Εθνική Πολιτική
Η χωροταξική πολιτική επιχειρεί την επίτευξη της χωρικής συνοχής και το συντονισμό της εθνικής και περιφερειακής οικονομίας, εξασφαλίζοντας δεσμούς αλληλεξάρτησης και εξισορρόπησης εθνικών και τοπικών αναπτυξιακών στόχων. Οι κεντρικοί στόχοι της χωροταξίας προσδιορίζονται με βάση την αξιολόγηση των αναγκών της χώρας και των επί μέρους περιοχών της, σε συνάρτηση με το Διεθνές και Ευρωπαϊκό Πλαίσιο Κανόνων και Οδηγιών. Στην Εθνική Πολιτική εντάσσονται επίσης οι παρακάτω δραστηριότητες και ενέργειες:
- Η χάραξη των κατευθύνσεων των ειδικών χωροταξικών πλαισίων, και των περιφερειακών χωροταξικών πλαισίων και η ενσωμάτωσή τους στα υποκείμενα επίπεδα χωρικού σχεδιασμό.
- Ο χαρακτηρισμός, η οριοθέτηση και η έγκριση οργανωμένων υποδοχέων δραστηριοτήτων, σε συνεργασία με συναρμόδια Υπουργεία.
- Η μέριμνα για το θεσμικό πλαίσιο κατάρτισης, θεσμοθέτησης και εφαρμογής των Ρυθμιστικών Σχεδίων.
- Η προώθηση ολοκληρωμένων στρατηγικών αστικού σχεδιασμού σε πόλεις ή τμήματά τους, καθώς και σε ευρύτερες αστικές περιοχές που παρουσιάζουν κρίσιμα και σύνθετα προβλήματα αναπτυξιακής υστέρησης, κοινωνικής και οικονομικής συνοχής, περιβαλλοντικής υποβάθμισης και ποιότητας ζωής, με την κατάρτιση και έγκριση Σχεδίων Ολοκληρωμένων Αστικών Παρεμβάσεων (Σ.Ο.Α.Π).
Εθνική χωρική στρατηγική για τον θαλάσσιο χώρο
ΘΑΛΑΣΣΙΟΣ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΟΣ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ
Η Οδηγία 2014/89/ΕΕ «Περί θεσπίσεως πλαισίου για το θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό» https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EL/TXT/PDF/?uri=CELEX:32014L0089 εκδόθηκε από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και Συμβούλιο την 23η Ιουλίου 2014. Από την Οδηγία απορρέει ως κύρια υποχρέωση η θέσπιση Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού, δηλαδή η ανάπτυξη ενός ολοκληρωμένου συστήματος σχεδιασμού που περιλαμβάνει:
α) την Εθνική Χωρική Στρατηγική για τον Θαλάσσιο Χώρο και
β) τα Θαλάσσια Χωροταξικά Πλαίσια για τις θαλάσσιες ενότητες. Σε αυτήν την κατεύθυνση η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει διαμορφώσει ένα μηχανισμό υποστήριξης των Κρατών Μελών στη διαδικασία εφαρμογής της Οδηγίας MSP: την Ευρωπαϊκή Πλατφόρμα Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού https://maritime-spatial-planning.ec.europa.eu/
Η ενσωμάτωση της Οδηγίας 2014/89 της ΕΕ στην ελληνική έννομη τάξη πραγματοποιήθηκε μέσω της κύρωσής της με το νόμο 4546/2018, ο οποίος έθεσε το νομικό πλαίσιο για τον θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό στην Ελλάδα. Με βάση τη δομή του συστήματος χωροταξικού σχεδιασμού του νόμου 4447/2016 και των τροποποιήσεων που επέφερε ο νόμος 4749/2020 ισχύουν τα κάτωθι:
1. «Θαλάσσιος χωροταξικός σχεδιασμός» είναι η διαδικασία με την οποία η αρμόδια αρχή αναλύει και οργανώνει τις ανθρώπινες δραστηριότητες στις θαλάσσιες περιοχές για να επιτευχθεί η σύνθεση οικολογικών, περιβαλλοντικών, οικονομικών, κοινωνικών και πολιτιστικών παραμέτρων, με στόχο την προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης των θαλάσσιων οικονομιών και των θαλάσσιων περιοχών και τη βιώσιμη χρήση των θαλάσσιων πόρων [άρθρο 3 του ν. 4546/2018 (Α΄ 101)]
2. Πεδίο εφαρμογής του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού (ΘΧΣ) είναι τα θαλάσσια ύδατα και το θαλάσσιο τμήμα της παράκτιας ζώνης [παρ. 1 του άρθρου 2 του ν. 4546/2018 (Α΄ 101)]
3.O ΘΧΣ [άρθρο 6 του Ν. 4546/2018 (Α’ 101)] περιλαμβάνει:
α) την Εθνική Χωρική Στρατηγική για τον Θαλάσσιο Χώρο του άρθρου 6 και
β) τα Θαλάσσια Χωροταξικά Πλαίσια του άρθρου 6 [άρθρο 5 του ν. 4546/2018 (Α΄ 101)].
