταυτόχρονα, προτείνεται η αποτίμηση του «μπλε άνθρακα» που αποθηκεύεται στα λιβάδια Ποσειδωνίας εντός των ορίων του ΕΘΠΝΑ, καθώς αποτελούν έναν από τους πλέον αποτελεσματικούς φυσικούς μηχανισμούς δέσμευσης διοξειδίου του άνθρακα (Duarte et al., 2005). Η ικανότητα τους να δεσμεύουν οργανικό άνθρακα στα ιζήματά τους είναι πολλαπλάσια σε σύγκριση με πολλά χερσαία οικοσυστήματα (Mcleod et al., 2011), καθιστώντας τα κρίσιμα για τον μετριασμό της κλιματικής κρίσης. Η ποσοτικοποίηση και παρακολούθηση αυτής τους της ικανότητάς είναι ουσιώδης τόσο για την κατανόηση της συμβολής τους στον μετριασμό της κλιματικής κρίσης όσο και για την ανάδειξη της οικολογικής και κοινωνικοοικονομικής τους αξίας.

Σχετικά με την μη πρόβλεψη μέτρων ορθής διαχείρισης των θημώνων Ποσειδωνίας.

Οι θημώνες Ποσειδωνίας διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας και στη σταθερότητα των παράκτιων περιοχών καθώς προστατεύουν τις ακτές από τη διάβρωση ενώ ταυτόχρονα εμπλουτίζουν τα παράκτια οικοσυστήματα με θρεπτικά συστατικά για την ανάπτυξη ενδημικών φυτών (Boudouresque et al., 2016). Η απόληψη, πρακτική που εφαρμόζεται συχνά σε τουριστικές περιοχές, συνεπάγεται την οριστική απομάκρυνσή της συντελώντας ουσιαστικά στην μειωμένη προστασία των ακτών. Προτείνεται η μη απομάκρυνση των θημώνων από τις ακτές. Στις περιπτώσεις όπου η μη απομάκρυνση δεν είναι εφικτή και εφαρμόζεται εποχικά για τουριστικούς λόγους, προτείνεται η συλλογή πριν την έναρξη της θερινής τουριστικής περιόδου και η επανατοποθέτηση (χωρίς την χρήση μηχανικών μέσων) στην ακτή μετά το πέρας της τουριστικής περιόδου καθώς η συμβολή της στην βιοποικιλότητα και την προστασία των παράκτιων οικοσυστημάτων από τη διάβρωση είναι εξαιρετικά σημαντική (Rotini et al., 2020). Η διαχείριση των θημώνων Ποσειδωνίας μπορεί να επιτευχθεί με βάση τον Οδηγό της IUCN για τη “ Βιώσιμη διαχείριση των παράκτιων συστημάτων με Ποσειδωνία” ο οποίος καθορίζει ένα πλαίσιο για την ορθή διαχείρισή τους, λαμβάνοντας υπόψη τόσο την προστασία του οικοσυστήματος όσο και την χρήση των παραλιών για λόγους αναψυχής (IUCN, 2024).

Η ευαισθητοποίηση και ενημέρωση του κοινού, των ιδιοκτητών παράκτιων επιχειρήσεων και των τοπικών αρχών αποτελεί ουσιώδη παράμετρο για την κατανόηση του κρίσιμου ρόλου των θημώνων στη σταθεροποίηση των ακτών, στην πρόληψη της διάβρωσης και στη διατήρηση της βιοποικιλότητας, καθώς και για την προώθηση της βιώσιμης χρήσης των παραλιών.

Βιβλιογραφία

Apostolaki, E.T., Marbà, N., Holmer, M., Karakassis, I., 2009. Fish farming impact on decomposition of Posidonia oceanica litter. Journal of Experimental Marine Biology and Ecology 369, 58-64.

Apostolaki, E.T., Holmer, M., Marbà, N., Karakassis, I., 2010. Degrading seagrass (Posidonia oceanica) ecosystems: a source of dissolved matter in the Mediterranean. Hydrobiologia 649, 13-23.

Apostolaki, E.T., Holmer, M., Marbà, N., Karakassis, I., 2011. Epiphyte dynamics and carbon metabolism in a nutrient enriched Mediterranean seagrass (Posidonia oceanica) ecosystem. Journal of Sea Research 66, 135-142.

Boudouresque, C. F., Pergent, G., Pergent-Martini, C., Ruitton, S., Thibaut, T., & Verlaque, M. (2016). The necromass of the Posidonia oceanica seagrass meadow: fate, role, ecosystem services and vulnerability. Hydrobiologia, 781, 25-42.

Campagne, C.S., Salles, J.-M., Boissery, P. and Deter, J. (2015). The seagrass Posidonia oceanica: Ecosystem services identification and economic evaluation of goods and benefits. Marine Pollution Bulletin, [online] 97(1), pp.391–400. https://doi.org/10.1016/j.marpolbul.2015.05.061.

Duarte, C.M., Middelburg, J.J., Caraco, N., 2005. Major role of marine vegetation on the oceanic carbon cycle. Biogeosci. 2, 1-8. https://doi.org/10.5194/bg-2-1-2005.

IUCN (2024), Management of Posidonia Beaches: Examples from Mediterranean Destinations. Gland, Switzerland and Malaga, Spain: IUCN

Karakassis, I., Papageorgiou, N., Kalantzi, I., Sevastou, K., & Koutsikopoulos, C. (2013). Adaptation of fish farming production to the environmental characteristics of the receiving marine ecosystems: A proxy to carrying capacity. Aquaculture, 408- 409, 184-190. https://doi.org/10.1016/j.aquaculture.2013.06.002 Available at: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0044848613002755

Kletou, D., Kleitou, P., Savva, I., Attrill, M. J., Antoniou, C., & Hall-Spencer, J. M. (2018). Seagrass recovery after fish farm relocation in the eastern Mediterranean. Marine Environmental Research, 140, 221-233. https://doi.org/10.1016/j.marenvres.2018.06.007

Lavery, P.S., Mateo, M.-., Serrano, O. and Rozaimi, M. (2013). Variability in the Carbon Storage of Seagrass Habitats and Its Implications for Global Estimates of Blue Carbon Ecosystem Service. PLoS ONE, 8(9), p.e73748. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0073748.

Mcleod, E., Chmura, G.L., Bouillon, S., Salm, R., Björk, M., Duarte, C.M., Lovelock C.E., Schlesinger W.H., Silliman, B.R., 2011. A blueprint for blue carbon: toward an improved understanding of the role of vegetated coastal habitats in sequestering CO2. Front. Ecol. Environ. (10), 552-560. https://doi.org/10.1890/110004.

Panayotidis, P., Papathanasiou, V., Gerakaris, V., Fakiris, E., Orfanidis, S., Papatheodorou, G., Kosmidou, M., Georgiou, N., Drakopoulou, P., & Loukaidi, V. (2022). Seagrass meadows in the Greek Seas:presence, abundance and spatial distribution. Botanica Marina. 65. 289-299.

Pergent-Martini, C., Pergent, G., Monnier, B., Boudouresque, C.-F., Mori, C. and Valette-Sansevin, A. (2021). Contribution of Posidonia oceanica meadows in the context of climate change mitigation in the Mediterranean Sea. Marine Environmental Research, 165, p.105236. https://doi.org/10.1016/j.marenvres.2020.105236

Piazzi, L., Balata, D. and Ceccherelli, G. (2015). Epiphyte assemblages of the Mediterranean seagrassPosidonia oceanica: an overview. Marine Ecology, 37(1), pp.3–41. https://doi.org/10.1111/maec.12331

Rotini, A., Chiesa, S., Manfra, L., Borrello, P., Piermarini, R., Silvestri, C., … & Migliore, L. (2020). Effectiveness of the “ecological beach” model: Beneficial management of posidonia beach casts and banquette. Water, 12(11), 3238.

Sarà, G., Scilipoti, D., Milazzo, M., & Modica, A. (2006). Use of stable isotopes to investigate dispersal of waste from fish farms as a function of hydrodynamics. Marine Ecology Progress Series, 313, 261-270. https://doi.org/10.3354/meps313261 Ruiz, J.M., Perez, M., Romero, J., 2001. Effects of fish farm loadings on Seagrass (Posidonia oceanica) distribution, growth and photosynthesis. Marine Pollution Bulletin 42, 749-760

Urra, J., Mateo Ramírez, Á., Marina, P., Salas, C., Gofas, S. and Rueda, J.L. (2013). Highly diverse molluscan assemblages of Posidonia oceanica meadows in northwestern Alboran Sea (W Mediterranean): Seasonal dynamics and environmental drivers. Estuarine, Coastal and Shelf Science, 117, pp.136–147. https://doi.org/10.1016/j.ecss.2012.11.005

Zubak Čižmek, I., Kruschel, C., Schultz, S.T. and Blindow, I. (n.d.). What drives fish community structure on Posidonia oceanica meadows? A review of available data across the Mediterranean basin. [online] 4th Mediterranean Seagrass Workshop.
22 Σεπτέμβριος 2025 at 15:56 #12826
Περιβαλλοντική Οργάνωση iSea
Guest
<h3>Σχόλια και κοινές προτάσεις επί της διαβούλευσης της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1</h3>
Το πλήρες κείμενο μπορεί να βρεθεί εδώ: https://isea.com.gr/wp-content/uploads/2025/09/Σχόλια-επί-της-ΕΘΠΝΑ.pdf

ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΑ:

Σχετικά με το μέτρο Μ10 “Σχέδιο Επιστημονικής Παρακολούθησης ΕΘΠΝΑ”. 3

Σχετικά με την 4.5 Πρόταση καθορισμού ζωνών προστασίας κι επιτρεπόμενων ειδικών χρήσεων. 3

Μέτρα για τους καρχαρίες και τα σαλάχια. 3

Μέτρα για τα λιβάδια Ποσειδωνίας. 8

<h3>Σχετικά με το μέτρο Μ10 “Σχέδιο Επιστημονικής Παρακολούθησης ΕΘΠΝΑ”</h3>
Σύμφωνα με το μέτρο προτείνεται σχέδιο επιστημονικής παρακολούθησης το οποίο θα εξασφαλίζει τη συστηματική συλλογή και αξιολόγηση δεδομένων για τα προστατευτέα αντικείμενα του ΕΘΠΝΑ. Στο συγκεκριμένο μέτρο προτείνεται η διασφάλιση συνάφειας με το Πρόγραμμα Παρακολούθησης Προστατευταίου Αντικειμένου, και συγκεκριμένα με το Πρόγραμμα Παρακολούθησης της οικολογικής κατάστασης του τύπου οικοτόπου 1120 «Λιβάδια ποσειδωνίας» που προτείνεται στο πλαίσιο της ΕΠΜ του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Ιονίου. Η εναρμόνιση αυτή θα επιτρέψει τη συγκρισιμότητα των δεδομένων, την ανάπτυξη ενιαίου πλαισίου αξιολόγησης και την εξαγωγή αξιόπιστων συμπερασμάτων σε περιφερειακό και εθνικό επίπεδο, ενισχύοντας παράλληλα την αποτελεσματικότητα των μέτρων διαχείρισης και την προστασία του οικοτόπου.

<h3>Σχετικά με την 4.5 Πρόταση καθορισμού ζωνών προστασίας κι επιτρεπόμενων ειδικών χρήσεων</h3>
Η πρόβλεψη για τέσσερις (4) θαλάσσιες Ζώνες Απολύτου Προστασίας της Φύσης (ΖΑΠΦ) στο νέο Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου, εξαιρετικά περιορισμένες σε έκταση, απέχουν σημαντικά από τον στόχο για τουλάχιστον 10% αυστηρής προστασίας, όπως αυτός έχει τεθεί από τη Συμφωνία «30×30», την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία και τον Κανονισμό για την Αποκατάσταση της Φύσης. Η πρόταση δεν ανταποκρίνεται στις διεθνείς και ευρωπαϊκές δεσμεύσεις της χώρας και δεν εξασφαλίζει την ουσιαστική διατήρηση των οικοσυστημάτων και της βιοποικιλότητας της περιοχής. Απαιτείται ουσιαστική αναθεώρηση και ενίσχυση των ΖΑΠΦ, ώστε το Θαλάσσιο Πάρκο να αποτελέσει πραγματικό εργαλείο προστασίας και να ευθυγραμμιστεί με τους διεθνείς στόχους διατήρησης.

<h3>Μέτρα για τους καρχαρίες και τα σαλάχια</h3>
Περί σημαντικών ειδών πανίδας για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες (ΕΘΠΝΑ -1)- χονδριχθείς (καρχαρίες και σαλάχια).

Οι χονδριχθείς (καρχαρίες, σαλάχια και χίμαιρες) διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στο θαλάσσιο περιβάλλον, παρέχοντας σταθερότητα στις δομές και τις λειτουργίες των παράκτιων και ωκεάνιων οικοσυστημάτων, με το 1/3 των ειδών να κινδυνεύει με εξαφάνιση παγκοσμίως. Η υπεραλίευση και η παρεμπίπτουσα αλιεία αποτελούν τις κύριες απειλές για τα είδη αυτά παγκοσμίως (Dulvy et al., 2021). Πρόκειται για ευάλωτα είδη όπως τα θαλάσσια θηλαστικά, οι θαλάσσιες χελώνες και τα θαλασσοπούλια (FAO, 2019). Πληθώρα αυτών των ειδών καταγράφονται σε διεθνείς συμβάσεις και συνθήκες των οποίων η χώρα μας είναι συμβαλλόμενο μέρος και έχει υποχρεώσεις τόσο για την παρακολούθηση όσο και για την προστασία και την αποκατάσταση των πληθυσμών τους.

Συγκεκριμένα, η Σύμβαση της Βαρκελώνης πρωτόκολλο SPA/BD περιλαμβάνει 23 είδη κάτω από αυστηρό καθεστώς προστασίας, που έχει ενσωματωθεί στην Ευρωπαϊκή νομοθεσία και ισχύει και στη χώρα μας (2102/2015/EE). Η Σύμβαση της Βέρνης, όπως έχει γίνει δεκτή με απόφαση του ΕΚ (82/72/ΕΟΚ) και των τροποποιήσεων της με την απόφαση του ΕΚ (98/746/ΕΚ) και ισχύει στη χώρα μας με 3 είδη χονδριχθύων υπό καθεστώς αυστηρής προστασίας. Τη Σύμβαση για τη διατήρηση των αποδημητικών ειδών που ανήκουν στην άγρια πανίδα (CMS) γνωστή και ως Σύμβαση της Βόννης και το Μνημόνιο για τους Καρχαρίες (Sharks MOU) όπως προκύπτει από την πρώτη που έχουν επίσης ενσωματωθεί στην Ευρωπαϊκή νομοθεσία με απόφαση του ΕΚ (82/461/EEC) με 3 είδη υπό καθεστώς αυστηρής προστασίας. Οι συστάσεις της Γενικής Επιτροπής Αλιείας για τη Μεσόγειο, της οποίας η χώρα μας είναι μέλος και μεταξύ άλλων τη σύσταση 44/2021/16 χώρα μας οφείλει να βελτιώσει την κατάστασης διατήρησης για 30 είδη, τις συστάσεις 41/2017/6, 45/2022/13 και τη 42/2018/2 με τις οποίες προβλέπονται αυστηρές απαγορεύσεις, συλλογή στοιχείων για τα είδη.

Επιπλέον, ο νέος Κανονισμός για την αποκατάσταση της φύσης (2024/1991/ΕΚ) που αναφέρει “Είναι σημαντικό να τεθούν σε εφαρμογή μέτρα αποκατάστασης και για τους οικοτόπους ορισμένων θαλάσσιων ειδών, όπως οι καρχαρίες και τα σελάχια, τα οποία, για παράδειγμα, εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της Σύμβασης για τη διατήρηση των αποδημητικών ειδών της άγριας πανίδας (CMS), που υπεγράφη στη Βόννη στις 23 Ιουνίου 1979, ή στους καταλόγους απειλούμενων ή υπό εξαφάνιση ειδών των συμβάσεων για τις περιφερειακές θάλασσες, βρίσκονται όμως εκτός του πεδίου εφαρμογής της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, δεδομένου ότι έχουν σημαντική λειτουργία στο οικοσύστημα”.

