Διαχείριση Υδατικών Πόρων

Το νερό αποτελεί κληρονομιά η οποία πρέπει να προστατεύεται. Τόσο διεθνώς όσο και στην Ελλάδα ενισχύονται οι πιέσεις που υφίστανται οι υδατικοί πόροι, ως αποτέλεσμα της αυξανόμενης ζήτησης από ποικίλους χρήστες για επαρκές σε ποσότητα και ποιότητα νερό.

Η αύξηση των πιέσεων στο υδατικό περιβάλλον καθιστά αναγκαία την εφαρμογή βιώσιμων πολιτικών ανάπτυξης και διαχείρισης των υδατικών πόρων, μέσω σχεδιασμού, υλοποίησης και βέλτιστης λειτουργίας έργων υποδομής και παρεμβάσεων διαχείρισης τόσο της προσφοράς όσο και της ζήτησης, πχ. μέσω μέτρων εξοικονόμησης και επαναχρησιμοποίησης του νερού.

Μια ορθολογική πολιτική ανάπτυξης οφείλει επίσης να λαμβάνει υπ όψη της και τη διαχείριση ακραίων φαινομένων και κρίσεων όπως τα προβλήματα λειψυδρίας και πλημμυρών αλλά και πιο μακροπρόθεσμους περιβαλλοντικούς στόχους, όπως η σε βάθος χρόνου προστασία των νερών και των σχετιζόμενων με αυτά οικοσυστημάτων, η βελτίωση της ποιότητας και της οικολογικής τους κατάστασης και βέβαια η σταδιακή μείωση απορριπτόμενων ρυπαντικών ουσιών και η προοδευτική εξάλειψη τοξικών αποβλήτων. Ειδικότερα για την Ελλάδα αξίζει να σημειωθεί ότι η χώρα μας είναι μία σχετικά ευνοημένη υδρολογικά χώρα της Μεσογείου, αν και η αναντιστοιχία της χρονικής και κυρίως χωρικής κατανομής των βροχοπτώσεων με τις χρονικές και χωρικές κατανομές της ζήτησης έχουν δημιουργήσει στο παρελθόν και εξακολουθούν να δημιουργούν προβλήματα έλλειψης νερού, ιδιαίτερα σε περιόδους ανομβρίας.

Ευρύτερα αποδεκτή είναι επίσης η διαπίστωση ότι, λόγω ευκολίας, η εκμετάλλευση των υπογείων νερών γίνεται με εντονότερο ρυθμό σε σύγκριση με την εκμετάλλευση των επιφανειακών νερών καθώς στη δεύτερη περίπτωση είναι αναγκαίες σοβαρές και συχνά μακροχρόνιες επενδύσεις.

Αν και ο βαθμός ανάπτυξης των έργων αξιοποίησης των επιφανειακών νερών στη χώρα μας είναι σχετικά περιορισμένος και υπάρχουν πρόσθετες δυνατότητες θα πρέπει ωστόσο να γίνει κατανοητό ότι η γενικότερη τάση μείωσης των προς εκμετάλλευση πόρων είτε λόγω κλιματικών αλλαγών η/και λόγω της εντεινόμενης ρύπανσης των νερών σε συνδυασμό με τις υιοθετημένες και από τη χώρα μας αυστηρότερες Ευρωπαϊκές απαιτήσεις ως προς την προστασία των υδρόβιων οικοσυστημάτων, επιβάλλουν περιορισμούς και καθιστούν δαπανηρότερα τα αναπτυξιακά αυτά έργα. Κατά συνέπεια, είναι επιτακτική η ανάγκη να δοθεί μεγαλύτερη έμφαση στη διαχείριση της ζήτησης και να μην θεωρούνται πλέον ως δεδομένες οι παραδοσιακές καταναλώσεις, οι παραδοσιακές απώλειες, η αδιαφορία ως προς τις δυνατότητες επαναχρησιμοποίησης και ανακύκλωσης καθώς και η παραδοσιακή μέθοδος κοστολόγησης και τιμολόγησης του νερού.