Η εθνική χωρική στρατηγική για τον θαλάσσιο χώρο είναι μέρος της εθνικής χωρικής στρατηγικής του άρθρου 3 του ν. 4447/2016 (Α΄ 241), αποτελεί κείμενο βασικών αρχών πολιτικής για την ανάπτυξη και τον σχεδιασμό του θαλάσσιου χώρου, για τις αλληλεπιδράσεις του θαλάσσιου χώρου με τον παράκτιο χώρο, και για τον συντονισμό των διαφόρων πολιτικών με θαλάσσιες χωρικές επιπτώσεις. Περιλαμβάνει στρατηγικές κατευθύνσεις, καθώς και μεσοπρόθεσμους και μακροπρόθεσμους στόχους οργάνωσης και ανάπτυξης του θαλάσσιου χώρου στο επίπεδο της Γενικής Κυβέρνησης και των επιμέρους φορέων της. Επίσης, καθορίζει θαλάσσιες χωρικές ενότητες εντός του θαλάσσιου χώρου για τις οποίες εκπονούνται θαλάσσια χωροταξικά πλαίσια και υποδεικνύει και αιτιολογεί τις προτεραιότητες για την εκπόνηση θαλάσσιων χωροταξικών πλαισίων στις επιμέρους χωρικές ενότητες [άρθρο 6 του ν. 4546/2018 (Α΄ 101)].
Τα Θαλάσσια Χωροταξικά Πλαίσια αποτελούν σύνολα κειμένων, χαρτών ή και διαγραμμάτων, με τα οποία παρέχονται κατευθύνσεις χωρικής ανάπτυξης και οργάνωσης σε επίπεδο για τις θαλάσσιες χωρικές ενότητες και, όπου απαιτείται, ρυθμίσεις. Τα Θαλάσσια Χωροταξικά Πλαίσια δεσμεύονται από τις ρυθμίσεις και εναρμονίζονται προς τις κατευθύνσεις των Ειδικών Χωροταξικών Πλαισίων, τις οποίες συντονίζουν στο χωρικό πεδίο εφαρμογής τους, εξειδικεύουν, συμπληρώνουν και τροποποιούν, μόνον εφόσον παρέχεται ρητώς η δυνατότητα αυτή από το Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο. Κατά την κατάρτισή τους λαμβάνονται υπόψη η Εθνική Χωρική Στρατηγική, το περιφερειακό πρόγραμμα δημόσιων επενδύσεων, τα προγράμματα περιφερειακής ανάπτυξης, το περιφερειακό σχέδιο προσαρμογής στην Κλιματική Αλλαγή, το Εθνικό Σχέδιο Προσαρμογής στην Κλιματική Αλλαγή, το Εθνικό Σχέδιο για την Ενέργεια και το Κλίμα, τα Πλαίσια Διαχείρισης Έκτακτων Αναγκών, η Εθνική Λιμενική Πολιτική, η Νησιωτική Πολιτική, καθώς και άλλα γενικά ή ειδικά αναπτυξιακά προγράμματα, πολιτικές και στρατηγικές που επηρεάζουν τη διάρθρωση και ανάπτυξη του χώρου[ άρθρο 8 του ν. 4546/2018 (Α΄ 101)]. Τα ΘΧΠ μπορούν να εκπονούνται σε υποπεριφερειακό, περιφερειακό ή διαπεριφερειακό επίπεδο. Καταρτίζονται σύμφωνα με τις Κατευθύνσεις της ΕΧΣΘΧ και στη βάση εγκεκριμένων τεχνικών προδιαγραφών (Υ.Α. 43091/575/17-04-2025).
