20 σημεία του νομοσχεδίου του ΥΠΕΝ για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, τη χωροταξία και το περιβάλλον – Τι αλλάζει στην πράξη για πολίτες, επιχειρήσεις και τοπικές κοινωνίες
Ξεκίνησε σήμερα στην Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής, η συζήτηση του σχεδίου νόμου του Υπουργείου Περιβάλλοντος και Ενέργειας με τίτλο «Βελτίωση του σχεδιασμού της αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας – Ενσωμάτωση της Οδηγίας (ΕΕ) 2024/1711 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 13ης Ιουνίου 2024 για την τροποποίηση των οδηγιών (ΕΕ) 2018/2001 και (ΕΕ) 2019/944 και λοιπές διατάξεις».
Το νομοσχέδιο έχει στόχο την ουσιαστική στήριξη των νοικοκυριών, των επιχειρήσεων και των τοπικών κοινωνιών, απέναντι στις συνεχιζόμενες πιέσεις της διεθνούς ενεργειακής κρίσης. Στο πλαίσιο αυτό ενισχύει την προστασία του καταναλωτή, θεσπίζει αυστηρότερους κανόνες διαφάνειας στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, αξιοποιεί αποδοτικότερα τα ηλεκτρικά δίκτυα, ενεργοποιεί επενδυτικά προγράμματα-μαμούθ στα νησιά και επιλύει χρόνιες πολεοδομικές, χωροταξικές και περιβαλλοντικές εκκρεμότητες.
Ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρος Παπασταύρου, κατά την ομιλία του στην Επιτροπή τόνισε ότι «με το νομοσχέδιο ενισχύουμε την προστασία του καταναλωτή στην αγορά ηλεκτρικής ενέργειας, βάζουμε αυστηρότερους κανόνες και εξασφαλίζουμε μεγαλύτερη διαφάνεια στην αγορά, αξιοποιούμε καλύτερα τα ηλεκτρικά δίκτυα και ενεργοποιούμε σημαντικές επενδύσεις, ιδιαίτερα στα νησιά, ενώ επιλύουμε σειρά εκκρεμοτήτων πολλών ετών, χωροταξικών-πολεοδομικών, περιβαλλοντικών, κοινωνικών».
Συνεχίζοντας, επισήμανε ότι σήμερα βιώνουμε μία από τις μεγαλύτερες διεθνείς ενεργειακές κρίσεις, κάτι που σημαίνει κατακόρυφη αύξηση τιμών σε πετρέλαιο, φυσικό αέριο, ηλεκτρικό ρεύμα, που επιβαρύνει ταυτόχρονα νοικοκυριά και επιχειρήσεις. «Για την αντιμετώπιση των συνεπειών αυτής της κρίσης, ώστε κανείς να μη μείνει πίσω, απαιτούνται άμεσα τόσο εθνικές όσο και ευρωπαϊκές παρεμβάσεις», τόνισε χαρακτηριστικά, υπενθυμίζοντας ότι σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η χώρα μας, ήδη από τον περασμένο Μάρτιο, ήταν η πρώτη που έθεσε την ανάγκη συντονισμένης δράσης. Παράλληλα υπενθύμισε ότι «ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έχει ήδη πετύχει τη ρήτρα διαφυγής για την ενέργεια, με την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε να εξαιρεθούν συγκεκριμένες ενεργειακές δαπάνες της Ελλάδας ύψους 1 δισ. ευρώ από το όριο αύξησης των καθαρών πρωτογενών δαπανών έως το 2028», τονίζοντας ότι «η χώρα μας είναι η μόνη -τουλάχιστον για την ώρα- που κατάφερε την έγκριση από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την ειδική ρήτρα για την ενέργεια».
Ο κ. Παπασταύρου επεσήμανε ότι η Ελλάδα ζήτησε μεγαλύτερη ευελιξία, ώστε μέσα στο πλαίσιο της ρήτρας διαφυγής, «να μπορούμε να λάβουμε επιπλέον μέτρα στήριξης της κοινωνίας», ενώ υπενθύμισε ότι τα μέτρα αντιμετώπισης της ενεργειακής κρίσης φτάνουν το 1,3 δισ. ευρώ, εκ των οποίων 897 εκατ. ευρώ είναι τα έκτακτα μέτρα αντιμετώπισης του ενεργειακού κόστους και 541 εκατ. ευρώ η μόνιμη αύξηση της ενίσχυσης συνταξιούχων και της διεύρυνσης της επιστροφής ενοικίου. Ο Υπουργός αναφέρθηκε και στα στοιχεία της Eurostat που ανακοινώθηκαν προ ημερών, σύμφωνα με τα οποία η Ελλάδα, ως προς την τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας, βρίσκεται 15% κάτω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο. «Είμαστε η 12η χώρα με τη χαμηλότερη τιμή από τις 27. Με όρους αγοραστικής δύναμης, είμαστε λίγο πάνω από τον μέσο όρο. Σε όλη την Ευρώπη οι τιμές της ενέργειας έχουν αυξηθεί κατακόρυφα», τόνισε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι τα σταθερά, μπλε τιμολόγια στα οποία μπορούν οι καταναλωτές να μετακινηθούν, αποτελούν ανάχωμα στις αυξήσεις των τιμών.