Τέλος, οι χονδριχθείς συμπεριλήφθηκαν στην επικαιροποίηση του Κόκκινου Καταλόγου των Απειλούμενων ειδών της Ελλάδας (ΟΦΥΠΕΚΑ, 2024) όπου σύμφωνα με το άρθρο 17 του ν. 3937/2011 (ΦΕΚ Α 60) αποτελεί βασικό εργαλείο διαχείρισης της βιοποικιλότητας και με βάσει αυτών θα επικαιροποιηθεί το Προεδρικό Διάταγμα 67/1981 «Περί προστασίας της αυτοφυούς Χλωρίδος και Άγριας Πανίδος και καθορισμού διαδικασίας συντονισμού και Ελέγχου της Ερεύνης επ΄ αυτών». Σύμφωνα με την επικαιροποίηση του αξιολογήθηκαν 60 είδη χονδριχθύων, από τα οποία 15 κατατάχθηκαν ως Κρισίμως Κινδυνεύοντα (CR), 12 ως Κινδυνεύοντα (EN), 7 ως Τρωτά(VU) 4 ως Ελάχιστης Ανυσυχίας (LC) και 18 ως Ανεπαρκώς γνωστά (DD) και ένα δεν αξιολογήθηκε (NE).

Λαμβάνοντας υπόψιν τα παραπάνω οι χονδριχθείς ως ταξινομική βαθμίδα και σε επίπεδο είδους θα πρέπει να συμπεριληφθούν α) στον χαρακτηρισμό του προστατευτέου και β) στα διαχειριστικά μέτρα.

Το Νότιο Αιγαίο αποτελεί μία σημαντική περιοχή για την παρουσία και τη διατήρηση των χονδριχθύων (καρχαριών και σαλαχιών) στην Ελλάδα, φιλοξενώντας ένα ευρύ φάσμα ειδών, εκ των οποίων δώδεκα κατατάσσονται ως αυστηρά προστατευόμενα στο Παράρτημα ΙΙ της Σύμβασης της Βαρκελώνης (βλ. Πίνακα 1, Χάρτη 1). Η παρουσία τους καταδεικνύει τη σημασία της περιοχής για τη βιοποικιλότητα της Μεσογείου, αλλά και την ανάγκη λήψης άμεσων μέτρων για τη διατήρησή τους.

Η εκφόρτωση προστατευόμενων ειδών καρχαριών και σαλαχιών εξακολουθεί να αποτελεί συχνό φαινόμενο και συνδέεται σε μεγάλο βαθμό με την έλλειψη ενημέρωσης των επαγγελματιών αλιέων καθώς πολλά από τα είδη που πλέον προστατεύονται από τη συνθήκη της Βαρκελώνης εντάχθηκαν πρόσφατα στα Παραρτήματά της (Νοέμβριος του 2023, ‘Σύσταση ΓΕΑΜ υπ’ αρ. 42/2018/2; EK 2023/2124). Επίσης, ο επίσημος Οδηγός αναγνώρισης προστατευόμενων ειδών Καρχαριών και Σαλαχιών από το ΥΠΑΑΤ ανανεώθηκε τελευταία φορά το 2017, γεγονός που δημιουργεί κενό στην επικαιροποιημένη πληροφόρηση.

Δεδομένων όλων των παραπάνω, τα είδη καρχαριών και σαλαχιών θα πρέπει να ενταχθούν στο σύνολό τους στο προστατευτέο αντικείμενο ως σημαντικά είδη πανίδας. Επίσης, θα πρέπει να ενταχθούν μέτρα διαχείρισης που θα προωθούν περαιτέρω την έρευνα και τη μελέτη της οικολογίας, της διατήρησης και των απειλών που δέχονται, μέτρα μετριασμού των επιπτώσεων της παρεμπίπτουσας αλιείας καθώς μέτρα αποκατάστασης των οικοτόπων τους σύμφωνα με τις απαιτήσεις του Κανονισμού 2024/1991/ΕΕ για την Αποκατάσταση της Φύσης.

Παρακάτω προτείνονται στοχευμένα μέτρα και έπειτα παρατίθονται τα μέτρα τα οποία ήδη υπάρχουν στην ΕΠΜ στα οποία τα είδη θα μπορούσαν να ενταχθούν.
1. Προτείνονται τεχνικά σεμινάρια κατάρτισης για αλιείς με πρακτικές χειρισμού και απελευθέρωσης και εξοπλισμό των αλιέων με τα κατάλληλα εργαλεία (εργαλεία εξαγωγής αγκιστριών, κόφτες, λεκάνες, κουβέρτες, κ.α.) καθώς και επιδοτώντας κατάλληλες τροποποιήσεις στα αλιευτικά καΐκια (σκίαστρο και αντλίες θαλασσινού νερού) για την καλύτερη δυνατή απελευθέρωση και μείωση της θνησιμότητας μετά την τυχαία σύλληψη (Moutopoulos et al., 2022; ΓΕΑΜ 44/2021/16).
2. Σύμφωνα με το μέτρο Μ32 προτείνεται «Εκτενής ενημέρωση των αλιέων για τις επιπτώσεις αλιευτικών δραστηριοτήτων σε σημαντικά είδη και οικοτόπους του ΕΘΠΝΑ για θέματα αλιευτικής διαχείρισης καθώς και παροχή κατάλληλων εργαλείων για τη μείωση της τυχαίας παγίδευσης πτηνών, χελωνών και δελφινιών στα αλιευτικά εργαλεία, σε εφαρμογή πετυχημένων διεθνών καλών πρακτικών». Στο συγκεκριμένο μέτρο προτείνεται να ενταχθούν και οι χονδριχθείς και θα πρέπει να εξεταστούν και να εφαρμοστούν συσκευές μετριασμού της τυχαίας σύλληψης/παρεμπίπτουσας αλιείας (όπως φώτα LED, μαγνητικών και ηλεκτρικών απωθητικών, πάνελ), καθώς έχουν αποδειχθεί αποτελεσματικές σε άλλους τομείς (Senko et al. 2022; Richards et al. 2018; O’Connell et al. 2011, Hart και Colling 2015) ενώ έχουν προταθεί και σε άλλες ΕΠΜ όπως την 7β,την 5α και την 11β. Για την εφαρμογή του μέτρου μπορεί να αξιοποιηθεί η τεχνογνωσία μίας σειράς Ευρωπαϊκών Προγραμμάτων Life όπως το Life PROMETHEUS(LIFE23-NATIT-LIFE-PROMETHEUS/101148295) και το Life Punpuffinus (LIFE19 NAT/MT/000982). Πηγή χρηματοδότησης για το μέτρο θα μπορούσε να είναι το ΠΑΛΥΘ, το Γαλάζιο Ταμείο, το ΕΣΠΑ ή/και το Life.
3. Τέλος προτείνεται η ένταξη χονδριχθύων στα μέτρα Μ01, Μ15, Μ18, Μ23, Μ25, Μ26, Μ27, και Μ44 καθώς και σε όλα τα μέτρα που αφορούν όλα τα είδη και τους τ.ο. που αποτελούν το προστατευτέο αντικείμενο του ΕΘΠΝΑ: Μ09, Μ10, Μ12, Μ13, Μ17, Μ29, Μ30, Μ45, Μ46, Μ47, και Μ48.
Πίνακας 1: Κατάλογος ειδών που βρίσκονται στο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1 , η κατάσταση διατήρησής τους (IUCN Red List of Threatened Species, 2025; ΟΦΥΠΕΚΚΑ, 2024) και το καθεστώς προστασίας.
<table width=”602″>
<tbody>
<tr>
<td width=”144″>Είδος</td>
<td width=”126″>Παγκόσμια κατάσταση Διατήρησης

(IUCN)</td>
<td width=”102″>Κόκκινος Κατάλογος Απειλούμενων Ειδών της Ελλάδας</td>
<td width=”230″>Καθεστώς Προστασίας*</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Ρυγχαετόψαρο

Aetomylaeus bovinus (Geoffroy SaintHilaire, 1817)</td>
<td width=”126″>CR</td>
<td width=”102″>CR</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ; CMS, Παράρτημα Ι και ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Βατοτρυγόνα

Dasyatis pastinaca (Linnaeus, 1758)</td>
<td width=”126″>VU</td>
<td width=”102″>VU</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Δροσίτης ή γαλέος

Galeorhinus galeus (Linnaeus, 1758)</td>
<td width=”126″>CR</td>
<td width=”102″>EN</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ; CMS, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Επταμβράγχιος

Heptranchias perlo (Bonnaterre, 1788)</td>
<td width=”126″>NT</td>
<td width=”102″>DD</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Ρυγχοκαρχαρίας

Isurus oxyrinchus (Rafinesque, 1810)</td>
<td width=”126″>EN</td>
<td width=”102″>CR</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ; Σύμβαση Βέρνης, Παράρτημα ΙIΙ; CMS, Παράρτημα IΙ; CITES, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Στρογγυλόβατος

Leucoraja circularis (Couch, 1838)</td>
<td width=”126″>EN</td>
<td width=”102″>DD</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Διαβολόψαρο

Mobula mobular (Bonnaterre, 1788)</td>
<td width=”126″>EN</td>
<td width=”102″>EN</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ; Σύμβαση Βέρνης, Παράρτημα ΙΙ; CMS, Παράρτημα I&IΙ; CITES, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Αγριοκαρχαρίας

Odontaspis ferox (Risso, 1810)</td>
<td width=”126″>EN</td>
<td width=”102″>CR</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Αχινόγατος

Oxynotus centrina (Linnaeus, 1758)</td>
<td width=”126″>EN</td>
<td width=”102″>CR</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Λευκόβατος

Rostroraja alba (Lacepède, 1803)</td>
<td width=”126″>EN</td>
<td width=”102″>EN</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ; Σύμβαση Βέρνης, Παράρτημα ΙΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Ακανθορίνα

Squatina aculeata (Cuvier, 1829)</td>
<td width=”126″>CR</td>
<td width=”102″>CR</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
<tr>
<td width=”144″>Ματορίνα

Squatina oculata (Bonaparte, 1840)</td>
<td width=”126″>CR</td>
<td width=”102″>CR</td>
<td width=”230″>Σύμβαση Βαρκελώνης, Παράρτημα ΙΙ</td>
</tr>
</tbody>
</table>
*Η Σύμβαση της Βαρκελώνης ή αλλιώς «Πρωτόκολλο για τις Ειδικά Προστατευόμενες Περιοχές και τη Βιολογική Ποικιλότητα στην Μεσόγειο» όπως ισχύει σύμφωνα με την υπ’ αριθμόν 510/2012 ΕΕ Απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Παράρτημα ΙΙ: Αυστηρά προστατευόμενα είδη, Παράρτημα ΙΙΙ: Είδη των οποίων η εκμετάλλευση θα πρέπει να ρυθμίζεται.

https://isea.com.gr/wp-content/uploads/2025/09/χάρτης-κατανομής-χονδριχθύων.pdf

Χάρτης 1. Απεικόνιση καταγραφών προστατευόμενων ειδών χονδριχθύων στο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1

Βιβλιογραφία:

Dulvy, N. K., Pacoureau, N., Rigby, C. L., Pollom, R. A., Jabado, R. W., Ebert, D. A., … & Simpfendorfer, C. A. (2021). Overfishing drives over one-third of all sharks and rays toward a global extinction crisis. Current Biology, 31(21), 4773-4787.

FAO. 2019. Monitoring the incidental catch of vulnerable species in Mediterranean and Black Sea fisheries: Methodology for data collection. FAO Fisheries and Aquaculture Technical Paper No. 640. Rome, FAO. Red List

Gonzalvo, J. & Notarbartolo di Sciara, G. 2021. Tursiops truncatus (Gulf of Ambracia subpopulation). The IUCN of Threatened Species 2021: e.T181208820A181210985. https://dx.doi.org/10.2305/IUCN.UK.2021-3.RLTS.T181208820A181210985.en

Hart, N. S., & Collin, S. P. (2015). Sharks senses and shark repellents. Integrative zoology, 10(1), 38-64.

IUCN. 2025. The IUCN Red List of Threatened Species. Version 2025-1. https://www.iucnredlist.org. Accessed on 07 May 2025.

Moutopoulos, D., Giovos, I., Naasan Aga-Spyridopoulou, R., (2022) Post-release mortalities from bycatch of vulnerable species data collection, improvement of handling protocols, and recommendations for bycatch mitigation measures. In BYCATCH AND POST RELEASE SURVIVAL 2022 Policy Brief, WWF.12pp.

O’Connell, C. P., Abel, D. C., Gruber, S. H., Stroud, E. M., & Rice, P. H. (2011). Response of juvenile lemon sharks, Negaprion brevirostris, to a magnetic barrier simulating a beach net. Ocean & Coastal Management, 54(3), 225-230.

Richards, R. J., Raoult, V., Powter, D. M., & Gaston, T. F. (2018). Permanent magnets reduce bycatch of benthic sharks in an ocean trap fishery. Fisheries Research, 208, 16-21.

Senko, J. F., Peckham, S. H., Aguilar-Ramirez, D., & Wang, J. H. (2022). Net illumination reduces fisheries bycatch, maintains catch value, and increases operational efficiency. Current Biology, 32(4), 911-918.

<h3>Μέτρα για τα λιβάδια Ποσειδωνίας</h3>
Το θαλάσσιο φανερόγαμο Posidonia oceanica (Ποσειδωνία) είναι ένα ενδημικό είδος θαλάσσιας βλάστησης της Μεσογείου με ευρεία εξάπλωση. Σχηματίζει εκτεταμένα λιβάδια που καλύπτουν περισσότερο από το 70% της ελληνικής ακτογραμμής (Panayotidis et al., 2022). Τα λιβάδια Ποσειδωνίας παρέχουν περισσότερες από 20 οικοσυστημικές υπηρεσίες (Campagne et al., 2015), λειτουργώντας ως νηπιοτροφεία, ενδιαίτημα αναπαραγωγής και ωοτοκίας ενώ φιλοξενούν περισσότερα από 400 διαφορετικά είδη φυτών και πάνω από 1.000 είδη ζώων (Urra et al., 2013; Zubak Čižmek et al., n.d; Piazzi et al., 2015). Επιπλέον, συμβάλλει στην προστασία των ακτών και στην αντιμετώπιση της κλιματική κρίσης αποθηκεύοντας μεγάλες ποσότητες οργανικού άνθρακα στα ριζώματά του (Lavery et al., 2013; Pergent- Martini et al., 2021).

Η οικολογική αξία της Ποσειδωνίας αναγνωρίζεται από Σύμβαση της Βαρκελώνης (Παράρτημα II, Κατάλογος των κινδυνευόντων ή απειλούμενων ειδών), τη Σύμβαση της Βέρνης (Παράρτημα 1, αυστηρά προστατευόμενων ειδών χλωρίδας), και έχει χαρακτηριστεί ως οικότοπος προτεραιότητας (τύπος 1120) σύμφωνα με την Οδηγία της ΕΕ για τους Οικοτόπους (92/43/ΕΟΚ, Παράρτημα Ι), γεγονός που την καθιστά προστατευόμενο οικότοπο. Ακόμα, έχει χαρακτηριστεί ως βιολογικός δείκτης αξιολόγησης της ποιότητας των παράκτιων υδάτων σύμφωνα με την οδηγία-πλαίσιο για τα ύδατα (Οδηγία 2000/60/ΕΚ) και την Οδηγία Πλαίσιο για τη Θαλάσσια Στρατηγική (2008/56/ΕΚ), όπου όλα τα κράτη μέλη δεσμεύονται στη διατήρηση της Καλής Οικολογικής Κατάστασης των λειμώνων. Η Ποσειδωνία χαρακτηρίζεται από αργούς ρυθμούς ανάπτυξης γεγονός που την καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτη σε πιέσεις και διαταραχές επηρεάζοντας την υγεία και την κατανομή των λιβαδιών. Κάποιες από αυτές τις πιέσεις είναι η αγκυροβόληση, η υδατοκαλλιέργεια, η παράνομη αλιεία, τα αστικά λύματα και οι εξορύξεις.

Παρά την εκτενή βιβλιογραφία και τα αποτελέσματα πολυάριθμων μελετών που έχουν καταδείξει ότι οι υδατοκαλλιέργειες ασκούν ιδιαίτερα επιβαρυντικές επιπτώσεις στην Ποσειδωνία, υποβαθμίζοντας τους λειμώνες και, σε ορισμένες περιπτώσεις, οδηγώντας ακόμη και στην πλήρη εξαφάνισή τους (Apostolaki et al., 2009; Apostolaki et al., 2010; Apostolaki et al., 2011), η σοβαρότητα αυτής της επιβάρυνσης δεν αναγνωρίζεται στην παρούσα ΕΠΜ. Σύμφωνα με την εθνική νομοθεσία, απαγορεύεται η χωροθέτηση μονάδων υδατοκαλλιέργειας σε υποστρώματα θαλάσσιων φανερόγαμων και πιο συγκεκριμένα σε περιοχές Natura 2000 απαγορεύεται η τοποθέτηση τους σε λιβάδια Ποσειδωνίας. Αν και το πλαίσιο αυτό συμβάλλει στην αποτροπή της άμεσης εξαφάνισης των λιβαδιών, δεν εξασφαλίζει την προστασία από την υποβάθμιση τους.