ΤΡΕΧΟΥΣΑ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΚΑΤΑΡΤΙΣΗΣ ΘΧΣ
Η θεσμοθέτηση της ΕΧΣΘΧ καθόρισε τις κατευθύνσεις εκπόνησης ΘΧΠ στην επικράτεια προσδιορίζοντας τις θαλάσσιες χωρικές ενότητες (ΘΧΕ) για την εκπόνηση των ΘΧΠ.
Η έγκριση των ΘΧΕ και των Τεχνικών Προδιαγραφών εκπόνησης ΘΧΠ, διασφαλίζουν την εφαρμογή της Οδηγίας σύμφωνα με το νόμο ενσωμάτωσής της στο εθνικό δίκαιο.
Η διαδικασία της εκπόνησης των Θαλάσσιων Χωροταξικών Πλαισίων βρίσκεται σε εξέλιξη.
1. Προεδρικό Διάταγμα «Περί ανακήρυξης Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης στην περιοχή του Ιονίου, των Ιονίων Νήσων και μέχρι το Ακρωτήριο Ταίναρο της Πελοποννήσου» (ΦΕΚ Α’ 59/17.04.2025)
Pdf (ΦΕΚ Α’ 59/17.04.2025) στην ελληνική
2. ΕΘΝΙΚΗ ΧΩΡΙΚΗ ΣΤΡΑΤΗΓΙΚΗ ΓΙΑ ΤΟΝ ΘΑΛΑΣΣΙΟ ΧΩΡΟ
Η Εθνική Χωρική Στρατηγική για τον Θαλάσσιο Χώρο (ΕΧΣΘΧ), εγκρίθηκε με την υπ’ αρ. 6/17.4.2025 Πράξη Υπουργικού Συμβουλίου (ΠΥΣ) (ΦΕΚ Δ’ 227/17-04-2025) και αποτελεί μέρος της εθνικής χωρoταξικής στρατηγικής του άρθρου 3 του ν. 4447/2016 (Α΄ 241)
Pdf (ΦΕΚ Δ’ 227/17-04-2025) στην ελληνική
3. ΤΕΧΝΙΚΕΣ ΠΡΟΔΙΑΓΡΑΦΕΣ ΕΚΠΟΝΗΣΗΣ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΧΩΡΟΤΑΞΙΚΩΝ ΠΛΑΙΣΙΩΝ
Με την Υπουργική Απόφαση υπ’ αριθμ. ΥΠΕΝ/ΔΧΩΡΣ/43091/575 (ΦΕΚ Δ’ 228/17.04.2025) «Τεχνικές Προδιαγραφές των Θαλάσσιων Χωροταξικών Πλαισίων (ΘΧΠ) του ν. 4546/2018 (Α’ 101)»
Pdf (ΦΕΚ Δ 228/ 17.04.2025) στην Ελληνική
4. ΚΑΘΟΡΙΣΜΟΣ ΘΑΛΑΣΣΙΩΝ ΧΩΡΙΚΩΝ ΕΝΟΤΗΤΩΝ (ΘΧΕ)
Η Υπουργική Απόφαση υπ’ αρ. ΥΠΕΝ/ΔΧΩΡΣ/43090/574 (ΦΕΚ Δ 229/17.04.2025) που υπεγράφη από τον Υπουργό Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρο Παπασταύρου και τον Υφυπουργό, Νίκο Ταγαρά, με τίτλο: «Καθορισμός χωρικών ενοτήτων για την εκπόνηση των θαλάσσιων χωροταξικών πλαισίων», περιέχει τον χάρτη που αποτυπώνει τις θαλάσσιες χωρικές ενότητες (ΘΧΕ) στην επικράτεια για την εκπόνηση των θαλάσσιων χωροταξικών πλαισίων, με βάση τα οριζόμενα στην παρ. 4 του άρθρου 6 του ν. 4546/2018 «Ενσωμάτωση στην Ελληνική Νομοθεσία της Οδηγίας 2014/89/ΕΕ “περί θεσπίσεως πλαισίου για το θαλάσσιο χωροταξικό σχεδιασμό” και άλλες διατάξεις».
Pdf (ΦΕΚ Δ 229/ 17.04.2025) στην Ελληνική
Θεσμοθετημένα Ειδικά Χωροταξικά Πλαίσια
Έγκριση Ειδικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τις υδατοκαλλιέργειες και της στρατηγικής μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων αυτού.
Έγκριση Ειδικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τη βιομηχανία και της στρατηγικής μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων αυτού.
Έγκριση Ειδικού Πλαισίου Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης για τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας (ΑΠΕ) και της στρατηγικής μελέτης περιβαλλοντικών επιπτώσεων αυτού.
Ειδικό Πλαίσιο Χωροταξικού Σχεδιασμού και Αειφόρου Ανάπτυξης Καταστημάτων Κράτησης.
Θεσμοθετημένα Περιφερειακά Χωροταξικά Πλαίσια
Έγκριση αναθεώρησης του Περιφερειακού Χωροταξικού Πλαισίου της Περιφέρειας Δυτικής Μακεδονίας και Περιβαλλοντική Έγκριση αυτού.
Έγκριση αναθεώρησης του Περιφερειακού Χωροταξικού Πλαισίου της Περιφέρειας Πελοποννήσου και Περιβαλλοντική Έγκριση αυτού.
Έγκριση αναθεώρησης του Περιφερειακού Χωροταξικού Πλαισίου Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης και Περιβαλλοντική Έγκριση αυτού.
Έγκριση αναθεώρησης του Περιφερειακού Χωροταξικού Πλαισίου Περιφέρειας Βορείου Αιγαίου και Περιβαλλοντική Έγκριση αυτού.
Έγκριση αναθεώρησης του Περιφερειακού Χωροταξικού Πλαισίου Περιφέρειας Ηπείρου και Περιβαλλοντική Έγκριση αυτού
Έγκριση αναθεώρησης του Περιφερειακού Χωροταξικού Πλαισίου Περιφέρειας Θεσσαλίας και Περιβαλλοντική Έγκριση αυτού
Έγκριση αναθεώρησης του Περιφερειακού Χωροταξικού Πλαισίου Περιφέρειας Ιονίων Νήσων και Περιβαλλοντική Έγκριση αυτού
Έγκριση αναθεώρησης του Περιφερειακού Χωροταξικού Πλαισίου της Περιφέρειας Κρήτης και έγκριση της Στρατηγικής Μελέτης Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων αυτού.
Έγκριση αναθεώρησης του Περιφερειακού Χωροταξικού Πλαισίου Περιφέρειας Στερεάς Ελλάδας και Περιβαλλοντική Έγκριση αυτού
Έγκριση αναθεώρησης του Περιφερειακού Χωροταξικού Πλαισίου της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και Περιβαλλοντική Έγκριση αυτού.
Έγκριση αναθεώρησης του Περιφερειακού Χωροταξικού Πλαισίου της Περιφέρειας Δυτικής Ελλάδας και Περιβαλλοντική Έγκριση αυτού.
Χαρακτηρισμός, οριοθέτηση και έγκριση οργανωμένων υποδοχέων δραστηριοτήτων
- Χαρακτηρισμός και Οριοθέτηση Περιοχής Οργανωμένης Ανάπτυξης Υδατοκαλλιεργειών (Π.Ο.Α.Υ.) που βρίσκεται σε θαλάσσιες περιοχές της Περιφερειακής Ενότητας Πιερίας της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας και περιβαλλοντική έγκριση του σχεδίου αυτού, ΦΕΚ 206Δ/09.05.2019.
Θεσμοθετημένα ρυθμιστικά σχέδια
- Ρυθμιστικό Σχέδιο Θεσσαλονίκης (ν.1561/1985)
- Ρυθμιστικό Σχέδιο Αθήνας – Αττικής (ν.1515/1985 και ν.4277/2014)