Κυκλική οικονομία – Επαναχρησιμοποίηση-Εξοικονόμηση νερού

Η στροφή σε ένα μοντέλο βιώσιμης ανάπτυξης αποτελεί τον κεντρικό άξονα του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας, με κύριο στόχο τη μετάβαση στην κυκλική οικονομία, δηλαδή σε ένα μοντέλο παραγωγής και κατανάλωσης με βάση την επαναχρησιμοποίηση του νερού.
Η κυκλική οικονομία προωθείται ως εναλλακτική πρόταση έναντι της παραδοσιακής γραμμικής οικονομίας στην οποία οι πόροι επαναχρησιμοποιούνται με τη μεγαλύτερη δυνατή διάρκεια. Οι πόροι αποκτούν μεγαλύτερη δυνητική αξία, ενώ ανακτώνται προϊόντα και υλικά στο τέλος της ζωής κάθε υπηρεσίας. Τα οφέλη της περιλαμβάνουν: δημιουργία νέων ευκαιριών για ανάπτυξη, μεγαλύτερη δυνητική αξία των φυσικών πόρων, μετάβαση σε μια πιο ανταγωνιστική οικονομία, μείωση των περιβαλλοντικών επιπτώσεων της παραγωγής και κατανάλωσης προϊόντων
Στόχος είναι να αναδειχθούν καλές πρακτικές διαχείρισης μεταξύ των διαφορετικών χρήσεων ύδατος καλύπτοντας όλες τις κατηγορίες χρήσης, έτσι ώστε να αξιοποιηθούν στο πλαίσιο της ορθολογικής διαχείρισης των υδάτων.

Σημαντικές ποσότητες ενέργειας στην Ελλάδα καταναλώνονται για την κάλυψη των αναγκών σε νερό για τις διάφορες χρήσεις, καλύπτοντας τις ανάγκες των επιμέρους τομέων της οικονομικής δραστηριότητας καθώς και για τη μεταφορά και επεξεργασία των λυμάτων, στις ΕΕΛ. Η ενεργειακή κατανάλωση του
κλάδου ύδρευσης και αποχέτευσης στην Ελλάδα υπολογίζεται στο 2,16% περίπου της συνολικής εθνικής κατανάλωσης ενέργειας το 2017. Επομένως η εξοικονόμηση νερού σχετίζεται με την εξοικονόμηση ενέργειας.
Επιβάλλονται δράσεις για την εφαρμογή καινοτόμων τεχνολογιών ώστε να μειωθεί το υδατικό αποτύπωμα του νερού:
• Μείωση των απωλειών στα δίκτυα με την εφαρμογή σύγχρονων τεχνολογιών.
• Παραγωγή ενέργειας από τους παρόχους, μέσω εγκαταστάσεων ΑΠΕ καθώς και συμπαραγωγής, πρωτίστως από τους υδατικούς πόρους και τα απόβλητα, για μείωση της αγοραζόμενης ενέργειας.
• Επιλογή υλικών με βάση την ενεργειακή τους απόδοση αλλά και την αποδοτική διαχείριση του νερού (θέματα δημοσίων συμβάσεων και όχι μόνον).
• Δράσεις πληροφόρησης και ευαισθητοποίησης υιοθέτηση καλών πρακτικών εξοικονόμησης νερού.

www.zoumeydanika.gr

Εθνικό Μητρώο Σημείων Υδροληψίας

Με την 145026/10.01.2014 ΚΥΑ συστάθηκε το Εθνικό Μητρώο Σημείων Υδροληψίας (ΕΜΣΥ). Το ΕΜΣΥ είναι ηλεκτρονικό μητρώο, το οποίο αναπτύσσεται και τηρείται στο ΥΠΕΝ με τη μορφή συστήματος βάσης γεωχωρικών δεδομένων και υπηρεσιών. Το σύστημα βάσης γεωχωρικών δεδομένων και υπηρεσιών του ΕΜΣΥ οργανώνεται σύμφωνα με τους όρους και τις απαιτήσεις του ν.3882/2010 και αποτελείται τουλάχιστον από:

    • το Γενικό Ευρετήριο σημείων υδροληψίας στο οποίο καταχωρίζονται τα ονόματα ή οι επωνυμίες των χρηστών των νερών και τα στοιχεία που ορίζουν τα σημεία υδροληψίας
    • τον Ηλεκτρονικό Φάκελο, στον οποίο καταχωρίζονται και αρχειοθετούνται οι άδειες χρήσης νερού, οι αιτήσεις χορήγησης αδειών χρήσης καθώς και οι αιτήσεις εγγραφής στο ΕΜΣΥ
    • τον Ψηφιακό Χάρτη, στον οποίο αποτυπώνονται οι συντεταγμένες των σημείων υδροληψίας ανά λεκάνη απορροής.

Το ΕΜΣΥ τροφοδοτείται από τις Διευθύνσεις Υδάτων των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, που συνδέονται υποχρεωτικά με το σύστημα βάσης γεωχωρικών δεδομένων, και εντάσσεται στην Εθνική Υποδομή Γεωχωρικών Πληροφοριών, σύμφωνα με τις προβλέψεις του άρθρου 23 του ν.3882/2010. Για την επίτευξη των σκοπών του ΕΜΣΥ, μπορεί με κανονιστικές πράξεις του υπουργού ΠΕΚΑ και του κατά περίπτωση αρμόδιου Υπουργού, να διασφαλίζεται η διασύνδεσή του με άλλα ειδικά μητρώα και δημόσια αρχεία.

Σύμφωνα με την ΚΥΑ, εγγράφονται αυτεπαγγέλτως από τις Διευθύνσεις Υδάτων των Αποκεντρωμένων Διοικήσεων, χωρίς να χρειάζεται ο πολίτης να ακολουθήσει καμία νέα διαδικασία, στο Εθνικό Μητρώο Σημείων Υδροληψίας:

    • νέα σημεία υδροληψίας στα οποία χορηγείται άδεια χρήσης νερού μετά την έναρξη ισχύος της απόφασης,
    • σημεία υδροληψίας για τα οποία κατά την έναρξη ισχύος της απόφασης έχουν υποβληθεί στις αρμόδιες υπηρεσίες αιτήσεις για χορήγηση ή ανανέωση άδειας χρήσης νερού, σύμφωνα με τις εκάστοτε κείμενες σχετικές διατάξεις
    • υφιστάμενα σημεία υδροληψίας, τα οποία αδειοδοτήθηκαν μετά την 20-12-2005, ανεξαρτήτως εάν η άδεια χρήσης νερού είναι σε ισχύ ή όχι και δεν εμπίπτουν στην περίπτωση (β)

Το ίδιο συμβαίνει και σε κάθε μετέπειτα μεταβολή ή διόρθωση των στοιχείων κάθε εγγραφής.

Επίσης, με τη νέα διαδικασία, για:

    • υφιστάμενα σημεία υδροληψίας, τα οποία αδειοδοτήθηκαν για πρώτη φορά πριν την 20-12-2005, ανεξαρτήτως εάν η άδεια χρήσης νερού είναι σε ισχύ ή όχι και δεν εμπίπτουν στην περίπτωση
    • όλα εν γένει τα  υφιστάμενα σημεία υδροληψίας ενεργά ή ανενεργά που δεν υπάγονται στις ανωτέρω περιπτώσεις.

Με την 145893/12.05.2014 Κοινή Υπουργική Απόφαση, δίδεται παράταση μέχρι 30 Σεπτεμβρίου 2014 (από 15 Μαΐου 2014, που ήταν η αρχική προθεσμία) για υποβολή αίτησης εγγραφής στο Εθνικό Μητρώο Σημείων Υδροληψίας (ΕΜΣΥ). Επιπλέον, η προθεσμία για την υποβολή αίτησης χορήγησης ή ανανέωσης άδειας χρήσης νερού παρατείνεται μέχρι 30 Ιανουαρίου 2015, από 30 Σεπτεμβρίου 2014 που ήταν η αρχική προθεσμία. Η παράταση των προσθεσμιών κρίθηκε χρήσιμη καθώς, παρά το ότι η απογραφή των σημείων υδροληψίας εξελίσσεται ομαλά, οι χρήστες αρδευτικού ύδατος αντιμετώπισαν ζητήματα με την ηλεκτροδότηση των γεωτρήσεων τους που εξαρτώνται από την απογραφή και λήψη αδείας. Με την ΚΥΑ ρυθμίζονται ζητήματα που αφορούν στα δικαιολογητικά για την ηλεκτροδότηση των γεωτρήσεων. Συγκεκριμένα, το διάστημα μέχρι την έκδοση του Δελτίου Γεωργοτεχνικών και Γεωργοοικονομικών Στοιχείων (Δελτίο Νο1) δεν μπορεί να ξεπερνά τους 18 μήνες, από την 30η Νοεμβρίου 2014.

Πρόσβαση στο Εθνικό Μητρώο Σημείων Υδροληψίας

Διευκρινίσεις-επεξηγήσεις (οδηγίες) σχετικά με την ορθή εφαρμογή της ΚΥΑ 146896/2014 (Β’ 2878) «Κατηγορίες αδειών χρήσης και εκτέλεσης έργων αξιοποίησης των υδάτων. Διαδικασία και όροι έκδοσης των αδειών, περιεχόμενο και διάρκεια ισχύος τους και άλλες συναφείς διατάξεις»

Τροποποίηση και συμπλήρωση της υπ. αριθ. 145026/2014 κοινής υπουργικής απόφασης (Β΄ 31)

Κοινή Υπουργική Απόφαση Σύσταση, διαχείριση και λειτουργία Εθνικού Μητρώου Σημείων Υδροληψίας (ΕΜΣΥ) από Επιφανειακά και Υπόγεια Υδατικά Συστήματα

Αίτηση – Δήλωση εγγραφής σημείων υδροληψίας

Καλλικράτης και Υδατικοί Πόροι

Με τη “Νέα Αρχιτεκτονική της Αυτοδιοίκησης και της Αποκεντρωμένης Διοίκησης – Πρόγραμμα Καλλικράτης” οι εκ του νόμου 3199/2003 περί προστασίας και διαχείρισης των Υδατικών πόρων προβλεπόμενες αρμοδιότητες επιμερίζονται μεταξύ της Κρατικής Διοίκησης και των αιρετών Περιφερειών. Η Κρατική Διοίκηση επιφορτίζεται με την ευθύνη χάραξης της στρατηγικής προστασίας και διαχείρισης και οι αιρετές περιφέρειες κυρίως με την υλοποίηση του στρατηγικού σχεδιασμού.

Αναλυτικά

Νομοθεσία

Εγκύκλιος – Διευκρινίσεις-επεξηγήσεις ως προς την εξέταση των προγραμματιζόμενων έργων, από τα εγκεκριμένα Σχέδια Διαχείρισης των Υδατικών Διαμερισμάτων της χώρας, για τυχόν επιπτώσεις στην επίτευξη των περιβαλλοντικών στόχων των υδατικών συστημάτων.

Άδειες χρήσης και εκτέλεσης έργων αξιοποίησης των υδάτων

Εκθέσεις

Eurostat-Αξιοποίηση Υδατικών Πόρων στα Κράτη Μέλη της ΕΕ

Eurostat – Περιβαλλοντική Στατιστική και Λογιστική στην Ευρώπη εκδ. 2010

Υδρολιθολογικός Χάρτης της Ελλάδος

Συνδέσεις

Διεθνής Ένωση Υδάτων (International Water Association-IWA)

Social Media

ΥouTube

https://www.youtube.com/channel/UCWnnPUAR1QjXenk_jZKuHCg

Facebook

https://www.facebook.com/zoume.ydanika

Instagram 

https://www.instagram.com/zoume.ydanika/

X/twitter 

https://twitter.com/Zoume_ydanika