Σύμφωνα με την υπάρχουσα βιβλιογραφία, οι εκροές υδατοκαλλιεργειών εκτείνονται σημαντικά γύρω από τις εγκαταστάσεις, επηρεάζοντας αρνητικά την Ποσειδωνία σε απόσταση 3 χιλιομέτρων (Ruiz et al., 2001; Sarà et al., 2006). Η μελέτη των Karakassis et al. (2013), προτείνει την τοποθέτηση μονάδων υδατοκαλλιέργειας σε απόσταση μεγαλύτερη των 800 μέτρων από ένα λιβάδι ενώ σχετικά με τις υφιστάμενες εγκαταστάσεις κοντά σε λιβάδια, προτείνεται η μεταφορά τους ή αποτροπή της αύξησης της παραγωγικής τους ικανότητας.

Για τη διατήρηση του οικοτόπου προτεραιότητας 1120* κρίνεται αναγκαία η λεπτομερής χαρτογράφηση των λειμώνων Ποσειδωνίας εντός του Πάρκου, όπως άλλωστε προβλέπεται στην παρούσα ΕΠΜ. Επιπλέον, προτείνεται η σαφής οριοθέτηση τυχόν υδατοκαλλιεργειών σε ελάχιστη απόσταση 800 μέτρων από τα λιβάδια Ποσειδωνίας, και σε περιπτώσεις όπου αυτό υφίσταται σε αποστάσεις άνω των 800 μέτρων και έως των 3 χιλιομέτρων προτείνεται να καταστεί υποχρεωτική η παρακολούθηση της κατάστασης υγείας του οικοτόπου 1120 με τη χρήση αναγνωρισμένων μεθοδολογιών, οι οποίες λαμβάνουν υπόψη την έγκαιρη αναγνώριση υποβάθμισης από οργανική ρύπανση (PREI index). Η τακτική παρακολούθηση του οργανικού σωματιδιακού φορτίου και των θρεπτικών, και η ενσωμάτωση στο πρόγραμμα παρακολούθησης βιοχημικών και γενετικών δεικτών (Kletou et al., 2018), συμβάλλει στην επίτευξη της ολιστικής εκτίμησης της κατάσταση των λιβαδιών τοποθετημένων πλησίον ιχθυοκαλλιεργειών.

Επιπλέον, κρίνεται αναγκαία η σαφής θεσμοθέτηση ζωνών μη αγκυροβολίας σε ολόκληρη την έκταση του οικοτόπου προτεραιότητας 1120 και όχι μόνον στις θαλάσσιες ΖΠΦ καθώς δεν λαμβάνει υπόψη το σύνολο των λιβαδιών Ποσειδωνίας που απαντώνται στα όρια του ΕΘΠΝΑ. Η ελλιπής χωρική κάλυψη των μέτρων διαχείρισης δημιουργεί σοβαρούς κινδύνους υποβάθμισης για τα λιβάδια που παραμένουν απροστάτευτα, παρά την τεκμηριωμένη οικολογική τους σημασία.

Ταυτόχρονα, προτείνεται η αποτίμηση του «μπλε άνθρακα» που αποθηκεύεται στα λιβάδια Ποσειδωνίας εντός των ορίων του ΕΘΠΝΑ, καθώς αποτελούν έναν από τους πλέον αποτελεσματικούς φυσικούς μηχανισμούς δέσμευσης διοξειδίου του άνθρακα (Duarte et al., 2005). Η ικανότητα τους να δεσμεύουν οργανικό άνθρακα στα ιζήματά τους είναι πολλαπλάσια σε σύγκριση με πολλά χερσαία οικοσυστήματα (Mcleod et al., 2011), καθιστώντας τα κρίσιμα για τον μετριασμό της κλιματικής κρίσης. Η ποσοτικοποίηση και παρακολούθηση αυτής τους της ικανότητάς είναι ουσιώδης τόσο για την κατανόηση της συμβολής τους στον μετριασμό της κλιματικής κρίσης όσο και για την ανάδειξη της οικολογικής και κοινωνικοοικονομικής τους αξίας.

Σχετικά με την μη πρόβλεψη μέτρων ορθής διαχείρισης των θημώνων Ποσειδωνίας.

Οι θημώνες Ποσειδωνίας διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στη διατήρηση της οικολογικής ισορροπίας και στη σταθερότητα των παράκτιων περιοχών καθώς προστατεύουν τις ακτές από τη διάβρωση ενώ ταυτόχρονα εμπλουτίζουν τα παράκτια οικοσυστήματα με θρεπτικά συστατικά για την ανάπτυξη ενδημικών φυτών (Boudouresque et al., 2016). Η απόληψη, πρακτική που εφαρμόζεται συχνά σε τουριστικές περιοχές, συνεπάγεται την οριστική απομάκρυνσή της συντελώντας ουσιαστικά στην μειωμένη προστασία των ακτών. Προτείνεται η μη απομάκρυνση των θημώνων από τις ακτές. Στις περιπτώσεις όπου η μη απομάκρυνση δεν είναι εφικτή και εφαρμόζεται εποχικά για τουριστικούς λόγους, προτείνεται η συλλογή πριν την έναρξη της θερινής τουριστικής περιόδου και η επανατοποθέτηση (χωρίς την χρήση μηχανικών μέσων) στην ακτή μετά το πέρας της τουριστικής περιόδου καθώς η συμβολή της στην βιοποικιλότητα και την προστασία των παράκτιων οικοσυστημάτων από τη διάβρωση είναι εξαιρετικά σημαντική (Rotini et al., 2020). Η διαχείριση των θημώνων Ποσειδωνίας μπορεί να επιτευχθεί με βάση τον Οδηγό της IUCN για τη “ Βιώσιμη διαχείριση των παράκτιων συστημάτων με Ποσειδωνία” ο οποίος καθορίζει ένα πλαίσιο για την ορθή διαχείρισή τους, λαμβάνοντας υπόψη τόσο την προστασία του οικοσυστήματος όσο και την χρήση των παραλιών για λόγους αναψυχής (IUCN, 2024).

Η ευαισθητοποίηση και ενημέρωση του κοινού, των ιδιοκτητών παράκτιων επιχειρήσεων και των τοπικών αρχών αποτελεί ουσιώδη παράμετρο για την κατανόηση του κρίσιμου ρόλου των θημώνων στη σταθεροποίηση των ακτών, στην πρόληψη της διάβρωσης και στη διατήρηση της βιοποικιλότητας, καθώς και για την προώθηση της βιώσιμης χρήσης των παραλιών.

Βιβλιογραφία

Apostolaki, E.T., Marbà, N., Holmer, M., Karakassis, I., 2009. Fish farming impact on decomposition of Posidonia oceanica litter. Journal of Experimental Marine Biology and Ecology 369, 58-64.

Apostolaki, E.T., Holmer, M., Marbà, N., Karakassis, I., 2010. Degrading seagrass (Posidonia oceanica) ecosystems: a source of dissolved matter in the Mediterranean. Hydrobiologia 649, 13-23.

Apostolaki, E.T., Holmer, M., Marbà, N., Karakassis, I., 2011. Epiphyte dynamics and carbon metabolism in a nutrient enriched Mediterranean seagrass (Posidonia oceanica) ecosystem. Journal of Sea Research 66, 135-142.

Boudouresque, C. F., Pergent, G., Pergent-Martini, C., Ruitton, S., Thibaut, T., & Verlaque, M. (2016). The necromass of the Posidonia oceanica seagrass meadow: fate, role, ecosystem services and vulnerability. Hydrobiologia, 781, 25-42.

Campagne, C.S., Salles, J.-M., Boissery, P. and Deter, J. (2015). The seagrass Posidonia oceanica: Ecosystem services identification and economic evaluation of goods and benefits. Marine Pollution Bulletin, [online] 97(1), pp.391–400. https://doi.org/10.1016/j.marpolbul.2015.05.061.

Duarte, C.M., Middelburg, J.J., Caraco, N., 2005. Major role of marine vegetation on the oceanic carbon cycle. Biogeosci. 2, 1-8. https://doi.org/10.5194/bg-2-1-2005.

IUCN (2024), Management of Posidonia Beaches: Examples from Mediterranean Destinations. Gland, Switzerland and Malaga, Spain: IUCN

Karakassis, I., Papageorgiou, N., Kalantzi, I., Sevastou, K., & Koutsikopoulos, C. (2013). Adaptation of fish farming production to the environmental characteristics of the receiving marine ecosystems: A proxy to carrying capacity. Aquaculture, 408- 409, 184-190. https://doi.org/10.1016/j.aquaculture.2013.06.002 Available at: https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0044848613002755

Kletou, D., Kleitou, P., Savva, I., Attrill, M. J., Antoniou, C., & Hall-Spencer, J. M. (2018). Seagrass recovery after fish farm relocation in the eastern Mediterranean. Marine Environmental Research, 140, 221-233. https://doi.org/10.1016/j.marenvres.2018.06.007

Lavery, P.S., Mateo, M.-., Serrano, O. and Rozaimi, M. (2013). Variability in the Carbon Storage of Seagrass Habitats and Its Implications for Global Estimates of Blue Carbon Ecosystem Service. PLoS ONE, 8(9), p.e73748. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0073748.

Mcleod, E., Chmura, G.L., Bouillon, S., Salm, R., Björk, M., Duarte, C.M., Lovelock C.E., Schlesinger W.H., Silliman, B.R., 2011. A blueprint for blue carbon: toward an improved understanding of the role of vegetated coastal habitats in sequestering CO2. Front. Ecol. Environ. (10), 552-560. https://doi.org/10.1890/110004.

Panayotidis, P., Papathanasiou, V., Gerakaris, V., Fakiris, E., Orfanidis, S., Papatheodorou, G., Kosmidou, M., Georgiou, N., Drakopoulou, P., & Loukaidi, V. (2022). Seagrass meadows in the Greek Seas:presence, abundance and spatial distribution. Botanica Marina. 65. 289-299.

Pergent-Martini, C., Pergent, G., Monnier, B., Boudouresque, C.-F., Mori, C. and Valette-Sansevin, A. (2021). Contribution of Posidonia oceanica meadows in the context of climate change mitigation in the Mediterranean Sea. Marine Environmental Research, 165, p.105236. https://doi.org/10.1016/j.marenvres.2020.105236

Piazzi, L., Balata, D. and Ceccherelli, G. (2015). Epiphyte assemblages of the Mediterranean seagrassPosidonia oceanica: an overview. Marine Ecology, 37(1), pp.3–41. https://doi.org/10.1111/maec.12331

Rotini, A., Chiesa, S., Manfra, L., Borrello, P., Piermarini, R., Silvestri, C., … & Migliore, L. (2020). Effectiveness of the “ecological beach” model: Beneficial management of posidonia beach casts and banquette. Water, 12(11), 3238.

Sarà, G., Scilipoti, D., Milazzo, M., & Modica, A. (2006). Use of stable isotopes to investigate dispersal of waste from fish farms as a function of hydrodynamics. Marine Ecology Progress Series, 313, 261-270. https://doi.org/10.3354/meps313261 Ruiz, J.M., Perez, M., Romero, J., 2001. Effects of fish farm loadings on Seagrass (Posidonia oceanica) distribution, growth and photosynthesis. Marine Pollution Bulletin 42, 749-760

Urra, J., Mateo Ramírez, Á., Marina, P., Salas, C., Gofas, S. and Rueda, J.L. (2013). Highly diverse molluscan assemblages of Posidonia oceanica meadows in northwestern Alboran Sea (W Mediterranean): Seasonal dynamics and environmental drivers. Estuarine, Coastal and Shelf Science, 117, pp.136–147. https://doi.org/10.1016/j.ecss.2012.11.005

Zubak Čižmek, I., Kruschel, C., Schultz, S.T. and Blindow, I. (n.d.). What drives fish community structure on Posidonia oceanica meadows? A review of available data across the Mediterranean basin. [online] 4th Mediterranean Seagrass Workshop.

ΤΑ ΜΕΤΡΑ ΣΥΝΥΠΟΓΡΑΦΟΥΝ

1. Περιβαλλοντική Οργάνωση iSea

2. Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία

3. Blue Marine Foundation
22 Σεπτέμβριος 2025 at 15:57 #12822
The Green Tank
Guest
Σχόλια του Green Tank επί της ΕΠΜ για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες

Με το παρόν το Green Tank καταθέτει σχόλια στη δημόσια διαβούλευση της Ειδικής Περιβαλλοντικής Μελέτης (ΕΠΜ) για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες που έχει αναρτηθεί στην ιστοσελίδα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ).

Τα σχόλια του Green Tank οργανώνονται στις εξής ενότητες:

I. Επί του ευρύτερου σχεδιασμού των προστατευόμενων περιοχών

II. Επί της περιοχής μελέτης και της σύνδεσης της παρούσας ΕΠΜ με τις ήδη ολοκληρωμένες ΕΠΜ 8α και 8β

III. Επί των προβλέψεων για τον οικότοπο προτεραιότητας 1120* (Posidonia oceanica)

I. Σχόλια επί του ευρύτερου σχεδιασμού των προστατευόμενων περιοχών:

Το Green Tank θεωρεί εξαιρετικά θετική την προώθηση της ΕΠΜ για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες, όπως και της ΕΠΜ για το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου καθώς με αυτόν τον τρόπο ξεκινά η υλοποίηση της δέσμευσης της χώρας για χαρακτηρισμό νέων Θαλάσσιων Προστατευόμενων Περιοχών προς επίτευξη του στόχου 30Χ30, που έχει ήδη θεσμοθετηθεί ως δεσμευτικός εθνικός στόχος (άρθ. 174, ν. 5037/2023) και της συγκεκριμένης δέσμευσης για δύο νέα Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα που ανακοίνωσε η Ελλάδα στο 9ο Our Ocean Conference (https://www.ourocean2024.gov.gr/wp-content/uploads/2024/04/A5_OOC-9_PROPOSED-COMMITMENTS_12.4.pdf). Κρίνουμε ιδιαίτερα σημαντικό ότι οι δύο μελέτες ολοκληρώθηκαν και τέθηκαν σε δημόσια διαβούλευση εντός εύλογου χρονικού διαστήματος.

Ωστόσο, η εκπλήρωση των δεσμεύσεων θα γίνει μόνο με την οριστική θεσμοθέτηση των δύο νέων Εθνικών Πάρκων, η οποία θα μπορέσει να πραγματοποιηθεί μόνο αν επιλυθούν σημαντικά νομικά κωλύματα που αφορούν στις ρυθμίσεις και επιτρεπόμενες χρήσεις γης ανά ζώνης προστασίας, όπως αυτές σήμερα προβλέπονται στο ΠΔ 51/2018 μετά την τροποποίησή του με το άρθρο 44, παρ. 18 του ν. 4685/2020. Το άρθρο προκαθορίζει χρήσεις γης/θάλασσας ανά ζώνη προστασίας, χωρίς να λαμβάνει υπόψη τις ιδιαιτερότητες κάθε περιοχής που μπορεί να απαιτούν την ένταξη άλλων χρήσεων και δραστηριοτήτων από εκείνες που περιλαμβάνει ο κατάλογος ανά ζώνη προστασίας. Στην παρούσα μελέτη προκύπτει, ζήτημα με τις ανά ζώνη προτεινόμενες επιτρεπόμενες χρήσεις, οι οποίες, όπως αναφέρει η συγκεκριμένη ΕΠΜ «έρχονται σε αντίθεση με το ισχύον νομικό πλαίσιο». Το ίδιο ισχύει και σε όλες τις ΕΠΜ που έχουν τεθεί σε διαβούλευση από το 2021, στις οποίες προτείνονται χρήσεις «κατ’ εξαίρεση» ή/και «κατά παρέκκλιση». Μία τέτοια προσέγγιση δεν μπορεί να είναι συμβατή με έναν ολοκληρωμένο σχεδιασμό ενός εθνικού συστήματος προστατευόμενων περιοχών, που θα καλύψει πλέον του 30% της χερσαίας και θαλάσσιας έκτασης της χώρας. Δεν είναι εξάλλου τυχαίο ότι από τις 22 ΕΠΜ που έχουν τεθεί σε διαβούλευση, μόνο 8,5 έχουν εγκριθεί και μόνο το Προεδρικό Διάταγμα της Γυάρου έχει προωθηθεί προς υιοθέτηση.

Προς επίλυση αυτού του ζητήματος, προτείνουμε, τη βελτίωση των σχετικών προβλέψεων του ν. 4685/2020 ώστε να διευκολυνθεί η ολοκλήρωση της θεσμικής θωράκισης των προστατευόμενων περιοχών της χώρας. Συγκεκριμένα,
- προτείνουμε την αναθεώρηση της παρ. 18 του άρθ. 44 του 4685/2020 ώστε οι χρήσεις να μην προκαθορίζονται ανά ζώνη προστασίας, αλλά να μπορούν να επιλεγούν από τον πλήρη κατάλογο του π.δ. 59/2018, ανάλογα με τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της εκάστοτε προστατευόμενης περιοχής, τον σκοπό της κάθε κατηγορίας προστατευόμενων περιοχών και ζωνών καθώς και τους στόχους προστασίας και διαχείρισης που τίθενται.
- Για την επιλογή των χρήσεων ανά ζώνη, προτείνουμε επίσης στους ορισμούς των κατηγοριών των προστατευόμενων περιοχών και της κάθε ζώνης προστασίας (άρθ. 46 του ν. 4685 που τροποποιεί το άρθ. 19 του ν. 1650/1986) να προστεθούν κριτήρια που θα αποτελούν φίλτρα για τις χρήσεις που δύνανται να επιτρέπονται, να ρυθμίζονται ή να απαγορεύονται σε κάθε μία και θα είναι σύμφωνα με τα διεθνή και ευρωπαϊκά πρότυπα [1] για τον σχεδιασμό προστατευόμενων περιοχών.
Προς αυτή την κατεύθυνση το Green Tank έχει καταθέσει σχετικές προτάσεις [2], ενώ η Επιτροπή Φύση 2000 έχει δηλώσει την πρόθεσή της [3] να συνδράμει για την επιτάχυνση της θωράκισης των προστατευόμενων περιοχών της χώρας.

Η διαβούλευση επί των ΕΠΜ για τα δύο νέα Εθνικά Θαλάσσια Πάρκα πρέπει να αποτελέσει αφορμή για να προωθηθούν οι παραπάνω απαραίτητες για τη θεσμοθέτηση των δύο πάρκων βελτιώσεις στο ισχύον νομικό πλαίσιο και να ολοκληρωθεί η θεσμοθέτηση όλων των υπό-σχεδιασμό προστατευόμενων περιοχών της χώρας, που υλοποιείται παράλληλα. H βελτίωση του θεσμικού πλαισίου είναι πια επιτακτική, πέντε (5) χρόνια μετά τη μεταρρύθμιση του 2020 και έχοντας, με τη δημοσίευση των περισσότερων ΕΠΜ, εντοπίσει τα προβλήματα. Η βελτίωση αυτή θα αποτελέσει σημαντική παρακαταθήκη για τη δεύτερη πενταετία λειτουργίας του ΟΦΥΠΕΚΑ, κατά την οποία η αποτελεσματική διαχείριση θεσμικά κατοχυρωμένων προστατευόμενων περιοχών σε συνεργασία με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα.

II. Επί της περιοχής μελέτης και της σύνδεσης της παρούσας ΕΠΜ με τις ήδη ολοκληρωμένες ΕΠΜ 8α και 8β

Θεωρούμε ιδιαίτερα θετικό ότι η νέα ΕΠΜ συμπληρώνει και διευρύνει την περιοχή μελέτης της πέρα από τις υφιστάμενες περιοχές Natura 2000 που είχαν ήδη εξεταστεί κατά τις ήδη ολοκληρωμένες ΕΠΜ 8 (8α και 8β) και την εντάσσει ενιαία στο προτεινόμενο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο Νοτίου Αιγαίου 1 – Νότιες Κυκλάδες (Κεφ. 1.2 και 4.3). Με αυτόν τον τρόπο η νέα θαλάσσια προστατευόμενη περιοχή καθίσταται πιο συνεκτική από τις προστατευόμενες «νησίδες» θαλάσσιων εκτάσεων που είχαν προβλεφθεί από τις προηγούμενες ΕΠΜ, καλύπτει καλύτερα το ζωτικό ενδιαίτημα των προστατευόμενων ειδών και παρέχει την απαραίτητη συνδεσιμότητα μεταξύ σημαντικών θαλάσσιων εκτάσεων. Αυτό εξάλλου ήταν το κύριο σχόλιο που είχαμε καταθέσει μαζί με τους εταίρους του έργου Life MareNatura (https://www.lifemarenatura.eu) , ως εξωτερικός συνεργάτης του έργου, κατά τη δημόσια διαβούλευση επί της ΕΠΜ 8β (https://www.lifemarenatura.eu/en/consultationepmnotioaigaio2024/) και της 8γ (https://www.lifemarenatura.eu/en/epmnotioaigaio/) το 2024. Το έργο Life MareNatura έχει αντικείμενο τη διατήρηση και προστασία εννέα ειδών προτεραιότητας της θαλάσσιας μεγαπανίδας σε Ελλάδα και Ιταλία και απώτερο σκοπό την πρόταση για ανακήρυξη νέων θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών. Στο πλαίσιο αυτό, μας ικανοποιεί ιδιαίτερα ότι στην ΕΠΜ αναγνωρίζονται και αξιοποιούνται τα στοιχεία και η γνώση που έχει συλλεχθεί από το έργο LIFE MareNatura 2000 για την τεκμηρίωση της σημασίας της προστατευόμενης περιοχής (σελ. 45), όπως είχε αποτελέσει και δέσμευση του έργου κατά το 9ο Our Ocean Conference (https://www.lifemarenatura.eu/9thooc2024sideevent/) και συμπεριλήφθηκε στη σχετική επίσημη δέσμευση της χώρας.

Το έργο LIFE MareNatura είναι επίσης σημαντικό ότι αναγνωρίζεται ότι θα συμβάλει και στην επίτευξη των στόχων διατήρησης του Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου Νότιων Κυκλάδων (Κεφ. 5, σελ. 141-144) εμπλουτίζοντας με στοιχεία και τεκμηρίωση τη διαθέσιμη γνώση και συνεισφέροντας στις δράσεις παρακολούθησης, επόπτευσης και φύλαξης, κατάρτισης και ανάδειξης (σελ. Παράρτημα Ι, Σχέδιο Διαχείρισης).

Επιπλέον, σημειώνουμε ότι με τις ερευνητικές δράσεις του, το έργο LIFE MareNatura θα συμβάλει στον εντοπισμό των σημαντικών νέων θαλάσσιων εκτάσεων της χώρας που μπορούν να οδηγήσουν στην επέκταση υφιστάμενων ή την αναγνώριση νέων προστατευόμενων περιοχών. Με αυτό τον τρόπο θα συμβάλλει στην υλοποίηση της πρόσφατης δέσμευσης του Πρωθυπουργού στη Νίκαια ότι τα δύο νέα θαλάσσια πάρκα, των οποίων οι ΕΠΜ τίθενται σε διαβούλευση, «θα ακολουθήσουν και άλλα» (Ιούνιος 2025 https://www.primeminister.gr/2025/06/09/36404), κάτι που καταδεικνύεται και από την ονοματοδοσία του νέου Εθνικού Πάρκου, με τον διακριτικό αριθμό «1» και τον σαφή γεωγραφικό προσδιορισμό «Νοτίου Αιγαίου – Νότιες Κυκλάδες».

Παρά την εξαιρετική σημασία που έχει ότι η ΕΠΜ διευρύνει την έκταση και συμπληρώνει τις προβλέψεις των ΕΠΜ 8α και 8β και επισημαίνει επικείμενη εναρμόνιση όλων των ΕΠΜ (Κεφ. 4.5.3 σελ. 112), για τον αναγνώστη και τον ενδιαφερόμενο πολίτη δεν είναι σαφές πώς θα επιτευχθεί αυτό και αν τυχόν θα δημιουργηθούν αλληλεπικαλύψεις ή /και αντικρουόμενες προβλέψεις. Είναι, συνεπώς, απαραίτητο κατά το επόμενο στάδιο προς τη θεσμική θωράκιση των περιοχών και όταν τεθεί το σχέδιο Προεδρικού Διατάγματος προς διαβούλευση, οι εναρμονισμένες προβλέψεις και η σχετική τους τεκμηρίωση (τελική ΕΠΜ) να διατεθούν ως μέρος της δημόσιας διαβούλευσης.

IΙI. Σχόλια επί των προβλέψεων για τον οικότοπο προτεραιότητας 1120* (Posidonia oceanica):
1. Αποκατάσταση λιβαδιών Ποσειδωνίας και Δέσμευση μπλέ άνθρακα: Τα λιβάδια Ποσειδωνίας (Posidonia oceanica), που αποτελούν οικότοπο προτεραιότητας σύμφωνα με την Οδηγία για τους Οικοτόπους, αναφέρονται κατ’ επανάληψη στη μελέτη, αναδεικνύοντας τόσο τις οικοσυστημικές υπηρεσίες που προσφέρουν όσο και τις πιέσεις που τα απειλούν. Ανάμεσα στις οικοσυστημικές υπηρεσίες αναφέρεται και η δέσμευση μπλε άνθρακα (σελ. 41). Στις προτάσεις διαχείρισης (σελ. 129-130), η Ποσειδωνία εντάσσεται ορθά σε μεγάλο αριθμό μέτρων (προστασία, εκπαίδευση, παρακολούθηση) που αφορούν διαφορετικές δραστηριότητες και πιέσεις (π.χ. αλιεία, ρύπανση). Ωστόσο, παρά την αναφορά στο νέο Κανονισμό της Ε.Ε. για την Αποκατάσταση της Φύσης (ΕΕ 2024/1991) για την αποκατάσταση των οικοτόπων, τη θέσπιση εθνικών στόχων αποκατάστασης (άρθ. 175, ν. 5307/2023), καθώς και το γεγονός ότι σε εθνικό επίπεδο – σύμφωνα με την 4η εξαετή περίοδο αναφοράς – η κατάσταση διατήρησης των λιβαδιών χαρακτηρίζεται ως “επιδεινούμενη με ανεπαρκή διατήρηση U1”[4], και μάλιστα στην περιοχή του Κεντρικού και Νοτίου Αιγαίου, η πλέον πρόσφατη Αξιολόγηση Περιβαλλοντικής Κατάστασης (δημόσια διαβούλευση ΥΠΕΝ 17/09/2025) καταγράφει ότι μόνο το 59 % των λιβαδιών βρίσκεται σε Καλή Περιβαλλοντική Κατάσταση (ΚΠΚ) [5], στα προτεινόμενα μέτρα δεν αξιοποιείται επαρκώς η δυνατότητα αποκατάστασης.
Ως εκ τούτου, προτείνουμε τα μέτρα να περιλαμβάνουν συγκεκριμένες δράσεις αποκατάστασης υποβαθμισμένων λιβαδιών. Ενδεικτικά, ως συνέχεια της χαρτογράφησης θα ήταν δόκιμο να προβλεφθούν πιλοτικές δράσεις αποκατάστασης σε υποβαθμισμένα λιβάδια λόγω αγκυροβόλησης με στόχο την ενίσχυση της δέσμευσης μπλε άνθρακα, αξιοποιώντας την εμπειρία έργων όπως το Interreg EURO-Med ARTEMIS (https://artemis.interreg-euro-med.eu/) με αντικείμενο την αποκατάσταση των λιβαδιών Ποσειδωνίας που υλοποιείται υπό τον συντονισμό του Plan Bleu, με τη συμμετοχή από την Ελλάδα του ΕΛΚΕΘΕ, του Green Tank και συνεργαζόμενων εταίρων τον ΟΦΥΠΕΚΑ και την Περιφέρεια Κρήτης.
1. Εκπαίδευση και κατάρτιση: Τα εκπαιδευτικά προγράμματα που αναφέρονται στα μέτρα διαχείρισης αφορούν κυρίως αλιείς και προσωπικό του ΟΦΥΠΕΚΑ. Παρότι αυτό είναι ιδιαίτερα χρήσιμο, προτείνουμε να προβλεφθούν επίσης δράσεις ενημέρωσης/ ευαισθητοποίησης και εκπαίδευσης για το ευρύ κοινό, τους κατοίκους και τους μαθητές. Επιπλέον, προτείνουμε ειδικές δράσεις εκπαίδευσης ναυτιλομένων, με δεδομένο ότι η αγκυροβόληση αποτελεί σημαντική απειλή για τον συγκεκριμένο τύπο οικοτόπου.
1. Πηγές Χρηματοδότησης: ενώ πολύ εύστοχα αναγράφεται η εξέταση «εναλλακτικών πηγών χρηματοδότησης για την υλοποίηση των μέτρων» (σελ.144) δεν παρέχονται περεταίρω κατευθύνσεις. Έργα όπως το Interreg EURO Med ARTEMIS προτείνουν εργαλεία χρηματοδότησης (όπως πληρωμές για οικοσυστημικές υπηρεσίες, πιστώσεις για τη φύση, κοκ), ιδίως για την αποκατάσταση των λιβαδιών Ποσειδωνίας, τα οποία θα τεθούν στη διάθεση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, του ΟΦΥΠΕΚΑ και συναρμόδιων υπηρεσιών ώστε η Ελλάδα και η συγκεκριμένη περιοχή να μπορέσει να αξιοποιήσει τις πρόσθετες εναλλακτικές που θα προκύψουν.
1. Αντιμετώπιση πιέσεων: Η ΕΠΜ προβλέπει μέτρα προστασίας της Ποσειδωνίας από πιέσεις όπως η αγκυροβόληση, με τη δημιουργία φιλικών προς την Ποσειδωνία αγκυροβολίων εντός του Πάρκου, τα οποία όμως καλύπτουν μόνο μερικώς τη σοβαρή υποβάθμιση. Ως εκ τούτου, προτείνεται η αγκυροβόληση να απαγορεύεται ρητά πάνω από λιβάδια Ποσειδωνίας, και η αγκυροβόληση να επιτρέπεται μόνο σε ελεγχόμενες ζώνες με φιλικά προς την Ποσειδωνία αγκυροβόλια.
Επιπλέον, ενώ στην περιγραφή της περιοχής του προτεινόμενου Εθνικού Θαλάσσιου Πάρκου αναφέρονται μονάδες αφαλάτωσης, δεν υπάρχει κάποια αναφορά σε όρους με στόχο την Προστασία των λιβαδιών. Οι μονάδες αφαλάτωσης (υφιστάμενες ή μελλοντικές) συνιστούν πίεση και προτείνεται να προβλεφθούν όροι και μέτρα για τη λειτουργεία, τη χωροθέτηση τους και κυρίως για τη διάθεση αποβλήτων τους.

Επίσης δεν προτείνονται μέτρα για την προστασία της Ποσειδωνίας από ιχθυοκαλλιέργειες, όπως η διασφάλιση μιας ικανοποιητικής απόστασης ασφαλείας τουλάχιστον 400 μέτρων [6], η οποία μπορεί να αυξηθεί ανάλογα με τα χαρακτηριστικά της έκτασης χωροθέτησης της εκάστοτε μονάδας ιχθυοκαλλιέργειας.
1. Προστασία λιβαδιών αλλά και θημώνων Ποσειδωνίας: Το προτεινόμενο Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο εντάσσει και προβλέπει την προστασία κάποιων παράκτιων περιοχών και παραλιών ιδιαίτερης σημασίας. Σε αυτές δεν υπάρχει αναφορά στους θημώνες Ποσειδωνίας (banquettes) που σχηματίζονται στη ζώνη του αιγιαλού κι έχουν μεγάλη οικολογική σημασία [7]. Προτείνεται να προστεθούν συγκεκριμένα μέτρα, όπως η ρητή απαγόρευση απομάκρυνσης των θημώνων, οι προδιαγραφές απομάκρυνσης αν κι εφόσον αυτή είναι απολύτως αναγκαία (αποφυγή απομάκρυνσης άμμου και χρήση ήπιων εργαλείων) ή η εποχιακή διαχείρισή τους με σκοπό την επιστροφή τους στις παραλίες από τις οποίες έχουν συλλεγεί [8]. Σημαντικό επίσης είναι να προστεθεί και η πρόβλεψη καθαρισμού των παραλιών αυτών από απορρίμματα.
—-

[1] Κατευθυντήριες γραμμές από την IUCN σχετικά με τον σχεδιασμό των προστατευόμενων περιοχών και ειδικά των θαλάσσιων προστατευόμενων περιοχών: Dudley, N. (ed.) (2008) Guidelines for Applying Protected Area Management Categories. IUCN, Gland, Switzerland: https://portals.iucn.org/library/sites/library/files/documents/PAG-021.pdf, Day, J., Dudley, N., Hockings, M., et al (eds.) (2019). Guidelines for applying the IUCN protected area management categories to marine protected areas. 2nd edition. IUCN, Gland. Switzerland: https://portals.iucn.org/library/node/48887, Ευρωπαϊκή Επιτροπή. (2022) Commission Staff Working document. Criteria and guidance for protected areas designations. SWD(2022) 23 final.

[2] The Green Tank. (2020) Σχόλια για το νομοσχέδιο «Εκσυγχρονισμός Περιβαλλοντικής Νομοθεσίας», 19.3.2020: https://thegreentank.gr/2020/03/19/eksygxronismos_nomothesias/, The Green Tank (2023). Ρυθμίσεις για την ενέργεια και διατάξεις για την προστασία του φυσικού περιβάλλοντος σε νέο σ/ν του ΥΠΕΝ – Αναγκαίες οι τροποποιήσεις, 28.02.2023: https://thegreentank.gr/2023/02/28/rythmiseis-gia-tin-energeia-kai-diatakseis-gia-tin-prostasia-tou-fysikou-perivallontos-ypen/.

[3] Επιτροπή Φύση 2000. (2024) Πρακτικό 1ης συνεδρίασης: https://ypen.gov.gr/diavouleusi/wp-content/uploads/2025/03/EF1_Praktika_EF2000_1_Synedriasi_20241112.pdf.

[4] ΥΠΕΝ – Εθνική Υποδομή για τη Βιοποικιλότητα: «4η Εθνική Έκθεση για την εφαρμογή της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ (Habitat Directive) – Περίοδος αναφοράς 2013-2018».
Διαθέσιμο στο: https://www.biodiversity-info.gr/index.php/el/national-reports/habitat-dir-reports/4i-ekthesi-odigias92-43-eok

[5] https://ypen.gov.gr/diavouleusi/wp-content/uploads/2025/09/SYNOPSIS-ALL-DESCRIPTORS_final1.pdf

[6] Holmer, M., Argyrou, Μ., Dalsgaard, Τ., Danovaro, Ρ., Diaz-Almela, Ε., Duarte, C.M., Frederiksen, M., Grau, A., Karakassis, I., Marbà, N., Mirto, S., Pérez, M., Pusceddu, A., Tsapakis, M. (2008) Effects of fish farm waste on Posidonia oceanica meadows: Synthesis and provision of monitoring and management tools, Marine Pollution Bulletin, 56 (9), pp.1618-1629, https://doi.org/10.1016/j.marpolbul.2008.05.020

[7] Dentamare, I., Capasso, L., Chianese, E., Calicchio, R., Franzese, P. P., Grande, U., Russo, G. F., & Buonocore, E. (2025). Ecological Implications of Posidonia oceanica Banquette Removal: Potential Loss of Natural Capital and Ecosystem Services. Water, 17(9), 1362. https://doi.org/10.3390/w17091362

[8] Guillén, J. M.-V. (2014). Guida di buone prassi per la gestione, rimozione e trattamento delle banquette di alghe e piante marine lungo le coste. Progetto Seamatter LIFE11 ENV/ES/000600. Ed. Instituto de Ecología Litoral, El Campello. Ed. Instituto de Ecología Litoral, El Campello,. https://www.ecologialitoral.com/_movil/files/4515/6465/6752/Guia_Seamatter_ENG.pdf
22 Σεπτέμβριος 2025 at 15:57 #12821

Δημήτρης
Guest

Κατάγομαι από τις Κυκλάδες και ασχολούμαι επαγγελματικά 10 χρόνια εγώ προσωπικά και ειμαι τεταρτη γενιά ψαράς . Ως κάτοχος επαγγελματικού αλιευτικού σκάφους με το εργαλείο της βιντζοτρατας το οποίο έχει κατακρεουργηθει απ’ τις εκάστοτε κυβερνήσεις που μας έχουν αδικαιολόγητα δεμένους στα λιμάνια με την δικαιολογία ότι καταστρέφουμε το περιβάλλον κ τα ιχθυαποθεματα . Είμαστε σταματημένοι απ’ το Μάρτιο του 2020 που είναι τα ψάρια που υποτίθεται θα έπρεπε να έχει η θάλασσα ; Τρώμε ανελέητο πόλεμο απο όποιον ζει απ’ την αλιεία και όχι μόνο από τον κάθε τυχάρπαστο που δεν ξέρει από πού ανατέλλει ο ήλιος , μας έχουν έξω από επιδοτήσεις η προγράμματα που αφορούν αλιευτικό τουρισμό και άλλα λόγω του εργαλείου που έχουμε, θεωρητικά ίδια δικαιώματα δεν έχουμε με τους υπόλοιπους αλιείς ;

Τώρα στα των θαλάσσιων πάρκων ..θεωρώ ότι ΔΕΝ ΠΡΈΠΕΙ να γίνουν ας κοιτάξουν πρώτα να πατάξουν την άναρχη αλιεία από τους ερασιτέχνες, την αύξηση των θαλάσσιων κητών (φώκιες, δελφίνια) την αύξηση θερμοκρασίας των θαλασσών από την αλλαγή του κλίματος, την μόλυνση που προέρχεται από την στερια όπως φυτοφάρμακα και άλλα πολλά ,την εισβολή ξένων ειδών όπως λαγοκεφαλοι λεοντοψαρα και άλλα … Αλλά το πιο βασικό είναι ότι θα αφήσουν τα εθνικά μας ύδατα έρμαιο των Τούρκων κ των Ιταλών οι οποίοι θα τα εκμεταλλευτούν στο έπακρο και θα φτάσουν εξω από τα λιμάνια μας δουλεύοντας ενώ τα ελληνικά αλιευτικά είτε μηχανότρατες είτε γρι γρι είτε βιντζοτρατες θα μένουν δεμένα στα λιμάνια .

Ενώ αφήνοντας τα ελληνικά αλιευτικά να δουλεύουν έχεις μια έξτρα φυλαξη συνόρων γιατί τα αλιευτικά μας φυλάττουν Θερμοπύλες οι μηχανότρατες βαθιά μαζί με τα γρι γρι ενώ τα παράκτια τύπου δίχτυα παραγάδια αλλά κυρίως το εργαλείο μου το οποίο είναι άμεσα εξαρτώμενο και δεμένο από την ακτή .

Τέλος θεωρώ ότι παίρνουν αποφάσεις δίχως τους άμεσα ενδιαφερόμενους δηλαδή εμάς τους ψαράδες καταδικάζοντας μας σε ένα αβέβαιο μέλλον δίχως να ξέρουμε τη μας ξημερώνει ουτε μπορώντας να σχεδιάσουμε την ζωή μας ,καταδικάζοντας τον κόσμο που κατοικεί στα νησιά στο να μεταναστεύσει στην ηπειρωτική χώρα λόγω μη εύρεσης εργασίας τον χειμώνα γιατί πολλοί κλάδοι εξαρτώνται από την αλιεία , αλλά και ο κόσμος που δεν εξαρτάται από την αλιεία θα έχει πλήγμα οικονομικό αλλά και στην διατροφή του αγοράζοντας ψάρια ή εισαγωγής η ιχθυοτροφείου .

Για όλα αυτά πρέπει οι ιθύνοντες των υπουργείων να λάβουν υπόψη τα πάντα να κάνουν όλες τις κοινωνικοοικονομικές μελέτες που πρέπει και να μην κάνουν σπασμωδικές κινήσεις μόνο κ μόνο για το φαίνεσθαι όσο για κάποιες οργανώσεις που δήθεν σκέφτονται την φύση και τα λοιπά μάλλον δεν έχουν νιώσει στο πετσί τους τι εστί θάλασσα αλιεία νησιωτικοτητα μιλάνε εκ του ασφαλούς κ από την άνεση των διακοπών του καλοκαιριού

ΓΙΑ ΟΛΑ ΑΥΤΑ ΔΕΝ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΓΙΝΟΥΝ ΤΑ ΘΑΛΑΣΣΙΑ ΠΆΡΚΑ ΑΛΛΑ ΝΑ ΒΡΕΘΟΥΝ ΣΩΣΤΕΣ ΛΥΣΕΙΣ ΓΙΑ ΟΛΟΥΣ ΚΑΙ ΟΛΑ ΚΑΙ ΟΧΙ ΓΙΑ ΤΑ ΣΥΜΦΈΡΟΝΤΑ ΚΑΝΕΝΟΣ

22 Σεπτέμβριος 2025 at 15:58 #12820

APC SA – NΙΚΟΣ ΑΝΑΓΝΟΠΟΥΛΟΣ
Guest

Η θεσμοθέτηση νέων Προστατευόμενων Θαλάσσιων Περιοχών (ΠΘΠ), όπως τα υπό διαβούλευση Θαλάσσια Πάρκα Ιονίου και Αιγαίου / Κυκλάδων είναι μία ορθή κατεύθυνση ως προς τις αρχές αειφόρου διαχείρισης του περιβάλλοντος και συμβάλλει στη συμμόρφωση της χώρας στα πλαίσια των δεσμεύσεων στο εγκριθέν πρόσφατα Ευρωπαϊκό Σύμφωνο για τους Ωκεανούς.

Βασική αρχή για την θέσπιση μέτρων στις ΠΘΠ είναι η τεκμηριωμένη επιστημονικά συσχέτιση μιας δραστηριότητας με τα Προστατευτέα είδη και ενδιαιτήματα μιας θαλάσσιας περιοχής.

Υπό το πρίσμα αυτό η πρόβλεψη / πρόταση μέτρων για πλήρη απαγόρευση της αλιείας με μηχανότρατα τόσο στο Θαλάσσιο Πάρκο Ιονίου όσο και στο Θαλάσσιο Πάρκο Αιγαίου / Κυκλάδων στερείται τεκμηρίωσης, καθώς στα αλιευτικά πεδία που δραστηριοποιούνται μέχρι σήμερα οι μηχανότρατες δεν καταγράφεται κάποιο είδος ή οικότοπος που να επηρεάζεται σημαντικά.

Τα στοιχεία των VMS/AIS και οι μελέτες δημόσιων ερευνητικών φορέων που διαθέτει πλήρως και συνεχώς η Πολιτεία επιβεβαιώνουν τη θέση αυτή.

Εκτός από την αυθαιρεσία αυτή, στις σχετικές ΕΠΜ δεν εξετάζονται, πέραν της περιβαλλοντικής, και οι άλλες ισότιμες συνιστώσες, η οικονομική και κοινωνική.

Είναι αναμφισβήτητη η συμβολή της αλιείας με το εργαλείο αυτό στον εφοδιασμό της αγορά με ψάρια και θαλασσινά που συμβάλλουν στην επισιτιστική ασφάλεια και τη στρατηγική αυτονομία της χώρας. Ανάλογη είναι και η συμβολή της μέσης αλιείας στην κοινωνική συνοχή των παράκτιων κοινοτήτων.

Όσο αφορά τις θαλάσσιες υδατοκαλλιέργειες, αν και σε γενικές γραμμές γίνεται αποδεκτό το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο ανάπτυξης του τομέα αυτού, υπάρχουν υπερβολικές και ατεκμηρίωτες προτάσεις για πλήρη απαγόρευση των υδατοκαλλιεργειών εκτός των ήδη θεσμοθετημένων ΠΑΥ (ενώ με το ΕΠΧΣΑΑ-Υ επιτρέπεται η ίδρυση μεμονωμένων μονάδων), αλλά και σε περιοχές των Κυκλάδων που ανήκουν στο προτεινόμενο Πάρκο, ενώ σύμφωνα με το ισχύον ΕΠΧΣΑΑ-Υ αυτές οι θαλάσσιες περιοχές έχουν χαρακτηρισθεί ως ΠΑΥ κατηγορίας Ε, όπου επιτρέπεται υπό όρους η ανάπτυξη μονάδων υδατοκαλλιέργειας.

Συμπερασματικά πρέπει να (α) αντικατασταθεί το μέτρο πλήρους απαγόρευσης της μηχανότρατας σε όλη την έκταση των Θαλάσσιων Πάρκων με διατήρηση των τεχνικών μέτρων αλιείας με μηχανότρατα, (β) εναρμονιστεί η πρόβλεψη για τις θαλάσσιες υδατοκαλλιέργειες με το ΕΠΧΣΑΑ-Υ.

22 Σεπτέμβριος 2025 at 15:58 #12817
ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΑ ΕΝΩΣΗ Η ΜΕΣΟΓΕΙΟΣ (ΒΙΝΤΖΟΤΡΑΤΑ)
Guest
Συμμετέχοντας ως Πανελλήνια Ένωση Βιντζότρατας στη δημόσια διαβούλευση της θέσπισης των Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων Ιονίου και Νοτίων Κυκλάδων, επισημαίνουμε τα εξής:

Α. Με τον Κανονισμό (ΕΚ) 1967/2006 (L 409) του Συμβουλίου θεσπίσθηκαν απαγορεύσεις και μέτρα ρυθμιστικά της αλιείας στη Μεσόγειο με σκοπό την προστασία και τη διατήρηση των έμβιων υδρόβιων πόρων και των θαλάσσιων οικοσυστημάτων και την προώθηση της βιώσιμης εκμετάλλευσής τους, για την οποία, όπως αναφέρεται στο προοίμιο του Κανονισμού, η Κοινότητα εφαρμόζει πολιτική προληπτικής προσέγγισης. Μεταξύ άλλων, ο εν λόγω Κανονισμός, όπως ισχύει, διαλαμβάνει διατάξεις, με τις οποίες απαγορεύεται η χρήση συρόμενων αλιευτικών εργαλείων, όπως οι γρίποι που σύρονται από σκάφη (άρθρο 2), εντός ζώνης τριών ναυτικών μιλίων από τις ακτές ή εντός αποστάσεως μέχρι την ισοβαθή των πενήντα μέτρων, όταν το βάθος αυτό απαντά και σε απόσταση μικρότερη των τριών ναυτικών μιλίων (άρθρο 13) προβλέπεται δε, περαιτέρω, το ελάχιστο επιτρεπόμενο μέγεθος των «ματιών» των εργαλείων αυτών [στο άρθρο 9, όπως ίσχυε αρχικά, και ήδη στο Παράρτημα ΙΧ-Μέρος Β του Κανονισμού (ΕΕ) 1241/2019 (L 198)], καθώς και απαγόρευση αλιείας πάνω από βυθούς με θαλάσσια βλάστηση, όπως ιδίως Ποσειδωνίες ή άλλα θαλάσσια φανερόγαμα (άρθρο 4).

Κατά τα προβλεπόμενα στον Κανονισμό της Μεσογείου του Συμβουλίου [Καν (ΕΚ) 1967/2006] της 21ης Δεκεμβρίου 2006, με την υπ’ αριθ. 6719/146097/29.12.2016 Απόφαση του Υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων (Β΄ 4348), όπως τροποποιήθηκε με την υπ’ αριθ. 4065/330700/30.12.2020 (Β΄ 6) όμοιά της, θεσπίστηκε Εθνικό Σχέδιο Διαχείρισης για το αλιευτικό εργαλείο «γρίπος που σύρεται από σκάφος» ή «βιντζότρατα» (SB) για αλιεία μαρίδας (Spicara smaris) και γόπας (Boops boops) σε συγκεκριμένες περιοχές της ελληνικής επικράτειας, βάσει του οποίου επετράπη η λειτουργία της βιντζότρατας κατά παρέκκλιση σε σχέση με το ελάχιστο μέγεθος ματιού διχτυού και την απόσταση αλιείας από την ακτή. Η παρέκκλιση χορηγήθηκε με την έκδοση του Εκτελεστικού Κανονισμού (ΕΕ) 929/2017 της Επιτροπής της 31ης Μαΐου 2017 «για τη θέσπιση παρέκκλισης από τον Κανονισμό (ΕΚ) 1967/2006 του Συμβουλίου όσον αφορά την ελάχιστη απόσταση από την ακτή και το ελάχιστο βάθος θάλασσας που οφείλουν να τηρούν οι συρόμενοι από σκάφος γρίποι που αλιεύουν στα χωρικά ύδατα της Ελλάδας».

Το σχέδιο εφαρμόστηκε για 3 έτη (Οκτώβριος 2017-Μάρτιος 2020) και η ισχύς του έληξε στις 31.3.2020. Μετά τη λήξη ισχύος του εν λόγω σχεδίου, οι ελληνικές αρχές με το υπ΄ αριθ. 269/13408/15.01.2021 έγγραφό τους υπέβαλαν επίσημα στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή νέα πρόταση σχεδίου διαχείρισης για το εν λόγω αλιευτικό εργαλείο. Το σχέδιο συνοδευόταν από επιστημονική τεκμηρίωση και κατάλογο σκαφών. Το νέο σχέδιο περιελάμβανε επιπλέον περιοριστικά διαχειριστικά μέτρα και δραστικό περιορισμό των αλιευτικών σκαφών που θα είχαν δικαίωμα αδειοδότησης. Η πρόταση του ελληνικού σχεδίου διαχείρισης αξιολογήθηκε θετικά από την Επιστημονική, Τεχνική και Οικονομική Επιτροπή Αλιείας (STECF), της Ευρωπαϊκής Επιτροπής. Στο υπό στοιχεία Ares (2021) 4086622-23.06.2021 έγγραφο της Γενικής Διεύθυνσης Αλιείας (DG MARE), η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διελάμβανε τα ακόλουθα: «Η Επιστημονική, Τεχνική και Οικονομική Επιτροπή Αλιείας (STECF) αξιολόγησε το ελληνικό σχέδιο διαχείρισης για αυτό το εργαλείο τον Απρίλιο του 2021 (PLEN 21-01). Στην έκθεσή της, η STECF κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το σχέδιο διαχείρισης περιέχει τα στοιχεία που υποστηρίζουν το αίτημα για παρεκκλίσεις όσον αφορά την ελάχιστη απόσταση από την ακτή και το μέγεθος των ματιών. Προκειμένου να επιτραπεί η έγκαιρη έγκριση του απαραίτητου εκτελεστικού κανονισμού, χωρίς ωστόσο να προδικάζεται η τελική θέση της Επιτροπής σχετικά με αυτό το θέμα, θα σας συμβούλευα να ολοκληρώσετε το συντομότερο δυνατό την εσωτερική εθνική διαδικασία για την έγκριση του εθνικού σχεδίου διαχείρισης σκαφών γρίπων που σύρονται από το σκάφος, σύμφωνα με Υπουργική Απόφαση, σχέδιο της οποίας έχει διαβιβαστεί μαζί με το αίτημά σας για ανανέωση της παρέκκλισης τον Ιανουάριο του 2021…».

Στη συνέχεια και λόγω της αναιτιολόγητης άρνησης της Ελλάδας να ολοκληρώσει τη διαδικασία του Διαχειριστικού Σχεδίου 2021-2024 που η ίδια απέστειλε στην ΕΕ τον Ιανουάριο του 2021 και εγκρίθηκε χωρίς την παραμικρή επισήμανση/παρατήρηση από την Επιτροπή, το Σωματείο μας προσέφυγε στο Συμβούλιο της Επικρατείας το οποίο με την υπ’ αριθμ. 2133/2022 απόφασή του, μας δικαίωσε.

Β. Η ελληνική βιντζότρατα όπως αυτή αλιεύει στις ελληνικές θάλασσες είναι ένα παραδοσιακό, παράκτιο, παραγωγικό και βιώσιμο αλιευτικό εργαλείο, εξαρτώμενο από την στεριά, που αγκυροβολημένο δίπλα σε αυτήν ανασύρει το δίχτυ του με βίντσι πολύ αργά και δεν το σύρει. Η τεχνική αλιείας του εργαλείου, είναι τέτοια ώστε η δύναμη έλξης να εφαρμόζεται στις πλευρές του διχτυού και όχι στα μολυβόσχοινα, τα οποία κατά την διάρκεια ανάσυρσης δεν ασκούν σημαντικές πιέσεις στο βυθό. Η ελληνική βιντζότρατα συνδέεται άρρηκτα με την ελληνική κοινωνία και πολιτιστική κληρονομιά, καθώς από τους αρχαίους χρόνους (μάλιστα ο Όμηρος την ονομάζει ΠΑΝΑΓΡΑ και ο Πλούταρχος την αναφέρει ΣΑΓΗΝΗ), λειτουργεί ως αλιευτικό εργαλείο στην Ελλάδα, μια χώρα παραδοσιακά εξυπηρετούμενη από την αλιεία.

Η ΕΕ με την Ανακοίνωσή της προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο, την Ευρωπαϊκή Οικονομική και Κοινωνική Επιτροπή και την Επιτροπή των Περιφερειών, Βρυξέλλες, 21.2.2023 [COM (2023) 102 final] αλλά και την Ανακοίνωσή της προς το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και το Συμβούλιο, Βρυξέλλες, 21.2.2023 [COM (2023) 103 final], όρισε το νέο πλαίσιο για τη θέσπιση ενός σχεδίου δράσης της ΕΕ για τη προστασία και αποκατάσταση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων για βιώσιμη και ανθεκτική αλιεία καθώς και την διαμόρφωση της κοινής αλιευτικής πολιτικής (ΚΑλΠ), πλαίσιο εντός του οποίου μπορεί να εργαστεί και η ελληνική βιντζότρατα.

Η ελληνική βιντζότρατα εργάζεται αγγίζοντας μεν το βυθό αλλά χωρίς επιβλαβείς συνέπειες. Ουσιαστικά, το εργαλείο «χαϊδεύει» το βυθό, παρακινώντας τα αλιεύματα να κινηθούν προς τα πάνω και αφού συγκεντρωθούν στο πίσω μέρος του διχτυού να μαζευτούν και να αλιευτούν. Πρακτικά, μόνο το κάτω μέρος των διχτυών (μολυβόσχοινα) αγγίζει (σχεδόν χαιδεύει) το βυθό και μόνη η παρουσία των διχτυών πάνω από το βυθό οδηγεί τα αλιεύματα προς τα δίχτυα, χωρίς να «σπρώχνει» ή να ασκεί πίεση πάνω στο βυθό ή στα αλιεύματα. Αυτό αποδεικνύεται περαιτέρω από το γεγονός ότι μόλις το 30% (όπως εμπειρικά υπολογίζουν οι αλιείς) από τα αλιεύματα που «ενοχλούνται» τελικά αλιεύεται, ενώ η ποσότητα ζωντανών φυκιών που βρισκόταν μεταξύ των αλιευμάτων ήταν ελάχιστη έως μηδαμινή, γεγονός που αποδεικνύει ότι δεν υπήρχαν επιβλαβείς συνέπειες από τη λειτουργία της ελληνικής βιντζότρατας στην επιφάνεια του βυθού.

Συναφώς, η ελληνική βιντζότρατα αδόκιμα συγκαταλέγεται στις τράτες βυθού, καθώς η ελληνική βιντζότρατα δεν αποτελεί εργαλείο που σύρεται ολόκληρο στο θαλάσσιο περιβάλλον αλλά διαθέτει έναν μηχανισμό επαναφοράς των διχτυών στο σκάφος παράλληλα με την συγκέντρωση των αλιευμάτων. Πρακτικά, το σκάφος σταθερά αγκυροβολημένο ανασύρει τα δίχτυα, άρα η δύναμη που ασκείται επάνω στο βυθό είναι ιδιαίτερα μειωμένη.

Η ελληνική βιντζότρατα «δίνει ζωή» στην ελληνική επαρχία, εάν ληφθεί υπόψη ότι σε κάθε σκάφος απασχολούνται από τρία έως πέντε άτομα, κατά κανόνα αυτόχθονες, ενισχύοντας τον ελληνικό στόλο και μάλιστα κατά τους δύσκολους μήνες του χειμώνα, καθώς δύναται να αλιεύει έξι (6) μήνες το χρόνο, από τον Οκτώβριο μέχρι τον Μάρτιο. Είναι επίσης ιδιαίτερα σημαντικό ότι δραστηριοποιείται μόνο στο 2% της παράκτιας ζώνης της Ελλάδας, λειτουργεί δηλαδή σε πολύ περιορισμένο και συγκεκριμένο χώρο εν συγκρίσει με άλλα παράκτια εργαλεία που κινούνται και δραστηριοποιούνται καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους στο σύνολο της ελληνικής παράκτιας ζώνης. Επιπλέον, δεν λειτουργεί τους κύριους μήνες αναπαραγωγής των ψαριών (Απρίλιο-Ιούνιο).

Επιπροσθέτως, αποτελεί κατ’ εξοχήν ελληνική, παραδοσιακή μέθοδο αλιείας, αξιοποιούμενη ως επί το πλείστων στα ελληνικά νησιά. Η ελληνική βιντζότρατα στοχεύει κυρίως την μαρίδα, ψάρι που σύμφωνα με σχετικές επιστημονικές μελέτες, βρίσκεται σε αφθονία στις ελληνικές θάλασσες και εντός των ορίων βιώσιμης εκμετάλλευσης. Άλλωστε, η δραστηριότητα αλίευσης με ελληνική βιντζότρατα εντάσσεται εξ ολοκλήρου στον πρωτογενή τομέα παραγωγής, παράγοντας «καθαρό» κρατικό εισόδημα καθώς ο μεγάλος όγκος του αλιεύματος διοχετεύεται στην αγορά μέσω των ιχθυόσκαλων.

Η ελληνική βιντζότρατα αποτελεί ένα ιδιαίτερο και ξεχωριστό αλιευτικό εργαλείο, του οποίου οι ιστορικές, πολιτιστικές και κοινωνικές καταβολές, επιτρέπουν τη διατήρησή του στις Ελληνικές Θάλασσες. Επιπλέον, η επισήμανση της Επιτροπής για χρήση αλιευτικών εργαλείων χαμηλού αντικτύπου, είναι σαφές ότι ευνοεί την λειτουργία της ελληνικής βιντζότρατας, καθώς ο υφιστάμενος στόλος σκαφών ανέρχεται αυτή τη στιγμή σε 99 ενώ εργάζεται σε λιγότερο από το 2% της ακτογραμμής.

Επιπλέον α) η λειτουργία του γρίπου, το οποίο ανασύρεται (ανασηκώνεται) από το βυθό και δεν σέρνεται επάνω στο βυθό, β) η αλίευση συγκεκριμένων ειδών (μαρίδας και γόπας) και σε συγκεκριμένη αλιευτική περίοδο (από 1η Οκτωβρίου έως και 31 Μαρτίου εκάστου έτους), γ) η αλίευση σε προκαθορισμένα και απόλυτα ελεγχόμενα σημεία (καλάδες) και φυσικά εκτός λιβαδιών της Ποσειδωνίας, δ) το ποσοστό υπολειπόμενων και απορριφθέντων στη θάλασσα ειδών κάτω του 10% (εκ των οποίων κάτω του 2% είναι εμπορεύσιμα) και ε) η ύπαρξη Διαχειριστικού Σχεδίου για την λειτουργία του, με την κατά την διάρκεια εφαρμογής του ΔΣ υποβολή μελετών και ερευνών στην ΕΕ από τους αρμόδιους κρατικούς επιστημονικούς φορείς (ΕΛΚΕΘΕ και ΙΝΑΛΕ), καθιστούν τη λειτουργία της ελληνικής βιντζότρατας συμβατή με το Σχέδιο Δράσης της ΕΕ.

Γ. Ο υφιστάμενος στόλος της βιντζότρατας αριθμεί σήμερα 74 σκάφη, εκ των οποίων 20 δραστηριοποιούνται στο Ιόνιο, 51 στο Αιγαίο και 3 στο Κρητικό Πέλαγος. Η μείωση σε σχέση με το 1991 ανέρχεται σε 89%. Οι βιντζότρατες αντιστοιχούν μόλις στο 0,64% του συνολικού αριθμού σκαφών της χώρας και είναι καταγεγραμμένες σε 43 από τα 196 λιμάνια (EU Fleet Register, https://webgate.ec.europa.eu/fleet-europa). Το μέσο μήκος των 74 σκαφών είναι 10,36 μ. Εάν ολόκληρος ο στόλος αυτός δραστηριοποιούνταν ταυτόχρονα στην ελληνική επικράτεια, οι ετήσιες εκφορτώσεις εκτιμάται ότι θα ανέρχονταν σε περίπου 500 τόνους, ποσότητα που αντιπροσωπεύει το 0,9% της ετήσιας παραγωγής της χώρας (Ελληνική Στατιστική Αρχή, Ποσότητα Αλιευμάτων 2023).

Λαμβάνοντας υπόψη το Σχέδιο Διαχείρισης για τη βιντζότρατα ετών 2021-2024 — το οποίο, ωστόσο, δεν έχει ακόμη υιοθετηθεί από την Κυβέρνηση αν και έχει εγκριθεί από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή τον Απρίλιο του 2021 — καθώς και τη σημαντική μείωση του στόλου (από 242 σκάφη την περίοδο λειτουργίας της βιντζότρατας, Οκτώβριος 2017 – Μάρτιος 2020, σε 74 σήμερα), το συγκεκριμένο εργαλείο μπορεί να λειτουργήσει βιώσιμα, επιχειρώντας σε αλιευτικά πεδία που έχουν ήδη καθοριστεί με ακρίβεια, τόσο εντός όσο και εκτός των προτεινόμενων Θαλάσσιων Πάρκων.

Σημειώνονται επιπλέον τα παρακάτω:
1. Σύμφωνα με το Σχέδιο Διαχείρισης, τα είδη στόχοι της βιντζότρατας είναι η μαρίδα και η γόπα και αυτά τα δύο είδη θα πρέπει να αντιπροσωπεύουν στο σύνολό τους το μεγαλύτερο ποσοστό εκφόρτωσης. Είδη όπως τα μπαρμπούνια, οι κουτσομούρες, οι σαργοί, τα λυθρίνια, οι τσιπούρες κ.α. είναι αποδεκτό να υπάρχουν (ως παρεμπίπτοντα είδη) στη σύνθεση του αλιεύματος με ελάχιστο ή μικρό ποσοστό αλλά δεν πρέπει να αποτελούν είδη στόχοι της βιντζότρατας. Στο Παράρτημα Α που επισυνάπτεται στο παρόν συγκεντρώθηκαν πρόσθετα στοιχεία προκειμένου να εντοπιστούν περιοχές που η μαρίδα και η γόπα δεν αποτελούν το κύριο αλίευμα.
2. Η ικανότητα του αλιευτικού στόλου των βιντζοτρατών, η συμπεριφορά του εργαλείου, τα σημεία άσκησης αλιείας, η αλιευτική προσπάθεια, η παραγωγή, η σύνθεση του αλιεύματος και η εκτίμηση των απορρίψεων μελετώνται και παρουσιάζονται στις τεχνικές εκθέσεις και στα Σχέδια Διαχείρισης. Το σύνολο των σκαφών της βιντζότρατας τα οποία θα λάβουν άδεια λειτουργίας θα παρακολουθούνται με 3 τρόπους:
α) μέσω του δορυφορικού Συστήματος Παρακολούθησης Σκαφών (Vessel Monitoring System) για τον εντοπισμό και τον έλεγχο των θέσεων αλιείας,

β) μέσω της ημερήσιας καταγραφής των αλιευμάτων τους στο Ολοκληρωμένο Σύστημα Παρακολούθησης Αλιείας (ΟΣΠΑ) και

γ) με την καταγραφή του αλιεύματος (εμπορεύσιμου και απορριπτόμενου) σε μηνιαία βάση με επιβίβαση επιστημονικού προσωπικού σε αντιπροσωπευτικό αριθμό σκαφών.
1. Επομένως, η βιντζότρατα αποτελεί:
- Επιλεκτικό αλιευτικό εργαλείο ως προς το αλιευτικό πεδίο, δραστηριοποιείται σε λιγότερο του 2% της επιφάνειας της παράκτιας ζώνης,
- Έχουν χαρτογραφηθεί οι θέσεις που επιχειρούν τα σκάφη,
- Δεν αλιεύουν σε λειμώνες Ποσειδωνίας όπως έχουν χαρτογραφηθεί (167378/14-5-2007 Απόφαση ΥΠΑΑΤ (Δ΄241), 2886/142447/26-02-2019 (Δ΄105, Διόρθωση Σφάλματος Δ΄192/22-04-2019), όπως ισχύει.
- Αναμένεται να δραστηριοποιηθούν λιγότερα από 74 σκάφη τα οποία κατανέμονται σε ακτογραμμή 16,000 χιλιομέτρων,
- Παρακολουθούνται από δορυφορικό σύστημα (VMS), καταγράφουν τα ημερήσια αλιεύματα σε ηλεκτρονικό ημερολόγιο (ΟΣΠΑ), γίνεται καταγραφή της δραστηριότητας και των αλιευμάτων τους από επιστημονικό προσωπικό που επιβιβάζεται στα σκάφη,
- Αλιεύουν 6 μήνες το χρόνο (Οκτώβριος – Μάρτιος),
- Δεν αλιεύουν κατά τη διάρκεια της κύριας αναπαραγωγικής περιόδου (τέλη άνοιξης και αρχή καλοκαιριού),
- Κύριος στόχος η μαρίδα, δευτερευόντως γόπα και σαρδέλα,
- Τα είδη στόχοι δεν απειλούνται, βρίσκονται εντός ασφαλών ορίων εκμετάλλευσης,
- Τα υπόλοιπα είδη αποτελούν μικρό ποσοστό της συνολικής παραγωγής,
- Τα είδη του Μεσογειακού Κανονισμού 1967/2006 αποτελούν ελάχιστο ποσοστό του αλιεύματος της βιντζότρατας,
- Οι απορρίψεις της βιντζότρατας αντιπροσωπεύουν ένα μικρό ποσοστό επί των συνολικών απορρίψεων των άλλων αλιευτικών εργαλείων,
- Τα είδη ανασύρονται ζωντανά με αποτέλεσμα το ποσοστό επιβίωσης αυτών που επιστρέφονται στη θάλασσα να πλησιάζει το 100%, σε άλλα εργαλεία το αντίστοιχο ποσοστό είναι μηδενικό έως πολύ μικρό,
- Δεν απειλούνται χαρισματικά είδη όπως δελφίνια, φώκιες, χελώνες,
- Αλιεία σε βραχονησίδες (σημαντικό για Ανατολικό Αιγαίο και Δωδεκάνησα)
- Βιντζότρατες ή παραλλαγές αυτής λειτουργούν επίσης σε άλλες Ευρωπαϊκές χώρες της Μεσογείου (Ιταλία, Ισπανία, Γαλλία, Κροατία) και τα κράτη μέλη έχουν ζητήσει και έχουν λάβει από την Κοινότητα παρεκκλίσεις για τη λειτουργία του συγκεκριμένου αλιευτικού εργαλείου καταθέτοντας σχετικά σχέδια διαχείρισης,
- Εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, στην Ανατολική Μεσόγειο, βιντζότρατες αλιεύουν στα νερά της Τουρκίας και της Αιγύπτου,
- Ιστορικό – παραδοσιακό εργαλείο
- Είναι το μόνο εργαλείο που αλιεύει νόμιμα το μαριδάκι
Δ. Συνοψίζοντας, στο πλαίσιο της παρούσας διαβούλευση και με σκοπό την προάσπιση της συνέχισης λειτουργίας της βιντζότρατας, ως το πλέον βιώσιμο και εγκεκριμένου από την ΕΕ αλιευτικού εργαλείου, με την παράλληλη ενίσχυση της βιώσιμης αλιείας, της προστασίας της βιοποικιλότητας και των θαλασσίων πόρων και της τήρηση της νομιμότητας, σύμφωνα με τα οριζόμενα στο εθνικό και κοινοτικό δίκαιο, προτείνουμε τα εξής:

1) τη θέσπιση και αυστηρή εφαρμογή Διαχειριστικών Σχεδίων για όλα τα αλιευτικά εργαλεία, συμπεριλαμβανομένης της βιντζότρατας και υπό την παρακολούθηση τους μέσα από την εκτέλεση του Εθνικού Προγράμματος Συλλογής Αλιευτικών δεδομένων το οποίο υλοποιείται από τους δύο αρμόδιους και επισήμως αναγνωρισμένους επιστημονικούς φορείς της χώρας, ΕΛΚΕΘΕ και ΙΝΑΛΕ,

2) την εφαρμογή στις ελληνικές θάλασσες των ανακοινώσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την προστασία της θαλασσίων πόρων, με την εφαρμογή ποσόστωσης στη λειτουργία των αλιευτικών εργαλείων. Εδώ να σημειωθεί η επί της ουσίας συμμετοχή της βιντζότρατας στον στόχο αυτό, καθώς η μείωση του αριθμού των βιντζοτρατών από τα 490 σκάφη το 2010 έφτασε στα 76 σκάφη το 2025, γεγονός που σημαίνει ότι η μείωση του αριθμού των εργαλείων υπερβαίνει κατά πολύ το 31% που προτείνει η Επιτροπή,

3) την θέσπιση αυστηρών κανόνων επιτόπιου και αυτόφωρου ελέγχου και επιβολής κυρώσεων από τις αρμόδιες δημόσιες αρχές (Λιμεναρχείο, Αστυνομία) για την πάταξη της παράνομης και επιβλαβούς αλιείας,

4) τη θέσπιση της συμμετοχής εκπροσώπων των αλιευτικών σωματείων, στον σχεδιασμό και καθορισμό των ορίων των νέων Προστατευόμενων Θαλάσσιων Περιοχών / Marine Protected Areas (ΠΘΠ / MPA),

5) τη θέσπιση, είτε σε συνεργασία με την ΕΕ είτε με επιβάρυνση του Κρατικού Προϋπολογισμού, προγραμμάτων και χρηματοδοτικών εργαλείων για την απόσυρση ή κατάργηση μεμονωμένων αλιευτικών εργαλείων ή συνολικά αλιευτικών σκαφών,

6) τη θεσμοθέτηση αλιευτικών συνδικαλιστικών οργανώσεων κατόπιν ανάλογης νομοθετικής πρωτοβουλίας,

7) τη θέσπιση και οργάνωση εκπαιδευτικών προγραμμάτων, σε επίπεδο μεταλυκειακής εκπαίδευσης αλλά και δια βίου μάθησης, για την παρακολούθηση και διάσωση παραδοσιακών αλιευτικών μεθόδων, στις οποίες ειδικότερα η βιντζότρατα κατέχει περίοπτη θέση. Η ανάπτυξη δεξιοτήτων και μεθόδων βιώσιμης και ανθεκτικής αλιείας, αποτελεί εξαιρετικό στοιχείο στήριξης της νεανικής επιχειρηματικότητας, της νησιωτικότητας, της παράκτιας οικονομίας, της τόνωσης της παρουσίας πληθυσμών σε ευαίσθητες εθνικά περιοχές (ελληνοτουρκικά σύνορα, νησιά με ελάχιστες εναλλακτικές επιλογές πχ τουρισμό ή κτηνοτροφία κ.α.),

8) την από κοινού με άλλες δραστηριότητες πχ αλιευτικός τουρισμός, διάδοση αλιευτικών μεθόδων, όπως ειδικά της βιντζότρατας, προκειμένου να αυξηθεί σημαντικά η υπεραξία του προσφερόμενου τουριστικού προϊόντος,

9) τη συμμετοχή του αλιευτικού εργαλείου της βιντζότρατας σε δράσεις για την προστασία της βιοποικιλότητας και του θαλάσσιου περιβάλλοντος, ειδικότερα με την συλλογή ξενικών ειδών πχ λαγοκέφαλους.

Προς διευκόλυνση της διαδικασίας και κάθε ενδιαφερόμενου, επισυνάπτουμε δύο (2) Παραρτήματα:
1. το Παράρτημα Α, με τον πίνακα περιοχών δράσης της βιντζότρατας, όπου η μαρίδα και η γόπα δεν αποτελούν το κύριο αλίευμα και
1. το Παράρτημα Β, με προτάσεις του ΕΛΚΕΘΕ προς το ΥΠΑΑΤ, μετά από αίτημα του Υπουργείου για τη λήψη επιπλέον διαχειριστικών μέτρων για το αλιευτικό εργαλείο βιντζότρατα:
Κλείνοντας, επισυνάπτουμε σχετικό σύνδεσμο, όπου μπορεί ο οποιοσδήποτε να διαπιστώσει τον τρόπο λειτουργίας της βιντζότρατας:

https://www.youtube.com/watch?v=11Juy4MZD2U&t=51s

Με εκτίμηση,
<h4></h4>
<h4>Ο Πρόεδρος του ΔΣ Ο πληρεξούσιος δικηγόρος</h4>
Γεώργιος Φατούρος Παναγιώτης Νικ. Τζαμτζής

<h4></h4>
22 Σεπτέμβριος 2025 at 15:59 #12816
ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΙΧΘΥΟΛΟΓΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΥ
Guest
Σχετικά με τις Ειδικές Περιβαλλοντικές Μελέτες για τη δημιουργία Εθνικών Θαλάσσιων Πάρκων, που δημοσιεύτηκαν στη διαβούλευση θέτουμε υπόψη σας, τις απόψεις του ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΙΧΘΥΟΛΟΓΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΥ και παρακαλούμε να επανεξετάσετε τη θεσμοθέτηση των προτεινόμενων περιοχών και το συγκεκριμένο αναπτυξιακό μοντέλο που περιγράφεται σε αυτές.

Η σημασία συμμετοχής των τοπικών κοινοτήτων στις θαλάσσιες προστατευόμενες περιοχές κρίνεται αναγκαία, δεδομένης της νησιωτικότητας και της εξάρτησης των περιοχών αυτών από την αλιεία καθώς και της δυσκολίας ελέγχου ενός τέτοιου εγχειρήματος εφόσον θέλουμε πραγματικά να λειτουργήσουν. Η διεθνής εμπειρία έχει αποδείξει ότι οι μικροί παράκτιοι αλιείς αποτελούν συν-διαχειριστές, των Θαλάσσιων Προστατευόμενων Περιοχών και μπορούν να συμβάλλουν ενεργά και καθοριστικά στην προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος.

Οι απαγορεύσεις και χρονικές περίοδοι παύσης όλων των αλιευτικών δραστηριοτήτων είναι απαραίτητο να στηριχθούν σε σχετικές επιστημονικές μελέτες, οι οποίες θα πρέπει να λάβουν υπόψη τους ζητούμενα, όπως τοπικές συνθήκες, μέγεθος αλιευτικού στόλου κάθε περιοχής, μετατόπιση της αλιευτικής προσπάθειας και πίεσης σε περιοχές πλησίον αλλά εκτός των ορίων του Πάρκου κλπ.

Επισημαίνουμε ότι δεν έχουν ληφθεί υπόψιν οι περιορισμοί αλιείας που ισχύουν σήμερα σύμφωνα με τις Εθνικές διατάξεις αλλά και τις Διεθνείς υποχρεώσεις της χώρας.

Θεωρούμε ότι υπάρχει έλλειψη επικοινωνίας με τις τοπικές κοινωνίες οι οποίες επηρεάζονται άμεσα, ακριβώς όπως έγινε και στις ΕΠΜ των περιοχών Natura. Επίσης έλλειψη επικοινωνίας με τις καθ’ ύλην αρμόδιες και εξειδικευμένες Υπηρεσίες όσον αφορά την αλιεία, ΥπΑΑΤ και Περιφερειών..

Ενδεικτικά για λόγους συντομίας, θα αναφερθούμε μόνο στις πρόσθετες απαγορεύσεις που έχουν ανακοινωθεί για τη λειτουργία της μηχανότρατας (το πιο δυναμικό αλιευτικό εργαλείο), καθώς οι εν λόγω μελέτες στερούνται επαρκούς επιστημονικής τεκμηρίωσης και δεν έχουν λάβει υπόψη τα υφιστάμενα χωρο-χρονικά διαχειριστικά μέτρα για την αλιεία της Μηχανότρατας, τα περισσότερα εκτός δικτύου NATURA, τις κοινωνικο-οικονομικές επιπτώσεις αλλά και τα επίσημα επιστημονικά, αλιευτικά δεδομένα για την Ανατολική Μεσόγειο.

Αντίστοιχα θα πρέπει να ληφθεί υπόψιν η Εθνική Νομοθεσία για την παράκτια αλιεία και τις υδατοκαλλιέργειες και τα διαχειριστικά σχέδια να γίνουν σε συνεργασία με την Γενική Διεύθυνση Αλιείας του ΥπΑΑΤ και τις Περιφερειακές Υπηρεσίες Αλιείας των Περιφερειών.

Η θεσμοθέτηση των Θαλασσίων Πάρκων Ιονίου και Νοτίου Αιγαίου, και ιδίως η απαγόρευση της αλιείας με μηχανότρατα, δεν τεκμηριώνεται βάσει των στόχων του άρθρου 2 της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ, των κριτηρίων του Παραρτήματος ΙΙΙ για την προστασία των ευάλωτων οικοτόπων και των ειδών (Παραρτήματα Ι και ΙΙ) και της διαδικασίας που προβλέπεται στα άρθρα 4*2,6*3.

Ειδικότερα:

1) Δεν έχει ληφθεί υπόψη το υφιστάμενο και ιδιαίτερα αυστηρό πλαίσιο για τη ρύθμιση της επαγγελματικής αλιείας με μηχανότρατα (εθνικό και ενωσιακό) περιλαμβανομένου του Σχεδίου Διαχείρισης που εφαρμόζεται στα ελληνικά χωρικά ύδατα (ΦΕΚ Β΄58/2014) αρμοδιότητας Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων ως αρμόδιου φορέα, για τη διατήρηση και διαχείριση των αλιευτικών πόρων και για την Εφαρμογή της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής της ΕΕ. Συνοπτικά δεν έχουν ληφθεί υπόψη:

Α. Η έκταση πλήρους απαγόρευσης αλιείας για τη μηχανότρατα, η οποία, παρότι δεν έχει καταγραφεί και καταμετρηθεί, αναμφίβολα υπερκαλύπτει το 10% των προστατευόμενων περιοχών, αλλά των χωρικών υδάτων, καθώς περιλαμβάνει:

α) Θαλάσσια «ζώνη» απαγόρευσης της μηχανότρατας, που εκτείνεται από την ακτή και μέχρι (1,5) ενάμισι ναυτικό μίλι, σε όλη την Ελληνική ακτογραμμή και μέχρι (2) δύο ναυτικά μίλια σε κόλπους και εκβολές ποταμών (Θερμαϊκό, εκβολές του ποταμού Πάμισου, στην περιοχή του Θρακικού πελάγους, από τις εκβολές του ποταμού Έβρου μέχρι τον κόλπο της Ιερισσού) και (3) τρία ναυτικά μίλια στο Θρακικό πέλαγος και στις εκβολές και στα δέλτα ποταμών (Στρυμόνα, Πηνειού (Θεσσαλίας), Εύηνου, Αχελώου, Θυάμιδος (Καλαμά), Ευρώτα, Αχέροντα, Ιχθυοτροφεία Μεσολογγίου).

β) Πλήρη απαγόρευση της μηχανότρατας σε Κόλπους όπως, Πόρτο Λάγο, Ιερισσού, Δίαυλο Ωρεών και Παγασητικό, Μαλιακό, Αμβρακικό και Β. Ευβοΐκό. Εσωτερικά από τη γραμμή που ενώνει την Άκρα Φάρο Κακοκεφαλή της Ευβοίας με την άκρα Καραβοφάναρο της Βοιωτίας μέχρι του στενού του Ευρίπου, Νότιο Ευβοΐκό Κόλπο, Σαρωνικό, Κορινθιακό, Αργολικό, Κόλπο Νεάπολης Βοιών, Λιαβραιακό Κόλπο, Κόλπους, Αργοστολιού, Γέρας, Καλλονής, Μούδρου, Κισσάμου, Ζαβέρδας Λευκάδας, Γκάντες Λασιθίου Κρήτης, Φοινικούντος του Νομού Μεσσηνίας, Μεσσαράς Κρήτης, Θεσσαλονίκης. Σημειώνεται ότι οι εκβολές ποταμών, οι αβαθείς κόλποι και κολπίσκοι, οι παράκτιες λιμνοθάλασσες, αποτελούν προστατευόμενους οικοτόπους βάσει της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ.

γ) Πλήρη απαγόρευση, της μηχανότρατας, σε θαλάσσιες περιοχές, όπως μεταξύ των νήσων Κεφαλληνίας και Ιθάκης, του στενού μεταξύ των νήσων Πάρου και Νάξου, Καλύμνου και Κω.

δ) Πλήρη απαγόρευση της μηχανότρατας, σε περιοχές με θαλάσσια βλάστηση κυρίως από Ποσειδωνία σε επίπεδο επικράτειας (υποχρέωση που προκύπτει από την παράγραφο 6 του άρθρου 4, του Κανονισμού 1967/2006) με Υπουργική Απόφαση (ΦΕΚ Δ΄ 105/2019 και Δ΄192/2019) που ορίζει περιοχές, εκτός Δικτύου NATURA 2000, με βλάστηση ιδίως από Ποσειδωνία, στις οποίες απαγορεύεται η αλιεία με συγκεκριμένα εργαλεία και μεταξύ αυτών και με μηχανότρατα*1.

ε) Πλήρη απαγόρευση της μηχανότρατας σε βάθος μικρότερο των 50 μέτρων σε όλη την επικράτεια. Δηλαδή εσωτερικά της ισοβαθούς των 50 μέτρων, ανεξάρτητα της απόστασης από την ακτή. Η απόσταση αυτή είναι κρίσιμη για την προστασία της Ποσειδωνίας Posidonion oceanica, η παρουσία της οποίας, σε σημαντική πυκνότητα, καθιστά το βυθό προστατευόμενο οικότοπο προτεραιότητας, σύμφωνα με το άρθρο 1 της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ.

Β. Η (ελάχιστη) χρονική απαγόρευση της μηχανότρατας 4,5 μήνες το χρόνο, σε όλη την Ελληνική Επικράτεια, για την προστασία των αποθεμάτων, τους μήνες Ιούνιο, Ιούλιο, Αύγουστο και Σεπτέμβριο καθώς και σε ζώνη, έξι (6) ναυτικών μιλίων από τις γραμμές βάσης των ακτών της Ελληνικής Επικράτειας, συμπεριλαμβανομένων των γραμμών κλεισίματος κόλπων και των ευθειών γραμμών βάσης (άρθρο 134 N. 4799/2021, Α΄78) καθώς και από από 24 έως και 31 Δεκεμβρίου και από 24 έως και 31 Μαΐου κάθε έτους. Επομένως η μηχανότρατα αλιεύει στα χωρικά ύδατα μέγιστο διάστημα 7,5 μήνες τον χρόνο.

Γ. Οι πρόσθετες χρονικές απαγορεύσεις σε Κόλπους και θαλάσσιες περιοχές, όπως (9) εννέα μήνες (Μάρτιο μέχρι Νοέμβριο), στους Κόλπους, Πατραϊκό, Σαρωνικό, Στενό-Κόλπος Κέρκυρας, Λαγανά Ζακύνθου, Κισσάμου, Τορωναίο (Κασσάνδρας), Βόρειο Ευβοϊκό, Μεσσηνιακό, Λακωνικό, (9 και 1/4) μήνες, Απρίλιο έως και Οκτώβριο στους Κόλπους, Καβάλας, Στρυμονικός, Ευβοϊκός, Σαρωνικός. Στενό Κέρκυρας, Λαγανά, Κισσάμου, Τορωναίος (Κασσάνδρας), Βόρειος Ευβοϊκός, Μεσσηνιακός, Λακωνικός (8 1/4)

μήνες (Απρίλιο έως Νοέμβριο) στους κόλπους, Μεσσηνιακό, Κορινθιακό, (15 Απριλίου μέχρι 31 Μαίου- (5 3/4) μήνες).

Δ. Οι χρονικές απαγορεύσεις στα διεθνή ύδατα στο πλαίσιο των συστάσεων της Γενικής Επιτροπής Αλιείας της Μεσογείου και της Απόφασης ΥΠ.Α.Α.&Τ. (ΦΕΚ 1307 Β/2014) 16 Ιουλίου μέχρι 1η Οκτωβρίου (2,5 μήνες) και δυτικά του 25ου μεσημβρινού της υπο-περιοχής 22. Παρεμπιπτόντως, η εν λόγω ΚΥΑ είναι αναγκαίο να τροποποιηθεί καθώς «διαιρεί» το Αιγαίο Πέλαγος στα δύο…

Επιπρόσθετα:
- Οι Ειδικές Περιβαλλοντικές μελέτες δεν έλαβαν υπόψη τους, τις οικονομικές, κοινωνικές και πολιτιστικές απαιτήσεις και τις επιπτώσεις από τη μείωση της αλιευτικής παραγωγής στις παράκτιες και νησιωτικές περιοχές, σύμφωνα με το άρθρο 4 της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ και τα άρθρα 9 παρ. 4 και 25 της ΚΑΛΠ.
- Οι Ειδικές Περιβαλλοντικές μελέτες δεν έλαβαν υπόψη τους τη διαδικασία στο πλαίσιο των άρθρων 3 «Αρχές καλής διακυβέρνησης», 8 «Ορισμός περιοχών αποκατάστασης αποθεμάτων ιχθύων» 11 «Μέτρα διατήρησης απαραίτητα για τη συμμόρφωση προς τις υποχρεώσεις που ορίζει η ενωσιακή περιβαλλοντική νομοθεσία» στο πλαίσιο της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής ΚΑΛΠ (ΚανΕΕ 1380/2013).
- Οι υπόψη μελέτες δεν αξιοποίησαν τα απαραίτητα επιστημονικά στοιχεία του Προγράμματος Συλλογής Αλιευτικών Δεδομένων αλλά και του GFCM για την Ανατολική Μεσόγειο.
- Για την αποτύπωση και αξιολόγηση της υφιστάμενης αλιευτικής δραστηριότητας δεν χρησιμοποιήθηκαν επίσημα στοιχεία του ΥΠΑΑΤ από τις συσκευές δορυφορικής παρακολούθησης (VMS) δεδομένα τα οποία είναι τα μόνα αποδεκτά από την ΕΕ.
- Οι υπόψη μελέτες δεν έλαβαν υπόψη τις επιπτώσεις από τη μετατόπιση της αλιευτικής προσπάθειας σε άλλα αλιευτικά πεδία και την πρόσθετη επιβάρυνση αυτών.
- Δεν λαμβάνονται ουσιαστικά διαχειριστικά μέτρα αλιείας, δεν προβλέπονται αποζημιώσεις για παύση δραστηριοτήτων των αλιέων, δεν διασφαλίζεται η επιστιστική ασφάλεια.
- Δεν λαμβάνονται υπόψιν οι επιπτώσεις των εισβολικών ειδών στο θαλάσσιο περιβάλλον.
- Για να επιτευχθεί ουσιαστική προστασία, το κυριότερο μέλημα είναι η επαρκής στελέχωση των Λιμενικών Σταθμών και του ΟΦΥΠΕΚΑ με προσωπικό και σκάφη, καθώς και η σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ των συναρμόδιων υπηρεσιών ήτοι ΓΔΑ ΥπΑΑΤ, Τμήματα Αλιείας Περιφερειών, Λιμενικών Υπηρεσιών και ΟΦΥΠΕΚΑ.
- Να γίνει σαφές ότι κύριος στόχος/ προτεραιότητα των Θαλάσσιων Πάρκων είναι η προστασία του οικοσυστήματος και όχι η τουριστική ανάπτυξη. Ειδάλλως θα καταλήξει μια τουριστική attraction με επικίνδυνες επιπτώσεις στη βιωσιμότητα και τον πολιτιστικό χαρακτήρα των περιοχών.Κατόπιν των ανωτέρω και κατά την άποψη του ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟΥ ΣΥΛΛΟΓΟΥ ΙΧΘΥΟΛΟΓΩΝ ΔΗΜΟΣΙΟΥ προτείνονται:
 
 α) Συμπλήρωση των Ειδικών Περιβαλλοντικών Μελετών και συμπερίληψη της έκτασης όλων των θαλάσσιων περιοχών περιορισμού της αλιείας που βρίσκονται εκτός δικτύου Natura, από τις οποίες είμαστε βέβαιοι ότι θα προκύπτει η υπέρβαση των ποσοστών, του 30% σε προστατευόμενες περιβαλλοντικά περιοχές και του ποσοστού 10% για την απόλυτη απαγόρευση της αλιείας, καλύπτοντας τις προβλέψεις της Στρατηγικής της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030 (COM 2020 380 final/ 20-5-2020) *5 και της Ανακοίνωσης της Επιτροπής σχετικά με το ευρωπαϊκό σύμφωνο για τους ωκεανούς COM(2025) 281 final, 5.6.2025.*6 *7 
 
 Ήδη η χώρα μας από το έτος 2021 έχει το 19,6% των υδάτων προστατευόμενες (περιβαλλοντικά, από το ΥΠΕΝ) θαλάσσιες περιοχές NATURA, χωρίς να περιλαμβάνονται οι περιοχές περιορισμού της αλιείας εκτός δικτύου NATURA και οι περιοχές απόλυτης απαγόρευσης της μηχανότρατας γεγονός που καθιστά απαραίτητη πριν τη λήψη οποιουδήποτε νέου μέτρου τη χαρτογράφηση των περιοχών περιορισμού της αλιείας γενικότερα.
 
 β) Πάγια πρόταση του ΠΣΙΔ, αποτελεί η εφαρμογή πρόσθετων μέτρων διατήρησης διαχείρισης στην οικεία αλιευτική ζώνη της παράκτιας χώρας μας, από τα έξι (6) έως τα (12) ναυτικά μίλια βάσει του άρθρου 5 της Κοινής Αλιευτικής Πολιτικής και την υποστήριξή τους και σε επίπεδο GFCM.
 
 γ) Συνεργασία και σαφής κατανομή αρμοδιοτήτων μεταξύ των συναρμόδιων υπηρεσιών ήτοι ΓΔΑ ΥπΑΑΤ, Τμήματα Αλιείας Περιφερειών, Λιμενικών Υπηρεσιών και ΟΦΥΠΕΚΑ. Υπενθυμίζεται ότι όσον αφορά την αλιεία αρμόδιο Υπουργείο, στελεχωμένο με ειδικευμένο προσωπικό είναι το ΥπΑΑΤ και αρμόδιες περιφερειακές Υπηρεσίες τα Τμήματα Αλιείας των Περιφερειών. Επισημαίνουμε ότι στο ΥπΑΑΤ, υπάγεται η παρακολούθηση και συλλογή στοιχείων αλιευτικών δραστηριοτήτων, με το ηλεκτρονικό σύστημα ΟΣΠΑ και με το εθνικό πρόγραμμα συλλογής αλιευτικών δεδομένων ΕΠΣΑΔ και σε συνδυασμό με Δορυφορικό Σύστημα Παρακολούθησης αλιευτικών σκαφών, όλα εγκεκριμένα από την ΕΕ. Συνεπώς είναι απαραίτητη η συνεργασία μεταξύ των Υπουργείων ώστε να μην υπάρχει περαιτέρω διάσπαση αρμοδιοτήτων και αύξηση των υποχρεώσεων των αλιέων.
 
 Είμαστε στη διάθεση σας, για παροχή σχετικών διευκρινίσεων και στοιχείων καθώς και σε συνεργασία για ένα καλύτερο αποτέλεσμα με τις μικρότερες επιπτώσεις στις τοπικές κοινωνίες.
 
 ———————————————————————————————————————————-
 
 *1 μετά την ολοκλήρωση της χαρτογράφησης των βυθών με θαλάσσια βλάστηση κυρίως από Ποσειδωνία σε επίπεδο επικράτειας (υποχρέωση που προκύπτει από την παράγραφο 6 του άρθρου 4, του Κανονισμού 1967/2006) εκδόθηκε η αριθμ.2442/51879/28-4-2016 (ΦΕΚ 118Δ) Απόφαση που ορίζει περιοχές, εκτός Δικτύου NATURA 2000, με βλάστηση ιδίως από Ποσειδωνία, στις οποίες απαγορεύεται η αλιεία με συγκεκριμένα εργαλεία. Η Απόφαση αυτή τροποποιήθηκε με την αριθμ. 2826/68784/26-6-2017 (ΦΕΚ 175Δ) Απόφαση.
 
 *2 «Για τα υδρόβια είδη που καταλαμβάνουν εκτεταμένες περιοχές, αυτοί οι τόποι προτείνονται μόνον εάν είναι δυνατόν να προσδιοριστεί σαφώς μια ζώνη που να παρουσιάζει τα ουσιώδη φυσικά ή βιολογικά στοιχεία για τη ζωή ή την αναπαραγωγή τους. Τα κράτη μέλη προτείνουν, ενδεχομένως, προσαρμογή του εν λόγω καταλόγου βάσει των αποτελεσμάτων της εποπτείας που αναφέρεται στο άρθρο 11».
 
 *3 «1. Για τις ειδικές ζώνες διατήρησης, τα κράτη μέλη καθορίζουν τα αναγκαία μέτρα διατήρησης που ενδεχομένως συνεπάγονται ειδικά ενδεδειγμένα σχέδια διαχείρισης ή ενσωματωμένα σε άλλα σχέδια διευθέτησης και τα δέοντα κανονιστικά, διοικητικά ή συμβατικά μέτρα που ανταποκρίνονται στις οικολογικές απαιτήσεις των τύπων φυσικών οικοτόπων του παραρτήματος I και των ειδών του παραρτήματος II, τα οποία απαντώνται στους τόπους.
 1. Κάθε σχέδιο, μη άμεσα συνδεόμενο ή αναγκαίο για τη διαχείριση του τόπου, το οποίο όμως είναι δυνατόν να επηρεάζει σημαντικά τον εν λόγω τόπο, κάθε αυτό ή από κοινού με άλλα σχέδια, εκτιμάται δεόντως ως προς τις επιπτώσεις του στον τόπο, λαμβανομένων υπόψη των στόχων διατήρησής του. Βάσει των συμπερασμάτων της εκτίμησης των επιπτώσεων στον τόπο και εξαιρουμένης της περίπτωσης των διατάξεων της παραγράφου 4, οι αρμόδιες εθνικές αρχές συμφωνούν για το οικείο σχέδιο μόνον αφού βεβαιωθούν ότι δεν θα παραβλάψει την ακεραιότητα ▼B 1992L0043 — EL — 01.01.2007 — 005.001 — 8 του τόπου περί του οποίου πρόκειται και, ενδεχομένως, αφού εκφρασθεί πρώτα η δημόσια γνώμη.
 *4 Μετά την ολοκλήρωση της χαρτογράφησης των βυθών με θαλάσσια βλάστηση κυρίως από Ποσειδωνία σε επίπεδο επικράτειας (υποχρέωση που προκύπτει από την παράγραφο 6 του άρθρου 4, του Κανονισμού 1967/2006) εκδόθηκε η αριθμ.2442/51879/28-4-2016 (ΦΕΚ 118Δ) Απόφαση που ορίζει περιοχές, εκτός Δικτύου NATURA 2000, με βλάστηση ιδίως από Ποσειδωνία, στις οποίες απαγορεύεται η αλιεία με συγκεκριμένα εργαλεία. Η Απόφαση αυτή τροποποιήθηκε με την αριθμ. 2826/68784/26-6-2017 (ΦΕΚ 175Δ) Απόφαση.
 
 *5 ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ ΤΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΕΥΡΩΠΑΪΚΟ ΚΟΙΝΟΒΟΥΛΙΟ, ΤΟ ΣΥΜΒΟΥΛΙΟ, ΤΗΝ ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΚΑΙ ΚΟΙΝΩΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΚΑΙ ΤΗΝ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΩΝ ΠΕΡΙΦΕΡΕΙΩΝ Στρατηγική της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030 Επαναφορά της φύσης στη ζωή μας COM(2020) 380 final, 20-5-2020.
 
 * 6 «Η ΕΕ έχει επεκτείνει το δίκτυο ΠΘΠ της στο 12,3 % των υδάτων της, αλλά τα κράτη μέλη ενθαρρύνονται να επιταχύνουν τις προσπάθειες για την επίτευξη του στόχου της στρατηγικής της ΕΕ για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2030 για νομική προστασία του 30 % και αυστηρή προστασία του 10 % των θαλασσών της. Αυτό συνεπάγεται την πρόταση σχεδίων διαχείρισης για κάθε ΠΘΠ, με βάση την επιστήμη και με τη συμμετοχή όλων των τοπικών ενδιαφερόμενων μερών, συμπεριλαμβανομένων των αλιέων, που αποσκοπούν στην κάλυψη των ειδικών χαρακτηριστικών των σχετικών ΠΘΠ σε οικολογικά σημαντικές περιοχές. Αυτό θα πρέπει να περιλαμβάνει, κατά περίπτωση, τον προσδιορισμό των αλιευτικών τεχνικών που είναι συμβατές με τη διατήρηση των στοχευόμενων ειδών και οικοτόπων στις σχετικές ΠΘΠ».
 
 *7 Η Ανακοίνωση της Επιτροπής για το σχέδιο δράσης της ΕΕ για την προστασία και αποκατάσταση των θαλάσσιων οικοσυστημάτων για βιώσιμη και ανθεκτική αλιεία COM(2023) 102 final, που μεταξύ άλλων υποστήριζε έκανε λόγο για την απαγόρευση αλιείας με μηχανότρατα σε όλες τις περιοχές (προστατευόμενες) Natura, μέχρι τον Μάρτιο του 2024, απαγόρευση σε όλες τις νέες προστατευόμενες περιοχές μέχρι το 2026, απαγόρευση σε όλες τις υπάρχουσες μέχρι το 2030, καθώς επίσης δημιουργία 10% αυστηρά απαγορευμένων περιοχών για αλιεία, κρίνεται ότι είχε ως αφορμή το μικρό ποσοστό προστατευόμενων περιοχών της ΕΕ (11% προστατευόμενες και 1% αυστηρή προστασία) και ότι παρήλθε και επικαλύφθηκε από την Ανακοίνωση της Επιτροπής σχετικά με το ευρωπαϊκό σύμφωνο για τους ωκεανούς COM(2025) 281 final, 5.6.2025, με την οποία η ΕΕ επανήλθε στους στόχους που είχαν τεθεί με την Στρατηγική για τη βιοποικιλότητα με ορίζοντα το 2023: 30% σε προστατευόμενες περιβαλλοντικά περιοχές και του ποσοστού 10% για την απόλυτη απαγόρευση της αλιείας
Author

Posts

Viewing 15 posts - 76 through 90 (of 108 total)

← 1 2 3 … 5 6 7 8 →

The forum ‘Δημόσια Διαβούλευση για τα Εθνικά θαλάσσια Πάρκα Ιονίου και Νοτίου Αιγαίου 1- Νότιες Κυκλάδες’ is closed to new topics and replies.

Cookie	Duration	Description
cookielawinfo-checbox-analytics	11 months	This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookie is used to store the user consent for the cookies in the category "Analytics".
cookielawinfo-checbox-functional	11 months	The cookie is set by GDPR cookie consent to record the user consent for the cookies in the category "Functional".
cookielawinfo-checbox-others	11 months	This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookie is used to store the user consent for the cookies in the category "Other.
cookielawinfo-checkbox-necessary	11 months	This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookies is used to store the user consent for the cookies in the category "Necessary".
cookielawinfo-checkbox-performance	11 months	This cookie is set by GDPR Cookie Consent plugin. The cookie is used to store the user consent for the cookies in the category "Performance".
viewed_cookie_policy	11 months	The cookie is set by the GDPR Cookie Consent plugin and is used to store whether or not user has consented to the use of cookies. It does not store any personal data.

Sign up for Newsletter