Ακολουθούν τα 20 βασικά σημεία των ρυθμίσεων του νομοσχεδίου, τα οποία παρουσίασε
ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρος Παπασταύρου:
- Μείωση χρέωσης ΥΚΩ για όλους τους οικιακούς καταναλωτές: Υλοποιείται η κυβερνητική δέσμευση με τη μείωση κατά 50% της μοναδιαίας χρέωσης Υπηρεσιών Κοινής Ωφέλειας στην πρώτη κλίμακα κατανάλωσης, χάρη στη σταδιακή διασύνδεση των νησιών με το ηπειρωτικό σύστημα.
- Επενδύσεις 2,3 δισ. ευρώ στα ελληνικά νησιά: Ενεργοποιείται το Ταμείο Απανθρακοποίησης Νησιών για τη χρηματοδότηση έργων ΑΠΕ, αποθήκευσης, ηλεκτρικών διασυνδέσεων, δικτύων, υποδομών φόρτισης και φραγμάτων, μειώνοντας την εξάρτηση από το πετρέλαιο.
- Ασφάλεια και προβλεψιμότητα τιμής ρεύματος: Οι μεγάλοι προμηθευτές υποχρεούνται να προσφέρουν σταθερά συμβόλαια διάρκειας τουλάχιστον ενός έτους, απαγορεύοντας τη μονομερή αλλαγή τιμών και όρων κατά τη διάρκειά τους.
- Ενισχυμένη προστασία απέναντι στον προμηθευτή: Προβλέπεται αυτόματη προστασία από τη διακοπή ρεύματος κατά τη διαδικασία επίλυσης διαφορών, αντί της δικαστικής διαδικασίας που προβλέπεται σήμερα, για έως δύο καταγγελίες με διάρκεια έως 90 ημέρες για καθεμία. Επιπλέον, παρατείνεται η παραμονή στον Προμηθευτή Τελευταίου Καταφυγίου από 3 μήνες σε 6 μήνες και ενισχύονται οι αρμοδιότητες της ΡΑΑΕΥ.
- Στρατηγικές αντιστάθμισης κινδύνου: Οι εταιρείες προμήθειας υποχρεούνται να διαθέτουν μηχανισμούς διαχείρισης κινδύνου και να υποβάλονται σε δοκιμές αντοχής έναντι απότομων διακυμάνσεων της χονδρεμπορικής αγοράς.
- Κοινή χρήση καθαρής ενέργειας: Νοικοκυριά, Μικρομεσαίες Επιχειρήσεις και δημόσιοι φορείς αποκτούν τη δυνατότητα να μοιράζονται ενέργεια που παράγουν οι ίδιοι από ΑΠΕ, συμμετέχοντας ενεργά στην αγορά.
- Διαφανής πρόσβαση στο ηλεκτρικό δίκτυο: ΑΔΜΗΕ και ΔΕΔΔΗΕ θα δημοσιεύουν ανά τρίμηνο στοιχεία διαθεσιμότητας νέων συνδέσεων, ενώ οι σχετικές αιτήσεις θα διεκπεραιώνονται αποκλειστικά ψηφιακά.
- Ευέλικτες συνδέσεις δικτύου: Θεσπίζονται ευέλικτες συνδέσεις σε περιοχές με περιορισμένη τρέχουσα ισχύ, επιτρέποντας σε ώριμες επενδύσεις να προχωρούν χωρίς να αναμένουν την ολοκλήρωση των έργων αναβάθμισης.
- Διευκόλυνση δημοτικών έργων καθαρής ενέργειας: Οι ΟΤΑ απαλλάσσονται από τέλη υποβολής αιτήσεων ΑΠΕ στη ΡΑΑΕΥ και τους Διαχειριστές, καθώς και από το Τέλος Δέσμευσης Χώρου, λαμβάνοντας παράλληλα παρατάσεις προθεσμιών.
