ΘΑΛ-ΧΩΡ2

ΘΑΛ-ΧΩΡ2 “Διασυνοριακή Συνεργασία για Εφαρμογή Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού (ΘΧΣ)” INTERREG V-A «Ελλάδα –  Κύπρος 2014- 2020».

Το ΘΑΛ-ΧΩΡ2, ήταν ένα έργο διασυνοριακής συνεργασίας στρατηγικού χαρακτήρα, το οποίο συνεισέφερε στην υποστήριξη των εθνικών αρχών της Ελλάδας και της Κύπρου για την εφαρμογή της Οδηγίας 2014/89/ΕΕ περί θεσπίσεως πλαισίου για τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό (ΘΧΣ). Η οδηγία η οποία ενσωματώθηκε στο εθνικό δίκαιο με το νόμο 4546/2018, καθορίζει κοινή προσέγγιση για τα κράτη- μέλη της Ε.Ε. όσον αφορά τον σχεδιασμό των θαλάσσιων περιοχών τους. Εντασσόμενος στην Ολοκληρωμένη Θαλάσσια Πολιτική της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ο ΘΧΣ αποσκοπεί στην οργάνωση των ανθρώπινων δραστηριοτήτων στις θαλάσσιες περιοχές κατά τέτοιον τρόπο ώστε να επιτυγχάνονται διάφοροι οικολογικοί, οικονομικοί και κοινωνικοί στόχοι. Ο ΘΧΣ συνιστά ένα διατομεακό εργαλείο σχεδιασμού που επιχειρεί προώθηση της βιώσιμης ανάπτυξης των θαλάσσιων οικονομιών, τη βιώσιμη ανάπτυξη των θαλάσσιων περιοχών και τη βιώσιμη χρήση των θαλάσσιων πόρων, προωθώντας μια συντονισμένη, ολοκληρωμένη και διασυνοριακή προσέγγιση.

Στο πλαίσιο αυτό, το ΘΑΛ-ΧΩΡ2, κεφαλαιοποίησε τεχνικές και αποτελέσματα προηγούμενου έργου (ΘΑΛ-ΧΩΡ1), και στόχευσε στην από κοινού επεξεργασία, κατάρτιση και προώθηση Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού, στην βάση κοινής προσέγγισης και με γνώμονα τη διασφάλιση συνεκτικού και συντονισμένου σχεδιασμού για την επίτευξη βιώσιμης γαλάζιας ανάπτυξης με παράλληλη διαφύλαξη του θαλάσσιου περιβάλλοντος στο πλαίσιο ολοκληρωμένης θαλάσσιας διακυβέρνησης. Με την συμμετοχή του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ) ως στρατηγικού εταίρου, διαμορφώθηκε ένας «διασυνοριακός θεσμικός πόλος» από τρεις (3) καθ’ ύλην αρμόδιες εθνικές αρχές της Ελλάδας και της Κύπρου για τη θέσπιση ΘΧΣ, που υποστηρίχθηκε τεχνικά από τον «διασυνοριακό επιστημονικό πόλο» τεσσάρων (4) πανεπιστημίων αναφορικά με τη συλλογή/αποτύπωση/διαχείριση θαλάσσιων πληροφοριών και δεδομένων καθώς και στην εκπόνηση μελετών ΘΧΣ.

Δομή/εταιρικό σχήμα του έργου:

Εταιρικό σχήμα έργου ΘΑΛ-ΧΩΡ2
Διασυνοριακός Θεσμικός ΠόλοςΧώραΔικαιούχος
Υφυπουργείο Ναυτιλίας (ΥΦΥΝ)ΚύπροςΚύριος Δικαιούχος
Τμήμα Κτηματολογίου και Χωρομετρίας (ΤΚΧ)ΚύπροςΔ2
Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ)ΕλλάδαΔ5
Διασυνοριακός Επιστημονικός ΠόλοςΧώραΔικαιούχος
Τεχνολογικό Πανεπιστήμιο Κύπρου (ΤΕΠΑΚ)ΚύπροςΔ3
Ωκεανογραφικό Κέντρο Πανεπιστημίου ΚύπρουΚύπροςΔ4
Πανεπιστήμιο ΑιγαίουΕλλάδαΔ6
Πανεπιστήμιο ΘεσσαλίαςΕλλάδαΔ7

Διάρκεια του έργου: Έναρξη: 31/08/2018 – Λήξη: 28/02/2023
Το έργο υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του Προγράμματος Συνεργασίας INTERREG V-A «Ελλάδα –  Κύπρος 2014- 2020» και χρηματοδοτήθηκε από την ΕΕ Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής ανάπτυξης (ΕΤΠΑ) 85% και  από εθνικούς πόρους Ελλάδας και Κύπρου 15%.
Συνολικός Προϋπολογισμός έργου: (ευρώ): 2.757.000 €
Κοινοτική Συνδρομή: (ΕΤΠΑ) (ευρώ): 2.343.450 €
Φορείς διαχείρισης: INTERREG V-A «Ελλάδα – Κύπρος 2014 – 2020»: Κοινή Γραμματεία (ΚΓ) και Διαχειριστική Αρχή (ΔΑ).

Το Σύστημα Διαχείρισης Έργου συγκροτήθηκε σε τρία επίπεδα ως εξής:

  • Το 3ο επίπεδο (επιτελικό), αφορούσε την λήψη αποφάσεων που ήταν αρμοδιότητα της «Επιτελικής Ομάδας Έργου» (ΕΟΕ).
  • Το 2ο επίπεδο (επιχειρησιακό), αφορούσε την υλοποίηση του έργου, στο πλαίσιο του οποίου δημιουργήθηκαν θεματικές Ομάδες Εργασίας (ΟΕ) [ΟΕ 1: Δημοσιότητας & Πληροφόρησης (ΠΕ2), OE 2: Γεωχωρικών Δεδομένων (ΠΕ3), και OE 3: Εργαλείων Πολιτικής & Στρατηγικής (ΠΕ4 & 5)].
  • Το 1ο επίπεδο (διοικητικό) , αφορούσε την οργάνωση και διοίκηση του έργου, και είχε ως στόχο την υποστήριξη  της  υλοποίησης τόσο των δράσεων περιεχομένου (2ο επίπεδο) όσο και των επιτελικών αποφάσεων (3ο επίπεδο). Η Ομάδα Διαχείρισης Έργου (ΟΔΕ), είχε συγκροτηθεί με δύο (2) εκπροσώπους από κάθε εταίρο (ένας εκπρόσωπος για το φυσικό αντικείμενο και ένας εκπρόσωπος για το οικονομικό αντικείμενο του έργου).

Στο πλαίσιο του έργου, εκδόθηκαν τρία (3) ενημερωτικά δελτία που καταγράφουν συνοπτικά την πορεία του έργου:

Η ελληνική συμμετοχή και η συμβολή της στα αποτελέσματα του έργου

Το έργο ΘΑΛ-ΧΩΡ 2, είχε ως στόχο να συνδράμει στην κατεύθυνση της εκπλήρωσης των υποχρεώσεων της χώρας που απορρέουν από την Οδηγία 2014/89/ΕΕ περί θεσπίσεως πλαισίου για ΘΧΣ και το νόμο 4546/2018 «Ενσωμάτωση στην ελληνική νομοθεσία της Οδηγίας 2014/89/Ε.Ε. περί θεσπίσεως πλαισίου για τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό κ.ά. διατάξεις», όπως ισχύει. Τα παραδοτέα και οι δράσεις της Πράξης (μελέτες, γεωχωρική βάση δεδομένων, πορίσματα, ημερίδες δημοσιότητας, workshops, εκδηλώσεις διαβούλευσης) είχαν ως γνώμονα να συμβάλουν με έμπρακτο τρόπο σε αυτό.

Από την ελληνική πλευρά, στο έργο συμμετείχαν το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας (ΥΠΕΝ)  ως η αρμόδια αρχή για τη θέσπιση Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού (ΘΧΣ) στη χώρα, και ως πόλοι επιστημονικής υποστήριξης του σκοπού αυτού, τα Πανεπιστήμια Θεσσαλίας και Αιγαίου. Στο πλαίσιο αυτό κατά τη διάρκεια του έργου υλοποιήθηκαν τα εξής:

  1. Το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας (ΠΘ) στο πλαίσιο υλοποίησης των παραδοτέων του ως Δικαιούχος 7 για την «Ολοκληρωμένη θεώρηση του θαλάσσιου και παράκτιου χώρου της Ελλάδας», συγκρότησε Ομάδες Μελέτης με συμμετοχή επιστημόνων, μελετητών από διάφορα Ανώτατα Πανεπιστημιακά και Ερευνητικά Ιδρύματα της χώρας (Πανεπιστήμια Θεσσαλίας, Αιγαίου, ΕΜΠ, Αριστοτέλειο, ΕΛΚΕΘΕ κα), και προέβη  στην εκπόνηση των μελετών : Α. της Εθνικής Χωροταξικής Στρατηγικής για το Θαλάσσιο Χώρο  (ΕΧΣΘΧ) και Β. του πρώτου Πιλοτικού Θαλάσσιου Χωροταξικού Πλαισίου (ΘΧΠ) του άρθρου  στην περιοχή του Βορείου Αιγαίου.
  2. Το Πανεπιστήμιο Αιγαίου (ΠΑ), στο πλαίσιο υλοποίησης των παραδοτέων του ως Δικαιούχος 6 για την «Δημιουργία Υποδομής Θαλάσσιων Χωρικών Δεδομένων για την περιοχή μελέτης του έργου» προέβη σε Γ. αναβάθμιση και επικαιροποίηση της Γεωχωρικής Βάσης Δεδομένων (GIS) που είχε δημιουργηθεί κατά τη διάρκεια του έργου ΘΑΛ-ΧΩΡ1 στην Περιοχή Μελέτης του Έργου με τα πλέον επίκαιρα διαθέσιμα δεδομένα (χωροταξικά, περιβαλλοντικά, οικονομικά, κοινωνικά κλπ). Το Διαδικτυακό Σύστημα Γεωγραφικών Δεδομένων που υλοποιήθηκε αποτελεί μία Υποδομή Θαλάσσιων Χωρικών Δεδομένων με υποσυστήματα όπως γεωγραφική βάση δεδομένων, εξυπηρετητής χαρτών, κατάλογος μεταδεδομένων και Γεωπύλη που είναι διαθέσιμη στη διεύθυνση: https://thalchor-2.ypen.gov.gr/ ενώ το σύνολο του πληροφοριακού συστήματος φιλοξενείται στο κυβερνητικό νέφος G-Cloud. Η γεωχωρική πληροφορία είναι κρίσιμη για την εκπόνηση μελετών και τη χρήση από τους εκάστοτε εμπλεκόμενους φορείς στη  λήψη αποφάσεων.

Από τις 05.02.2023 είναι διαθέσιμος σε ψηφιακή μορφή, ο συλλογικός τόμος του έργου με τίτλο: «Θαλάσσιος Χωροταξικός Σχεδιασμός στην Ελλάδα και την Κύπρο», όπου παρουσιάζονται τα σημαντικότερα αποτελέσματα και σ υ μ π ε ρ ά σ μ α τ α από την υλοποίηση των δύο Στρατηγικών Διασυνοριακών Έργων με τα ακρωνύμια «ΘΑΛ-ΧΩΡ» και «ΘΑΛ-ΧΩΡ 2», στην διεύθυνση: https://www.propobos.gr/product/thalchor2/.

Το ΥΠΕΝ δια της αρμόδιας Γενικής Γραμματείας Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος  και με τη συμβολή στελεχών της διοίκησης (Γενική Δ/νση Χωρικού Σχεδιασμού / Δ/νση Χωροταξικού Σχεδιασμού / Τμήμα Εθνικής Χωροταξικής Στρατηγικής), σε συνεργασία με τα Πανεπιστήμια Αιγαίου και Θεσσαλίας, συμμετείχε ενεργά σε όλα τα στάδια ανάπτυξης και υλοποίησης του φυσικού και οικονομικού αντικειμένου του έργου, στη διοργάνωση τεχνικών συναντήσεων και εργαστηρίων διαβούλευσης και μεταφοράς τεχνογνωσίας, καθώς και στη σύνταξη εξειδικευμένων εκθέσεων και αναφορών σε εθνικό επίπεδο, σύμφωνα με το συνολικό σχεδιασμό του έργου:

Στο πλαίσιο Διοίκησης και Παρακολούθησης του  έργου ΘΑΛ-ΧΩΡ2, στελέχη του ΥΠΕΝ συμμετείχαν σε όλες τις συναντήσεις διαχείρισης και στις τεχνικές συναντήσεις των εταίρων του έργου στην Ελλάδα και την Κύπρο καθώς και στις διαδικτυακές συναντήσεις που διενεργήθηκαν στο διάστημα της πανδημίας για την πορεία του έργου.

Στο πλαίσιο Δημοσιότητας & Πληροφόρησης για  την πορεία εξέλιξης του έργου, διοργανώθηκαν οι εξής τεχνικές εκδηλώσεις  διαβούλευσης των εκπονούμενων μελετών ΘΧΣ και  Ημερίδες δημοσιότητας και Πληροφόρησης του έργου:

  • 10 Μαρτίου 2022 (Αθήνα – Κεντρικό Αμφιθέατρο ΥΠΕΝ / Μεσογείων 119, Αθήνα): Ενημερωτική Εκδήλωση [https://www.mspcygr2.info/2ο-ενημερωτικό-δελτίο-θαλ-χωρ-2/ https://ypen.gov.gr/evropaika-programmata/], η οποία υλοποιήθηκε σε συνέχεια της ολοκλήρωσης της διαδικασίας της Δημόσιας Διαβούλευσης της μελέτης της Εθνικής Χωρικής Στρατηγικής για το Θαλάσσιο Χώρο, κατά τη διάρκεια της οποίας το ενδιαφερόμενο κοινό κλήθηκε να  διατυπώσει τις απόψεις του επί της μελέτης: https://ypen.gov.gr/ethniki-choriki-stratigiki-gia-to-thalassio-choro/.
    Στην εκδήλωση παρευρέθηκαν εκπρόσωποι Υπουργείων, επαγγελματικών φορέων, περιβαλλοντικών οργανώσεων, επιστημονικών ινστιτούτων, κοινωνίας των πολιτών  και εμπειρογνώμονες επί του ΘΧΣ. Πολλοί εκ των παρισταμένων είχαν ήδη συμμετάσχει στην δημόσια διαβούλευση και η  συμβολή τους σε ζωντανή συζήτηση και ανταλλαγή απόψεων κρίθηκε  σημαντική για την επιτυχία του στρατηγικού σκοπού της χάραξης ολοκληρωμένων στρατηγικών χωροταξικού σχεδιασμού, εθνικού, περιφερειακού και τοπικού επιπέδου.
  • 8 Ιουλίου 2022 (Αθήνα – Κεντρικό Αμφιθέατρο ΥΠΕΝ): Τεχνική Εκδήλωση Διαβούλευσης με θέμα συζήτησης τον ΘΧΣ, σε σχέση με τις αναδυόμενες νέες θαλάσσιες χρήσεις, τη συνύπαρξη των διαφόρων χρήσεων, την ανάγκη ορθολογικής οργάνωσης του θαλάσσιου χώρου με σεβασμό στο περιβάλλον, το υφιστάμενο θεσμικό πλαίσιο σε σχέση με τις απαιτήσεις ουσιαστικής ανάπτυξης. Η εκδήλωση υλοποιήθηκε παρουσία εκπροσώπων της πολιτικής ηγεσίας του ΥΠΕΝ και εμπλεκόμενων υπουργείων, δικαιούχων του έργου (από Ελλάδα και Κύπρο) καθώς και εκπροσώπων υπουργείων, φορέων, επιμελητηρίων, συνδέσμων οικονομικών φορέων περιβαλλοντικών οργανώσεων και της κοινωνίας των πολιτών λοιπών ενδιαφερόμενων. [https://www.mspcygr2.info/3ο-ενημερωτικό-δελτίο-θαλ-χωρ-2/ ].
  • 9 Σεπτεμβρίου 2022 (Θεσσαλονίκη – εκθεσιακό κέντρο ΔΕΘ HELEXPO Αίθουσα Αιμίλιος Ριάδης): Ημερίδα Δημοσιότητας & Πληροφόρησης, στην οποία έγινε η πρώτη παρουσίαση της μελέτης (στο στάδιο της ανάλυσης) του πρώτου πιλοτικού Θαλάσσιο Χωροταξικού Πλαισίου (ΘΧΠ) που εκπονήθηκε στην περιοχή του Βορείου Αιγαίου. Συμμετέχοντες στην εκδήλωση ήταν εκπρόσωποι της πολιτικής ηγεσίας του ΥΠΕΝ και του Υπουργείου Εσωτερικών, οι γενικοί γραμματείς όλων των εμπλεκόμενων Υπουργείων για την υλοποίηση του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού, εκπρόσωποι της UNEP/MAP (Περιβαλλοντικό Πρόγραμμα των Ηνωμένων Εθνών/Σχέδιο Δράσης για τη Μεσόγειο) και της CPMR  (Conference of Peripheral Maritime Regions of Europe).
    Την ίδια μέρα, σε συνέχεια της ημερίδας δημοσιότητας (back to back event), διενεργήθηκε Συζήτηση μεταξύ μελών της Ακαδημαϊκής κοινότητας, Φορέων και Οργανώσεων σε επίπεδο προοπτικών της Ελλάδας στα πλαίσια του Θαλάσσιου Χωροταξικού Σχεδιασμού [https://www.mspcygr2.info/3ο-ενημερωτικό-δελτίο-θαλ-χωρ-2/ ].
  • 22 Νοεμβρίου 2022 (Αθήνα-Κεντρικό Αμφιθέατρο ΥΠΕΝ): Ενημερωτική Εκδήλωση για την παρουσίαση σχεδίου της Εθνικής Χωρικής Στρατηγικής για το Θαλάσσιο Χώρο μετά της υποστηρικτικής μελέτης της. Στην εκδήλωση, εκλήθησαν εκπρόσωποι συναφών με το ΘΧΣ υπουργείων, μέλη του εταιρικού σχήματος της πράξης και της ομάδας μελέτης του Δικαιούχου7-ΠΘ [https://www.mspcygr2.info/3ο-ενημερωτικό-δελτίο-θαλ-χωρ-2/ ,  https://ypen.gov.gr/evropaika-programmata/].
  • 15 Φεβρουαρίου 2023, (Αθήνα-Κεντρικό Αμφιθέατρο ΥΠΕΝ): καταληκτική Ημερίδα Δημοσιότητας και Επικοινωνίας του έργου ΘΑΛ-ΧΩΡ 2. Στην ημερίδα, παρουσία του αρμόδιου Υφυπουργού, και των Γενικών Γραμματέων του Υπουργείου, έγινε παρουσίαση του σημαντικού έργου που υλοποιήθηκε στο πλαίσιο του ΘΑΛ-ΧΩΡ2 με στόχο τη συμβολή στην υποχρέωσή της Ελλάδας και της Κύπρου να θεσπίσουν Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό σύμφωνα με τις επιταγές της οδηγίας 2014/89/ΕΕ. Από την ελληνική πλευρά συμμετείχαν το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας ως η αρμόδια αρχή για τη θέσπιση ΘΧΣ στη χώρα και τα Πανεπιστήμια Θεσσαλίας (ΠΘ) και Αιγαίου (ΠΑ) ως πόλοι επιστημονικής υποστήριξης της ελληνικής πλευράς. Ειδικότερα παρουσιάστηκαν τα παραδοτέα του Δ7 – ΠΘ (μελέτες Εθνικής Χωρικής Στρατηγικής για το Θαλάσσιο Χώρο και πιλοτικού Θαλάσσιου Χωροταξικού Πλαισίου στην περιοχή Βορείου Αιγαίου) και  τα παραδοτέα του Δ6-ΠΑ (Διαδικτυακό Σύστημα Γεωγραφικών Δεδομένων «ΘΑΛ-ΧΩΡ 2» και συλλογικός τόμος του έργου). Διαδικτυακά συμμετείχε με παρουσιάσεις του έργου της και η κυπριακή πλευρά (Υφυπουργείο Ναυτιλίας και ΤΕΠΑΚ) [https://www.mspcygr2.info/3ο-ενημερωτικό-δελτίο-θαλ-χωρ-2/, https://ypen.gov.gr/o-thalassios-chorotaxikos-schediasmos-diasfalizei-tin-eirini-kai-ti-synergasia-kai-prostatevei-to-perivallon/ ].
  • 21 Φεβρουαρίου 2023, (Χανιά-Αίθουσα Δημοτικού Συμβουλίου): εκδήλωση διαβούλευσης με συντονιστή τον Γενικό Γραμματέα Χωρικού Σχεδιασμού και Αστικού Περιβάλλοντος του ΥΠΕΝ, κ. Ευθύμιο Μπακογιάννη. Συμμετέχοντες στην εκδήλωση ήταν εκπρόσωποι της περιφερειακής και της τοπικής αυτοδιοίκησης, μέλη της ακαδημαϊκής κοινότητας, εκπρόσωποι επαγγελματικών επιμελητηρίων, φορέων και οργανώσεων. Στην εκδήλωση έγινε παρουσίαση της Εθνικής Χωρικής Στρατηγικής για το Θαλάσσιο Χώρο και συζητήθηκαν οι προοπτικές ανάπτυξης της περιοχής της Κρήτης μέσω της υλοποίησης Θαλάσσιου Χωροταξικού Πλαισίου [https://www.mspcygr2.info/3ο-ενημερωτικό-δελτίο-θαλ-χωρ-2/].