- Στήριξη επαγγελματιών αγροτών: Παρέχεται εκ νέου η δυνατότητα στους επαγγελματίες αγρότες να υποβάλουν την απαιτούμενη δήλωση για το 2025, διασφαλίζοντας την αυξημένη αποζημίωση των έργων ΑΠΕ που διαθέτουν.
- Προστασία οικιακών αυτοπαραγωγών από αρνητικές τιμές: Για μικρά οικιακά φωτοβολταϊκά έως 10,8 kW, η τιμή αποζημίωσης της περίσσειας παραγωγής σε περιόδους αρνητικών τιμών χονδρεμπορικής θα λογίζεται ως μηδενική.
- Αυστηρό πλαίσιο για τα Data Centers: Θεσπίζονται υποχρεώσεις κάλυψης του κόστους σύνδεσης, ετήσια κατανάλωση 60% από ΑΠΕ, εγγυητική επιστολή 200.000 ευρώ ανά MW, δημιουργία Μητρώου στη ΡΑΑΕΥ και ανταποδοτικό όφελος 15.000 ευρώ ανά MW ετησίως για δήμους και τοπικούς καταναλωτές.
- Ασφάλεια ιδιωτικών ηλεκτρικών δικτύων ΑΠΕ: Καθιερώνονται ετήσιες τεχνικές εκθέσεις, έλεγχοι από τον ΔΕΔΔΗΕ και κυρώσεις, περιορίζοντας την εναέρια όδευση αποκλειστικά στις περιπτώσεις τεχνικής αδυναμίας υπόγειας λύσης.
- Επιτάχυνση αποθήκευσης ενέργειας: Απλοποιούνται οι διαδικασίες για σταθμούς αποθήκευσης και ολοκληρώνεται η αξιολόγηση επενδυτικών αιτημάτων ισχύος 7.771,78 MW, ενισχύοντας την αξιοποίηση της φθηνής πράσινης ενέργειας.
- Μετεγκατάσταση οικισμού Μεταμόρφωσης Παλαμά: Δρομολογείται η ασφαλής μετεγκατάσταση των 324 μόνιμων κατοίκων σε κατάλληλη γειτονική περιοχή νότια του Παλαμά, προκειμένου να προστατευθούν από επαναλαμβανόμενα πλημμυρικά φαινόμενα.
- Ολοκληρωμένη προστασία Θερμαϊκού Κόλπου: Ο θαλάσσιος χώρος ανάμεσα στις περιοχές Natura 2000 υπάγεται στην αρμοδιότητα του Ο.ΦΥ.ΠΕ.Κ.Α., αντιμετωπίζοντας τον Κόλπο ως ενιαία οικολογική ενότητα για την πρόληψη της ρύπανσης.
- Μονάδα Φροντίδας Ηλικιωμένων στην Τανάγρα: Καθορίζεται ειδικός χώρος στη θέση «Νταμάρι» Δηλεσίου για την ανέγερση σύγχρονης μονάδας πρόνοιας, στο πλαίσιο των κοινωφελών δράσεων της Ιεράς Αρχιεπισκοπής Αθηνών.
- Οριστική λύση για τις καλύβες στο Δέλτα του Έβρου: Παρατείνεται η αναστολή κυρώσεων για τις 168 καλύβες ψαράδων και κυνηγών έως την έκδοση του Προεδρικού Διατάγματος για τις περιοχές Natura, βάζοντας τέλος στις διαδοχικές ετήσιες παρατάσεις.
- Αναβάθμιση γηπέδου «Γ. Καραϊσκάκης»: Προβλέπεται προσαρμογή στις σύγχρονες διεθνείς προδιαγραφές, αύξηση χωρητικότητας από ενδεικτικά 33.500 σε 52.000 θέεις, 1.800 θέσεις στάθμευσης, μείωση συντελεστή δόμησης, διασφάλιση 65% αμιγώς αθλητικών χρήσεων και 49ετής παραχώρηση διαχείρισης.
- Διορθώσεις στον Κώδικα Χωροταξίας και Πολεοδομίας: Αποσαφηνίζεται ότι οι παρεμβάσεις αφορούν αποκλειστικά διορθώσεις τυπογραφικών παροραμάτων και αριθμήσεων άρθρων του «Νικόλαος Ταγαράς» και όχι θεσμοθέτηση νέων ρυθμίσεων.
Η συζήτηση του νομοσχεδίου θα συνεχιστεί στην Διαρκή Επιτροπή Παραγωγής και Εμπορίου της Βουλής αύριο Τετάρτη, 4 Νοεμβρίου.
ΑΠΟ ΤΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΤΥΠΟΥ